Xem mẫu

  1. Chương 9: ¾c quy 2.1. Kh¸i niÖm chung 2.1.1. C«ng dông cña ¾c quy. §Ó cÊp dßng ®iÖn cho m¸y khëi ®éng ®iÖn khi cÇn khëi ®éng ®éng c¬ vµ c¸c phô t¶i kh¸c cña thiÕt bÞ ®iÖn khi m¸y ph¸t ®iÖn kh«ng lµm viÖc hoÆc ch-a cung cÊp n¨ng l-îng vµo m¹ng l-íi ®iÖn (ThÝ dô khi ®éng c¬ lµm viÖc ë chÕ ®é kh«ng t¶i) Khi c«ng suÊt cña m¸y ph¸t lín h¬n c«ng suÊt cña c¸c phô t¶i th× m¸y ph¸t sÏ cung cÊp n¨ng l-îng cho phô t¶i vµ n¹p ®iÖn cho ¾c quy v× thÕ ¾c quy ®-îc duy tr× dßng mét chiÒu vµ cung cÊp cho phô t¶i khi cÇn. 2.1.2. Ph©n lo¹i. ¾c quy axit a. Theo viÖc sö dông dung dÞch ®iÖn ph©n ta cã ¾c quy kiÒm ¾c quy 3 ng¨n b. Theo sè ng¨n cña ¾c quy ¾c quy 6 ng¨n ¾c quy cÇu ch×m c. Theo c¸ch bè trÝ cÇu nèi ¾c quy cÇu næi *. ¾c quy axit: lµ lo¹i ¾c quy mµ dung dÞch ®iÖn ph©n dïng trong ¾c quy lµ dung dÞch axit, th-êng lµ axit sunfuaric (H2S04)
  2. *. ¾c quy kiÒm: lµ lo¹i ¾c quy mµ dung dÞch ®iÖn ph©n dïng trong ¾c quy lµ dung dÞch kiÒm (Na0H) hoÆc (K0H). + Dùa vµo cÊu t¹o b¶n cùc ng-êi ta chia ¾c quy kiÒm ra lµm ba lo¹i: -Lo¹i ¾c quy s¾t – niken -Lo¹i ¾c quy cadimi (Cd) vµ niken -Lo¹i ¾c quy b¹c- KÏm 2.1.3. Yªu cÇu cña ¾c quy: Nguån ®iÖn ¾c quy trªn « t« ph¶i ®ñ lín ®Ó m¸y khëi ®éng lµm viÖc ®-îc, ngoµi yªu cÇu cÇn ®¹t ®-îc vÒ ®iÖn ¸p, ch¾c ch¾n vÒ kÕt cÊu, cÊu t¹o ®¬n gi¶n dÔ ch¨m sãc, b¶o d-ìng vµ söa ch÷a, kÝch th-íc nhá gän, träng l-îng nhá, ®é bÒn cao, ®¶m b¶o c¸c ®Æc tÝnh c«ng t¸c vµ ®é tin cËy cao. Nã cßn ph¶i tho¶ m·n yªu cÇu cã chÕ ®é phãng ®iÖn lín 2.2. KÕt cÊu cña ¾c quy axit. Hai h×nh vÏ 2.1.1 vµ 2.1.2 thÓ hiÖn râ h×nh d¸ng bªn ngoµi vµ cÊu t¹o bªn trong cña hai lo¹i ¾c quy axit dïng trªn « t« ®ã lµ ¾c quy cÇu næi (H×nh 2.1.1) vµ ¾c quy cÇu ch×m (H×nh 2.1.2).
  3. H×nh 2.1: CÊu t¹o ¾c quy axit cÇu næi 1. Vá b×nh 4. CÇu nèi 7. B¶n cùc ©m 2. N¾p b×nh 5. §Çu cùc 8. TÊm c¸ch 3. Nót cña tõng ng¨n ¾c quy 6. B¶n cùc d-¬ng 9. Yªn ®ì b¶n cùc
  4. H×nh 2.2: CÊu t¹o ¾c quy axit cÇu ch×m 1. TÊm l-íi cùc 7. Chïm cùc ©m 2. TÊm ng¨n c¸ch 8. Khèi c¸c tÊm cùc d-¬ng 3. TÊm cùc d-¬ng 9. §Çu cùc 4. TÊm cùc ©m 10. Vá b×nh ®iÖn 5. Chïm cùc d-¬ng 11. N¾p 6. §Çu nèi 12. Nót lç rãt Chóng ®Òu cã kÕt cÊu b×nh ®-îc chia lµm nhiÒu ng¨n, th«ng th-êng (3- 6) ng¨n, mçi ng¨n cho ®iÖn ¸p ra ë hai ®Çu cùc lµ 2 v. Nh- vËy khi ®Êu nèi tiÕp c¶ (3- 6) ng¨n víi nhau ta sÏ cã bé nguån ¾c quy lµ (6-12)v.
  5. 2.2.1. Vá b×nh: Vá b×nh ¾c quy ®-îc chÕ t¹o b»ng vËt liÖu cøng cã Vá tÝnh chÞu axit, chÞu nhiÖt, do Gê ®ã th-êng ®-îc ®óc b»ng nhùa cøng hoÆc ª b« nÝt. PhÝa trong cña vá b×nh cã c¸c v¸ch ng¨n ®Ó t¹o thµnh tõng ng¨n riªng biÖt. Mçi ¾c quy riªng biÖt ®ã H×nh 2.3: CÊu t¹o vá b×nh ®-îc gäi lµ ¾c quy ®¬n. D-íi ®¸y b×nh ng-êi ta lµm hai ®-êng gê gäi lµ yªn ®ì b¶n cùc. Môc ®Ých cña yªn ®ì b¶n cùc lµ cho c¸c b¶n cùc tú lªn ®ã tr¸nh bÞ ng¾n m¹ch khi trong dung dÞch cã cÆn bÈn bét ch× n¾ng ®äng. 2.2.2. B¶n cùc: B¶n cùc lµm b»ng hîp kim ch× vµ antimon, trªn mÆt b¶n cùc cã g¾n c¸c x-¬ng däc vµ ngang ®Ó t¨ng ®é cøng v÷ng cho b¶n cùc vµ t¹o ra c¸c « cho bét ch× b¸m ch¾c trªn b¶n cùc. Hai bÒ mÆt cña b¶n cùc ®-îc tr¸t bét ch×
  6. Do ®ã ®Ó t¨ng bÒ mÆt tiÕp xóc cña c¸c b¶n cùc víi dung dÞch ®iÖn ph©n ng-êi ta chÕ t¹o c¸c b¶n cùc cã ®é Chï Chï m xèp, ®ång thêi ®em ghÐp m nhiÒu tÊm cùc cïng tªn song song víi nhau thµnh mét chïm cùc ë trong mçi ng¨n cña ¾c quy ®¬n. H×nh 2.5: CÊu t¹o chïm b¶n cùc d-¬ng vµ chïm b¶n cùc ©m Chïm b¶n cùc d-¬ng vµ chïm b¶n cùc ©m ®-îc nång xen kÏ vµo nhau gi÷a hai b¶n cùc kh¸c tªn ®-îc xÕp thªm mét tÊm c¸ch. Trong mét ng¨n sè b¶n cùc ©m nhiÒu h¬n sè b¶n cùc d-¬ng lµ mét tÊm, môc ®Ých ®Ó cho c¸c b¶n cùc d-¬ng lµm viÖc ë c¶ hai phÝa. 2.2.3.TÊm c¸ch: TÊm c¸ch lµ chÊt c¸ch ®iÖn nã ®-îc chÕ t¹o b»ng nhùa xèp, thuû tinh hoÆc gç.
  7. H×nh 2.6: CÊu t¹o tÊm c¸ch T¸c dông cña tÊm c¸ch lµ ng¨n hiÖn t-îng c¸c b¶n cùc ch¹m vµ nhau g©y ra ®o¶n m¹ch trong nguån 2.2.4. N¾p b×nh: PhÇn n¾p cña b×nh ¾c quy ®Ó che kÝn nh÷ng bé phËn bªn trong b×nh, ng¨n ngõa bôi vµ c¸c vËt kh¸c tõ bªn ngoµi r¬i vµo trong ¾c quy, ®ång thêi gi÷ cho dung dÞch ¾c quy kh«ng bÞ ®æ ra ngoµi. Trªn n¾p b×nh cã c¸c lç ®Ó ®æ vµ kiÓm tra dung dÞch ®iÖn ph©n vµ (®Ó ®-a ®Çu cùc ra ngoµi ®èi víi ¾c quy cÇu næi) c¸c lç nµy ®-îc nót kÝn b»ng c¸c nót, trªn nót cã lç th«ng h¬i. 2.2.5. Dung dÞch ®iÖn ph©n. Dung dÞch ®iÖn ph©n dïng trong ¾c quy th-êng lµ hçn hîp axit sunfuaric (H2S04) ®-îc pha chÕ theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh víi n-íc cÊt (H20). B¶ng 1 cho ta sù t-¬ng quan gi÷a tû träng dung dÞch vµ tû lÖ thÓ tÝch, träng l-îng cña chóng.
  8. B¶ng 1 Tû träng Tû lÖ thÓ Tû lÖ Tû lÖ axit dung dÞch ®iÖn tÝch gi÷a n-íc träng l-îng H2S04 trong ph©n ë 200c cÊt vµ H2S04 gi÷a n-íc cÊt dung dÞch ®iÖn (g/cm3) vµ H2S04 ph©n (%) 1.0 9.80: 1 6.28: 1 14.65 1.11 8.80: 1 5.84: 1 16.00 1.12 8.00: 1 5.40: 1 17.40 1.13 7.28: 1 4.40: 1 18.80 1.14 6.68: 1 3.98: 1 20.10 1.15 6.16: 1 3.63: 1 22.11 1.16 5.70: 1 3.35: 1 22.70 1.17 5.30: 1 3.11: 1 24.00 1.18 4.95: 1 2.90: 1 25.20 1.19 4.63: 1 2.52: 1 26.50 1.20 4.33: 1 2.36: 1 27.70 1.21 4.07: 1 2.22: 1 29.00 1.22 3.84: 1 2.09: 1 30.00 1.23 3.60: 1 1.97: 1 31.40 1.24 3.40: 1 1.86: 1 32.50 1.25 3.22: 1 1.76: 1 33.70 1.26 3.25: 1 1.60: 1 35.00 1.27 2.80: 1 1.57: 1 26.10 1.28 2.75: 1 1.49: 1 37.32 1.29 2.60: 1 1.41: 1 38.50
  9. 1.30 2.47: 1 1.34: 1 39.65 B¶ng tû lÖ gi÷a n-íc cÊt vµ axit sunfuaric trong dung dÞch ®iÖn ph©n Chó ý: Khi pha chÕ dung dÞch ®iÖn ph©n ta ph¶i ta ®æ tõ tõ axit vµo n-íc cÊt vµ khuÊy nhÑ b»ng ®òa thuû tinh hoÆc gç ®õng bao g׬ ®æ n-íc vµo axit v× ph¶n øng ho¸ häc xÈy ra rÊt nhanh kÌm theo viÖc to¶ nhiÖt m·nh liÖt, n-íc s«i lªn ngay tøc th× næ b¾n vµo ng-êi g©y nªn nh÷ng vÕt báng khã ch÷a. Khi pha chÕ axit nªn ®eo kÝnh, mang g¨ng tay vµ ®i ñng ®Ó ®¶m b¶o an toµn.