Thái độ và cách ứng xử toàn cầu có ủng hộ phát triển bền...

  • 3 months ago
  • 34 lượt xem
  • 0 bình luận

  • Ít hơn 1 phút để đọc

Giới thiệu

Bài viết phân tích các tác giả trong những vấn đề phát triển môi trường, mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, mâu thuẫn giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế, giàu có, nghèo đói , khoa học công nghệ, khoảng cách thái độ và cách ứng xử của cộng đồng...

Thông tin tài liệu

Loại file: PDF , dung lượng : 0.11 M, số trang : 7

Xem mẫu

Chi tiết

  1. Th¸i ®é vµ c¸ch øng xö toµn cÇu cã ñng hé ph¸t triÓn bÒn v÷ng kh«ng? Anthony A. Leiserowitz, Robert W. Kates and Thomas M. Parris. Do Global Attitudes and behaviors support sustainable development?. Environment, Vol. 47, No.9, November 2005, P.22-38. (*) Bïi Thuú Linh l−îc thuËt Dùa vµo mét sè kh¶o s¸t ®a quèc gia trªn ph¹m vi gÇn nh− toµn cÇu, c¸c t¸c gi¶ tæng hîp vµ xem xÐt l¹i nh÷ng g× ®−îc biÕt ®Õn ngµy nay vÒ th¸i ®é vµ c¸ch øng xö toµn cÇu - ®iÒu ®−îc coi lµ yÕu tè cã thÓ thóc ®Èy hoÆc k×m h·m sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Theo c¸c t¸c gi¶, céng ®ång quèc tÕ nh×n chung ®Òu ñng hé nh÷ng nguyªn lý chñ ®¹o cña ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Nh−ng liÖu nh÷ng quan ®iÓm nh− vËy cã biÕn thµnh hµnh ®éng hay kh«ng vµ cÇn ph¶i lµm g× ®Ó thay ®æi ®−îc hµnh vi cña céng ®ång quèc tÕ? Ph©n tÝch cña c¸c t¸c gi¶ trong nh÷ng vÊn ®Ò: ph¸t triÓn, m«i tr−êng, mèi quan hÖ gi÷a con ng−êi víi tù nhiªn, m©u thuÉn gi÷a b¶o vÖ m«i tr−êng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, giµu cã - nghÌo ®ãi, khoa häc vµ c«ng nghÖ, kho¶ng c¸ch gi÷a th¸i ®é vµ c¸ch øng xö cña céng ®ång... ®· gãp phÇn gi¶i ®¸p cho nh÷ng c©u hái ®ã. ®iÒu tra cho thÊy quan ®iÓm, c¸ch øng N h÷ng ng−êi ñng hé ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Òu c«ng nhËn r»ng qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi ®· gãp phÇn ®¸p øng xö, th¸i ®é ñng hé vµ kh«ng ñng hé qu¸ tr×nh bÒn v÷ng toµn cÇu rÊt kh¸c nhau. ®−îc nh÷ng nhu cÇu cÇn thiÕt cña con Th«ng qua c¸c sè liÖu thèng kª vµ ®o ng−êi vµ gi¶m ®ãi nghÌo trong khi vÉn th¸i ®é cña c«ng chóng ®èi víi hµng lo¹t duy tr× ®−îc hÖ thèng trî gióp cuéc sèng vÊn ®Ò chñ chèt cña ph¸t triÓn bÒn cña hµnh tinh, nh−ng qu¸ tr×nh nµy v÷ng, c¸c t¸c gi¶ ®· tiÕn hµnh ph©n còng ®ßi hái con ng−êi ph¶i thay ®æi gi¸ tÝch,(*)so s¸nh c¸c sè liÖu tæng hîp ®−îc ë trÞ, th¸i ®é vµ c¸ch øng xö cña m×nh. §· mçi nh©n tè ®ã vµ ®−a ra nhËn xÐt cña cã nhiÒu cuéc ®iÒu tra ®−îc thùc hiÖn m×nh. trªn quy m« gÇn nh− toµn cÇu vµ ë nhiÒu quèc gia kh¸c nhau, c¸c kÕt qu¶ (*) NCV. ViÖn Th«ng tin KHXH
  2. Th¸i ®é vµ c¸ch øng xö... 41 VÒ ph¸t triÓn vµ d©n chóng trªn toµn cÇu ñng hé, nh−ng sù chó träng dµnh cho nã th× C¸c t¸c gi¶ kh¼ng ®Þnh r»ng nh÷ng kh«ng ®ång ®Òu. Môc tiªu mµ §¹i héi lo l¾ng vÒ m«i tr−êng vµ sù ph¸t triÓn ®ång Liªn Hîp Quèc ®−a ra vµo n¨m ®· xuÊt hiÖn sím trong kh¸i niÖm vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, vµ trong sù ph¸t 1970 lµ mçi n−íc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn ngoµi nh÷ng chó ý ®Õn ph¸t triÓn triÓn ®ãng gãp 0,7% tæng thu nhËp quèc kinh tÕ cßn ph¶i chó ý ®Õn ph¸t triÓn x· gia chonguån vèn hç trî ph¸t triÓn héi vµ ph¸t triÓn con ng−êi. chÝnh thøc (ODA), nh−ng cho ®Õn n¨m 2004, dï môc tiªu nµy ®· ®−îc t¸i Ph¸t triÓn kinh tÕ ®−îc thõa nhËn kh¼ng ®Þnh trong nhiÒu hiÖp ®Þnh quèc lµ môc tiªu cña toµn nh©n lo¹i bÊt chÊp tÕ th× còng míi chØ cã 5 quèc gia ®¹t c¸c bèi c¶nh quèc gia - v¨n ho¸. Qua ®−îc. TÝnh b×nh qu©n, phÇn ®ãng gãp nh÷ng sè liÖu ®iÒu tra ®−îc, c¸c t¸c gi¶ cho nguån vèn nµy tõ tæng thu nhËp ph©n tÝch vµ chØ ra ®−îc phÇn nµo th¸i quèc gia ë c¸c n−íc c«ng nghiÖp chØ ®¹t ®é cña c«ng chóng ®èi víi vÊn ®Ò ph¸t 0,25% - qu¸ thÊp so víi môc tiªu. Trong triÓn kinh tÕ (víi kho¶ng 91% d©n khi ®ã, tõ nh÷ng sè liÖu thèng kª ®−îc chóng tõ 35 n−íc ph¸t triÓn coi lµ quan c¸c t¸c gi¶ dÉn ra cho thÊy 70% d©n träng, trong ®ã 75% d©n sè Mü vµ §øc chóng tõ 21 n−íc ph¸t triÓn vµ ®ang coi lµ rÊt quan träng, 16% d©n sè t¹i ph¸t triÓn nãi hä sÏ ñng hé viÖc tr¶ nh÷ng n−íc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn thªm 1% thuÕ ®Ó gióp ®ì c¸c n−íc cho lµ t−¬ng ®èi quan träng). Xem xÐt nghÌo, vµ h¬n 45% d©n chóng cho r»ng thªm c¸c sè liÖu tõ mét thèng kª kh¸c, møc chi phÝ hiÖn t¹i cña chÝnh phñ n−íc c¸c t¸c gi¶ còng thÊy r»ng sù ph¸t triÓn hä cho ODA lµ cßn thÊp (trong khi chØ sÏ lµm cho cuéc sèng h¹nh phóc h¬n t¹i 10% cho r»ng møc hiÖn t¹i lµ qu¸ cao). c¸c n−íc chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ bao cÊp Nh−ng c¸c t¸c gi¶ còng chØ ra r»ng, sù sang nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng. ñng hé cña d©n chóng ®èi víi ODA lµ Tõ nh÷ng nghiªn cøu, ph©n tÝch, ch−a tËn t©m l¾m mµ nguyªn nh©n c¸c t¸c gi¶ chØ ra r»ng ph¸t triÓn con ®−îc ®−a ra lµ do: thø nhÊt, ®¹i ®a sè ng−êi còng lµ mét môc tiªu vµ hy väng d©n chóng cßn Ýt hiÓu biÕt vÒ ODA vµ cña sè ®«ng d©n chóng hiÖn nay. MÆc cßn nhiÒu ng−êi nghÜ r»ng hä ®ang ph¶i dï ®iÒu kiÖn sèng cña con ng−êi ®· ®−îc ®ãng gãp qu¸ nhiÒu cho quü nµy (theo c¶i thiÖn rÊt nhiÒu tõ sau thÕ chiÕn thø thèng kª cho thÊy ng−êi Mü tin r»ng hai, nh−ng theo nh÷ng sè liÖu thèng kª chÝnh phñ cña hä ®ãng gãp 24% ng©n th× tõ n¨m 2002 trë l¹i ®©y, ®¹i ®a sè s¸ch quèc gia cho ODA, con sè nµy ë ng−êi ®−îc hái cho r»ng ®iÒu kiÖn sèng ch©u ¢u lµ 5% ®Õn 10%, trong khi con ®ang xÊu ®i so víi 5 n¨m tr−íc, ®Æc biÖt sè thùc tÕ lµ thÊp h¬n rÊt nhiÒu); thø lµ vÒ c¬ héi t×m viÖc lµm, ®iÒu kiÖn lµm hai, nguån vèn ODA th−êng xÕp h¹ng viÖc, bÖnh tËt, ®iÒu kiÖn sèng... thÊp trong c¸c −u tiªn quèc gia so víi C¸ch tèt nhÊt ®Ó ®Èy m¹nh sù ph¸t nh÷ng vÊn ®Ò nh− viÖc lµm, gi¸o dôc, y triÓn lµ t¨ng c−êng gióp ®ì c¸c quèc gia tÕ...; thø ba, ®¹i ®a sè d©n chóng ñng hé nghÌo h¬n th«ng qua c¸c chÝnh phñ, c¸c vÒ nguyªn t¾c cho viÖc t¨ng ng©n s¸ch tæ chøc phi chÝnh phñ vµ c¸c quü tõ hç trî, nh−ng hä l¹i kh«ng hiÓu râ r»ng thiÖn.ViÖc ph¸t triÓn nguån vèn hç trî hç trî ph¸t triÓn chøa ®ùng c¸i g× hay ph¸t triÓn nh×n chung ®−îc c¸c quèc gia cÇn ®−îc −u tiªn vµo nh÷ng môc ®Ých g×.
  3. 42 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 12, 2006 VÒ m«i tr−êng m«i tr−êng cã thÓ thóc ®Èy ph¸t triÓn Ph©n tÝch nh÷ng sè liÖu liªn quan kinh tÕ vµ t¹o viÖc lµm (thÝ dô nh− trong ®Õn m«i tr−êng, c¸c t¸c gi¶ ®· thÊy ®−îc sù ph¸t triÓn hÖ thèng n¨ng l−îng míi, phÇn nµo th¸i ®é quan t©m cña d©n du lÞch vµ s¶n xuÊt). chóng toµn cÇu ®Õn gi¸ trÞ x¸c thùc cña VÒ th¸i ®é ®èi víi c¸c chÝnh s¸ch m«i thiªn nhiªn, sù lo l¾ng vÒ m«i tr−êng tr−êng vµ c¸ch ®èi xö víi m«i tr−êng, toµn cÇu, sù c©n ®èi gi÷a b¶o vÖ m«i qua nh÷ng sè liÖu ®iÒu tra ®−îc cho thÊy tr−êng vµ t¨ng tr−ëng kinh tÕ, chÝnh ®a sè ng−êi d©n trªn toµn thÕ giíi cã th¸i s¸ch cña c¸c chÝnh phñ vµ c¸ch ®èi xö ®é tÝch cùc ®èi víi c¸c chÝnh s¸ch vÒ m«i cña c¸c c¸ nh©n. tr−êng vµ c¸c hµnh ®éng b¶o vÖ m«i VÒ quan hÖ gi÷a con ng−êi vµ thiªn tr−êng. nhiªn, qua nh÷ng sè liÖu thèng kª ®−îc Khi ®−îc hái vÒ sù quan t©m ®èi víi c¸c t¸c gi¶ chØ râ, ®a sè d©n chóng cho c¸c chÝnh s¸ch v× m«i tr−êng, 62% ng−êi r»ng con ng−êi cÇn “hoµ hîp víi thiªn ®−îc hái ®ång ý víi viÖc t¨ng thuÕ nÕu sè nhiªn”, vµ chØ 19 % cho r»ng hä cÇn “lµm tiÒn ®ã ®−îc dïng ®Ó ng¨n chÆn nh÷ng chñ thiªn nhiªn”. Møc ®é quan t©m ®Õn thiÖt h¹i vÒ m«i tr−êng, 69% cho r»ng m«i tr−êng gi÷a c¸c quèc gia ph¸t triÓn c¸c quy ®Þnh vÒ m«i tr−êng ë n−íc hä vµ c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn còng cã kh«ng ®−îc thùc hiÖn ®Çy ®ñ, h¬n 70% sù chªnh lÖch ®¸ng kÓ. T¹i 11 n−íc ph¸t ñng hé chÝnh phñ n−íc m×nh ®ãng gãp triÓn vµ 23 n−íc ®ang ph¸t triÓn ®−îc tiÒn víi quèc tÕ ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®iÒu tra th× trong sè 83% sè ng−êi ®−îc ®Ò m«i tr−êng toµn cÇu, 79% sè ng−êi hái cã 41% quan t©m ë møc b×nh th−êng ®−îc hái ë c¸c n−íc G8 cho r»ng c¸c cuéc vµ 42% rÊt quan t©m tíi c¸c vÊn ®Ò vÒ th−¬ng l−îng quèc tÕ vµ sù tiÕn bé vÒ m«i tr−êng. Sè ng−êi quan t©m nhiÒu thay ®æi khÝ hËu lµ kh«ng tèt l¾m vµ h¬n h¬n ®Õn c¸c vÊn ®Ò vÒ m«i tr−êng t¹i c¸c 40% trong sè nh÷ng ng−êi ®−îc hái (nãi n−íc ®ang ph¸t triÓn lµ kho¶ng 47%( so trªn) ñng hé viÖc “Liªn Hîp Quèc buéc víi 33% ë c¸c n−íc ph¸t triÓn). Nh÷ng chÝnh phñ c¸c n−íc ph¶i cïng nhau hµnh n−íc ë møc thÊp h¬n 30% gåm Hµ Lan, ®éng hîp lý ®Ó b¶o vÖ khÝ quyÓn tr¸i ®Êt” §øc, NhËt B¶n vµ T©y Ban Nha. C¸c vÊn (tr. 26). ®Ò toµn cÇu hiÖn nay nh− n−íc, kh«ng Cïng víi sù quan t©m tíi c¸c chÝnh khÝ, tÇng ozon vµ thay ®æi khÝ hËu ®−îc s¸ch m«i tr−êng, ®a sè ng−êi d©n trªn mäi ng−êi ®Æc biÖt quan t©m, vµ 52% sè toµn thÕ giíi còng cã th¸i ®é rÊt tÝch cùc ng−êi ®−îc hái cho r»ng nÕu kh«ng hµnh trong ®èi xö víi m«i tr−êng. Nh÷ng ph©n ®éng th× sÏ cã nh÷ng ¶nh h−ëng nghiªm tÝch cña c¸c t¸c gi¶ vÒ vÊn ®Ò nµy thÓ träng ®Õn sù tån t¹i cña cuéc sèng. hiÖn qua c¸c sè liÖu thèng kª vÒ sù tiªu Víi c©u hái r»ng liÖu b¶o vÖ m«i thô, søc tiªu thô vµ th¸i ®é tiªu thô. tr−êng cã m©u thuÉn víi ph¸t triÓn kinh N¨m 1995, 46% d©n sè thÕ giíi lµ ®· tÕ hay kh«ng, c©u tr¶ lêi thu thËp qua chän lo¹i s¶n phÈm tèt h¬n ®èi víi m«i c¸c cuéc ®iÒu tra cho thÊy 52% sè ng−êi tr−êng, 50% nãi r»ng hä cè g¾ng tù gi¶m trªn toµn thÕ giíi ®ång ý r»ng “b¶o vÖ møc n−íc tiªu dïng, 48% nãi r»ng hä ®· m«i tr−êng cÇn ph¶i ®−îc −u tiªn h¬n ®èi cè g¾ng t¸i sö dông mét sè thø. Nh−ng víi ph¸t triÓn kinh tÕ vµ t¹o viÖc lµm” c¸c t¸c gi¶ còng chØ ra r»ng nh÷ng kÕt (tr. 26). Nh−ng nh÷ng cuéc ®iÒu tra nµy qu¶ trªn chØ mang tÝnh t−¬ng ®èi v× c«ng l¹i kh«ng ®Æt ra vÊn ®Ò r»ng viÖc b¶o vÖ d©n ë c¸c n−íc kh¸c nhau cã quan niÖm
  4. Th¸i ®é vµ c¸ch øng xö... 43 vÒ t¸i sö dông hoµn toµn kh¸c nhau. ThÝ lÖ thÊp nhÊt. Tuy nhiªn, còng theo kh¶o dô, ng−êi d©n ë c¸c n−íc ®ang ph¸t s¸t nµy th× cã tíi gÇn 25% tû lÖ sinh ®Î ë triÓn, theo thèng kª, th× 75% ®· t¸i sö c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn lµ ngoµi mong dông vµ t¸i chÕ mét sè thø, cßn ë c¸c muèn. §iÒu nµy chøng tá t¹i mét sè n−íc chËm ph¸t triÓn chØ 30%, thÕ n−íc, viÖc sö dông c¸c biÖn ph¸p tr¸nh nh−ng t¹i mét sè n−íc chËm ph¸t triÓn thai vÉn cßn bÞ h¹n chÕ. hiÖn nay, viÖc t¸i sö dông hoÆc t¸i chÕ Tæng sè ng−êi giµu trªn thÕ giíi nhiÒu thø l¹i chÝnh lµ mét phÇn cña cuéc còng nh− søc mua vµ GDP b×nh qu©n sèng hµng ngµy, thÝ dô nh− hä sö dông ®Çu ng−êi ®· t¨ng h¬n hai lÇn tÝnh tõ can ®ùng dÇu ¨n cò ®Ó ®ùng n−íc (v× hä n¨m 1975 ®Õn 2002. Tuy nhiªn, c¸c t¸c kh«ng cã g× ®Ó ®ùng chø kh«ng ph¶i xuÊt gi¶ còng chØ ra r»ng ®ã chØ lµ nh÷ng ph¸t tõ ý thøc m«i tr−êng). N¨m 2002, thèng kª bÒ næi v× cho tíi n¨m 2002 c¶ 44% d©n ë nh÷ng n−íc cã thu nhËp cao thÕ giíi vÉn cã h¬n 1,1 triÖu ng−êi sèng s½n sµng tr¶ thªm 10% cho mét chiÕc xe d−íi 1USD mét ngµy, 2,7 triÖu ng−êi h÷u nghÞ víi m«i tr−êng, con sè t−¬ng sèng d−íi 2USD mét ngµy (chuyÓn biÕn øng ë nh÷ng n−íc cã thu nhËp thÊp lµ rÊt Ýt so víi n¨m 1990). C¸c t¸c gi¶ còng 41% vµ ë nh÷ng n−íc cã møc thu nhËp ®−a ra mét thÝ dô ®¸ng thÊt väng ®ã lµ trung b×nh lµ 29%. §iÒu nµy cho thÊy sè ng−êi sèng d−íi 1USD/ngµy t¹i vïng mét xu h−íng tiªu dïng míi trong x· héi cËn Sahara t¨ng tõ 227 triÖu (n¨m 1990) hiÖn nay, tuy r»ng nã ch−a trë thµnh lªn 313 triÖu ng−êi (n¨m 2001) vµ dù trµo l−u cña ®¹i ®a sè, vµ nã cßn bÞ phô tÝnh sÏ ®¹t tíi con sè 340 triÖu (vµo n¨m thuéc rÊt nhiÒu vµo thu nhËp, c¸ch tÝnh 2015). Nh− vËy, sù giµu cã kh«ng ®Õn víi thuÕ, chi phÝ ph¸t sinh cho s¶n phÈm tÊt c¶ mäi ng−êi trªn thÕ giíi. tiªu dïng. Xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo lµ mét môc tiªu VÒ d©n sè cña ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Nguån gèc cña D©n sè toµn cÇu vÉn ®ang tiÕp tôc ®ãi nghÌo, theo nh÷ng ph©n tÝch vµ gia t¨ng, nh−ng t¨ng tr−ëng kinh tÕ l¹i thèng kª cña c¸c t¸c gi¶, cã thÓ lµ do: sù tiÕp tôc gi¶m ë hÇu hÕt mäi n¬i - ®ã lµ l−êi biÕng (26%), do sù kh«ng c«ng b»ng nhËn xÐt cña c¸c t¸c gi¶ khi ®Ò cËp tíi cña x· héi (63%). §¹i ®a sè ng−êi ®−îc nh÷ng néi dung xung quanh vÊn ®Ò d©n hái còng cho r»ng chÝnh phñ n−íc hä ®· sè. Cuéc ®iÒu tra gÇn ®©y vÒ søc khoÎ lµm rÊt Ýt ®Ó gióp ng−êi nghÌo ë n−íc sinh s¶n cho thÊy sè l−îng trÎ em ®−îc m×nh. mong ®îi ®ang gi¶m trªn toµn thÕ giíi, C¸c t¸c gi¶ còng ®· thèng kª mét sè th¸i ®é ®èi víi kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh vµ d÷ liÖu vµ thÊy r»ng chñ nghÜa tiªu thô sö dông biÖn ph¸p tr¸nh thai lµ tÝch cùc. ®ang lan nhanh, nh−ng th¸i ®é cña HiÖn cã kho¶ng 62% phô n÷ cã gia ®×nh ë ng−êi d©n còng lµ mét tÝn hiÖu ®¸ng tuæi sinh s¶n cã sö dông biÖn ph¸p tr¸nh mõng khi mµ 45% sè ng−êi ®−îc hái cho thai. Trong mét thËp kû (tõ 1990 ®Õn r»ng chñ nghÜa tiªu thô vµ chñ nghÜa 2000) tû lÖ nµy ë ch©u ¸ t¨ng tõ 52% lªn th−¬ng m¹i lµ mèi ®e do¹ nÒn v¨n ho¸ 66%, ë Mü Latin vµ vïng Carribe tõ 57% cña hä vµ ®a sè ng−êi ®−îc hái ®ång ý lªn 69%, nh−ng ë ch©u Phi chØ tõ 15% r»ng møc tiªu thô cao cÊp lµ nh÷ng mèi lªn 25%. Nh÷ng con sè trªn cho thÊy khu ®e do¹ ®èi víi nÒn v¨n ho¸ nh©n lo¹i vùc nghÌo ®ãi nhÊt thÕ giíi lµ ch©u Phi còng nh− ®èi víi m«i tr−êng. Th¸i ®é nµy (®Æc biÖt ë vïng cËn Sahara) lµ n¬i cã tû ë c¸c khu vùc trªn thÕ giíi còng cã sù
  5. 44 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 12, 2006 kh¸c biÖt do ¶nh h−ëng cña v¨n ho¸ vµ 32% t¹i c¸c n−íc giµu. Ngoµi ra, vÊn ®Ò c¸c t¸c gi¶ ®Ò cËp tíi nhu cÇu cÇn cã mét sö dông chÊt sinh häc vÉn cßn ®ang ®−îc nghiªn cøu s©u h¬n nh»m lµm râ vai trß tranh c·i t¹i nhiÒu n¬i: 65% d©n sè ë cña gi¸ trÞ v¨n ho¸ vµ th¸i ®é trong viÖc nh÷ng n−íc nghÌo tin r»ng sö dông sinh tiªu thô nguyªn liÖu trong nh÷ng ®iÒu häc trong n«ng nghiÖp sÏ cã lîi h¬n, kiÖn x· héi kh¸c nhau. trong khi 51% d©n ë nh÷ng n−íc thu VÒ khoa häc - c«ng nghÖ nhËp cao cho r»ng ®iÒu ®ã cã h¹i. ThÕ nh−ng 61% d©n sè toµn thÕ giíi ñng hé C¸c t¸c gi¶ kh¼ng ®Þnh, thÕ giíi cã viÖc sö dông ho¸ chÊt ®Ó s¶n xuÊt thùc th¸i ®é rÊt tÝch cùc ®èi víi khoa häc-c«ng phÈm cã nhiÒu dinh d−ìng h¬n, mÆc dï nghÖ vµ viÖc triÓn khai thµnh c«ng chØ 34% ñng hé viÖc sö dông chÊt sinh nh÷ng c«ng nghÖ míi lµ nh©n tè quan häc ®Ó c¶i biÕn n«ng nghiÖp. Nh÷ng m©u träng trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn bÒn thuÉn trªn ®−îc c¸c t¸c gi¶ lý gi¶i lµ do v÷ng. C¸c t¸c gi¶ cho biÕt, khi ®Æt c©u sù hiÓu biÕt cña d©n chóng vÒ sinh häc hái r»ng “vÒ l©u dµi, «ng bµ cã nghÜ r»ng cßn bÞ h¹n chÕ vµ nh÷ng lêi lÏ gi¶i thÝch tiÕn bé khoa häc mµ chóng ta ®ang ¸p hay buéc téi ®Òu cã ¶nh h−ëng ®Õn th¸i dông sÏ gióp hoÆc lµm h¹i con ng−êi?”, ®é cña d©n chóng. 56% sè ng−êi ®−îc hái cho r»ng nã sÏ gióp con ng−êi, 26% cho r»ng chóng g©y C«ng b»ng vÒ thu nhËp vµ c¸c quyÒn h¹i, 67% cho r»ng chó träng ®Õn ph¸t lîi triÓn c«ng nghÖ lµ tèt, trong khi 9% cho §©y lµ néi dung ®−îc c¸c t¸c gi¶ cho r»ng xÊu. Tuy nhiªn, tû lÖ vÒ sù tin cËy lµ sÏ quyÕt ®Þnh møc ®é gia t¨ng d©n sè vµo nh÷ng c«ng nghÖ míi l¹i cao h¬n ë vµ giµu nghÌo trong sù ph¸t triÓn cña nh÷ng n−íc ®ang ph¸t triÓn chø kh«ng con ng−êi. Trong nh÷ng thËp kû võa ph¶i lµ ë nh÷ng n−íc ph¸t triÓn, n¬i qua, d©n sè vµ sù giµu cã ®Òu t¨ng lªn ®ang ¸p dông réng r·i nh÷ng c«ng nghÖ víi møc ®é ®¸ng kÓ vµ ®−îc kÌm víi nã hiÖn ®¹i nhÊt. Theo thèng kª mµ c¸c t¸c lµ thu nhËp bÊt b×nh ®¼ng gi÷a c¸c n−íc gi¶ ®−a ra ph©n tÝch th× 69% d©n sè ë giµu vµ nghÌo còng t¨ng lªn theo thêi n−íc cã thu nhËp thÊp ñng hé c«ng nghÖ gian. C¸c t¸c gi¶ cho r»ng thËt ®¸ng so víi 56% ë nh÷ng n−íc cã thu nhËp tr¸ch khi mµ sù giµu cã th× t¨ng lªn, cao. T−¬ng tù nh− vËy, 62% d©n sè ë nh−ng nh÷ng quan t©m vÒ ®iÒu kiÖn nh÷ng n−íc thu nhËp thÊp cho r»ng c«ng sèng cho ng−êi giµ, ng−êi thÊt nghiÖp, nghÖ míi cã thÓ gi¶i quyÕt ®−îc nh÷ng èm ®au vµ th−¬ng tËt l¹i ®ang bÞ gi¶m th¸ch thøc vÒ m«i tr−êng, trong khi 55% sót. N¨m 2002, ®¹i ®a sè ng−êi ®−îc hái d©n sè ë c¸c n−íc cã thu nhËp cao kh«ng cho r»ng kho¶ng c¸ch gi÷a ng−êi giµu vµ ®ång ý víi nhËn ®Þnh ®ã. ng−êi nghÌo ë n−íc hä trë nªn lín h¬n Th¸i ®é cña ng−êi d©n toµn cÇu - c¸ch ®©y 5 n¨m. theo c¸c t¸c gi¶ ph©n tÝch - víi nh÷ng C¸c t¸c gi¶ còng ®−a ra nhËn xÐt vÊn ®Ò nh− n¨ng l−îng t¸i sinh, sö dông r»ng ph¶i cã nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn c¸c biÖn ph¸p sinh häc lµ phøc t¹p vµ cøu kh¸c nh»m lµm cho ng−êi ta hiÓu râ kh«ng ®ång nhÊt. §a sè ng−êi d©n ñng h¬n nguyªn t¾c b×nh qu©n thu nhËp hé viÖc sö dông n¨ng l−îng t¸i sinh, quan träng nh− thÕ nµo vµ c¬ héi kinh tÕ nh−ng ®èi víi viÖc sö dông c«n trïng b×nh qu©n võa ®−îc coi nh− lµ môc tiªu trong n«ng nghiÖp th× chØ ®¹t ®−îc sù tin toµn cÇu, võa cã ý nghÜa lµ môc tiªu cña cËy cao t¹i c¸c n−íc nghÌo: 54% so víi ph¸t triÓn bÒn v÷ng. KÕt luËn trªn ®−îc
  6. Th¸i ®é vµ c¸ch øng xö... 45 ®−a ra sau nh÷ng ph©n tÝch vÒ th¸i ®é - Trong th¸i ®é tÝch cùc cña ng−êi cña c«ng chóng ®èi víi vÊn ®Ò thu nhËp d©n toµn cÇu vÉn cã nh÷ng ®iÓm tr¸i khi mµ 47% d©n sè cña 72 n−íc thÝch cã ng−îc nhau. MÆc dï møc sèng t¨ng lªn sù kh¸c nhau vÒ thu nhËp nh»m khuyÕn ®¸ng kÓ, nh−ng ng−êi d©n cho r»ng møc khÝch sù cè g¾ng cña mçi ng−êi, trong sèng gÇn ®©y ®· bÞ gi¶m ®i. MÆc dï sù khi 33% thÝch thu nhËp ph¶i c«ng b»ng. ñng hé cña c«ng chóng ®èi víi hç trî 48% d©n sè ë 13 n−íc thÝch mét “x· héi ph¸t triÓn vÉn tiÕp tôc t¨ng, nh−ng viÖc c¹nh tranh” (competitive society) - n¬i sö dông nh÷ng kho¶n hç trî nµy l¹i bÞ mµ sù giµu cã chia theo thµnh qu¶ ®¹t hiÓu lÇm. MÆc dï cã th¸i ®é tÝch cùc ®èi ®−îc cña mçi ng−êi, trong khi 34% d©n víi khoa häc-c«ng nghÖ, nh−ng t¹i nh÷ng sè thÝch mét “x· héi theo chñ nghÜa b×nh n−íc cã kü thuËt tiªn tiÕn nhÊt l¹i tån t¹i qu©n” (egalitarian society) n¬i mµ sù bi quan cao nhÊt ®èi víi viÖc kh¶ n¨ng kho¶ng c¸ch giµu nghÌo rÊt nhá, kh«ng c«ng nghÖ gi¶i quyÕt ®−îc c¸c vÊn ®Ò cÇn ®Õn thµnh qu¶. KÕt qu¶ nµy cho thÊy toµn cÇu. mÆc dï nh÷ng quan niÖm - cña c«ng - VÉn cßn tån t¹i nh÷ng kho¶ng c¸ch chóng vÒ sù kh«ng c«ng b»ng trong nÒn lín gi÷a nh÷ng g× ng−êi ta tin vµ nh÷ng kinh tÕ ph¸t triÓn lµ rÊt kh¸c nhau, vµ g× ng−êi ta lµm, gi÷a c¸ nh©n vµ tËp thÓ. nhiÒu ng−êi chÊp nhËn nã nh− lµ mét sù Trªn toµn thÕ giíi, c«ng chóng ñng hé khÝch lÖ c¸ nh©n trong hÖ thèng kinh tÕ m¹nh mÏ c¸c h×nh thøc hç trî ph¸t triÓn c¹nh tranh. cho c¸c n−íc nghÌo, nh−ng chÝnh phñ C©u hái lín cuèi cïng ®−îc c¸c t¸c cña hä vÉn ch−a biÕn nh÷ng nhiÖt t×nh gi¶ ®Æt ra lµ liÖu d©n chóng toµn cÇu cã ®ã thµnh hµnh ®éng. HÇu hÕt mäi ng−êi ñng hé ph¸t triÓn bÒn v÷ng kh«ng? KÕt hiÖn nay ñng hé mét gia ®×nh víi quy m« luËn ®−îc ®−a ra lµ: thø nhÊt, nãi chung nhá h¬n vµ viÖc kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh, d− luËn toµn cÇu ñng hé nguyªn lý chÝnh nh−ng l¹i cã tíi mét phÇn t− trÎ nhá sinh vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng; thø hai, vÉn cßn ra (t¹i c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn) lµ ngoµi nh÷ng ®iÓm ®èi lËp tån t¹i nh− lµ vÒ mong muèn. §a sè ng−êi d©n quan t©m kho¶ng c¸ch gi÷a nh÷ng g× ng−êi ta nãi tíi ®ãi nghÌo vµ ph¶i lµm nhiÒu ®iÒu ®Ó vµ lµm, gi÷a c¸i c¸ biÖt vµ c¸i tæng thÓ. gi¶m bít thùc tr¹ng ®ã, nh−ng còng cßn Tõ nh÷ng ph©n tÝch ë phÇn trªn, c¸c rÊt nhiÒu ng−êi chÊp nhËn kho¶ng c¸ch t¸c gi¶ ®−a ra nh÷ng nhËn xÐt vÒ th¸i ®é gi÷a ng−êi giµu vµ ng−êi nghÌo... vµ hµnh ®éng ñng hé ph¸t triÓn bÒn Khi lý gi¶i vÒ nh÷ng tån t¹i hiÖn v÷ng cña ng−êi d©n toµn cÇu nh− sau: nay, c¸c t¸c gi¶ cho r»ng, së dÜ vÉn cßn - §¹i ®a sè d©n trªn toµn cÇu ñng hé nh÷ng ®iÓm bÊt cËp nh− vËy lµ do vÉn viÖc b¶o vÖ m«i tr−êng, ph¸t triÓn con cßn nh÷ng c¶n trë, vµ ba lo¹i c¶n trë sau ng−êi vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - ba trô cét lµ phæ biÕn nhÊt: thø nhÊt, ®ã lµ sù c¶n cña sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Hä ®· bµy tá trë trong th¸i ®é khi mµ nh÷ng th¸i ®é th¸i ®é vµ cã nh÷ng viÖc lµm (dï khiªm tèt, cã tÝnh bÒn v÷ng cã thÓ kh¸ phæ biÕn, tèn) ®Ó ñng hé ph¸t triÓn bÒn v÷ng nh−: nh−ng l¹i kh«ng ®ñ m¹nh vµ kiªn nhÉn ñng hé b¶o vÖ m«i tr−êng, ph¸t triÓn ®èi víi c¸c th¸i ®é ®èi nghÞch vµ c¸c th¸i kinh tÕ; tham gia gi¶m d©n sè, gi¶m ®ãi ®é kh¸c; thø hai lµ nh÷ng vËt c¶n ®Õn tõ nghÌo, c¶i tiÕn c«ng nghÖ, ch¨m sãc vµ th¸i ®é vµ c¸ch c− xö liªn quan ®Õn kh¶ quan t©m tíi ng−êi nghÌo, ng−êi gÆp khã n¨ng c¸ nh©n khi mµ c¸c c¸ nh©n th−êng kh¨n, thanh niªn vµ ng−êi cao tuæi. thiÕu thêi gian, tiÒn b¹c, c¸ch tiÕp cËn,
  7. 46 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 12, 2006 v¨n ho¸, kiÕn thøc, kü n¨ng, søc khoÎ vµ quan t©m chØ chó träng tíi con ng−êi, vÒ c¶m nhËn ®Ó cã thÓ biÕn suy nghÜ thµnh nh÷ng t¸c ®éng cña sù suy tho¸i m«i hµnh ®éng; vËt c¶n thø ba lµ c¬ cÊu bao tr−êng, nh÷ng ®iÒu kiÖn lao ®éng cã tÝnh gåm c¶ c¸c luËt lÖ, c¸c quy ®Þnh, trî cÊp khã bãc lét ®èi víi søc khoÎ con ng−êi vµ tµi kh¨n, c¬ së h¹ tÇng, c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, s¶n x· héi vÉn lµ nh÷ng ®éng lùc m¹nh quy t¾c x· héi vµ bèi c¶nh chÝnh trÞ... Do mÏ cho nh÷ng hµnh ®éng ë c¶ thÕ giíi nh÷ng c¶n trë ®ã mµ mçi hµnh vi mang ph¸t triÓn vµ ®ang ph¸t triÓn. Ngoµi ra, tÝnh bÒn v÷ng ph¶i ®èi mÆt víi mét lo¹t rµo nh÷ng gi¸ trÞ vÒ t«n gi¸o còng cã ý c¶n nhÊt ®Þnh gi÷a th¸i ®é vµ hµnh vi. Vµ nghÜa, lµ c¸c nguån ®éng lùc vµ ®Þnh ngay c¶ cïng mét hµnh vi (ch¼ng h¹n viÖc h−íng quan träng cho phÇn lín thÕ giíi. sö dông c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai) th× còng NhiÒu t«n gi¸o ®ang tÝch cùc ®¸nh gi¸ vµ gÆp nhiÒu rµo c¶n trong x· héi víi nh÷ng t×m hiÓu l¹i c¸c truyÒn thèng cña hä cã th¸i ®é kh¸c nhau, nh÷ng rµng buéc t«n nh»m ñng hé tÝnh bÒn v÷ng kh«ng. gi¸o kh¸c nhau. Nh− vËy, theo c¸c t¸c gi¶, gi¶i thÝch vÒ hµnh vi kh«ng mang tÝnh bÒn Tuy nhiªn, c¸c t¸c gi¶ còng kh¼ng v÷ng lµ v« cïng phøc t¹p vµ ®a d¹ng. C¸c ®Þnh l¹i r»ng, trong t−¬ng lai xa, chóng t¸c gi¶ kh¼ng ®Þnh r»ng nÕu lÊp ®−îc ta cÇn ph¶i cã nh÷ng thay ®æi c¬ b¶n kho¶ng trèng gi÷a nh÷ng g× ng−êi ta tin vµ h¬n, ch¼ng h¹n nh− më réng vµ t¨ng nh÷ng g× ng−êi ta lµm sÏ lµ mét phÇn quan c−êng sù chuyÓn ®æi tõ nh÷ng gi¸ trÞ duy träng cña qu¸ tr×nh tiÕn tíi bÒn v÷ng. vËt sang nh÷ng gi¸ trÞ hËu duy vËt, tõ nh÷ng quan ®iÓm chó träng tíi con ng−êi §Ó thay cho phÇn kÕt luËn, c¸c t¸c sang nh÷ng quan ®iÓm chó träng tíi hÖ gi¶ ®−a ra nh÷ng nhËn ®Þnh cña m×nh sinh th¸i, vµ ®Þnh nghÜa l¹i kh¸i niÖm víi môc tiªu thóc ®Èy hµnh vi bÒn v÷ng. “mét cuéc sèng tèt ®Ñp”. Nh÷ng thay ®æi Theo ®ã, chóng ta cÇn ph¶i cã nh÷ng dµi h¹n nµy cã thÓ ®−îc thùc hiÖn mét chiÕn l−îc ng¾n h¹n vµ dµi h¹n nh»m phÇn bëi c¸c lùc l−îng kh¸ch quan, thóc ®Èy hµnh vi mang tÝnh bÒn v÷ng. ch¼ng h¹n nh− kinh tÕ thay ®æi (qu¸ Chóng ta biÕt r»ng nh÷ng gi¸ trÞ vµ th¸i tr×nh toµn cÇu ho¸) hay khoa häc-c«ng ®é réng r·i trong x· héi th−êng Ýt thay nghÖ (vÝ dô, c¸c m¹ng ph−¬ng tiÖn ®æi. Theo lËp luËn cña c¸c t¸c gi¶ th× viÖc truyÒn th«ng vµ vi tÝnh) hoÆc bëi nh÷ng thóc ®Èy nh÷ng gi¸ trÞ vµ t− t−ëng ®· chi phong trµo x· héi réng kh¾p, ch¼ng h¹n phèi trong nh÷ng nÒn v¨n ho¸ cô thÓ sÏ nh− c¸c phong trµo x· héi tiÕp tôc chèng mang tÝnh thùc tiÔn h¬n lµ yªu cÇu mäi l¹i chñ nghÜa ph©n biÖt chñng téc, sù suy ng−êi chÊp nhËn nh÷ng khuynh h−íng gi¸ trÞ míi. VÝ dô nh−, c¸c gi¸ trÞ kinh tÕ tho¸i cña m«i tr−êng vµ b¶o vÖ c¸c quyÒn râ rµng cã sù ¶nh h−ëng vµ thóc ®Èy con ng−êi. Cuèi cïng, c¸c t¸c gi¶ kÕt nh÷ng hµnh vi cña con ng−êi, nhÊt lµ luËn, khoa häc vÒ tÝnh bÒn v÷ng sÏ ®ãng nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng vµ tiÒn tÖ cña c¸c mét vai trß rÊt quan träng, ë nh÷ng n−íc ph¸t triÓn. ViÖc kÕt hîp “c¸c vÊn ®Ò ph¹m vi réng vµ ë viÖc sö dông c¸c bªn ngoµi” cña m«i tr−êng vµ x· héi vµo ph−¬ng ph¸p phøc t¹p, v× nã ho¹t ®éng gi¸ c¶ hay viÖc tÝnh ®Õn gi¸ trÞ tiÒn tÖ nh»m x¸c ®Þnh vµ gi¶i thÝch nh÷ng mèi cña nh÷ng dÞch vô sinh th¸i cã thÓ quan hÖ quan träng gi÷a c¸c gi¸ trÞ, t− khuyÕn khÝch c¶ nh÷ng hµnh vi mang t−ëng vµ hµnh vi mang tÝnh bÒn v÷ng víi tÝnh bÒn v÷ng cña tËp thÓ vµ cña c¸ viÖc ¸p dông nh÷ng kiÕn thøc nµy nh»m nh©n. T−¬ng tù nh− thÕ, nh÷ng mèi hç trî sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng.

Download

capchaimage
Xem thêm
Thông tin phản hồi của bạn
Hủy bỏ