Xem mẫu

  1. Chương 16: m¸y khëi ®éng 5.1. VÊn ®Ò khëi ®éng ®éng c¬ ®èt trong. §éng c¬ ®èt trong kh¸c víi mét sè ®éng c¬ kh¸c nh- ®éng c¬ ®iÖn, m¸y h¬i n-íc…vv… Kh«ng thÓ tù khëi ®éng ®-îc . Nãi c¸ch kh¸c, muèn khëi ®éng ®éng c¬ th× m¸y khëi ®éng ph¶i ph¸t ra m« men quay, m« men quay nµy ph¶i th¾ng ®-îc m« men c¶n cña ®éng c¬. M« men c¶n nµy lµ tæng c¸c m« men: M« men lùc ma s¸t, m« men nÐn, m« men ®Ó dÉn ®éng c¬ cÊu phô trî ®Æt trªn ®éng c¬ nh- ( m¸y nÐn khi b¬m dÇu nhên, b¶n nhiªn liÖu trªn ®éng c¬ ®iezel ) vµ c¸c m« men ®Ó kh¾c phôc ( biÕn ®æi ) lùc qu¸n tÝnh cña c¸c khèi chuyÓn ®éng quay vµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña ®éng c¬. Tãm l¹i: ®Ó khëi ®éng ®-îc ®éng c¬ th× m¸y khëi ®éng ph¶i t¹o ra m« men quay ®Ó truyÒn cho trôc khuûu, gióp trôc khuûu quay ®-îc víi sè vßng quay nhÊt ®Þnh ®Ó ®éng c¬ khëi ®éng ®-îc vµ sau vµ sau khi ®éng c¬ ®· tù lµm viÖc th× m¸y khëi ®éng ph¶i ®-îc lo¹i ra mét c¸ch tù ®éng. §èi víi ®éng c¬ x¨ng, sè vßng quay khëi ®éng 20 ÷ 30 vßng/ phót. §èi víi ®éng c¬ ®iezel , sè vßng quay khëi ®éng 80 ÷ 250 vßng/ phót. Tuú thuéc vµo tõng lo¹i ®éng c¬ vµ c¸ch thøc khëi ®éng, ng-êi ta cã mét sè 5.2. c¸c ph-¬ng ¸n khëi ®éng ®éng c¬
  2. 5.2.1. Khëi ®éng b»ng m¸y khëi ®éng: Trong hÖ thèng khëi ®éng nµy, ¾c quy cung cÊp n¨ng l-îng cho m¸y khëi ®éng ( m¸y ®Ò ) ®Ó nã lµm viÖc, m¸y khëi ®éng sÏ kÐo cho trôc khuûu cña ®éng c¬ quay ®Õn tèc ®é vßng quay cÇn thiÕt ®Ó cho ®éng c¬ næ vµ tù lµm viÖc ®-îc. Khëi ®éng b»ng m¸y khëi ®éng ( m¸y ®Ò ) cã 2 ph-¬ng ph¸p thùc hiÖn viÖc ®iÒu khiÓn m¸y tù ®éng lµm viÖc. + §iÒu khiÓn trùc tiÕp ( b»ng hép tiÕp ®iÓm ). + §iÒu khiÓn gi¸n tiÕp ( b»ng r¬le khëi ®éng ). * ¦u ®iÓm: - RÊt thuËn tiÖn khi sö dông. - Khëi ®éng nhanh. - KÝch th-íc toµn bé thiÕt bÞ khëi ®éng nhá nªn rÊt phæ biÕn ë ®éng c¬ cì nhá trung b×nh, kÓ c¶ ®éng c¬ x¨ng vµ ®iezel. §Æc biÖt lµ ®éng c¬ « t« vµ xe m¸y. * Nh-îc ®iÓm: - ¾c quy dÔ bÞ qu¸ t¶i, nªn thêi gian khëi ®éng ng¾n ( thêi gian khëi ®éng kh«ng qu¸ 15 – 20 gi©y). - Ph¶i th-êng xuyªn ch¨m sãc, b¶o d-ìng ¾c quy còng nh- m¸y khëi ®éng ( chæi than cæ gãp… ) ®Ó cã thÓ khëi ®éng ch¾c ch¾n ®-îc. 5.2.2. Khëi ®éng b»ng m¸y nÐn khÝ . Nguyªn t¾c lµm viÖc cña hÖ thèng nµy nh- sau: §-a kh«ng khÝ nÐn vµo xi lanh vµo thêi ®iÓm t-¬ng øng víi hµnh tr×nh gi·n në
  3. sinh c«ng, do ®ã ®Èy piston ®i xuèng lµm trôc quay khuûu ®Ó khëi ®éng ®éng c¬. * ¦u ®iÓm: - Khëi ®éng rÊt ch¾c ch¾n . - ViÖc khëi ®éng kh«ng tiªu tèn søc lùc cña ng-êi vËn hµnh. * Nh-îc ®iÓm: - ViÖc khëi ®éng ®éng c¬ t-¬ng ®èi phøc t¹p, ph¶i phô thuéc vµo nguån khÝ nÐn dù tr÷. - HÖ thèng bè trÝ phøc t¹p vµ cång kÒnh. 5.2.3. Khëi ®éng b»ng m¸y lai: ViÖc khëi ®éng ®éng c¬ ®-îc thùc hiÖn th«ng qua mét ®éng c¬ cì nhá cã thÓ lµ ®éng c¬ x¨ng hoÆc ®éng c¬ ®iezel ®Ó kÐo cho trôc khuûu cña ®éng c¬ cÇn khëi ®éng quay sè vßng quay nhÊt ®Þnh gióp cho viÖc khëi ®éng ®éng c¬ ®-îc dÔ dµng h¬n. Khëi ®éng b»ng ®éng c¬ lai chØ thÝch øng víi lo¹i ®éng c¬ lín nh- tµu thuû, xe lu vµ mét sè ®éng c¬ tÜnh t¹i cì lín. * ¦u ®iÓm: - Sè lÇn khëi ®éng kh«ng h¹n chÕ. - T¹o sè vßng quay lín cho ®éng c¬ cÇn khëi ®éng. - NhiÖt lµm m¸t ®éng c¬ phô ®-îc dïng hµm nãng ®éng c¬ chÝnh cã t¸c dông hç trî khëi ®éng, v× vËy khëi ®éng rÊt ch¾c ch¾n. * Nh-îc ®iÓm: - Thêi gian khëi ®éng kh¸ l©u. - HÖ thèng khëi ®éng t-¬ng ®èi ®¾t tiÒn. - ViÖc söa ch÷a vµ b¶o d-ìng hÖ thèng khëi ®éng khã h¬n c¸c ph-¬ng ph¸p khëi ®éng kh¸c.
  4. 5.2.4. Khëi ®éng b»ng søc ng-êi: Dïng søc ng-êi th«ng qua tay quay ®Ó quay cho ®éng c¬ lµm viÖc ph-¬ng ph¸p nµy thÝch hîp cho ®éng c¬ cì nhá. * ¦u ®iÓm: - §¬n gi¶n, dÔ sö dông. - Kh«ng mÊt c«ng ch¨m sãc, b¶o d-ìng. * Nh-îc ®iÓm: - ViÖc khëi ®éng vÊt v¶ tiªu tèn søc lùc ng-êi vËn hµnh ®éng c¬. 5.3. m¸y khëi ®éng ®iÖn 5.3.1. Kh¸i niÖm chung a. C«ng dông: + TruyÒn cho trôc khuûu sè vßng quay tèi thiÓu ®Ó ®éng c¬ cã thÓ næ b. Ph©n lo¹i: * Dùa vµo ph-¬ng ph¸p ®iÒu khiÓn khëi ®éng: + M¸y khëi ®éng ®iÒu khiÓn trùc tiÕp: T¸c dông b»ng tay hoÆc ch©n trùc tiÕp cho m¹ch khëi ®éng + M¸y khëi ®éng ®iÒu khiÓn gi¸n tiÕp: Th«ng qua nh÷ng bé phËn b»ng ®iÖn ( r¬ le ®iÒu khiÓn ) ®Ó thùc hiÖn viÖc ®ãng m¹ch cho m¸y khëi ®éng mét c¸ch tù ®éng. c. Yªu cÇu: + KÕt cÊu gän nhÑ nh-ng ch¾c ch¾n. Cã sù æn ®Þnh vµ tin cËy cao.
  5. + Lùc kÐo sinh ra trªn trôc cña m¸y ph¶i ®¶m b¶o ®ñ lín, tèc ®é quay còng ph¶i ®¹t tíi ph¹m vi lµm cho trôc khuûu cã tèc ®é quay nhÊt ®Þnh. + Khi ®éng c¬ cña «t« ®· lµm viÖc, ph¶i c¾t sù truyÒn ®éng tõ m¸y khëi ®éng tíi trôc khuûu. + Cã thiÕt bÞ ®iÒu khiÓn (nót bÊm hoÆc kho¸) thuËn tiÖn cho ng-êi sö dông.