KÍ THUẬT CM BĐT TÌM GTLN VÀ GTNN

Đăng ngày | Thể loại: | Lần tải: 0 | Lần xem: 5 | Page: 8 | FileSize: M | File type: PDF
of x

KÍ THUẬT CM BĐT TÌM GTLN VÀ GTNN. Tham khảo tài liệu 'kí thuật cm bđt tìm gtln và gtnn', tài liệu phổ thông, ôn thi đh-cđ phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả. Cũng như các tài liệu khác được bạn đọc giới thiệu hoặc do tìm kiếm lại và chia sẽ lại cho các bạn với mục đích tham khảo , chúng tôi không thu phí từ thành viên ,nếu phát hiện nội dung phi phạm bản quyền hoặc vi phạm pháp luật xin thông báo cho website ,Ngoài giáo án bài giảng này, bạn có thể download Tải tài liệu luận văn,bài tập phục vụ tham khảo Một số tài liệu tải về sai font không hiển thị đúng, nguyên nhân máy tính bạn không hỗ trợ font củ, bạn download các font .vntime củ về cài sẽ xem được.

https://tailieumienphi.vn/doc/ki-thuat-cm-bdt-tim-gtln-va-gtnn-ru8vtq.html

Nội dung


  1. www.VNMATH.com CÁC K THU T CƠ B N ð CH NH MINH B T ð NG TH C VÀ TÌM GIÁ TR L N NH T, GIÁ TR NH NH T TRONG CÁC KÌ THI TUY N SINH ð I H C, CAO ð NG, L P CHUYÊN, L P CH N Cao Minh Quang1, THPT chuyên Nguy n B nh Khiêm, Vĩnh Long, e-mail: kt13quang@yahoo.com ***** B t ñ ng th c và bài toán tìm giá tr l n nh t, giá tr nh nh t là nh ng d ng toán khó không ch trong các kì thi h c sinh gi i các c p mà còn thư ng hay xu t hi n trong các kì tuy n sinh ñ i h c, tuy n sinh vào l p chuyên, l p ch n. Bài vi t này xin nêu m t s k thu t cơ b n ñ ch ng minh b t ñ ng th c và tìm giá tr l n nh t, giá tr nh nh t. 1. S d ng k thu t ch n “ñi m rơi” c a b t ñ ng th c AM – GM (b t ñ ng th c Cauchy). B t ñ ng th c AM – GM (b t ñ ng th c Cauchy) v n r t quen thu c v i h c sinh ph thông và có r t nhi u ng d ng. Ph n này xin trình bày cách s d ng k thu t ch n “ñi m rơi” (giá tr c a (các) bi n ñ x y ra ñ ng th c) c a b t ñ ng th c AM – GM trong vi c ch ng minh b t ñ ng th c. Trư c h t, xin nêu l i b t ñ ng th c AM – GM Cho n s th c không âm a1 , a2 ,..., an . Khi ñó a1 + a2 + ... + an n a1 + a2 + ... + an ≥ a1a2 ...an hay a1a2 ...an ≤ n n n ð ng th c x y ra khi và ch khi a1 = a2 = ... = an . Ta thư ng áp d ng b t ñ ng th c AM – GM khi n = 2,3, 4 . Ngoài ra, s d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta còn thu ñư c các k t qu quan tr ng sau: Cho a, b, c là các s th c dương, khi ñó (1) a 2 + b 2 + c 2 ≥ ab + bc + ca hay a + b + c ≥ ab + bc + ca . ( ) 2 (2) (a + b + c ) ≤ 3 a 2 + b 2 + c 2 hay a2 + b2 + c2 ≥ (a + b + c) . 1 3 (3) (a + b)( 1 + 1 ) ≥ 4 hay ≤ 1 (1 + 1). 1 a +b 4a a b b (4) (a + b + c )( 1 + 1 + 1 ) ≥ 9 hay ≤ 9 (1 + 1 + 1) . 1 1 a +b +c a b c a b c Vi c xác ñ nh ñi u ki n c a (các) bi n ñ x y ra ñ ng th c trong bài toán b t ñ ng th c r t quan tr ng, nó s giúp ta r t nhi u trong vi c ñ nh hư ng cách gi i. ð s d ng k thu t này ta c n k t h p thêm k thu t nh sau ñây: A × B = A.1.1...1 = A. A = 3 A.3 A.3 A , ñ t o ra các bi u th c m i K thu t thêm b t: A = A + B − B = hai v c a b t ñ ng B th c mà ta có th ñánh giá ñư c. K thu t ñ i bi n: M t s bài toán có ch a căn th c, phân th c thì ta có th ñ i bi n ñ d nh n th y các m i quan h c a các ñ i lư ng, t ñó ta có ñ nh hư ng cho l i gi i. Ch ng h n nh ng phép th ñơn gi n như x := a , x := 1 ,… a Sau ñây là m t s ví d . Ví d ñ u tiên là m t b t ñ ng th c h t s c ñơn gi n. 11 ( ) Bài toán 1. Cho x, y > 0 . Ch ng minh r ng x 2 + y 2 + + ≥ 2 x+ y . xy Phân tích l i gi i. Nh n th y r ng, v trái c a b t ñ ng th c có ch a ñơn th c và phân th c, v ph i có ch a căn th c (b c hai), và d 1 1 th y ñ ng th c x y ra khi x = y = 1 . Do ñó, ta s dùng b t ñ ng th c AM – GM cho hai s x 2 và , y 2 và . y x 1 1 1 1 L i gi i. S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có x 2 + ≥ 2 x2 . = 2 x ; y2 + ≥ 2 y2 . = 2 y . x x y y C ng hai b t ñ ng th c ta thu ñư c b t ñ ng th c c n ch ng minh. 1 1 9 Bài toán 2. Cho 0 < a ≤ . Ch ng minh r ng a + 2 ≥ . 2 2 a 1 1 1 1 a Phân tích l i gi i. Ta nh n th y, t 0 < a ≤ , ta có 2 ≥ 4 . Ngoài ra, khi a = thì ñ ng th c = (1) x y ra và . 2 16a 2 2 2 a L i gi i. Do ñó, s d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta nh n ñư c 1 M i th ñ u do làm vi c mà có _ Alex Ferguson 1
  2. www.VNMATH.com 1 1 15 aa 1 15 3 15 9 aa a+ = ++ + ≥ 33 . . + ≥+ =. a2 2 2 16a 2 16a 2 2 2 16a 2 16a 2 4 4 2 Ta có th gi i bài toán trên b ng cách m t cách khác nhưng rõ ràng l i gi i trên khá g n gàng và ñ p m t sau khi ta xác ñ nh ñư c 1 “ñi m rơi” là a = . 2 2 3 Bài toán 3. Cho a, b > 0 th a mãn ñi u ki n a + b = 1 . Ch ng minih r ng + ≥ 14 . ab a 2 + b 2 L i gi i. D ñoán ñi m rơi a = b = 1 . Khi ñó 2 3 3 = 8 và = 1−2 ab = 6 . a 2 +b 2 2 ab S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 1− ab 2 3 2 2 1 1 +2 = +2 +2 = 2. +2 . ab (1− 2ab) a + b 2 2 2 2 ab a + b ab a + b a +b 2 Ta ñ ý r ng ab ≤ 1 , a 2 + b 2 ≥ 1 ( a + b) = 1 , ab (1− 2ab) = 1 .2ab (1− 2ab) ≤ 1 . 1 = 1 . Do ñó 4 2 2 2 24 8 1− 1 1 1− ab 2 3 1 ≥ 2. 1 4 + 1 = 14 . +2 = 2. +2 ab (1− 2ab) a + b 2 ab a + b 2 8 2 3 + 4x + 3 + 4 y + 3 + 4z ≥ 6 . Bài toán 4. Cho các s th c x, y, z th a mãn ñi u ki n x + y + z = 0 . Ch ng minh r ng L i gi i. D ñoán ñi m rơi x = y = z = 0 . S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có ( )( )( ) 3 3 + 4x + 3 + 4 y + 3 + 4z ≥ 3 3 + 4 x . 3 + 4 y . 3 + 4 z = 36 3 + 4 x . 3 + 4 x . 3 + 4 x . ( )( )( ) 4 M t khác, 3 + 4 x = 1 + 1 + 1 + 4 x ≥ 4 4 x . Do ñó 3 + 4 x 3 + 4 y 3 + 4 z ≥ 43 4 4 x.4 y.4 z = 43 (vì x + y + z = 0 ). 6 3 + 4 x + 3 + 4 y + 3 + 4 z ≥ 3 43 = 6 . Suy ra 2   1 + y 1 + 9  ≥ 256 .  Bài toán 5. Cho x, y > 0 . Ch ng minh r ng (1 + x )        x   y L i gi i. D ñoán ñi m rơi: x = 3, y = 9 . S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 3 y3 ( ). 3 ( ) ,1+ y y y y 1 + x = 1 + 3 + 3 + 3 ≥ 4 4 ( 3 ) ,1 + x = 1 + 3 x + 3 x + 3 x ≥ 4 4 9 3 x x x x ≥ 44 3x y y 2 y  9 6  ( )( ) y3   3   ≥ 44.3 ( x )  = 44 = 256 . 3 Do ñó (1 + x )1 + 1 +     3 3x  x   y y Bài toán 6. [Kh i B_2007] Cho x, y, z là ba s th c dương thay ñ i. Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c x 1  z 1    y 1  P = x + + y + + z +  .         2 yz    2 zx       2 xy  L i gi i. D ñoán ñi m rơi x = y = z . Khi ñó  x2 1 3x 2 3 x2 1 1 1 9  + = 3 + +  ≥ 3 3  P= =. ..  2 2x 2x    2 2 2x 2x 2 x   3x2 3 = hay x = 1 . Như v y, ñi m rơi có th là x = y = z = 1 . ð ng th c x y ra khi 2 2x     x 2 + y 2 + z 2 x 2 + y 2 + z 2 x 2 + y 2 + z 2 xy + yz + zx  x 2 1   y 2 1   z 2 1  3 3 3 9 =  + + + + +  ≥ + + = Ta có P = + ≥ +    2  2  2 2222  x  y  2 2 xyz xyz z  111 Bài toán 7. [Kh i A_2005] Cho x, y, z là ba s th c dương th a mãn + + = 4 . Ch ng minh r ng xyz 2
  3. www.VNMATH.com 1 1 1 + + ≤1 . 2x + y + z x + 2 y + z x + y + 2z 1  1 1 1 ≤  +  v i m i s th c dương a, b , ta có L i gi i. D ñoán ñi m rơi x = y = z . S d ng b t ñ ng th c     a + b 4 a b 1  1  1  1 1  1  1 1  1 1 1  2 1 1   1 ≤  + +  +  =  + + .      ≤ +  x + y x + z  4  4  x y  4  x z  16  x y z            2x + y + z 4     Ch ng minh tương t cho các bi u th c còn l i, ta suy ra 1  4 4 4 1 1 1    + + ≤  + + =1.   2 x + y + z x + 2 y + z x + y + 2 z 16  x y z  Bài toán 8. [ Japan, 2005 ] Cho a, b, c là các s th c dương, th a ñi u ki n a + b + c = 1 . Ch ng minh r ng a 3 1+ b − c + b 3 1+ c − a + c 3 1+ a − b ≤ 1 (2) 1 L i gi i. D ñoán ñi m rơi a = b = c = . Khi ñó 1 + b − c = 1 . S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 3 1 + 1 + (1 + b − c ) 1 a 3 1 + b − c = a 3 1.1.(1 + b − c) ≤ a. = (3a + ab − ac ) . 3 3 1 1 Ch ng minh tương t , ta nh n ñư c b 3 1 + c − a ≤ (3b + bc − ba ) , c 3 1 + a − b ≤ (3c + ca − cb) . 3 3 C ng ba b t ñ ng th c trên, ta nh n ñư c 1 a 3 1 + b − c + b 3 1 + c − a + c 3 1 + a − b ≤ 3( a + b + c ) + ( ab + bc + ca ) − (ab + bc + ca) = 1 . 3 3 Bài toán 9. Cho a, b, c > 0 th a mãn ñi u ki n a + b + c = 3 a + 3b + 3 b + 3c + 3 c + 3a ≤ 3 . . Ch ng minh r ng 4 1 Phân tích l i gi i. Nh n th y r ng, v trái c a b t ñ ng th c có ch a (b c ba), d th y ñ ng th c x y ra khi a = b = c = , khi ñó, 4 a + 3b = 1 . Do ñó, ta s dùng b t ñ ng th c AM – GM cho ba s a + 3b,1,1 . (a + 3b) +1 +1 a + 3b + 2 L i gi i. S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 3 a + 3b = 3 ( a + 3b).1.1 ≤ = . 3 3 Ch ng minh tương t cho hai bi u th c còn l i, ta thu ñư c a + 3b + 2 b + 3c + 2 c + 3a + 2 4 ( a + b + c) + 6 3 a + 3b + 3 b + 3c + 3 c + 3a ≤ + + = = 3. 3 3 3 3 Bài toán 10. [ IMO, 1995 ] Cho a, b, c là các s th c dương th a mãn ñi u ki n abc = 1 . Ch ng minh r ng 1 1 1 3 + + ≥ . 3 3 3 a (b + c) b (c + a ) c ( a + b) 2 1 2 b+c 1 L i gi i. D ñoán ñi m rơi a = b = c = 1 . Khi ñó = == . Do ñó, áp d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 3 a (b + c) 24 4bc 1 1 1 1 b+c b+c 1 1 1 1 ≥ −  + . + ≥2 3 = ⇒3 .   a 4 b c   3  a (b + c ) a (b + c) a (b + c ) 4bc 4bc a 1 1 1 1  1 1  1 1 1 1 ≥ −  + , 3 ≥ −  + . Ch ng minh tương t , ta có         3  c a  c ( a + b) c 4  a b  b (c + a ) b 4 C ng các b t ñ ng th c trên và áp d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 1  1 1 1 1 1 1 1 111 3 ≥  + +  ≥ .3 3 . . = . + +    a b c 2 3 3 3 c (a + b ) 2  a (b + c) b (c + a ) abc 2 3
  4. Bài toán 11. Cho x, y, z ≥ 0 th a mãn ñi u ki n www.VNMATH.com ng x + y + z ≤ 3 . Ch ng minh r 3 1 1 1 x y z + + ≤ ≤ + + . 2 2 2 2 1+ x 1+ y 1+ z 1+ x 1+ y 1+ z L i gi i. S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 1 + x 2 ≥ 2 x,1 + y 2 ≥ 2 y,1 + z 2 ≥ 2 z . Do ñó 3 x y z x y z + + ≤ + + =. 2 2 2 2x 2 y 2z 2 1+ x 1+ y 1+ z + b + 1 ≥ a +9 +c , v i m i a, b, c dương, chú ý r ng x + y + z ≤ 3 , ta có 1 1 S d ng b t ñ ng th c a c b 1 1 1 9 93 + + ≥ ≥=. 1+ x 1+ y 1+ z 3 + x + y + z 6 2 x2 y2 z2 3 Bài toán 12. Cho x, y, z > 0 và th a mãn ñi u ki n xyz = 1 . Ch ng minh r ng + + ≥. y +1 z +1 x +1 2 x2 y2 z2 y +1 z +1 x +1 L i gi i. S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có + ≥ x, + ≥ y, + ≥z. y +1 z +1 x +1 4 4 4 x2 y2 z2 x2 y2 z2 x+ y+z 3 3 33 33 ≥ ( x + y + z ) − ≥ .33 xyz − = . + + + + ≥ x + y + z hay + + Suy ra y +1 z +1 x +1 y +1 z +1 x + 1 4 4 4 44 42 111 Bài toán 13. Cho a, b, c > 0 th a mãn ñi u ki n + + = 3 . Ch ng minh r ng (a + 1)(b + 1)(c + 1) ≥ 8 . abc 111 , , , nhưng b t ñ ng th c c n ch ng minh ch ch a a, b, c . Do ñó, ñ ch ng Phân tích l i gi i. Gi thi t bài toán ch a các bi n abc 111 minh b t ñ ng th c, ta c n chuy n ñ i lư ng , , thành a, b, c . Ta c n ch ng minh abc  1  1  1  8 (a + 1)(b + 1)(c + 1) ≥ 8 ⇔ 1 + 1 + 1 +  ≥ .          a  b  c abc 1 1 1 L i gi i. S d ng phép ñ i bi n x = , y = , z = , ta c n ch ng minh (1 + x)(1 + y )(1 + z ) ≥ 8 xyz , trong ñó x + y + z = 3 . a b c D ñoán ñi m rơi: x = y = z = 1 . S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có 3 = x + y + z ≥ 33 xyz ⇒ xyz ≤ 1 . Do ñó (1 + x )(1 + y )(1 + z ) ≥ 2 x .2 y .2 z = 8 xyz ≥ 8 xyz . a3 b3 c3 abc Bài toán 14. Cho a, b, c > 0 . Ch ng minh r ng + + ≥ ++. 3 3 3 bca b c a a b c , y = , z = . Ta c n ch ng minh x3 + y 3 + z 3 ≥ x + y + z , v i xyz = 1 . L i gi i. ð t x = b c a S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có x3 + 2 = x3 + 1 + 1 ≥ 3x . Do ñó x3 + y 3 + z 3 + 6 ≥ 3( x + y + z ) hay ( ) x3 + y 3 + z 3 ≥ ( x + y + z ) + 2 ( x + y + z ) − 3 ≥ ( x + y + z ) + 2 3 3 xyz − 3 = x + y + z . a3 b3 c3 abc Bài toán 15. Cho a, b, c > 0 . Ch ng minh r ng + + ≥ ++. 3 3 3 bca b c a a b c 3 3 3 L i gi i. ð t x = , y = , z = . Ta c n ch ng minh x 2 + y 2 + z 2 ≥ x + y + z , v i xyz = 1 . b c a 3 3 1 B ñ : ta s ch ng minh x 2 + 1 ≥ 2 x ⇔ 2 x 2 + 1 ≥ 3x . ð t t = x 2 , b t ñ ng th c trên ñư c vi t l i dư i d ng 3 2 2 2t 3 + 1 ≥ 3t 2 ⇔ 2t 3 − 3t 2 + 1 ≥ 0 ⇔ (t −1) (2t + 1) ≥ 0 . ( ) 3 3 3 Suy ra 2 x 2 + y 2 + z 2 + 3 ≥ 3( x + y + z ) . Do ñó, v i chú ý r ng x + y + z − 3 ≥ 3 3 xyz − 3 = 0 . 4
  5. www.VNMATH.com ( ) 3 3 3 3 3 3 2 x 2 + y 2 + z 2 ≥ ( x + y + z − 3) + 2 ( x + y + z ) ≥ 2 ( x + y + z ) hay x 2 + y 2 + z 2 ≥ x + y + z Bài toán 16. Cho a, b, c > 0 th a mãn ñi u ki n ab + bc + ca = abc . Ch ng minh r ng b 2 + 2a 2 c 2 + 2b 2 a 2 + 2c 2 + + ≥ 3. ab bc ca L i gi i. Th c hi n phép ñ i bi n x = 1 , y = 1 , z = 1 . T ñi u ki n, ta có x + y + z = 1 . a b c x2 + 2 y 2 + y2 + 2 z 2 + z 2 + 2 x2 ≥ 3 . Ta c n ch ng minh b t ñ ng th c x2 + 2 y2 = x2 + y2 + y2 ≥ 1 1 ( x + y + y) = ( x + 2 y) . S d ng b t ñ ng th c Cauchy – Schwarz, ta có 3 3 x2 + 2 y 2 + y 2 + 2 z 2 + z 2 + 2x2 ≥ 1 (x + y + z) = 3 . V i hai b t ñ ng th c tương t còn l i, suy ra .3 3 Bài toán 17. Kh i A_2006] Cho hai s th c x ≠ 0, y ≠ 0 thay ñ i và th a mãn ñi u ki n ( x + y ) xy = x 2 + y 2 − xy . Tìm giá tr l n 1 1 nh t c a bi u th c A = + . 3 y3 x L i gi i. Vì x ≠ 0, y ≠ 0 nên ñi u ki n c a bài toán có th ñư c vi t l i dư i d ng (chia hai v cho ñ i lư ng x 2 y 2 ) , ta c n tìm giá tr l n nh t c a bi u th c A = a3 + b3 v i ñi u ki n 1 +1 = 1 1 1 − xy . Th c hi n phép ñ i bi n a = 1 , b = 1 + x2 y2 x y x y 2 ( ) 2 a + b = a 2 + b 2 − ab . Khi ñó A = a3 + b3 = (a + b) a 2 + b2 − ab = ( a + b) . S d ng b t ñ ng th c ab ≤ ( a +b ) , ta suy ra 2 2 2 2 2 a + b = a 2 + b 2 − ab = ( a + b) − 3ab ≥ ( a + b) − 3 (a + b) = 1 (a + b) . 4 4 2 Do ñó (a + b) − 4 (a + b) ≤ 0 hay 0 < a + b ≤ 4 . Vì v y A ≤ 16 . 1 ð ng th c x y ra khi và ch khi a = b = 2 hay x = y = và max A = 16 . 2 Bài toán 18. [Kh i A_2007] Cho x, y, z là ba s th c dương thay ñ i và th a mãn ñi u ki n xyz = 1 . Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c x2 ( y + z) y 2 ( z + x) z 2 ( x + y) P= + + . y y + 2z z z z + 2x x x x + 2y y L i gi i. ð ti n cho vi c trình bày l i gi i, ñ t a = x , b = y , c = z . Khi ñó abc = 1 , ta c n tìm giá tr nh nh t c a bi u th c ( ) + b 4 (c 2 + a 2 ) + c 4 ( a 2 + b 2 ) . a4 b2 + c2 M= b 3 + 2c 3 c 3 + 2a 3 a 3 + 2b3 2 ( ) D ñoán ñi m rơi a = b = c = 1 , khi ñó M = 3 . S d ng b t ñ ng th c AM – GM, ta có b 2 + c 2 ≥ 2bc = ⇒ a 4 b 2 + c 2 ≥ 2a 3 . a 2a 3 2b3 2c 3 Th c hi n vi c tương t cho các bi u th c còn l i trong bi u th c M , ta có M ≥ + + . b3 + 2c3 c 3 + 2a 3 a3 + 2b3 Th c hi n phép ñ i bi n m = b3 + 2c3 , n = c3 + 2a3 , p = a3 + 2b3 . Khi ñó 4n + p − 2m 3 4 p + m − 2n 3 4m + n − 2 p a3 = ,b = ,c = . 9 9 9 Như v y: 2  4n + p − 2m 4 p + m − 2n 4m + n − 2 p  = M=   + +     9  m n p 2   n p m   p m n   2 4 + +  + + +  − 6 ≥ (4.3 + 3 − 6) = 2 .    = 9   m n p   m n p   9      5
  6. www.VNMATH.com 2. S d ng các tính ch t c a hàm s , lư ng giác, vector ð i v i các bài toán b t ñ ng th c, bài toán tìm giá tr l n nh t, giá tr nh nh t có ch a m t bi n s ( x ho c a ), ta thư ng gi i b ng cách s d ng ñ o hàm v i ñi u ki n ràng bu c c a bi n thu c m t mi n xác ñ nh nào ñó; n u x ∈ [−1,1] thì ta có th ñ t x = sin α, x = cos α ; n u bài toán có ch a ñi u ki n a, b, c > 0, ab + bc + ca = 1 thì ta có th ñ t a = tan 2 , b = tan B , c = tan C ; v i A 2 2 a 2 + b 2 thì ta có th ñ t u = ( a, b) ; n u bài toán có ch a ñi u ki n A, B, C là ba góc c a m t tam giác; n u bài toán có ch a ñ i lư ng a ≥ b thì ta c n chuy n bài toán v d ng f (a ) ≥ f (b) ho c f (a ) ≤ f (b) , r i xét s ñ ng bi n ho c ngh ch bi n c a hàm s y = f ( x) , và lưu ý r ng, trong m t s trư ng h p, ta c n phép ñ i bi n ñ bài toán có d ng ñơn gi n hơn. x +1 Bài toán 19. [Kh i D_ 2003] Tìm giá tr l n nh t và nh nh t c a hàm s trên ño n [−1; 2] . y= x2 +1 L i gi i. Xét x ∈ [−1; 2] . ð o hàm c a hàm s này là y ' = 1− x . Ta có y ' = 0 ⇔ x = 1 . 3 ( x 2 +1) 3 Giá tr c a hàm s t i ñi m t i h n và ñi m biên: f (1) = 2, f (−1) = 0, f ( 2) = . 5 V y max y = f (1) = 2, min y = f (−1) = 0 . [−1,2 ] [−1,2] y = x + 4 − x2 . Bài toán 20. [Kh i B_ 2003] Tìm giá tr l n nh t và nh nh t c a hàm s L i gi i. T p xác ñ nh [−2, 2] . ð o hàm c a hàm s này là y ' = 1− x . Ta có 4− x 2 y ' = 0 ⇔ 4 − x2 = x ⇔ x ≥ 0 ∧ 4 − x2 = x2 ⇔ x = 2 . ( 2) = 2 2, f (−2) = −2, f (2) = 2 . Giá tr c a hàm s t i ñi m t i h n và ñi m biên: f ( 2) = 2 2, min y = f (−2) = −2 . V y max y = f [−2,2] [−2,2 ] Lưu ý: vì x ∈ [−2, 2] nên ta có th ñ t x = 2 cos α, α ∈ [ 0, π ] ho c x = 2sin α, α ∈ − π , π  , sau ñó ñưa bài toán v d ng lư ng giác 22 ñ gi i. 3 ( ) y = x 6 + 4 1− x 2 Bài toán 21. Tìm giá tr l n nh t, giá tr nh nh t c a hàm s trên ño n [−1,1] L i gi i. Th c hi n phép ñ i bi n t = x 2 . Vì x ∈ [−1,1] nên t ∈ [0,1] . Ta c n tìm giá tr l n nh t, giá tr nh nh t c a hàm s 3 f (t ) = t 3 + 4 (1− t ) = −3t 3 + 12t 2 −12t + 4 . ð o hàm c a hàm s này là f '(t ) = −9t 2 + 24t −12 . Ta có f '(t ) = 0 ⇔ t = 2 ∨ t = 2 . 3 Giá tr c a hàm s t i ñi m t i h n (chú ý t ∈ [0,1] ) và ñi m biên: f ( 2 ) = 4 , f (0) = 4, f (1) = 1 . 3 9 6 2 4 V y max y = 4 khi t = 0 hay x = 0 , min y = khi t = hay x = ± . 9 3 3 [−1,1] [−1,1] Lưu ý: (1) Vì x ∈ [−1,1] nên ta có th ñ t x = cos α, α ∈ [ 0, π ] ho c x = sin α, α ∈ − π , π  , sau ñó ñưa bài toán v d ng lư ng giác ñ gi i. 22 (2) N u ñ t y 2 = 1− x 2 , thì bài toán ñư c phát bi u dư i d ng: Tìm giá tr l n nh t và giá tr bé nh t c a bi u th c f ( x, y ) = x6 + 4 y 6 th a ñi u ki n x 2 + y 2 = 1 . Bài toán 22. [Kh i A_2003] Cho x, y, z là ba s th c dương th a mãn x + y + z ≤ 1 . Ch ng minh r ng 1 1 1 x2 + + y2 + + z2 + ≥ 82 . 2 2 z2 x y 1 1 1 L i gi i. D ñoán ñi m rơi x = y = z = . Khi ñó, x 2 = = . 9 81x 2 3 6
  7. www.VNMATH.com  1  1  1  S d ng b t ñ ng th c a + b + c ≥ a + b + c , v i m i vector a, b, c , áp d ng cho a =  x,  , b =  y,  , c =  z ,  .         y  x    z   1 1 1 2 1 1 1 ≥ (x + y + z) +  + +  .  2 x2 + + y2 + + z2 +  Ta nh n ñư c    x y z x2 y2 z2   1 1 1 111 9 9 T b t ñ ng th c (a + b + c ) + +  ≥ 9, v i a, b, c > 0 , t = x + y + z ≤ 1 , ta có + + ≥ =.    a b c  x y z x+ y+z t  1 1 1 2  1 81 81 1 1 1 1 Suy ra ( x + y + z ) +  + +  ≥ t 2 + 2 = t 2 + 2 + 2 + ... + 2 ≥ 8282 t 2 . 2  = 8282 160 ≥ 82.  2      x y z t    t t t t t 1 Do ñó ta có ñi u ph i ch ng minh. ð ng th c x y ra khi và ch khi x = y = z = 3 b a  1  1 Bài toán 23. [Kh i D_2007] Cho a ≥ b > 0 . Ch ng minh r ng 2a + a  ≤ 2b + b  .          2  2 L i gi i. B t ñ ng th c c n ch ng minh tương ñương v i b t ñ ng th c ( ) ( ) ( ) ln 1+4a ln 1+4b ln 1+4 x b a (1 + 4a ) ≤ (1 + 4b ) hay f (a ) ≤ f (b) , trong ñó f ( x ) = ⇔ ≤ . a b x Ta chú ý r ng, vì a ≥ b > 0 nên ta ch c n ch ng minh hàm s này ngh ch bi n trong (0, +∞) . ( )( ) 4 x ln 4 x − 1+4 x ln 1+4 x Th t v y, ñ o hàm c a hàm s này là f '( x ) = < 0 . ð ng th c x y ra khi và ch khi a = b . ( ) x 2 1+4 x Cu i cùng, m i các b n rèn luy n k thu t này qua các bài t p sau. Bài 1. Cho a, b, c > 0 và a + b + c = 3 . Ch ng minh r ng 2a + b + 5 2b + c + 5 2c + a ≤ 35 3 . 5 Bài 2. Cho a, b, c > 0 và a + b + c = 3 . Ch ng minh r ng (2a + b)(a + c) a + 5 (2b + c)(b + a )b + 5 (2c + a )(c + b) c ≤ 3 5 6 . 5 ( ) ( ) 2 Bài 3. Cho a, b, c > 0 và a 2 + a + 2 (b + 1) c 2 + 3c = 64 . Ch ng minh r ng a 3b4 c5 ≤ 1 . 32 Bài 4. Cho a > b ≥ 0 . Ch ng minh r ng 2a + ≥5. 2 (a − b)(2b + 3) 3 x y z Bài 5. [ Nesbitt ] Cho x, y, z > 0 . Ch ng minh r ng + + ≥. y+z z+ x x+ y 2 4 − a2 + 4 − b2 + 4 − c2 ≤ 3 3 . Bài 6. [Cao Minh Quang] Cho a, b, c ∈ [−2, 2] và a + b + c = 3 . Ch ng minh r ng 1 xyz Bài 7. [ Ioan Tomescu ] Cho x, y, z > 0 . Ch ng minh r ng ≤ 4. (1 + 3x)( x + 8 y )( y + 9 z )( z + 6) 7 a3 b3 c3 3 Bài 8. [ IMO Short List, 1998 ] Cho a, b, c > 0 và abc = 1 . Ch ng minh r ng + + ≥. (1 + b)(1 + c) (1 + c)(1 + a ) (1 + a )(1 + b) 4 Bài 9. [ Greece, 2007 ] Cho a, b, c là ñ dài ba c nh c a m t tam giác. Ch ng minh r ng 4 4 4 (c + a − b) (a + b − c) (b + c − a ) + + ≥ ab + bc + ca . a (a + b − c ) b (b + c − a) c (c + a − b) 9 3 a b c Bài 10 [ Poland, 1995 ] Cho a, b, c ≥ − và a + b + c = 1 . Ch ng minh r ng 2 +2 +2 ≤ 4 a + 1 b + 1 c + 1 10 ln 2 x trên ño n 1; e3  . Bài 11 [Kh i B_2004] Tìm giá tr l n nh t và giá tr nh nh t c a hàm s y=   x x2 y2 z2 Bài 12. Cho x, y, z là các s th c dương. Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c M = + + . 2 2 2 x + 2 yz y + 2 zx z + 2 xy 7
  8. www.VNMATH.com 1 1 1 Bài 13. Cho a, b, c > 0 th a mãn ñi u ki n + + = 1 . Tìm giá tr nh nh t c a abc . 2+a 2+b 2+c a b Bài 14. Cho a, b > 0 th a mãn ñi u ki n a + b = 1 . Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c P = + . 1− a 1− b a c 1 1 1 b ≥ 3 a + b + c  . Bài 15. Cho các s th c a, b, c th a mãn ñi u ki n a + b + c = 1 . Ch ng minh r ng + +   3 3 a b c   3 3 3 3  x2 x 2  x x x4 x4  − 2 2 + 2  + + Bài 16. Cho x, y ≠ 0 . Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c P =  +    y4 y4 y y y y  a3 1 1a + b3 ≥ Bài 17. Cho a, b là hai s th c dương. Ch ng minh r ng + + +b . 3 3 ab a b 3 Bài 18. Cho x, y, z là các s th c dương th a mãn ñi u ki n x + y + z ≤ . Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c 2 111 M = x2 + y2 + z 2 + + + . xyz 1 1 1 Bài 19. Cho a, b, c > 0 th a mãn ñi u ki n a + b + c = abc . Ch ng minh r ng 1+ + 1+ + 1+ ≥2 3 . 2 2 c2 a b 1 a b Bài 20. Cho a, b là các s th c dương. Ch ng minh r ng + ≤ . a 4 + b2 b4 + a2 ab a +b ab Bài 21. Cho a, b là các s th c dương. Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c P = + . a +b ab 2  2  1  1  Bài 22. Cho a, b là các s th c dương th a mãn ñi u ki n a + b = 2 . Ch ng minh r ng a +  + b +  ≥ 9 . b  a     Bài 23. Cho x, y, z là các s th c dương th a mãn ñi u ki n xy + yz + zx = 1 . Ch ng minh r ng x 2 + xy + y 2 + y 2 + yz + z 2 + z 2 + zx + x 2 ≥ 3 . Bài 24. Cho a, b, c là các s th c dương th a mãn ñi u ki n a + b + c = abc . Ch ng minh r ng bc ca ab + + ≤1 a 2 + 2bc b2 + 2ca c 2 + 2ab 1 ( ) Bài 25. Cho a, b là các s th c dương th a mãn ñi u ki n a + b = 1 . Ch ng minh r ng 8 a 4 + b 4 + ≥5. ab 1 1 Bài 26. Cho a, b là các s th c dương th a mãn ñi u ki n a + b ≤ 1 . Ch ng minh r ng + ≥4. 2 2 a + ab b + ab Bài 27. Cho x, y ≥ 1 . Ch ng minh r ng x y −1 + y x −1 ≤ xy .  1  1 Bài 28. Cho a, b là các s th c dương th a mãn ñi u ki n a + b = 1 . Tìm giá tr nh nh t c a bi u th c M = 1− 2 1− 2  .  a  b        2y 2x 2z 1 1 1 Bài 29. Cho x, y, z > 0 . Ch ng minh r ng + + ≤ + + . 3 2 3 2 3 2 2 2 z2 x +y y +z z +x x y x+ y+z 1 1 1 Bài 30. Cho x, y, z > 0 . Ch ng minh r ng + + ≤ . 2 2 2 2 xyz x + yz y + zx z + xy 8
396097

Tài liệu liên quan


Xem thêm