Xem mẫu

  1. Thành người lớn Dậy thì là giai đoạn quan trọng của cuộc đời. Quá trình này rất phức tạp, thay đổi tùy theo từng người từng dân tộc, chủng tộc, vùng địa dư, di truyền, dinh dưỡng… Nếu như có nhiều “cháu” đã đi vào dậy thì ngay từ lúc 10 tuổi, thì cá biệt cũng có một số “ông” chưa kết thúc dậy thì vào tuổi 18-19. Thông thường, chuyện dậy thì ở thanh niên có vẻ không được mấy ai quan tâm, kể cả bác sĩ và cha mẹ. Với đa số các em, dậy thì bắt đầu từ 13-15 tuổi và chấm dứt khoảng 17-18 tuổi. Thời gian năm năm đó vô cùng quan trọng, làm thay đổi và đảo lộn toàn bộ cơ thể do ảnh hưởng của testosterone, được sản
  2. xuất từ hai tinh hoàn, bắt đầu bằng sự gia tăng kích thước của chính nhà máy sản xuất này. Sau đó, lông bắt đầu mọc ở vùng mu, đôi khi kèm theo tăng trưởng có tính chất nhất thời ở hai vú; lông và cơ quan sinh dục thì phát triển liên tục. Đây cũng là giai đoạn “nhổ giò”, cậu con trai cao thêm từ 8 đến 15 cm mỗi năm trong khoảng 2 năm. Sau đó, chàng thanh niên sẽ đạt “tầm vóc” vĩnh viễn. Chiều cao con người cũng bị chi phối bởi rất nhiều yếu tố: dân tộc, di truyền, dinh dưỡng, sức khỏe và cả nồng độ testosterone. Do ảnh hưởng của phim ảnh, truyền hình, video, nhiều em đã bắt đầu tìm hiểu và “đặt vấn đề” về một số sự việc như ôm ấp, âu yếm, hôn hít, vuốt ve, thậm chí “quan hệ tình dục” mà em đã chứng kiến, do vẫn xảy ra nhan nhản khắp nơi. Hầu hết thanh niên đều biết về mộng tinh, tức là xuất tinh trong lúc đang ngủ say. Điều này nhiều khi đi kèm với những giấc mơ lý thú: đi chơi, ôm ấp người đẹp (có thể là một cô gái quen biết hoặc một ca sĩ,
  3. hoa hậu có thật ngoài đời). Hậu quả là sự xuất tinh, thường được cảm nhận rất rõ ràng. Nhưng cũng có khi các em chẳng biết gì hết, sáng hôm sau thức dậy mới thấy. Nếu mộng tinh chỉ xảy ra vài lần trong tháng thì đó là điều bình thường, không có gì đáng lo. Nếu nó xảy ra nhiều hơn thì nên tập thể dục, chơi một môn thể thao nào đó để quên đi. Chỉ khi mộng tinh thường xuyên, đều đặn và liên tục (rất hiếm) thì mới cần điều trị. Ở loài người, tuy tất cả đã được “lên chương trình” trước ngay từ khi bà mẹ thụ thai nhưng quá trình dậy thì luôn luôn đòi hỏi thời gian lâu dài và phức tạp nhất trong các loài động vật có vú cao cấp. Vì đây là một quá trình phát triển “kép”: không chỉ về mặt sinh học mà còn cả về tinh thần. Không hề có tuổi dậy thì đồng nhất; mỗi em đều có những khác biệt đáng kể về hành vi hay thể lực, như bất cứ một con người nào. Dậy thì sớm là khi những thay đổi nói trên xảy ra sớm 2-3 năm so với những trẻ bình thường, ngay từ 9-10 tuổi. Tất nhiên là tinh thần khó lòng theo kịp thể chất,
  4. nên tuy “to xác”, các em vẫn còn những thái độ, hành vi của đứa trẻ cùng tuổi. Các em sẽ rất xấu hổ về “cương cứng bộ phận” hoặc những “giấc mơ dầm dề” mà mình chẳng hiểu tại sao. Có em còn xấu hổ về vóc người quá khổ so với bạn bè cùng trang lứa. Dậy thì muộn cũng dẫn đến khá nhiều lo âu. Đó là trường hợp trẻ đã 14-15 tuổi mà chưa dậy thì. Các em sẽ có những bất ổn về tâm lý khi tự so sánh với bạn bè cùng tuổi về tác người, lông, cơ quan sinh dục… Thời gian dậy thì là thời gian các em thắc mắc nhiều nhất về “bộ phận truyền giống”. Chiều dài, chu vi, độ cong, “độ lệch chuẩn”… đều là những vấn đề được các em hết sức quan tâm, cân, đong, đo, đếm… cẩn thận, đến độ có thể trở thành nỗi ám ảnh. Nhiều em không dám thoát y khi đi tắm ở hồ bơi, bãi biển. Dù sao, dậy thì muộn cũng chỉ là giai đoạn nhất thời, sau đó sự chậm trễ sẽ nhanh chóng được bắt kịp. Những thay đổi cơ thể đôi khi cũng gây một số vấn đề về các biểu hiện ngoại hình. Mụn trứng cá là hiện
  5. tượng phổ biến nhất; râu hoặc lông mép (ở cả nam lẫn nữ) thường gây ít nhiều thắc mắc. Đây là giai đoạn mà việc tạo sự chú ý của người khác là khá quan trọng. Điều này giải thích tại sao các em thường cảm thấy cần một sự “độc đáo”, trong cách ăn mặc, trang sức, chưng diện… Vấn đề là làm sao được nhiều người chú ý, không nhất thiết phải được tán thưởng hoặc đồng tình. Trong thời điểm này, do báo chí đưa tin, thường xuyên nhắc nhở, đề cập, do nhiều người quan tâm nên các em thường xuyên bị quyến rũ bởi “đồng tính ái”. Các em cho rằng đó là một tình trạng “không giống ai” được báo chí hay nói đến, lại “lãng mạn”, ít ai như mình, có một tâm sự u uẩn, bi đát, não nề… Đó cũng là một trong những lý do khiến cho tình trạng này có vẻ như ngày càng gia tăng, trong khi trên thực tế nó luôn luôn chiếm một tỷ lệ hằng định trong nhân loại. Một nghiên cứu mới đây của Mỹ cho thấy, đồng tính ái chỉ chiếm 1% và thật khó mà nghĩ rằng Việt Nam lại hơn Mỹ trong chuyện này.
  6. Như vậy, chỉ có đồng tính ái tưởng tượng là mới “có vẻ” ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, sau một thời gian, nếu không ai (thèm) chú ý, thì “phong trào” sẽ tự động xẹp. Ngoài ra, về mặt tinh thần, trẻ em dậy thì cũng có những thay đổi đáng kể. Các em đã có thể lập luận gãy gọn, hợp lý, tranh cãi, thậm chí phê phán hoặc đề cao những chuyện xảy ra tận… bên Tây; đã xây dựng nhiều kế hoạch, phương án vĩ đại, tầm cỡ nhân loại… Cung cách quan hệ của các em đối với thế giới bên ngoài cũng thay đổi toàn diện. Các em không còn là một chú nhóc hoặc một em bé gái nữa. Ở em trai, những tinh trùng đầu tiên có thể được tìm thấy trong nước tiểu ngay từ tuổi 14; nhưng tinh dịch chỉ đầy đủ khả năng “hoàn thành nhiệm vụ” vào khoảng 16 tuổi, tức ở công đoạn cuối cùng của dậy thì. Với em gái, “tín hiệu hoàn tất” dễ nhận biết hơn, qua những chu kỳ kinh nguyệt đầu đời, vào khoảng 13 tuổi.