Xem mẫu

  1. Chương 5: S¬ ®å t¹o ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn b»ng bé ph©n ¸p §Ó ®-a ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ®Õn cùc gèc B cña tranzitor cã tr-êng hîp dïng hai ®iÖn trë R1 vµ R2 t¹o thµnh bé ph©n ¸p (h×nh vÏ). Dïng bé ph©n ¸p cã t¸c dông lµm ®iÖn ¸p UEB t-¬ng ®èi æn ®Þnh trong qu¸ tr×nh lµm viÖc. H×nh 1.38. S¬ ®å t¹o ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn b»ng bé ph©n ¸p Trong s¬ ®å cã thÓ thay ®æi R1, R2 ®Ó ®iÒu chØnh ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn UEB theo ý muèn: - Muèn t¨ng UEB cã thÓ thùc hiÖn b»ng c¸ch gi÷ nguyªn R1 vµ t¨ng R2 lªn hoÆc gi÷ nguyªn R2 vµ gi¶m R1 xuèng.
  2. - Muèn gi¶m UEB cã thÓ thùc hiÖn b»ng c¸ch gi÷ nguyªn R2 vµ t¨ng R1 lªn hoÆc gi÷ nguyªn R1 vµ gi¶m R2 xuèng. - Khi R2 rÊt nhá so víi R1 cã thÓ cho lµ cùc gèc B cña tranzitor gÇn víi cùc d-¬ng cña nguån (®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ë cùc gèc B gÇn b»ng kh«ng) vµ tranzitor ®ãng. - Khi R1 rÊt nhá so víi R2 cã thÓ cho lµ cùc gèc B cña tranzitor gÇn víi cùc ©m cña nguån (®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ë cùc gèc B cao) vµ tranzitor më. g. C¸ch m¾c tranzitor lo¹i PNP. Cã nhiÒu c¸ch m¾c tranzitor trong m¹ch ®iÖn nh-ng c¸ch m¾c th«ng dông nhÊt trong hÖ thèng trang bÞ ®iÖn «t«, m¸y kÐo nh- h×nh vÏ. H×nh 1.39. C¸ch m¾c tranzitor Trong ®ã : E,B,C- Ba cùc cña tranzitor
  3. Rt- T¶i cña tranzitor (cã thÓ lµ cuén d©y kÝch thÝch m¸y ph¸t ®iÖn, cuén d©y s¬ cÊp cña b«bin, cuén d©y r¬le...) RB- §iÖn trë t¹o ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ë cùc gèc B cña tranzitor - Cùc gãp C bao giê còng nèi víi phÝa cùc ©m nguån ®iÖn qua ®iÖn trë t¶i hoÆc trùc tiÕp. - Cùc ph¸t E bao giê còng nèi phÝa cùc d-¬ng nguån qua ®iÖn trë t¶i, ®ièt hoÆc trùc tiÕp. - Cùc B cã thÓ nèi víi nguån vÒ phÝa cùc d-¬ng hoÆc cùc ©m qua ®iÖn trë h¹n chÕ hoÆc trùc tiÕp. 1.2. c¾t nèi dßng ®iÖn b»ng Tranzistor M¹ch ®ãng c¾t dßng ®iÖn b»ng Tranzistor nhanh h¬n rÊt nhiÒu so víi ®iÒu khiÓn b»ng c¬ khÝ. Kh«ng g©y ra tia löa hå quang ë tiÕp ®iÓm, ®iÒu tiÕt ®-îc dßng ®iÖn ®i qua nhiÒu hay Ýt.
  4. 1.2.1. M¹ch c¾t nèi dßng ®iÖn b»ng Tranzistor cã tiÕp ®iÓm a. S¬ ®å nguyªn lý.    H×nh 1.40: M¹ch c¾t nèi dßng b»ng tranzistor cã tiÕp ®iÓm §K: Lµ mét tiÕp ®iÓm ®iÒu khiÓn b»ng c¬ khÝ vµ lµ tiÕp ®iÓm th-êng më. Nguån lµ mét ¾c quy cã gi¸ trÞ ®iÖn ¸p 6, 12 hoÆc 24 V. Cùc E (Emit¬) cña transistor ®-îc nèi víi d-¬ng nguån, cùc B (Baz¬) nèi qua mét ®iÖn trë Rb vµ cùc C ®-îc nèi víi phô t¶i (Rt). b. Nguyªn lý lµm viÖc Khi tiÕp ®iÓm §K më cùc B cña tranzistor ®-îc nèi víi ©m nguån (¾c quy) th«ng qua ®iÖn trë ®iÒu khiÓn Rb. Cùc E cña tranzistor ®-îc nèi víi d-¬ng nguån ¾c quy nªn UEB > 0. V× vËy xuÊt hiÖn dßng ®iÒu khiÓn Ib ch¹y trong m¹ch: Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng nguån cña ¾c quy tíi cùc E cña tranzistor, qua líp tiÕp gi¸p EB, qua ®iÖn trë ®iÒu khiÓn vÒ m¸t (©m nguån ¾c quy).
  5. Khi dßng Ib xuÊt hiÖn tranzistor më nªn cã dßng lµm viÖc IC: Dßng ®i tõ d-¬ng nguån ¾c quy ®Õn cùc E cña tranzistor, qua líp tiÕp gi¸p EC, qua cùc C qua phô t¶i (Rt) vÒ ©m nguån ¾c quy. Khi tiÕp ®iÓm §K ®ãng cùc B cña tranzistor ®-îc nèi víi d-¬ng nguån nªn UEB b»ng kh«ng, do ®ã dßng Ib còng b»ng kh«ng. V× vËy tranzistor ®ãng, dßng IC mÊt kh«ng cung cÊp cho phô t¶i. 1.2.1. M¹ch c¾t nèi dßng ®iÖn b»ng tranzisto kh«ng cã tiÕp ®iÓm a. S¬ ®å nguyªn lý   ~  Rt  H×nh 1.41: M¹ch c¾t nèi dßng b»ng tranzisto kh«ng cã tiÕp ®iÓm PL. Bé ph¸t lÖnh Rt. Phô t¶i T1, T2 . Tranzisto thuËn AQ. ¾c quy Rb . §iÖn trë ®iÒu khiÓn M¹ch c¾t nèi dßng b»ng tranzistor kh«ng cã tiÕp ®iÓm dïng bé ph¸t lÖnh PL (m¸y ph¸t ®iÖn xoay chiÒu cì nhá) dïng ®Ó ®iÒu khiÓn tranzistor T1. Cùc B cña tranzistor T1 nèi víi mét ®Çu cùc
  6. cña bé ph¸t lÖnh, cùc C nèi víi cùc B cña T2. Cùc C cña T2 ®-îc nèi víi Rt b. Nguyªn lý lµm viÖc: Khi bé ph¸t lÖnh lµm viÖc nã sÏ ph¸t ra dßng ®iÖn xoay chiÒu vµ ®Æt lªn cùc B cña tranzistor T1 mét ®iÖn ¸p thay ®æi. * Khi cùc B cña T1 nhËn thÕ d-¬ng tõ bé ph¸t lÖnh PL, ë cùc E cña T1 cã ®iÖn thÕ nhá h¬n ®iÖn thÕ ë cùc B (VE< VB) nªn UEB cña T1 nhá h¬n kh«ng nªn kh«ng cã dßng ®iÒu khiÓn Ib nªn T1 ®ãng. T1 ®ãng cùc B cña T2 ®-îc nèi víi ©m nguån th«ng qua ®iÖn trë Rb, cùc E cña T2 ®-îc nèi víi d-¬ng ¾c quy nªn hiÖu ®iÖn thÕ UEB cña T2 lín h¬n kh«ng, xuÊt hiÖn dßng ®iÒu khiÓn Ib cña T2 : Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng nguån ¾c qui ®Õn cùc E cña T2 qua líp tiÕp gi¸p EB cña tranzistor ®Õn ®iÖn trë ph©n cùc Rb vµ trë vÒ ©m nguån cña ¾c quy. Khi ®ã T2 sÏ më cã dßng lµm viÖc Ic qua phô t¶i : Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng nguån cña ¾c qui ®Õn cùc E cña T2 qua tiÕp gi¸p EC cña T2 ®Õn phô t¶i (Rt) vÒ ©m nguån cña ¾c quy. Khi cùc B cña T1 nhËn thÕ ©m cña bé ph¸t lÖnh, ë cùc E cña T1 cã ®iÖn thÕ lín h¬n ®iÖn thÕ ë cùc B (VE > VB) nªn hiÖu ®iÖn thÕ UEB cña T1 lín h¬n kh«ng. V× vËy cã dßng ®iÒu khiÓn Ib cña T1: Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng nguån ¾c quy ®Õn cùc E cña T1, qua líp tiÕp gi¸p EB cña T1 trë vÒ ©m cña bé ph¸t lÖnh. Lóc ®ã T1 më xuÊt hiÖn dßng lµm viÖc Ic :
  7. Dßng ®iÖn ®i tõ d-¬ng ¾c quy ®Õn cùc E cña T1, qua líp tiÕp gi¸p EC ®Õn ®iÖn trë ph©n cùc Rb vÒ ©m ¾c quy. Cùc B cña T2 ®-îc nèi víi d-¬ng nguån th«ng qua T1 dÉn ®Õn UEB cña T2 b»ng kh«ng (Thùc chÊt UEB > 0 nh-ng rÊt nhá). V× vËy dßng Ib cña T2 b»ng kh«ng, T2 ®ãng kh«ng cã dßng lµm viÖc Ic.