Sử học Việt Nam với sự nghiệp đổi mới đất nước, chấn hưng dân tộc trong bối...

  • 3 months ago
  • 27 lượt xem
  • 0 bình luận

  • Ít hơn 1 phút để đọc

Giới thiệu

Nội dung bài viết là những nhận định bước đầu của các tác giả về sự phát triển của nền sử học Việt nam trong thời kỳ đổi mới. Những chuyển biến của nền sử học Việt Nam trên phương diện lý luận, phương pháp nghiên cứu và cách tiếp cận; làm rõ những thành tựu nổi bật của sử học Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

Thông tin tài liệu

Loại file: PDF , dung lượng : 0.13 M, số trang : 9

Xem mẫu

Chi tiết

  1. Sö häc ViÖt Nam Víi sù nghiÖp ®æi míi ®Êt n−íc, chÊn h−ng d©n téc trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa §inh Xu©n L©m(*) Ph¹m Hång Tung(**) Néi dung bµi viÕt lµ nh÷ng suy nghÜ, nh÷ng nhËn ®Þnh b−íc ®Çu cña c¸c t¸c gi¶ vÒ sù ph¸t triÓn cña nÒn sö häc ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi. C¸c t¸c gi¶ ph©n tÝch vµ chØ ra nh÷ng chuyÓn biÕn cña nÒn sö häc ViÖt Nam trªn ph−¬ng diÖn lý luËn, ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu vµ c¸ch tiÕp cËn; ®Æc biÖt lµ lµm râ nh÷ng thµnh tùu næi bËt cña sö häc ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi vµ nh÷ng tån t¹i lín cña sö häc ViÖt Nam, ch¼ng h¹n, t×nh tr¹ng mß mÉm, tù ph¸t vÒ lý luËn vµ c¸ch tiÕp cËn; cßn nh÷ng “kho¶ng trèng” trong nghiªn cøu lÞch sö ë n−íc ta; thiÕu v¾ng nh÷ng c«ng tr×nh c¬ b¶n, cã tÝnh chÊt c«ng cô vµ tuyªn ng«n häc thuËt; hiÖu qu¶, chÊt l−îng cña c«ng t¸c gi¸o dôc, tuyªn truyÒn lÞch sö trong vµ ngoµi tr−êng häc cßn yÕu kÐm. kiÓu(*thao t¸c “giËt tÝt”(**)cña b¸o chÝ c ¸ch ®©y ®óng 10 n¨m, n¨m 1999, John Kleinen - mét trong nh÷ng nhµ ViÖt Nam häc ng−êi Hµ Lan,- ®· nh»m t¹o thªm Ên t−îng cho c«ng tr×nh mµ thùc sù biÓu ®¹t mét c¸ch nh×n nhËn c«ng bè c«ng tr×nh chuyªn kh¶o cña cña «ng ®èi víi nh÷ng xu h−íng biÕn ®æi m×nh d−íi mét tiªu ®Ò rÊt Ên t−îng kinh tÕ, x· héi vµ v¨n hãa ®ang diÔn ra “Facing the Future, Reviving the Past. A ë ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi. Thùc Study of Social Change in a Northern tÕ lµ trong thêi kú §æi míi, trªn ®Êt Vietnamese Village”(*) (§èi diÖn t−¬ng n−íc ta, trong tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi lai, håi sinh qu¸ khø. Mét nghiªn cøu vÒ sèng d©n téc, ®· vµ ®ang diÔn ra hai xu sù biÕn ®æi x· héi cña mét lµng ë miÒn h−íng vËn ®éng song trïng, míi nh×n B¾c ViÖt Nam). Víi c¸ch tiÕp cËn nh©n t−ëng chõng nh− tr¸i ng−îc nhau häc, Kleinen ®· t¸i hiÖn kh¸ sinh ®éng nh−ng thùc chÊt l¹i bæ sung, g¾n bã nh÷ng chuyÓn biÕn ®a d¹ng, ®a chiÒu chÆt chÏ víi nhau. §ã lµ xu h−íng c«ng ®ang diÔn ra t¹i khu vùc n«ng th«n ë nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa, ®« thÞ hãa, miÒn B¾c n−íc ta trong thêi kú §æi quèc tÕ hãa vµ héi nhËp quèc tÕ vµ xu míi.)§iÒu cÇn nãi lµ tiªu ®Ò cuèn s¸ch h−íng phôc håi nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa, nµy kh«ng ph¶i do t¸c gi¶ ®Æt ra theo cÊu tróc, ®Þnh chÕ vµ c¶ nh÷ng ho¹t (*) John Kleinen. “Facing the Future, Reviving the (*) Past. A Study of Social Change in a Northern GS., NGND., Phã Chñ tÞch Héi Khoa häc lÞch sö Vietnamese Village”. Singapore: Institute of ViÖt Nam. (**) Southeast Asian Studies, 1999. PGS., TS., §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.
  2. 4 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2009 ®éng chÝnh trÞ, kinh tÕ x· héi truyÒn vÉn lµ nÒn t¶ng lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p thèng. §©y còng lµ t×nh h×nh chung, luËn cña c«ng t¸c nghiªn cøu vµ gi¶ng diÔn ra t¹i nhiÒu quèc gia–d©n téc ®ang d¹y lÞch sö ë n−íc ta, lµ c¬ së c¨n b¶n ®Ó trong qu¸ tr×nh hiÖn ®¹i hãa. c¸c nhµ sö häc ViÖt Nam nhËn thøc vµ luËn gi¶i c¸c vÊn ®Ò cña lÞch sö d©n téc Dï tiÕp cËn tõ ph−¬ng diÖn nµo th× vµ lÞch sö thÕ giíi. Trong thêi gian h¬n ®Òu cã thÓ thÊy r»ng sù tån t¹i song hai thËp kû võa qua, tuy trªn c¸c diÔn trïng, t−¬ng hç gi÷a hai xu h−íng nãi ®µn khoa häc ch−a cã cuéc bµn th¶o lín trªn trong ®êi sèng d©n téc ViÖt Nam nµo vÒ viÖc ®æi míi ph−¬ng thøc nhËn trong thêi kú §æi míi ®Òu lµ sù ph¶n thøc vµ vËn dông chñ nghÜa Marx vµo ¸nh ë nh÷ng møc ®é kh¸c nhau, víi viÖc nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y lÞch sö ë nh÷ng h×nh thøc kh¸c nhau mèi quan ViÖt Nam, song cã thÓ thÊy râ hai ®iÓm hÖ biÖn chøng gi÷a truyÒn thèng vµ sau ®©y: hiÖn ®¹i, gi÷a qu¸ khø vµ t−¬ng lai, gi÷a qu¸ tr×nh gi¶i cÊu tróc (de- Thø nhÊt, trªn c¨n b¶n giíi sö gia construction) vµ t¸i cÊu tróc (re- ViÖt Nam ®Òu nhÊt trÝ coi nh÷ng construction), gi÷a c¸c yÕu tè d©n téc vµ nguyªn lý cña chñ nghÜa Marx lµ nÒn c¸c yÕu tè thêi ®¹i – tùu trung l¹i lµ mèi t¶ng lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p luËn cña quan hÖ biÖn chøng gi÷a LÞch sö vµ sö häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i. HiÖn t¹i. NhËn diÖn vµ ph©n tÝch nh»m Thø hai, nh÷ng chuyÓn biÕn cña thÕ chØ ra b¶n chÊt, xu h−íng t−¬ng t¸c, giíi trong thêi kú sau ChiÕn tranh nh÷ng chiÒu c¹nh vµ t¸c ®éng cña mèi L¹nh, ®Æc biÖt lµ nh÷ng chuyÓn biÕn quan hÖ trªn ®©y chÝnh lµ nhiÖm vô cña s©u s¾c vµ nhanh chãng cña t×nh h×nh giíi nghiªn cøu ViÖt Nam ë trong n−íc ®Êt n−íc, còng ®· lµm cho viÖc vËn dông vµ ë n−íc ngoµi, mµ tr−íc hÕt lµ cña giíi nh÷ng nguyªn lý m¸c xÝt vµo nghiªn sö gia ViÖt Nam, qua ®ã cung cÊp luËn cøu lÞch sö, nhÊt lµ lÞch sö d©n téc, ®· chøng khoa häc, gãp phÇn vµo c«ng cuéc cã nh÷ng chuyÓn biÕn nhÊt ®Þnh. §Æc §æi míi ®Êt n−íc vµ chÊn h−ng d©n téc biÖt lµ nh÷ng thµnh tùu trong nghiªn trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa hiÖn nay. cøu vÒ t− t−ëng Hå ChÝ Minh, vÒ qu¸ §øng tr−íc nhiÖm vô ®ã, trong thêi tr×nh Hå ChÝ Minh vËn dông s¸ng t¹o gian qua nÒn sö häc ViÖt Nam ®· ®¹t nh÷ng nguyªn lý cña chñ nghÜa Marx- ®−îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng ghi nhËn, Lenin vµo viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®ång thêi còng béc lé nh÷ng bÊt cËp cÇn do thùc tiÔn c¸ch m¹ng ViÖt Nam ®Æt ra l−u ý. Trong bµi viÕt nµy chóng t«i xin ®· gióp cho giíi KHXH ViÖt Nam nãi nªu ra nh÷ng nhËn ®Þnh s¬ bé vÒ nh÷ng chung vµ giíi sö gia ViÖt Nam nãi riªng thµnh tùu vµ bÊt cËp ®ã trªn mét sè rót ra ®−îc nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm ph−¬ng diÖn. quý b¸u ®Ó vËn dông trong c«ng t¸c nghiªn cøu cña m×nh. Cã thÓ thÊy râ I. VÒ ph−¬ng diÖn lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn ®iÒu nµy trong viÖc giíi nghiªn cøu lÞch cøu sö ViÖt Nam cËn hiÖn ®¹i vµ lÞch sö 1. NÒn sö häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i ra §¶ng ®æi míi nhËn thøc, trong c¸ch lý ®êi sau C¸ch m¹ng th¸ng T¸m cho ®Õn gi¶i vµ tr×nh bµy vÒ mèi quan hÖ gi÷a nay tr−íc sau vÉn lµ mét nÒn sö häc vÊn ®Ò giai cÊp víi vÊn ®Ò d©n téc; gi÷a m¸c xÝt. Nh÷ng nguyªn lý cã tÝnh nhiÖm vô d©n téc vµ nhiÖm vô d©n chñ ph−¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa Marx trong thùc tiÔn c¸ch m¹ng ViÖt Nam.
  3. Sö häc ViÖt Nam víi sù nghiÖp §æi míi... 5 Tuy nhiªn, do cßn thiÕu nh÷ng cuéc ngoµi, nhÊt lµ häc gi¶ ph−¬ng T©y vµ trao ®æi khoa häc nghiªm tóc vµ thÊu NhËt B¶n ®Õn nghiªn cøu, häc tËp vµ ®¸o vÒ viÖc ®æi míi ph−¬ng thøc vËn trao ®æi khoa häc ë ViÖt Nam còng ngµy dông chñ nghÜa Marx vµo thùc tiÔn mét nhiÒu h¬n. §©y chÝnh lµ nh÷ng ®iÒu nghiªn cøu lÞch sö nªn nh÷ng chuyÓn kiÖn thuËn lîi míi ®Ó giíi sö gia ViÖt biÕn nãi trªn cßn cã phÇn tù ph¸t, kh«ng Nam cã thÓ cä x¸t, trao ®æi nh»m n©ng toµn diÖn vµ triÖt ®Ó. §©y chÝnh lµ cao n¨ng lùc vËn dông s¸ng t¹o nh÷ng lý nguyªn nh©n cña t×nh h×nh ®©y ®ã vÉn luËn vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu “truyÒn cßn hiÖn t−îng hoµi nghi, dÌ dÆt, cã lóc thèng”, kÓ c¶ ph−¬ng ph¸p luËn sö häc kh«ng tr¸nh khái chÖch h−íng khi vËn m¸c xÝt, ®ång thêi tiÕp nhËn nh÷ng lý dông nh÷ng nguyªn lý m¸c xÝt vµ t− thuyÕt, ph−¬ng ph¸p vµ c¸ch tiÕp cËn t−ëng Hå ChÝ Minh vµo nghiªn cøu lÞch míi, cËp nhËt th«ng tin vµ t− liÖu. sö. §iÒu ®¸ng quan ng¹i h¬n lµ cã Nhê ®ã cã thÓ nhËn thÊy nh÷ng kh«ng Ýt nhµ nghiªn cøu, chñ yÕu lµ c¸c chuyÓn biÕn tÝch cùc vÒ lý luËn, ph−¬ng nhµ nghiªn cøu trÎ, cßn ch−a thùc sù ph¸p vµ c¸ch tiÕp cËn trong kÕt qu¶ v÷ng tin vµo viÖc vËn dông ph−¬ng nghiªn cøu cña c¸c nhµ sö häc ViÖt ph¸p luËn cña sö häc m¸c xÝt vµo Nam nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Râ nhÊt lµ nghiªn cøu cña m×nh. B»ng chøng lµ c¸ch tr×nh bµy vµ luËn gi¶i vÒ c¸c vÊn trong rÊt nhiÒu luËn v¨n cao häc vµ ®Ò liªn quan ®Õn lÞch sö h×nh thµnh d©n luËn ¸n tiÕn sÜ, c¸c häc viªn vµ nghiªn téc vµ qu¸ tr×nh d©n téc ViÖt Nam ®· cøu sinh tuy ®Òu tuyªn bè “dùa trªn c¬ trë nªn ®a chiÒu, ®a diÖn h¬n, kh«ng së lý luËn cña chñ nghÜa Marx - Lenin cßn gß bã, cøng nh¾c trong khu«n mÉu vµ t− t−ëng Hå ChÝ Minh”, song l¹i ®Þnh nghÜa vÒ d©n téc tr−íc ®©y cña kh«ng thÓ luËn gi¶i vµ chØ ra lµ hä vËn Stalin. NhiÒu vÊn ®Ò liªn quan ®Õn lÞch dông nguyªn lý nµo, ph−¬ng ph¸p g× vµo sö kinh tÕ, lÞch sö x· héi, lÞch sö v¨n viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi cô thÓ cña m×nh. hãa, lÞch sö t− t−ëng, lÞch sö t«n gi¸o vµ §©y chÝnh lµ ®iÒu mµ giíi nghiªn cøu lÞch sö chÝnh trÞ ®· ®−îc tiÕp cËn theo lÞch sö ViÖt Nam nãi chung vµ ®Æc biÖt nh÷ng c¸ch nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ míi, bæ lµ c¸c c¬ së ®µo t¹o ®¹i häc vµ sau ®¹i sung cho nh÷ng c¸ch ®¸nh gi¸, nh×n häc c¸c ngµnh lÞch sö ë n−íc ta cÇn ®Æc nhËn tr−íc ®©y, gióp cho viÖc nhËn thøc biÖt chó ý vµ cã gi¶i ph¸p thùc tiÔn ®Ó vµ t¸i hiÖn lÞch sö d©n téc ®−îc toµn kh¾c phôc. diÖn, cô thÓ, ®Çy ®ñ h¬n. 2. Trong thêi kú §æi míi, ®Êt n−íc Tuy nhiªn, viÖc giao l−u, tiÕp nhËn më cöa ®· mang l¹i ngµy cµng nhiÒu nh÷ng lý luËn, ph−¬ng ph¸p vµ c¸ch thuËn lîi cho giíi nghiªn cøu KHXH tiÕp cËn míi d−êng nh− chØ ®−îc xem n−íc ta, trong ®ã cã c¸c nhµ sö häc, c¬ nh− lµ vÊn ®Ò hoµn toµn cã tÝnh chÊt c¸ héi trao ®æi, giao l−u víi ®ång nghiÖp nh©n cña tõng nhµ khoa häc, vµ do ®ã ®Õn tõ nhiÒu ch©u lôc víi thÕ giíi quan mang nÆng tÝnh tù ph¸t. Trªn thùc tÕ, khoa häc, lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p ViÖn KHXH ViÖt Nam vµ §¹i häc Quèc nghiªn cøu kh¸c nhau. §ång thêi, ngµy gia Hµ Néi ®· tõng phèi hîp (víi tµi trî cµng cã nhiÒu sinh viªn vµ c¸n bé trÎ cña Quü Ford) tæ chøc ®−îc mét khãa ®−îc göi ®i häc tËp vµ tu nghiÖp t¹i c¸c båi d−ìng vÒ “ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu tr−êng ®¹i häc vµ viÖn nghiªn cøu ë liªn ngµnh”. Mét sè c¬ së, trong ®ã cã n−íc ngoµi. Sè l−îng c¸c häc gi¶ n−íc Chi héi Khoa häc LÞch sö cña Khoa LÞch
  4. 6 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2009 sö, Tr−êng §¹i häc KHXH&NV, ViÖn 3. Trªn c¬ së tõng b−íc ®æi míi ViÖt Nam häc vµ Khoa häc ph¸t triÓn, ph−¬ng thøc vËn dông ph−¬ng ph¸p v.v... ®· vµ ®ang rÊt cè g¾ng trong viÖc luËn sö häc m¸c xÝt, ®ång thêi tiÕp thu tæ chøc mêi c¸c nhµ khoa häc n−íc ngoµi vµ vËn dông nh÷ng ph−¬ng ph¸p vµ ®Õn thuyÕt tr×nh vÒ kÕt qu¶ nghiªn cøu c¸ch tiÕp cËn míi, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cña hä vµ giíi thiÖu nh÷ng ph−¬ng ph¸p cøu cña c¸c nhµ sö häc ViÖt Nam trong vµ c¸ch tiÕp cËn míi. §©y lµ nh÷ng viÖc nh÷ng n¨m gÇn ®©y ngµy cµng thÓ hiÖn lµm rÊt h÷u Ých, tuy nhiªn ch−a ®−îc tæ râ nÐt tÝnh liªn ngµnh, ®a ngµnh h¬n. chøc th−êng xuyªn víi mét chñ tr−¬ng Còng cÇn ph¶i nãi ngay r»ng vÒ b¶n vµ kÕ ho¹ch thèng nhÊt. ViÖc ngµy cµng chÊt khoa häc lÞch sö vèn ®· lµ mét cã nhiÒu nhµ khoa häc ViÖt Nam tham khoa häc liªn ngµnh. Ngay tõ nh÷ng gia vµo c¸c nhãm nghiªn cøu quèc tÕ ®Ó thËp kû 60, 70 cña thÕ kû tr−íc, thËm thùc hiÖn c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu vÒ lÞch chÝ lµ sím h¬n, nh÷ng c«ng tr×nh cña sö ViÖt Nam còng lµ ®iÒu kiÖn rÊt tèt ®Ó c¸c nhµ sö häc ViÖt Nam, nh− §µo Duy qua ®ã cã sù trao ®æi, häc hái lÉn nhau Anh, TrÇn V¨n Giµu, TrÇn Huy LiÖu, vÒ lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. NguyÔn Kh¸nh Toµn, Phan Huy Lª, Hµ Mét sè ®Ò tµi ®· ®−îc hoµn thµnh víi V¨n TÊn, TrÇn Quèc V−îng, §inh Xu©n kÕt qu¶ ®−îc ®¸nh gi¸ lµ rÊt tèt trªn L©m, Bïi §×nh Thanh, V¨n T¹o, nhiÒu ph−¬ng diÖn, nh− ®Ò ¸n nghiªn NguyÔn C«ng B×nh, NguyÔn Hång cøu vÒ §ång b»ng S«ng Hång (phèi hîp Phong, §Æng Phong, v.v... ®Òu ®· thÓ víi c¸c chuyªn gia Ph¸p), ®Ò tµi nghiªn hiÖn rÊt râ tÝnh liªn ngµnh, nhÊt lµ cøu B¸ch Cèc (phèi hîp víi c¸c chuyªn trong nh÷ng nghiªn cøu vÒ thêi kú tiÒn gia NhËt B¶n), c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu vÒ sö, s¬ sö, vÒ lÞch sö kinh tÕ, lÞch sö x· n«ng th«n (phèi hîp víi mét sè nhãm héi, lÞch sö v¨n hãa, lÞch sö t− t−ëng, chuyªn gia §øc, Canada, Mü, Australia, lÞch sö qu©n sù vµ lÞch sö qu¸ tr×nh d©n NhËt B¶n v.v...), c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu téc. TiÕp nèi con ®−êng ®ã, gÇn ®©y viÖc vÒ miÒn Trung (phèi hîp víi c¸c chuyªn vËn dông nh÷ng c¸ch tiÕp cËn vµ gia NhËt B¶n, Ba Lan, Ph¸p), v.v... ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña c¸c ngµnh Nh−ng, phÇn lín c¸c ®Ò ¸n, ®Ò tµi x· héi häc, nh©n häc, khu vùc häc, ®Þa lý nghiªn cøu nµy, trong qu¸ tr×nh tiÕn nh©n v¨n, ®Þa chÝnh trÞ vµ cña khoa häc hµnh hoÆc sau khi kÕt thóc, Ýt cã tæng chÝnh trÞ hiÖn ®¹i ®· bæ sung cho c¸c kÕt, trao ®æi vµ c«ng bè vÒ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu lÞch sö nh÷ng c¬ së sö liÖu nghiªn cøu vµ c¸ch tiÕp cËn, do vËy mµ míi vµ nh÷ng c¸ch nh×n nhËn vµ ®¸nh t¸c ®éng ®èi víi giíi nghiªn cøu ViÖt gi¸ míi, ph¸t hiÖn ra nh÷ng chiÒu c¹nh Nam chØ ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh. míi cña nh÷ng sù kiÖn vµ qu¸ tr×nh lÞch CÇn ph¶i nãi thªm r»ng viÖc ngµy sö, nhÊt lµ nh÷ng vÊn ®Ò cña lÞch sö cµng cã nhiÒu c¸c nhµ sö häc trÎ cã kh¶ ViÖt Nam cËn–hiÖn ®¹i. §©y lµ mét xu n¨ng ®äc tèt mét sè ngo¹i ng÷, nhÊt lµ h−íng ph¸t triÓn míi, høa hÑn nhiÒu tiÕng Anh, còng lµ mét ®iÒu kiÖn thuËn thµnh c«ng míi trong t−¬ng lai lîi. Thªm n÷a, trong nh÷ng n¨m gÇn II. Mét sè thµnh tùu quan träng ®©y mét sè c«ng tr×nh cã gi¸ trÞ cña giíi nghiªn cøu n−íc ngoµi ®· ®−îc dÞch vµ ë vÞ trÝ quan s¸t c¸ nh©n, muèn nªu c«ng bè b»ng tiÕng ViÖt, t¹o ®iÒu kiÖn ra nh÷ng nhËn ®Þnh, ®¸nh gi¸ vÒ thµnh ®Ó giíi nghiªn cøu trong n−íc vµ nhÊt lµ tùu cña khoa häc lÞch sö ViÖt Nam trong sinh viªn cã thªm tµi liÖu tham kh¶o. thêi gian h¬n 20 n¨m qua qu¶ thËt
  5. Sö häc ViÖt Nam víi sù nghiÖp §æi míi... 7 kh«ng dÔ dµng g×, nÕu nh− kh«ng nãi lµ ng−êi “sèng v¾t ngang c¸c ®−êng biªn kh¸ m¹o hiÓm. Tuy nhiªn, theo chóng giíi” (cross-border ethnic minorities), ®· t«i cã thÓ ghi nhËn nh÷ng thµnh tùu næi bæ sung nhiÒu nhËn thøc khoa häc míi bËt sau ®©y: vµo lÞch sö qu¸ tr×nh d©n téc ViÖt Nam, lµm cho nhËn thøc vµ c¸ch tr×nh bµy vÒ 1. Nghiªn cøu lµm râ h¬n lÞch sö lÞch sö d©n téc trë nªn ®Çy ®ñ, toµn diÖn qu¸ tr×nh d©n téc ViÖt Nam. TiÕp theo vµ khoa häc h¬n, gãp phÇn thiÕt thùc nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu c¬ b¶n vµo c«ng cuéc ®Êu tranh b¶o vÖ chñ tr−íc ®©y, nh÷ng nghiªn cøu cña c¸c quyÒn, thèng nhÊt ®Êt n−íc, thùc hiÖn nhµ sö häc ViÖt Nam trong thêi kú §æi toµn vÑn l·nh thæ, cñng cè khèi ®¹i ®oµn míi ®· bæ sung c¬ së khoa häc ®Ó nhËn kÕt d©n téc. thøc ®Çy ®ñ h¬n vÒ qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña céng ®ång d©n Trªn c¬ së nh÷ng thµnh tùu míi téc ViÖt Nam trong c¸c thêi kú lÞch sö. trong nghiªn cøu vÒ lÞch sö qu¸ tr×nh Tr−íc hÕt lµ nhËn thøc míi vÒ lÞch sö d©n téc ViÖt Nam, Bé Gi¸o dôc vµ §µo d©n téc. Tr−íc ®©y, trong phÇn lín c¸c t¹o ®· tæ chøc biªn so¹n l¹i, chØnh söa c«ng tr×nh mang tÝnh chÊt “th«ng sö”, c¸c s¸ch gi¸o khoa vµ gi¸o tr×nh lÞch sö lÞch sö d©n téc ViÖt Nam vÒ c¨n b¶n dïng trong nhµ tr−êng phæ th«ng vµ ®¹i ®−îc tr×nh bµy theo mét s¬ ®å quen häc(*). Tuy vÉn cßn kh«ng Ýt bÊt cËp, thuéc, khëi ®Çu víi lÞch sö cña c¸c nhµ nh−ng −u ®iÓm cña c¸c bé s¸ch gi¸o n−íc s¬ kú V¨n Lang, ¢u L¹c, tr¶i qua khoa vµ gi¸o tr×nh míi ®ã vÉn lµ c¨n thêi kú B¾c thuéc, tiÕp ®ã lµ lÞch sö cña b¶n, gãp phÇn ®¸p øng yªu cÇu gi¶ng v−¬ng quèc §¹i Cå ViÖt, ®Õn §¹i ViÖt, d¹y vµ häc tËp, nghiªn cøu lÞch sö d©n §¹i Nam, thêi kú Ph¸p thuéc råi ®Õn téc trong t×nh h×nh míi. lÞch sö cña n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng TiÕn thªm mét b−íc quan träng, tõ hoµ vµ n−íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa n¨m 2001 nhãm c¸n bé khoa häc ë Khoa ViÖt Nam. Ngµy nay nh×n l¹i cã thÓ LÞch sö, Tr−êng §¹i häc KHXH&NV, thÊy râ rµng ®©y lµ mét c¸ch hiÓu vµ §¹i häc Quèc gia Hµ Néi do NguyÔn tr×nh bµy phiÕn diÖn, kh«ng ®Çy ®ñ vÒ Quang Ngäc ®øng ®Çu ®· triÓn khai §Ò diÔn tr×nh lÞch sö d©n téc. Kh¾c phôc tµi ®éc lËp cÊp Nhµ n−íc vÒ lÞch sö ViÖt ®iÓm bÊt cËp nµy, ngµy nay giíi sö gia Nam. §Õn n¨m 2006, §Ò tµi nµy ®· ViÖt Nam nh− ®Òu nhÊt trÝ víi quan ®−îc nghiÖm thu víi kÕt qu¶ xuÊt s¾c ®iÓm r»ng lÞch sö d©n téc ViÖt Nam lµ mµ s¶n phÈm chÝnh lµ mét bé gi¸o tr×nh lÞch sö cña tÊt c¶ c¸c nhãm, c¸c bé phËn lÞch sö ViÖt Nam gåm 4 tËp, kho¶ng cña céng ®ång ng−êi ViÖt Nam hiÖn nay. 3000 trang, tr×nh bµy lÞch sö d©n téc §©y lµ mét b−íc chuyÓn biÕn cã tÝnh ®ét ViÖt Nam tõ khëi nguån ®Õn hÕt thÕ kû ph¸ c¨n b¶n trong quan niÖm vÒ lÞch sö XX theo c¸ch tiÕp cËn míi, dùa trªn kÕt d©n téc, më ®−êng cho nh÷ng thµnh tùu qu¶ nghiªn cøu cËp nhËt cña c¸c nhµ nghiªn cøu cô thÓ vÒ lÞch sö d©n téc. (*) Ngoµi c¸c bé s¸ch gi¸o khoa míi cã hai bé gi¸o Theo ph−¬ng h−íng ®ã, nh÷ng tr×nh lÞch sö d©n téc ®· ®−îc xuÊt b¶n vµ t¸i b¶n nghiªn cøu cña c¸c nhµ sö häc ViÖt nhiÒu lÇn, nh×n chung ®−îc d− luËn ®¸nh gi¸ tèt, Nam, nhÊt lµ c¸c nhµ kh¶o cæ häc vµ lµ: 1, NguyÔn Quang Ngäc (chñ biªn). TiÕn tr×nh d©n téc häc, vÒ c¸c thêi kú lÞch sö cña lÞch sö ViÖt Nam. H.: Gi¸o dôc, 2000; vµ 2, §¹i c−¬ng lÞch sö ViÖt Nam (gåm 2 tËp: TËp I do c¸c céng ®ång ng−êi ë miÒn Trung, T©y Tr−¬ng H÷u Quýnh lµm chñ biªn, tËp II do §inh Nguyªn, Nam bé vµ kÓ c¶ c¸c d©n téc Ýt Xu©n L©m lµm chñ biªn). H.: Gi¸o dôc, 1998.
  6. 8 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2009 khoa häc ViÖt Nam vµ n−íc ngoµi. HiÖn b»ng S«ng Hång, vÒ T©y Nguyªn, v.v... nay nhãm nghiªn cøu nµy ®ang hoµn C¸c ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu ®Æc biÖt lµ chØnh b¶n th¶o ®Ó c«ng bè bé s¸ch ®ã mét h×nh thøc tæ chøc nghiªn cøu liªn trong thêi gian sím nhÊt. ngµnh rÊt cã hiÖu qu¶, cã thÓ mang l¹i Còng trong kho¶ng thêi gian ®ã, tõ nh÷ng ®ãng gãp cã ý nghÜa khoa häc vµ n¨m 2002 ViÖn Sö häc ®· tæ chøc mét ý nghÜa thùc tiÔn quan träng vµo sù ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu do TS. TrÇn nghiÖp ®æi míi ®Êt n−íc vµ chÊn h−ng §øc C−êng lµm Chñ nhiÖm, nh»m d©n téc, trong ®ã vai trß vµ thÕ m¹nh nghiªn cøu vµ biªn so¹n bé LÞch sö ViÖt ®Æc thï cña tõng ngµnh khoa häc, trong Nam dù kiÕn gåm 15 tËp, tr×nh bµy kh¸ ®ã cã sö häc, ®−îc ph¸t huy tèt. Trong chi tiÕt vµ ®Çy ®ñ lÞch sö d©n téc ViÖt thêi gian tíi, h×nh thøc tæ chøc nghiªn Nam tõ khëi nguån ®Õn n¨m 2000. §Õn cøu nµy cÇn tiÕp tôc ®−îc ph¸t huy. nay bé s¸ch quý nµy ®· ®−îc hoµn 3. Mét sè ph¸t hiÖn næi bËt nhÊt vµ thµnh vÒ c¬ b¶n vµ ®ang lÇn l−ît c«ng mét sè kÕt qu¶ nghiªn cøu cô thÓ cã tÇm bè c¸c tËp. vãc vµ ý nghÜa quan träng cña giíi sö gia ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y 2. Thµnh tùu ®¸ng kÓ thø hai cña cÇn ®−îc ghi nhËn, ®ã lµ: ph¸t hiÖn vµ nÒn sö häc ViÖt Nam trong thêi kú §æi triÓn khai nghiªn cøu vÒ khu Hoµng míi lµ kÕt qu¶ nghiªn cøu lÞch sö ®Þa thµnh Th¨ng Long; nh÷ng nghiªn cøu ph−¬ng, lÞch sö vïng, víi sù ra ®êi cña vÒ c¸c quÇn ®¶o Hoµng Sa, Tr−êng Sa hµng chôc cuèn ®Þa chÝ cã gi¸ trÞ. §Þa vµ vÒ lÞch sö chñ quyÒn l·nh thæ ViÖt chÝ kh«ng chØ lµ c«ng tr×nh sö häc mµ lµ Nam; nh÷ng nghiªn cøu vÒ lÞch sö vïng s¶n phÈm khoa häc liªn ngµnh cña mét ®Êt phÝa Nam, vÒ lÞch sö miÒn Trung sè m«n khoa häc x· héi vµ tù nhiªn, ViÖt Nam; nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu nh−ng trong ®ã nÒn t¶ng vµ phÇn chñ vÒ lÞch sö hÖ thèng chÝnh trÞ ViÖt Nam, yÕu nhÊt vÉn lµ nghiªn cøu lÞch sö vµ bao gåm c¶ lÞch sö §¶ng, ChÝnh phñ, v¨n hãa. Tuy chÊt l−îng c¸c bé ®Þa chÝ Quèc héi; nh÷ng nghiªn cøu vÒ cuéc ®êi kh«ng ®ång ®Òu, kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c vµ sù nghiÖp cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh; c«ng tr×nh ®Òu ®¹t chÊt l−îng häc thuËt nh÷ng nghiªn cøu cã tÝnh chÊt tæng kÕt cao nh− mong muèn, song ch¾c r»ng vÒ hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p vµ nh÷ng bé ®Þa chÝ ®ã ®Òu ®· gãp phÇn chèng Mü; nh÷ng nghiªn cøu vÒ lÞch sö cung cÊp luËn cø cho chÝnh s¸ch ph¸t chÕ ®é ruéng ®Êt; vÒ lÞch sö lµng x· vµ triÓn ë c¸c ®Þa ph−¬ng, ®ång thêi lµ tµi n«ng th«n ViÖt Nam; mét sè nghiªn cøu liÖu quan träng cña c«ng t¸c tuyªn vÒ lÞch sö t− t−ëng vµ v¨n hãa ViÖt truyÒn, gi¸o dôc vÒ truyÒn thèng v¨n Nam; c¸c nghiªn cøu vÒ lÞch sö th−¬ng hãa vµ lÞch sö ®Þa ph−¬ng. m¹i vµ c¸c trung t©m, th−¬ng c¶ng (Héi Bªn c¹nh ®ã, mét sè ch−¬ng tr×nh An, Phè HiÕn, KÎ Chî, Domea...), v.v... nghiªn cøu liªn ngµnh cÊp quèc gia vÒ Víi nh÷ng tÇm vãc vµ ý nghÜa kh¸c mét sè vïng, tiÓu vïng ®· ®−îc thùc nhau, c¸c ph¸t hiÖn vµ kÕt qu¶ nghiªn hiÖn vµ ®¹t ®−îc kÕt qu¶ tèt, trong ®ã cøu trªn ®Òu cã ®ãng gãp to lín, næi bËt ®éi ngò c¸n bé khoa häc lÞch sö cã nhiÒu vµo sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi, ®ãng gãp quan träng, nh− ch−¬ng tr×nh v¨n hãa cña ®Êt n−íc, ®−îc ChÝnh phñ nghiªn cøu vÒ vïng ®Êt Nam bé, ch−¬ng vµ nh©n d©n ghi nhËn. tr×nh nghiªn cøu vÒ Th¨ng Long–Hµ 4. Mét trong nh÷ng ®Þa h¹t kh¸c mµ Néi, ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu vÒ §ång khoa häc lÞch sö n−íc nhµ ®¹t ®−îc
  7. Sö häc ViÖt Nam víi sù nghiÖp §æi míi... 9 nhiÒu thµnh tùu cã ý nghÜa quan träng, cã c¶ nh÷ng hiÖn t−îng tiªu cùc, theo ®ã lµ viÖc nghiªn cøu, trao ®æi, ®¸nh gi¸ thiÓn ý cña chóng t«i th× th«ng qua ®ã l¹i nhiÒu vÊn ®Ò, sù kiÖn vµ nh©n vËt giíi nghiªn cøu lÞch sö n−íc ta vÉn rót lÞch sö phøc t¹p, tõng lµ chñ ®Ò cña ra ®−îc nh÷ng bµi häc bæ Ých, tr−ëng nhiÒu cuéc tranh luËn kÐo dµi, hoÆc lµ thµnh h¬n trong c«ng viÖc cña m×nh víi nh÷ng vÊn ®Ò tr−íc ®©y giíi nghiªn cøu t− c¸ch lµ nh÷ng nhµ khoa häc chuyªn v× nh÷ng lý do kh¸c nhau buéc ph¶i nÐ nghiÖp. Nh÷ng sù lîi dông hay l¹m tr¸nh, hoÆc cßn nh÷ng nghi ng¹i, b¨n dông chuyªn m«n v× ®éng c¬ kh«ng kho¨n. §ã lµ viÖc ®¸nh gi¸ l¹i mét lo¹t trong s¸ng nµo ®ã tr−íc sau còng bÞ lé nh÷ng nh©n vËt “cã vÊn ®Ò” trong lÞch diÖn vµ th¶i lo¹i, bëi khoa häc lÞch sö sö d©n téc, nh− Phan Thanh Gi¶n, gièng nh− b¶n th©n lÞch sö vèn c«ng NguyÔn V¨n T−êng, Tr−¬ng VÜnh Ký, b»ng, sßng ph¼ng vµ nghiªm kh¾c. Ph¹m Quúnh, hay xa h¬n lµ c¸c chóa III. Mét sè tån t¹i chñ yÕu TrÞnh, chóa NguyÔn, SÜ NhiÕp, v.v... §ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò lín nh− viÖc ®¸nh gi¸ 1. Trªn ph−¬ng diÖn lý luËn vµ vÒ v−¬ng triÒu NguyÔn vµ c¸c chóa ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu, nh− ®· tr×nh NguyÔn, vÒ ViÖt Nam Quèc d©n §¶ng, bµy ë phÇn ®Çu bµi viÕt nµy, tån t¹i chñ vÒ vai trß cña Quèc tÕ Céng s¶n víi c¸ch yÕu vÉn lµ t×nh tr¹ng tù ph¸t, mß mÉm, m¹ng ViÖt Nam, vÒ cuéc c¶i c¸ch ruéng thiÕu chñ tr−¬ng chung cã tÇm nh×n ®Êt, vÒ cuéc vËn ®éng tËp thÓ hãa n«ng chiÕn l−îc, thiÕu c¸ch tæ chøc cã bµi b¶n nghiÖp, v.v... vµ ®Æc biÖt lµ thiÕu nh÷ng trao ®æi, cä x¸t trong viÖc ®æi míi lý luËn vµ ph−¬ng §iÒu cÇn ph¶i nhÊn m¹nh ë ®©y lµ ý ph¸p nghiªn cøu. Trong thêi gian tíi, nghÜa cña nh÷ng nghiªn cøu, trao ®æi vµ Héi Khoa häc lÞch sö ViÖt Nam vµ c¸c c¬ ®¸nh gi¸ míi vÒ nh÷ng nh©n vËt vµ sù së ®µo t¹o vµ nghiªn cøu lÞch sö ®Òu kiÖn hay qu¸ tr×nh lÞch sö “phøc t¹p” ph¶i quan t©m h¬n tíi vÊn ®Ò nµy. Cïng nh− trªn kh«ng chØ n»m ë nh÷ng nguån víi xu h−íng ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh sö liÖu míi, th«ng tin, d÷ kiÖn míi ®−îc KHXH&NV kh¸c ®Ó ®¸p øng ®ßi hái ph¸t hiÖn, gãp phÇn ®−a l¹i nh÷ng ®¸nh kh¸ch quan cña sù nghiÖp ®æi míi, chÊn gi¸, nh×n nhËn ®Çy ®ñ, c«ng b»ng h¬n, h−ng ®Êt n−íc vµ héi nhËp quèc tÕ, sù còng kh«ng chñ yÕu n»m ë tÝnh ®óng tr−ëng thµnh vÒ lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p hay sai, tháa ®¸ng hay ch−a tháa ®¸ng trong nghiªn cøu lÞch sö ë n−íc ta cã thÓ cña nh÷ng c¸ch ®¸nh gi¸ hay tr×nh bµy sÏ dÉn tíi sù h×nh thµnh nh÷ng tr−êng míi, mµ cßn n»m ë chç – nÕu kh«ng ph¸i häc thuËt kh¸c nhau, cïng ®øng muèn nãi chñ yÕu, b¶n th©n viÖc ®Æt ra v÷ng trªn lËp tr−êng d©n téc, t«n träng ®Ó nghiªn cøu thªm, ®¸nh gi¸, tr×nh bµy sù thùc lÞch sö, cïng phÊn ®Êu v× lîi Ých l¹i nh÷ng vÊn ®Ò ®ã ®· gãp phÇn kh¾c d©n téc, vµ ch¾c ch¾n sÏ lµ c¬ së ®Ó nÒn phôc dÇn c¸ch nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ mét sö häc ViÖt Nam v−¬n lªn tÇm cao míi chiÒu, phiÕn diÖn, cã phÇn vâ ®o¸n vÒ víi nh÷ng ®ãng gãp to lín h¬n. lÞch sö, qua ®ã gãp phÇn lµm cho kh«ng 2. Tån t¹i thø hai cã thÓ dÔ dµng khÝ sinh ho¹t khoa häc trë nªn s«i ®éng, nhËn thÊy lµ cßn “kho¶ng trèng” trong nghiªm tóc vµ d©n chñ h¬n trong nghiªn cøu lÞch sö ë n−íc ta. LÏ dÜ nhiªn, nghiªn cøu lÞch sö nãi chung. gièng nh− trong c¸c ngµnh khoa häc §−¬ng nhiªn, trªn hµnh tr×nh tiÖm kh¸c, trong khoa häc lÞch sö sù tån t¹i cËn sù thùc vµ ch©n lý khoa häc dï cßn nh÷ng “kho¶ng trèng” lµ mét tÊt yÕu
  8. 10 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2009 kh¸ch quan, vµ b¶n th©n viÖc ph¸t hiÖn bµy chñ yÕu míi dõng l¹i ë tÇm kh¸i ra c¸c “kho¶ng trèng” ®ã còng lµ nh÷ng l−îc, chung chung, rÊt thiÕu cô thÓ, víi ®ãng gãp khoa häc quan träng. VÊn ®Ò sù ®èi chiÕu, so s¸nh sö liÖu nhiÒu chiÒu. lµ ë chç cã nh÷ng “kho¶ng trèng” tri H¬n n÷a, t¹i c¸c c¬ së nghiªn cøu chÝnh thøc nhÊt thiÕt ph¶i ®−îc nghiªn cøu ®Ó cßn thiÕu v¾ng nh÷ng chuyªn gia thùc “lÊp ®Çy” nh»m ®¸p øng yªu cÇu kh¸ch thô vÒ nh÷ng sù kiÖn lín, nh− ChiÕn quan ®èi víi nÒn sö häc ViÖt Nam hiÖn dÞch §iÖn Biªn Phñ, ChiÕn dÞch Hå ChÝ ®¹i. Ch¼ng h¹n, riªng ®èi víi lÞch sö Minh, trËn Khe Sanh, trËn “§iÖn Biªn ViÖt Nam cËn ®¹i, trong mét thêi gian Phñ trªn kh«ng”, v.v... Ngoµi ra, cßn cã dµi chóng ta tËp trung nghiªn cøu vÒ nh÷ng sù kiÖn, qu¸ tr×nh lÞch sö ®ang lÞch sö cuéc vËn ®éng gi¶i phãng d©n téc mÆc nhiªn bÞ l·ng quªn hay nÐ tr¸nh, ViÖt Nam vµ nh÷ng chuyÓn biÕn cña ®êi nh− vÊn ®Ò Nh©n v¨n–Giai phÈm, cuéc sèng d©n téc ViÖt Nam d−íi sù t¸c ®éng chiÕn tranh biªn giíi T©y Nam (1975- cña c«ng cuéc thùc d©n hãa cña ng−êi 1979) hay cuéc chiÕn tranh biªn giíi Ph¸p. §iÒu ®ã lµ ®óng, bëi lÏ “nh©n vËt phÝa B¾c (1979), vÊn ®Ò lÞch sö chñ trung t©m” cña lÞch sö ViÖt Nam ph¶i lµ quyÒn c¸c khu vùc h¶i ®¶o, v.v... chÝnh d©n téc, nh©n d©n ViÖt Nam. Ph¶i thõa nhËn lµ kh«ng riªng g× ë Song nh×n l¹i, cã thÓ thÊy lµ kÕt qu¶ n−íc ta mµ ë n−íc ngoµi còng lu«n lu«n nghiªn cøu cña chóng ta vÒ sù hiÖn diÖn cã nh÷ng vÊn ®Ò kh«ng thÓ ®−îc bµn cña thùc d©n Ph¸p ë ViÖt Nam, vÒ céng th¶o c«ng khai trªn v¨n ®µn khoa häc. ®ång ng−êi “T©y” ë ViÖt Nam, vÒ chÝnh Tuy vËy, ®iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ c¸c s¸ch thuéc ®Þa cña ng−êi Ph¸p, vÒ tæ nhµ nghiªn cøu ph¶i nhÊt thiÕt nÐ chøc qu©n ®éi, tßa ¸n, mËt th¸m cïng tr¸nh, bëi lÏ trong thêi ®¹i bïng næ c¸c thñ ®o¹n khai th¸c, bãc lét, trÊn ¸p, th«ng tin vµ toµn cÇu hãa, mét sè vÊn v.v... cña chÝnh quyÒn thuéc ®Þa cßn hÕt ®Ò cã thÓ kh«ng ®−îc nghiªn cøu, trao søc kh«ng ®Çy ®ñ. Vµ cßn mèi quan hÖ ®æi ë trong n−íc nh−ng vÉn ®−îc nghiªn gi÷a §«ng D−¬ng víi “mÉu quèc” vµ c¸c cøu vµ trao ®æi ë n−íc ngoµi. NÕu c¸c sö thuéc ®Þa kh¸c cña Ph¸p, gi÷a c¸c xø häc ViÖt Nam kh«ng nghiªn cøu th× tøc trong Liªn bang §«ng D−¬ng víi nhau, lµ ®· bá trèng diÔn ®µn cho ng−êi kh¸c, v.v... còng ch−a ®−îc nghiªn cøu thÊu vµ v× vËy kh«ng thÓ lªn tiÕng b¶o vÖ lîi ®¸o. NÕu nh÷ng “kho¶ng trèng” trªn cßn Ých d©n téc, b¶o vÖ ch©n lý khoa häc khi ch−a ®−îc “lÊp ®Çy” th× râ rµng lµ chóng cÇn thiÕt. Do ®ã, lÊp ®Çy c¸c “kho¶ng ta ch−a cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó nhËn thøc trèng” häc thuËt vµ n©ng cao n¨ng lùc ®Çy ®ñ vÒ lÞch sö cña “nh©n vËt trung ®èi tho¹i víi giíi sö gia n−íc ngoµi ph¶i t©m” lµ chÝnh d©n téc ViÖt Nam. Còng ®−îc coi nh− mét trong nh÷ng nhiÖm vô gièng nh− vËy, trong nghiªn cøu vÒ lÞch hµng ®Çu cña giíi nghiªn cøu lÞch sö ë sö hiÖn ®¹i d−êng nh− chóng ta ®ang ViÖt Nam hiÖn nay. dõng l¹i víi nh÷ng nhËn thøc ®· “æn ®Þnh” vÒ lÞch sö hai cuéc kh¸ng chiÕn 3. Mét tån t¹i rÊt c¨n b¶n cña nÒn chèng ngo¹i x©m vµ ®Êu tranh thèng sö häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i lµ cßn thiÕu nhÊt ®Êt n−íc? NÕu nghiªm kh¾c nh×n v¾ng nh÷ng c«ng tr×nh c¬ b¶n, cã tÝnh nhËn th× cã thÓ thÊy cßn rÊt nhiÒu vÊn chÊt c«ng cô vµ tuyªn ng«n häc thuËt. ®Ò khiÕn giíi nghiªn cøu lÞch sö ViÖt §ã lµ nh÷ng bé tõ ®iÓn lÞch sö, tõ ®iÓn Nam ch−a thÓ “yªn t©m”, hµi lßng ®−îc, nh©n vËt, thuËt ng÷, ®Þa danh, sù kiÖn bëi cho ®Õn nay nh÷ng g× chóng ta tr×nh vµ ®iÓn chÕ lÞch sö. ViÖc thiÕu v¾ng
  9. Sö häc ViÖt Nam víi sù nghiÖp §æi míi... 11 nh÷ng c«ng tr×nh nµy lµm cho viÖc 4. Mét tån t¹i lín cña nÒn sö häc gi¶ng d¹y, ®µo t¹o lÞch sö trong nhµ ViÖt Nam hiÖn ®¹i ®ang trë thµnh nçi tr−êng gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, ®ång b¨n kho¨n, thËm chÝ lµ bøc xóc cña d− thêi kh«ng ®¸p øng ®−îc nhu cÇu t×m luËn, lµ hiÖu qu¶ còng nh− chÊt l−îng hiÓu lÞch sö cña ®«ng ®¶o nh©n d©n cña c«ng t¸c gi¸o dôc, tuyªn truyÒn lÞch sèng ë trong n−íc vµ ë n−íc ngoµi. H¬n sö trong vµ ngoµi tr−êng häc. Sù chËm thÕ n÷a, nh÷ng s¸ch c«ng cô, tra cøu ®æi míi, nh÷ng sai sãt nhá vµ lín trong lo¹i nµy chÝnh lµ nh÷ng tuyªn ng«n häc c¸c tËp s¸ch gi¸o khoa lÞch sö; sù thiÕu thuËt cña giíi nghiªn cøu lÞch sö n−íc hÊp dÉn trong d¹y vµ häc m«n lÞch sö ta. ThiÕu v¾ng chóng, râ rµng lµ uy tÝn trong nhµ tr−êng; viÖc kÕt qu¶ kiÓm tra häc thuËt cña giíi sö gia ViÖt Nam ch−a m«n häc nµy qu¸ thÊp; viÖc thiÕu v¾ng ®−îc kh¼ng ®Þnh ®Çy ®ñ. phim, kÞch, tiÓu thuyÕt lÞch sö, hoÆc nÕu cã còng kh«ng ®ñ søc hÊp dÉn; viÖc Mét thùc tÕ n÷a còng cÇn ph¶i chØ hµng lo¹t c¸c di tÝch lÞch sö bÞ l·ng ra lµ cho ®Õn nay chóng ta ch−a biªn quªn, thËm chÝ bÞ x©m h¹i nghiªm so¹n vµ xuÊt b¶n ®−îc nh÷ng bé “th«ng träng, v.v... ®Òu cã phÇn tr¸ch nhiÖm sö” b»ng tiÕng n−íc ngoµi. Cho tíi nay, cña giíi sö gia chuyªn nghiÖp n−íc ta. ng−êi n−íc ngoµi häc tËp vµ nghiªn cøu §Ó kh¾c phôc t×nh h×nh trªn, ®¸p øng vÒ ViÖt Nam chñ yÕu vÉn tham kh¶o vµ yªu cÇu cña ®Êt n−íc trong thêi kú héi trÝch dÉn hai c«ng tr×nh cña Lª Thµnh nhËp quèc tÕ th× cÇn cã nhiÒu gi¶i ph¸p Kh«i (1955)(*) vµ NguyÔn Kh¾c ViÖn ®ång bé vµ kiªn quyÕt cña nhiÒu cÊp (1976)(**). §©y lµ hai c«ng tr×nh cã gi¸ qu¶n lý, nhiÒu ngµnh chuyªn m«n, trÞ, nh−ng ®Õn nay ®Òu kh«ng cßn cËp nh−ng râ rµng lµ nÕu b¶n th©n mçi nhµ nhËt. Ngoµi ra, phÇn lín c¸c s¸ch c«ng sö häc, mçi ng−êi nghiªn cøu vµ gi¶ng cô vµ tra cøu kh¸c vÒ lÞch sö ViÖt Nam d¹y lÞch sö ch−a cã ý thøc ®Çy ®ñ, ®Òu do ng−êi n−íc ngoµi biªn so¹n. nghiªm tóc trong c«ng viÖc cña m×nh th× §−¬ng nhiªn, biªn so¹n hai lo¹i tån t¹i trªn ®©y khã mµ kh¾c phôc ®−îc. c«ng tr×nh nãi trªn lµ c«ng viÖc hÕt søc nÆng nÒ, cÇn cã sù chung tay gãp søc Trªn ®©y lµ mét vµi nhËn ®Þnh b−íc cña nhiÒu ng−êi, cÇn ®−îc ®Çu t− tháa ®Çu cña chóng t«i vÒ nh÷ng xu h−íng, ®¸ng c¶ vÒ thêi gian vµ c«ng søc. Nh−ng thµnh tùu vµ tån t¹i chñ yÕu cña nÒn dÉu khã th× tr−íc sau giíi sö gia ViÖt sö häc ViÖt Nam hiÖn nay. Tõ gãc nh×n Nam vÉn ph¶i tæ chøc lµm cho b»ng c¸ nh©n cña nh÷ng ng−êi nghiªn cøu, ®−îc, bëi ®ã lµ sø mÖnh, lµ tr¸ch nhiÖm ch¾c h¼n c¸ch nh×n nhËn vµ ®¸nh gi¸ cña chóng ta ®èi víi lÞch sö, víi ®Êt n−íc cña chóng t«i kh«ng tr¸nh khái nh÷ng vµ d©n téc trong thêi kú §æi míi vµ héi sai sãt chñ quan. Chóng t«i thùc sù nhËp quèc tÕ. CÇn nhÊt chÝnh lµ sù mong nhËn ®−îc ý kiÕn chØ gi¸o cña quan t©m tæ chøc vµ ®Çu t− cña Nhµ ®ång nghiÖp vµ b¹n ®äc ®Ó gióp cho n−íc vµ c¸c c¬ quan qu¶n lý h÷u quan. chóng t«i, còng nh− tÊt c¶ nh÷ng ng−êi ®ang lµm c«ng t¸c nghiªn cøu vµ gi¶ng d¹y lÞch sö hoµn thµnh tèt h¬n c«ng viÖc cña m×nh, ngâ hÇu ®ãng gãp nhiÒu (*) Lª Thµnh Kh«i. Le Vietnam, histoire et civilisation. Paris: 1955. h¬n vµo sù nghiÖp §æi míi vµ chÊn (**) NguyÔn Kh¾c ViÖn. Vietnam: A Long History. h−ng ®Êt n−íc trong bèi c¶nh chung H.: ThÕ Giíi, 1976. cña thêi ®¹i ngµy nay.

Download

capchaimage
Xem thêm
Thông tin phản hồi của bạn
Hủy bỏ