Xem mẫu

  1. Y u t tâm lý trong nhi p nh ngh thu t Ða s ngư i ch p nh cho r ng, mu n có nh p ta c n ph i có nh ng máy nh và nh ng “ ng kính c ti n. Ít có ai nghĩ r ng não b óng m t vai trò r t quan tr ng trong nhi p nh ngh thu t. Ð ng ý r ng máy nh c ti n và nh ng ng kính có kh u l n s cho ta nh ng hình pv k thu t. Nh ng máy nh SLR thu c lo i chuyên nghi p hay bán chuyên
  2. nghi p thư ng giúp ta ch p ư c nh ng t m nh trong nh ng i u ki n ánh sáng khó khăn mà hình không b nh ng óm ch m (noise) nhi u. Ngoài ra nhu li u trong máy s cho ra nh ng t m hình mà vùng sáng và vùng t i không b chênh l ch nhi u (good dynamic range). ng kính có kh u l n s làm cho hình m và ch th rõ n i b c lên. Kh u l n làm cho nh ng vùng m (bokeh) nhìn r t p m t so v i nh ng ng kính r v i kh u nh hơn. Tuy nhiên n m v ng v k thu t ch giúp cho ta có m t t m hình rõ và màu s c p nhưng r t ti c là nó không giúp cho ta có ư c nh ng t m hình ngh thu t. K thu t ch p nh, cách ch nh máy nh và ch n óng kính cho thích h p v i i u ki n ch p hình ch là nh ng viên g ch nh xây d ng n n t ng c a lâu ài ngh thu t. Trư c khi xây c t lâu ài, ta r t c n n n t ng ó. Thí d n u ta không th u hi u ư c cách óng m kh u i u ch nh m trư c và sau ch th (depth of field, DOF) thì cái “ ng kính” $5,000 s cho ra nh ng hình không khác gì cái ng kính r ti n (kit lens). Ta t n công s c vác cái ng kính n ng c ng k nh trèo non l i su i, v nhà au lưng m y ngày chưa h t mà hình thì không khác gì cái máy nh c a ngư i i k bên. N u ta không bi t ch n ng kính ch p chân dung thì ta s có nhi u t m hình u to mà ngư i thì ... teo (khi dùng ng kính wide angle)! Khi hoàn t t ki n th c v k thu t xong r i thì ta m i b t u xây d ng công trình ngh thu t ư c. Ngh thu t và não b liên quan v i nhau nhu th nào? Não b óng m t vài trò h t s c quan tr ng trong nhi p nh ngh thu t. N u không có não b thì s không có ngh thu t. Não b là b ph n quan tr ng giúp con ngư i sáng tác ngh thu t và thư ng th c ngh thu t. Não b là nơi tích tr
  3. nh ng kinh nghi m trong cu c s ng. Nh ng kinh nghi m tình c m u i c a con ngư i d ng hình nh. Nh ng ư c mơ c a ta cũng d ng hình nh. Trư c khi bi t nói, a bé quan sát nét m t c a m nó. Nó vui bu n theo nét m t c a ngư i m . Th t v y, nghiên c u cho th y h u h t tr sơ sinh b c n th , t m nhìn c a chúng ch v a quan sát m t ngư i m . Khi l n lên thì m t d n d n tr l i bình thư ng. Hình nh là ngôn ng sơ c p và u tiên c a loài ngư i dùng c m nh n và truy n t tình c m. Hình nh có tác ng sâu s c và tr c ti p lên tình c m con ngư i. Ngôn ng có th dùng nói d i hay nói bóng nói gió ư c, nhưng hình nh thì không. Hình nh r t trung th c và có kh năng tr c ti p i sâu vào lòng ngư i. Hình ngh thu t ph n nh m t cách thâu g n cái nhìn cu c s ng c a nhi p nh gia. Khi ngư i chiêm ngư ng hình c m nh n giá tr tình c m c a hình, thì ngư i ó và nhi p nh gia nói chuy n v i nhau cùng m t ngôn ng vô l i. B n có bi t không, phong cách ch p hình (style) c a b n và s thích nhìn hình c a b n tùy thu c vào r t nhi u y u t ư c lưu tr trong não b c a b n ngay t lúc b n còn bé. Nh ng y u t ó là giáo d c, văn hóa và môi trư ng s ng. Khi c p n hình ngh thu t thì ta ph i nói n ánh sáng. Ánh sáng não b là s nh n th c. Ta không có m t t m hình p khi ta không nh n th c ư c v p chung quanh ta. Nh n th c v p, nói v tâm lý, không ph i là m t chuy n d làm. Khi ta lo âu, khi ta nh ng phi n toái c a cu c s ng chi m l y tâm h n ta thì ánh sáng ý th c b t i d n. Ta có th lái xe i d c b bi n, trư c m t ta là c nh hoàng hôn th t p, nhưng vì tâm ta quá b n r n lo nghĩ v nh ng công vi c căng th ng trong s nên ta ch th y có con ư ng trư c m t mà không ý n c nh p. Vì th vi c làm
  4. trư c tiên khi ta mu n bư c vào ngư ng c a ngh thu t c a nhi p nh là ta ph i th c t p buôn b lo âu và th p sáng ng n èn ý th c trong tâm ta. Ta ý th c nh ng di n bi n chung quanh ta càng nhi u thì s nh y c m trư c v p càng tăng theo. Ánh sáng là n cư i c a n th n ngh thu t. Khi không có n cư i c a nàng chi u c thì ta s không có hình ch p. Ánh sáng còn là tâm h n c a b c nh ngh thu t. M i lo i ánh sáng di n t m t tâm tr ng khác nhau. Ánh sáng t sau t i (back light) di n t m t tâm tr ng huy n bí, v i nh ng vùng trong bóng t i g i lên tư ng tư ng c a ngư i xem hình. Ánh sáng nghiên chi u xéo là lo i ánh sáng p nh t trong nhi p nh vì nó làm n i lên nh ng ư ng nét c a ch th . N u bi t dùng úng cách thì ta có th nh n m nh nh ng ư ng nét p ( i m m nh) trong vùng sáng và gi u nh ng nét ta không thích ( i m y u) trong vùng ít sáng. Ánh sáng nghiên v màu xanh c a bu i trưa nói lên s nh nhàng trong sáng. Ánh sáng nghiên v màu vàng c a hoàng hôn di n t nh ng tình c m n ng nàn, m u i và ti c r . Trình bày ch th trong b c hình là m t ngh thu t cá nhân òi h i s k t h p hài hòa gi a lý trí và tình c m. Ngư i nghiên v lý trí nhi u quá s c u t o b c hình qua nh ng ư ng nét th ng hàng, b i c nh c c kỳ ơn gi n và hay ch n màu s c tương ph n. Ngư c l i ngư i nghiên v tình c m thì s c u t o b c hình qua nh ng ư ng cong và nhi u màu s c. B i c nh b c hình thì c u kỳ và ph c t p. Nh ng b c hình ch p 2 thái c c tâm lý này có th gây n tư ng nhưng khó t o ư c m t c m giác hài hòa trong tâm h n ngư i xem. Hình ngh thu t òi h i s cân i c a 2 y u t k trên. B c hình ngh thu t thư ng di n t tâm tr ng và s thích ngư i ch p. N u
  5. tâm h n ph c t p và mâu thu n thì b c nh, s n ph m c a tâm h n, khó mà ư c hài hòa. Vì th mu n có hình ngh thu t thì ta ph i t p cho tâm ta t nh l ng. Chính s t nh l ng ó s giúp ta có c p m t ngh thu t. Hôn nhân giũa lý trí và tình c m s cho ra i nh ng a con có tên là sáng t o. nh không th g i là ngh thu t n u không có s sáng t o trong ó. Sáng t o là s thay i không ng ng, nhưng mà thay i trong s hài hòa. Sáng t o i ngh ch v i lo âu. Ngư i lo âu không thích có s thay i. Khi ta ch p hình v i tâm tr ng lo âu ngư i khác phê bình x u thì hình ta s b óng khung trong khuôn kh c a ư c nh. Ta khó mà t o ư c s ng c nhiên thích thú ngư i xem. Khi nói n ngh thu t thì ph i nói ns phóng khoáng t do. Ngư i am mê ngh thu t không e ng i c i b nh ng gì ã ư c ch p nh n và t tìm cho mình m t hư ng i m i l . S k t h p c a ánh sáng v i v t th s cho ta vô s b c hình có ti m năng ngh thu t. Cái h n ch c a ta là ta có hi n di n lúc ó và có kh năng nh n ra nh ng kho ng không gian và th i gian có kh năng t o ra hình ngh thu t hay không. Nói tóm l i máy nh và ng kính c ti n ch t o cho ta nh ng phương ti n thu n l i ch p nh ng t m hình ngh thu t. Ch y u là c p m t và tâm h n c a ngư i ng sau máy nh m i có th t o ư c hình ngh thu t. Nói m t cách khác, kh năng nhìn cái m i l trong s t m thư ng c a i s ng hàng ngày m i giúp ta có ư c m t t m hình ngh thu t. Ngư i am mê ngh thu t bi t ph i h p ánh sáng nh n th c v i ánh sáng bên ngoài. S ph i h p c a 2 lo i ánh sáng này có ti m năng cho ta nh ng t m hình ngh thu t vô giá. Giá tr ngh thu t c a nh là không ghi nh n l i v t th mà dùng v t th và ánh sáng di n t tâm hôn say mê c a ngư i
  6. ch ng ki n th m m trong m t giây phút ng n ng i. V i tác ph m ngh thu t, nhi p nh gia ngh sĩ có ư c mơ s ng l i trong cái vĩnh c u c a chân, thi n và m .