Xem mẫu

  1. Chương 2: Ph©n lo¹i ®iÖn trë * Ph©n lo¹i theo vËt liÖu chÕ t¹o. + §iÖn trë than: §-îc cÊu t¹o tõ vËt liÖu than ch× trén víi vËt liÖu c¸ch ®iÖn theo tØ lÖ thÝch hîp ®Ó cã gi¸ trÞ cÇn thiÕt. Sau ®ã ®em Ðp l¹i thµnh thái, hai ®Çu Ðp l¹i vµo hai sîi d©y kim lo¹i ®Ó hµn vµo m¹ch ®iÖn. Gi¸ trÞ cña ®iÖn trë than th-êng ®-îc ghi b»ng ký hiÖu vßng mµu trªn th©n ®iÖn trë. §©y lµ lo¹i th«ng dông nhÊt v× chóng kh«ng ®¾t tiÒn vµ cã kh¶ n¨ng t¹o ra ®iÖn trë cã gi¸ trÞ lín, c«ng suÊt tõ 1,8 ®Õn vµi Watt. + §iÖn trë mµng kim lo¹i: Sö dông vËt liÖu Ni-ken g¾n vµo lâi sø hoÆc thuû tinh, lo¹i nµy cho trÞ sè æn ®Þnh. §iÖn trë lo¹i nµy th-êng dïng cho c¸c m¹ch dao ®éng v× chóng cã ®é chÝnh x¸c vµ tuæi thä cao, Ýt phô thuéc vµo nhiÖt ®é. + §iÖn trë d©y quÊn: Dïng d©y quÊn hîp kim, quÊn trªn th©n c¸ch ®iÖn b»ng sø hay nhùa tæng hîp ®Ó t¹o ra c¸c ®iÖn trë cã gi¸ trÞ nhá vµ chÞu ®-îc c«ng xuÊt tiªu t¸n lín. §iÖn trë d©y quÊn th-êng dïng trong c¸c m¹ch cung cÊp ®iÖn cña c¸c thiÕt bÞ ®iÖn tö. + §iÖn trë xi m¨ng: VËt liÖu chñ yÕu lµ xi m¨ng chóng ®-îc sö dông chñ yÕu ë c¸c m¹ch cung cÊp nguån ®iÖn cã c«ng xuÊt kh«ng cao vµ kh«ng bèc ch¸y trong tr-êng hîp qu¸ t¶i. * Ph©n lo¹i theo c«ng dông. + BiÕn trë: BiÕn trë lµ lo¹i ®iÖn trë cã thÓ thay ®æi chØ sè theo yªu cÇu th-êng gäi lµ triÕt ¸p. BiÕn trë dïng ®Ó hiÖu chØnh m¹ch ®iÖn vµ cã vai trß ph©n ¸p, ph©n dßng cho m¹ch ®iÖn.
  2. - Ký hiÖu biÕn trë: H×nh 1.8 : KÝ hiÖu cña biÕn trë. BiÕn trë d©y quÊn: Dïng d©y dÉn cã ®iÖn trë xuÊt cao, ®-êng kÝnh nhá quÊn trªn mét lâi c¸ch ®iÖn b»ng sø hay nhùa tæng hîp. H×nh 1.9 : Ký hiÖu cña biÕn trë d©y quÊn. - BiÕn trë than: C¸ch ®o biÕn trë: (Dïng ®ång hå v¹n n¨ng). Tuú theo gi¸ trÞ ghi trªn th©n biÕn trë mµ ng-êi ta ®Æt ®ång hå ë thang ®o thÝch hîp, ThÝ dô: BiÕn trë 10K ta ®Æt vÒ thang Rx1K. §o b»ng c¸ch: Cè ®Þnh ®Çu que ®o vµo ®Çu A (hoÆc B) sau ®ã dêi que ®o sang ®Çu. Kim ®ång hå xoay cïng nhÞp víi sù xoay cña biÕn trë:
  3. H×nh 1.10: C¸ch ®o biÕn trë + §iÖn trë nhiÖt: §iÖn trë nhiÖt lµ linh kiÖn cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo nhiÖt ®é th-êng gäi lµ (tec-mi- to). §iÖn trë nhiÖt cã hai lo¹i: - NTC: lµ ®iÖn trë nhiÖt cã hÖ sè nhiÖt ©m. Khi nhiÖt ®é t¨ng th× R gi¶m. - PTC: lµ ®iÖn trë nhiÖt cã hÖ sè nhiÖt d-¬ng. Khi t¨ng nhiÖt ®é th× R t¨ng. - øng dông: ®iÖn trë nhiÖt dïng trong c¸c m¹ch khuÕch ®¹i, ®Ó æn ®Þnh nhiÖt vµ dïng lµm c¶m biÕn trong m¹ch ®iÒu khiÓn nhiÖt tù ®éng. - Ký hiÖu cña ®iÖn trë nhiÖt: PTC NTC H×nh 1.11: Ký hiÖu cña ®iÖn trë nhiÖt. + Quang trë (LDR).
  4. Quang trë lµ lo¹i ®iÖn trë cã gi¸ trÞ phô thuéc vµo ¸nh s¸ng, khi ®é s¸ng cµng lín th× gi¸ trÞ ®iÖn trë cµng nhá vµ ng-îc l¹i. Ký hiÖu: LDR LDR H×nh 1.12 : Ký hiÖu cña quang trë. øng dông: Quang trë dïng réng r·i trong c¸c m¹ch ®iÖn tö ®iÒu khiÓn b»ng ¸nh s¸ng nh- m¹ch ®Õm s¶n phÈm, m¹ch tù ®éng ®ãng c¾t ®Ìn ®-êng. + §iÖn trë cÇu ch×. Lµ lo¹i ®iÖn trë cã gi¸ trÞ rÊt nhá. Vµi Ohm. Ký hiÖu: F H×nh 1.13 :§iÖn trë cÇu ch×. øng dông: Dïng ®Ó l¾p trªn c¸c ®-êng cung cÊp nguån cña m¹ch ®iÖn tö cã dßng t¶i lín, nh- m¹ch quÐt trong Tivi... d. M¹ch ®iÖn trë. + GhÐp nèi tiÕp. GhÐp nèi tiÕp hai ®iÖn trë R1 vµ R2 víi nhau chñ yÕu nh»m môc ®Ých t¨ng trÞ sè ®iÖn trë. Khi ghÐp nèi tiÕp ®iÖn trë tæng sÏ lµ: R=R1+ R2
  5. + GhÐp song song. H×nh 1.14 GhÐp nèi tiÕp c¸c ®iÖn trë Khi ghÐp song song c¸c ®iÖn trë ta cã ®iÖn trë tæng sÏ lµ: 1/R=1/R1+1/R2 H×nh 1.15 GhÐp song song c¸c ®iÖn trë