Xem mẫu

  1. Vài nét v ngh thu t h a trong giai o n hi n nay nư c ta, khái ni m h a bao g m h a t o hình và h a ng d ng. h a t o hình là các th lo i tranh kh c, tranh ư c in tr c ti p qua bàn tay c a h a sĩ. h a ng d ng h u h t là các tác ph m m thu t ư c in n hàng lo t b ng quy trình công nghi p, nh m ng d ng m t cách ph c p vào i s ng, như các th lo i tranh minh h a, bi m h a, tranh c ng chính tr - xã h i, trình bày sách, tem thư, thi t k logo, bao bì, nhãn hi u... S trư ng thành v s lư ng h a sĩ h a là m t i u c n kh ng nh. Hi n nay ch riêng Chi h i h a Hà N i ã có n 170 ngư i, chi m 1/10 t ng s h i viên c a H i M thu t Vi t Nam. Nh ng năm g n ây H i ã k t n p không ch h a sĩ sáng tác h a t o hình mà còn k t n p nhi u h a sĩ h a ng d ng. T ngày t nư c bư c vào s nghi p i m i, ho t ng h a ã có i u ki n ti p xúc r ng rãi hơn v i th trư ng ngh thu t th gi i. Chúng ta ã có nh ng cu c giao lưu v kĩ thu t h a ho c nh ng tri n lãm tác ph m h ac a các h a sĩ M , Anh, Hà Lan, Trung Qu c. H i M thu t và cá nhân m t s h a sĩ Vi t Nam ã ưa tác ph m h a i tri n lãm m t s nư c như Nh t B n, Rumani, Trung Qu c, ài Loan vv... Nh ng tìm ki m trên m ng Intemet - cũng góp ph n không nh m mang t m nhìn v ho t ng h a th gi i. S giao lưu h i nh p v i nư c ngoài cùng v i nh ng i u ki n thu n l i hơn v phương ti n v t ch t trong nư c, ã làm cho ngh thu t h a có nhi u kh i s c có di n m o sáng s a hơn trư c ây r t nhi u.
  2. V h a t o hình, nh ng năm g n ây th lo i tranh in kh c ã có bư c chuy n mình; t o ư c s t kh i v hình th c. N u trư c ây trong hoàn c nh khó khăn tranh kh c c a ta h u như ch là kh c g và kh c th ch cao v i khuôn kh nh thì hi n nay s lư ng tranh kh c ng, kh c k m, tranh in á ã tăng lên áng k , c bi t có thêm nh ng kĩ thu t m i như in lõm c m quang, in kĩ thu t t ng h p... Kích c c a tranh ngày càng m r ng phù h p v i yêu c u trưng bày trong nh ng không gian l n. Ngôn ng ngh thu t cũng a d ng hơn, ngoài phong cách t th c ã xu t hi n nh ng phong cách khác như xu hư ng tr u tư ng và bán tr u tư ng. Ch c ch n trong nh ng năm t i th lo i này s còn ti n tri n m nh m hơn. V h a ng d ng, có th kh ng nh lĩnh v c này ã góp ph n quan tr ng y nhanh nh p i u c nh tranh và em l i b m t văn minh c a n n kinh t th trư ng. Bao bì, nhãn hi u, các s n ph m qu ng cáo t o nên giá tr c a hàng hóa, gây nên n tư ng nh n nh p c a thương trư ng nư c ta. M t trong nh ng sáng t o tiêu bi u c a h a ng d ng là thi t k logo. Vi c tuy n ch n logo p không ch là nhu c u, là ni m t hào c a các ơn v s n xu t kinh doanh, mà còn là c a các oàn th , các t ch c xã h i và cơ quan công quy n. Các cu c thi logo ã di n ra liên t c thư ng xuyên, tr thành s ki n văn hoá n i b t hi n nay. Lĩnh v c trang trí sách báo và t p chí cũng t ư c nhi u thành công áng k . Trong hoàn c nh i s ng v t ch t còn nhi u khó khăn, chúng ta th t ph n kh i khi th trư ng sách báo trong nư c có ư c b m t khá tưng b ng, nói lên m c phong phú v i s ng tinh th n c a dân t c. h a ng d ng có tri n v ng r t to l n, b i có n n t ng là s phát tri n nhanh chóng c a môi trư ng kinh t - xã h i, ti m l c công ngh ngày càng ư c c i thi n, c bi t là h a sĩ thi t k c a ta r t nh y c m trong quá trình ti p thu có ch n l c nh ng thành t u c a th gi i.
  3. Ngoài nh ng hi n tư ng áng chú ý nói trên, ngh thu t h a trong giai o n hi n nay v n t n t i không ít nh ng i u b t c p, trong ó ch t lư ng không ng u c a t ng chuyên ngành h a là v n áng các h a sĩ lưu tâm. i u này có th th y rõ khi i m qua m t s ho t ng c th dư i ây. - Tranh in kh c tuy có phát tri n v s lư ng nhưng còn thi u s a d ng v phong cách, thi u nét cá tính n i tr i c a t ng tác gi . So sánh v ng t p tranh c a ta v i m t s v ng t p c a tác gi nư c ngoài s th y n i b t i u ó. S ph n u hình thành bút pháp và phong cách c l p c a t ng tác gi là m t thách th c r t l n i v i ngh thu t t o hình nói chung và h a t o hình nói riêng. - Tranh c ng chính tr - xã h i, như m i ngư i u bi t, ã tr thành m t th lo i mang giá tr truy n th ng c a n n m thu t cách m ng nư c ta. giai o n hi n nay, tranh c ng cho nh ng ih i ng, nh ng ngày k ni m l n ho c nh ng s ki n APEC, ASEM, SEAGAMES v.v.. ã t ư c thành qu áng ghi nh n. Song ph n nhi u tranh ch r c r v m t hình th c, ít tác ph m mang s c m nh lay ng tư tư ng và tình c m ngư i xem như các giai o n trư c. - Tranh châm bi m cũng tình tr ng tương t như tranh c ng. S lư ng h a sĩ bi m không nhi u, tác ph m bi m h a trên báo chí chưa gây ư c s chú ý c a công chúng, chưa “châm” ư c sâu vào n tư ng th giác c a c gi , t ó gây nên ni m vui, n i bu n, s trăn tr mang tính xã h i sâu s c. - Tem thư v a là m t tác ph m ngh thu t v a là s n ph m hàng hóa có giá tr kinh t i n i và i ngo i. M y ch c năm qua ngh thu t tem c a ta ti n tri n ch m ch p, không có bư c t phá áng k v n i dung, hình th c và kĩ thu t in n, con tem c a ta mang tính ơn i u r t nhi u so v i s phong phú c a tem nư c ngoài. - Ngay c lĩnh v c thi t k bìa và trình bày sách, tuy có nhi u ưu i m như ã trình bày trên, song cũng b c l không ít khi m khuy t. D o qua các c a
  4. hàng sách, ta th y xu hư ng khá ph bi n là m i cu n sách u mu n “b t m t” b ng cách trang trí nhi u hình và màu. K t qu là sách văn h c ngh thu t, sách khoa h c kĩ thu t, sách nghiên c u lý lu n... u na ná gi ng nhau, không mang tính c trưng chuyên bi t c a t ng ch ng lo i. Các nhà xu t b n l n không t o d ng ư c phong cách thi t k riêng, do ó không nh d ng ư c n tư ng c n ph i có cho thương hi u c a mình. Nh ng như c i m c a ngh thu t h a như ã nêu trên ây là có lý do khách quan v th i cu c, v cơ ch xã h i và cũng có lý do ch quan v tính chuyên nghi p c a h a sĩ. Vì sao tranh c ng và tranh châm bi m ã kém ph n thân thi t v i m i ngư i? Th i kỳ toàn dân ti n hành chi n tranh b o v c l p c a T qu c ã qua i, sinh m ng và ý chí c a con ngư i không còn l p trung vào cu c chi n um t m t m t còn v i k thù xâm lư c. Ranh gi i chi n tuy n gi a ch và ta ã m t s kh ng nh r ch ròi. Tranh c ng không còn là hi n thân c a ti ng thét căm h n, c a tinh th n s c sôi s n sàng hy sinh vì chính nghĩa. N i dung c ng gi ây ã bao hàm nhi u phương di n không còn g n ch t v i nh ng suy tư và hành ng b c xúc nh t c a t ng con ngư i. Trong hoàn c nh y, th lo i này có gi m thi u s c lôi cu n h p d n so v i trư c ây cũng là i u d hi u. Vì sao nhi u thi t k h a v n gi kho ng cách khá xa, chưa vươn lên t m cao c a ch t lư ng thi t k ? Ngoài lý o v trình nh n th c còn có lý do v cơ ch th trư ng. Trong cơ ch th trư ng, không ch có nh ng nhân t kích thích s phát tri n kinh t - xã h i, mà còn ti m n nh ng m t tiêu c c b t kh kháng. L i nhu n là y u t chi ph i toàn di n cu c s ng. ôi khi vì l i nhu n mà nhà kinh doanh, nhà thi t k m u và c nhà qu n lý xã h i không dám cư ng l i nh ng th hi u còn m c h n ch c a ngư i tiêu dùng. ó là m t trong nh ng nguyên nhân d n n nhi u m u thi t k bao bì, nhãn hi u, xu t b n ph m còn mang tính b o th , chưa có ư c s b t phá tích c c theo chi u hư ng tân ti n hi n i.
  5. Câu h i vì sao cu i cùng, dành cho ki n th c h c thu t và tính chuyên nghi p c a ngư i h a sĩ. Do hoàn c nh l ch s , các h a sĩ và nhà thi t k c a ta thư ng ph i tr i nghi m qua nhi u th lo i m thu t khác nhau. i u ó t o nên tính linh ho t trong tư duy và kĩ năng sáng tác. M t s tác gi ã thành t không ch m t th lo i m thu t. Song nói chung, gi i h a sĩ nư c ta thi u công phu nghiên c u chuyên sâu, thi u s thu n th c trong tác nghi p t ng lĩnh v c chuyên môn nh t nh. Tuy nhiên, s thu n th c l i là m t trong nh ng nhân t cơ b n làm nên giá tr c a ch t lư ng ngh thu t. Gi ây ã là th i i m và ã có cơ h i các h a sĩ, nhà thi t k dành th i gian và công s c cho vi c chuyên sâu hoá v ngh thu t, làm cho t ng th lo i tác ph m nâng cao hơn ch t lư ng chuyên môn. N i dung ào t o chuyên ngành c a các cơ s ào t o cũng là m t ti n quan tr ng quy t nh v ch t lư ng chuyên môn. Ngày nay các trư ng ào t o v m thu t và ngh thu t thi t k trên th gi i ã có thêm nhi u ki n th c tiên ti n và nh ng phương ti n kĩ thu t hi n i. Riêng ngh thu t thi t k h a ã ư c h tr b i các môn h c cơ b n như ngh thu t th giác, nguyên lý c u trúc, nguyên lý marketing... và nh ng kĩ thu t ng d ng hi u ng c a công ngh thông tin, t ó t o ra nh n th c m i và kĩ năng m i trong phương pháp sáng t o, em l i hi u qu c áo và nh ng hình th c m i m cho vi c th hi n ý tư ng sáng tác. nư c ta nh ng n i dung nói trên chưa ư c c p m t cách h th ng trong chương trình ào t o. Môi trư ng xã h i nh hư ng r t l n n thành qu sáng t o ngh thu t. Nói riêng v ngh thu t thi t k trong các nư c phát tri n, t gi a th k 20 t i nay ã hình thành m t s trào lưu, xu hư ng m i, trong ó xu hư ng h u hi n i ã nh hư ng không nh n phong cách thi t k c a nhi u s n ph m h a ng d ng. Các chuyên gia c a ta nên quan tâm tìm hi u nh ng v n h c thu t nói trên, n n h a nư c ta s m c p nh t v i s ti n b c a th gi i.
  6. M tv n mang t m nguyên lý bao quát nhưng thư ng không ư c gi i quy t tho áng trong th c t , ó là c trưng dân t c trong ngh thu t, quan h gi a tính dân t c và tính qu c t , tính hi n i. Theo tôi nghĩ ây là m t v n r t t nh . Tính dân t c, tính a phương ư c b c l qua tâm lý th c m c a ngư i ngh sĩ, nó có giá tr c thù, có v trí áng k trong ngh thu t ương i. Nhưng chúng ta không nên m c l i sai l m c a quá kh , em nguyên lý bao quát nói trên làm tiêu chí c th cho t ng s n ph m ngh thu t. ngh thu t h a ương i, c bi t là h a thương m i, luôn có kh năng ti m n nh ng c trưng v a mang tính dân t c v a mang tính qu c t . Có nh ng tác ph m h a như logo, v n là công c cho ho t ng d ch v c trong và ngoài nư c, b n thân ngôn ng ngh thu t c a nó ã mang tính qu c t r t cao, tính dân t c ch hi n lên trong m t s trư ng h p c thù. Mong r ng trong các cu c thi logo, không ph i cu c nào cũng nên nh n m nh yêu c u v tính dân t c hay là nét c trưng c a Vi t Nam, b i i u này ch ng d gì và không ph i lúc nào cũng có th th c hi n ư c. Ngh thu t h a là ngh thu t a lĩnh v c và có s c lan t a r ng trong i s ng. Trên ây ch là vài nét ch m phá v i vàng, mong ư c s trao it n tình cùng các ng nghi p.