Xem mẫu

  1. Chương 7: b¶o vÖ tranzistor 1.4.1. NhËn xÐt Trong m¹ch ®iÖn khi phô t¶i kh«ng ph¶i lµ ®iÖn trë thuÇn nhÊt mµ lµ cuén d©y, khi dßng ®iÖn biÕn thiªn trong cuén d©y xuÊt hiÖn mét suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m cã ®é lín phô thuéc vµo sè vßng d©y quÊn. NÕu suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m nµy qu¸ lín sÏ lµm háng tranzistor. MÆt kh¸c mçi tranzistor chØ lµm viÖc víi mét ®iÖn ¸p vµ dßng ®iÖn cho phÐp.. V× vËy ®Ó tranzistor kh«ng bÞ h- háng cÇn cã biÖn ph¸p triÖt tiªu ®-îc suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m ®Ó b¶o vÖ tranzistor ®-îc an toµn. 1.4.2 M¹ch b¶o vÖ dïng ®ièt b¶o vÖ a. S¬ ®å nguyªn lý S¬ ®å m¹ch bao gåm mét tranzistor PNP cã nhiÖm vô ®ãng ng¾t dßng ®iÖn cung cÊp cho cuén d©y Rt. §Ó ®iÒu khiÓn tranzistor ®ãng më dïng tiÕp ®iÓm §K. - §ht. §ièt håi tiÕp gióp tranzistor ®ãng nhanh, ch¾c ch¾n, c¾t døt kho¸t. - Rb. ®iÖn trë ®iÒu khiÓn - Rt. Phô t¶i tiªu thô ®iÖn lµ mét cuén d©y.
  2. - §b. §ièt b¶o vÖ. b. Nguyªn lý H×nh 1.45: M¹ch b¶o vÖ dïng ®ièt lµm viÖc. b¶o vÖ Khi tiÕp ®iÓm §K më cã dßng ®iÒu khiÓn Ib cña tranzistor: Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng nguån ¾c quy ®Õn ®ièt håi tiÕp (§ht) ®Õn cùc E cña T qua líp tiÕp gi¸p EB ra tíi cùc B cña T, qua ®iÖn trë ®iÒu khiÓn Rb vÒ ©m ¾c quy. Nªn T më phô t¶i ®-îc cung cÊp dßng ®iÖn lµm viÖc IC : Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng ¾c quy ®Õn cùc E cña T vµ qua líp tiÕp gi¸p EC ra tíi cùc C cña T1, qua cuén d©y Rt vÒ ©m ¾c quy. Dßng IC t¨ng tõ gi¸ trÞ I0 tíi IMAX v× vËy trong cuén d©y Rt xuÊt hiÖn mét suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m cã chiÒu c¶n trë sù biÕn thiªn dßng ®iÖn (suÊt ®iÖn ®éng nµy nhá, kh«ng ¶nh h-ëng tíi T), nªn ®ièt b¶o vÖ §b kh«ng lµm viÖc. Khi tiÕp ®iÓm §K ®ãng, dßng ®iÒu khiÓn Ib mÊt, T ®ãng kh«ng cßn dßng cung cÊp cho cuén d©y Rt. Dßng ®iÖn
  3. qua cuén d©y Rt biÕn thiªn tõ IMAX vÒ kh«ng. V× vËy trong cuén d©y Rt xuÊt hiÖn mét suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m cã chiÒu chèng l¹i chiÒu biÕn thiªn dßng ®iÖn (trïng víi chiÒu dßng ®iÖn ban ®Çu), cã gi¸ trÞ t-¬ng ®èi lín tõ . Dßng nµy sÏ phãng qua ®iÖn trë ph©n cùc Rb vµ cùc B cña tranzistor, sÏ lµm ch¸y tranzistor. Khi cã ®ièt b¶o vÖ §b dßng tù c¶m sÏ t¹o thµnh mét vßng khÐp kÝn cã chiÒu: §i tõ cuén Rt ®Õn ®ièt b¶o vÖ (§b) sau ®ã l¹i trë vÒ cuén d©y Rt,... vµ t¹o ra sù sôt ¸p (suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m gi¶m ®i thÊp h¬n gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ®¸nh thñng tranzistor). V× vËy tranzistor ®-îc b¶o vÖ an toµn . Nh-îc ®iÓm cña qu¸ tr×nh nµy lµ do xuÊt hiÖn dßng khÐp kÝn qua ®ièt b¶o vÖ §b, nªn dßng qua Rt vÉn ®-îc duy tr× kh«ng triÖt tiªu ngay (kh«ng dïng ®-îc trong hÖ thèng ®¸nh löa). 1.4.3. M¹ch b¶o vÖ sö dông ®ièt æn ¸p a. S¬ ®å nguyªn lý M¹ch b¶o vÖ tranzistor dïng ®ièt æn ¸p gåm cã: Mét tranzistor PNP dïng ®Ó c¾t nèi dßng cung cÊp cho cuén d©y W1. §K lµ tiÕp ®iÓm ®iÒu khiÓn sù ®ãng më cña tranzistor. Cùc B cña tranzistor ®-îc nèi m¸t th«ng qua ®iÖn trë ®iÒu khiÓn Rb. W1. Cuén d©y phô t¶i.(Cuén s¬ cÊp cña b«bin) Do. §ièt æn ¸p cã trÞ sè ®¸nh thñng nhá h¬n ®iÖn ¸p ®¸nh thñng tranzistor. DC. §ièt c¸ch ly (§ièt th-êng).
  4. Hai ®ièt ®-îc l¾p ng-îc chiÒu nhau. Dßng ®iÖn ®i theo ®ièt æn ¸p theo chiÒu thuËn sÏ bÞ ®ièt c¸ch li DC ng¨n do vËy chØ cã dßng ®iÖn ®i qua W1. H×nh 1.46: M¹ch b¶o vÖ dïng æn ¸p b. Nguyªn lý lµm viÖc Khi tiÕp ®iÓm ®iÒu khiÓn §K ®ãng trong m¹ch xuÊt hiÖn dßng ®iÒu khiÓn Ib cã chiÒu ®i tõ: D-¬ng ¾c quy ®Õn cuén d©y W1 vµ ®Õn cùc E cña tranzistor, qua líp tiÕp gi¸p EB råi ra cùc B cña transistor tíi ®iÖn trë ph©n cùc Rt qua tiÕp ®iÓm §K vÒ ©m ¾c quy. Do cã dßng ®iÒu khiÓn Ib nªn T më cã dßng lµm viÖc IC: Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng ¾c quy qua cuén d©y W1 qua cùc E cña tranzistor, qua líp tiÕp gi¸p EC råi ra cùc C cña tranzistor vÒ ©m ¾c
  5. quy. Dßng lµm viÖc IC t¨ng tõ gi¸ trÞ Io= 0 ®Õn gi¸ trÞ IMax, v× vËy trong t¶i W1 xuÊt hiÖn mét suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m nh-ng cã gi¸ trÞ nhá nªn tranzistor ®-îc an toµn. Khi tiÕp ®iÓm §K më dßng ®iÒu khiÓn Ib mÊt, T ®ãng, dßng lµm viÖc IC mÊt ®ét ngét (gi¶m tõ IMax vÒ kh«ng), t¹o ra mét suÊt ®iÖn ®éng tù c¶m trªn cuén d©y W1. SuÊt ®iÖn ®éng tù c¶m cã xu h-íng ®¸nh thñng tranzistor T (phãng qua líp tiÕp gi¸p EB). Khi xuÊt ®iÖn ®éng tù c¶m ®¹t gÇn tíi ®iÖn ¸p ®¸nh thñng tranzistor th× ®ièt æn ¸p Do bÞ ®¸nh thñng. V× vËy xuÊt hiÖn mét m¹ch khÐp kÝn cã chiÒu tõ cuén d©y W1 qua ®ièt c¸ch li DC vµ ®ièt æn ¸p Do råi l¹i trë vÒ cuén d©y W1, ... T¹o ra sù sôt ¸p t¹i ®ièt æn ¸p vµ ®ièt c¸ch li. SuÊt ®iÖn ®éng gi¶m dÇn ë cuén d©y W1. V× vËy suÊt ®iÖn ®éng kh«ng ®¹t tíi ®iÖn ¸p ®¸nh thñng tranzistor mµ sÏ bÞ triÖt tiªu dÇn tíi kh«ng. Do ®ã tranzistor ®-îc an toµn. Nh- ®· biÕt do tÝnh chÊt cña ®ièt æn ¸p nªn nã ph¶i m¾c vµo m¹ch ®iÖn theo chiÒu ng-îc ®èi víi søc ®iÖn ®éng tù c¶m, nh-ng nh- vËy nã l¹i thµnh m¾c thuËn ®èi víi nguån chÝnh, do ®ã l¹i ph¶i bè trÝ thªm mét ®ièt c¸ch li Dc ®Ó ng¨n kh«ng cho dßng ®iÖn qua D0 lóc b×nh th-êng.