Xem mẫu

  1. S¸ch kü thuËt sè: thùc chÊt, vÊn ®Ò vµ triÓn väng FranÇois benhamou. Le livre numÐrique. Ni tout µ fait le mªme, Ni tout µ fait un autre. Esprit, Mars - Avril 2009, pp. 73-85 NguyÔn ChÝ T×nh l−îc thuËt s ¸ch kü thuËt sè hay cßn gäi lµ s¸ch sè lµ cuèn s¸ch ®−îc thÓ hiÖn d−íi h×nh thøc sè hãa b»ng c¸ch sö dông kü cuèn s¸ch kh«ng? C©u hái cã vÎ l¹ lïng, nh−ng kÐo theo nã rÊt nhiÒu vÊn ®Ò: ¸p dông thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng nh− thÕ nµo? thuËt sè, ®Ó cho ng−êi ®äc cã thÓ ®äc cã ph¶i ®iÒu chØnh gi¸ kh«ng? lµm thÕ th«ng qua mét thiÕt bÞ ®äc gäi lµ ®Çu nµo ®Ó duy tr× mét m¹ng l−íi c¸c hiÖu ®äc (reader trong tiÕng Anh vµ tablette s¸ch? c¬ b¶n h¬n lµ vai trß cña nhµ xuÊt trong tiÕng Ph¸p). Víi thiÕt bÞ ®iÖn tö b¶n sÏ nh− thÕ nµo? vÞ thÕ cña t¸c gi¶ sÏ nµy, ng−êi ta cã thÓ t×m ®äc s¸ch trªn ra sao? Mét ®iÒu bao trïm mµ ng−êi ta m¹ng, qua m¸y vi tÝnh vµ c¶ ®iÖn cã thÓ nãi lµ: nÕu s¸ch sè vÉn cßn lµ mét tho¹i... cuèn s¸ch th× nã kh«ng thÓ hoµn toµn lµ Cho tíi nay, s¸ch sè cã nhiÒu h×nh mét cuèn s¸ch nh− tr−íc ®©y. thøc kh¸c nhau, tõ cuèn s¸ch sè hãa rÊt D−íi ®©y lµ nh÷ng ph©n tÝch, kh¶o gÇn víi v¨n b¶n ban ®Çu cho ®Õn cuèn s¸t c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn t¸c dông, ý s¸ch ®−îc viÕt dµnh riªng cho h×nh thøc nghÜa v¨n hãa x· héi cña s¸ch sè, tÝnh sè, ®i qua h×nh thøc mét vËt thÓ lai t¹p, kinh tÕ cña lo¹i s¶n phÈm v¨n hãa nµy, cã v¨n b¶n sè, nh−ng ®· ®−îc thªm vµo cuèi cïng, x¸c ®Þnh th¸i ®é v¨n hãa ®èi nhiÒu chiÒu kÝch míi nh− ©m nh¹c, h×nh víi s¸ch sè trong t−¬ng lai. ¶nh ®éng. I. Nh×n l¹i thÞ tr−êng s¸ch sè hiÖn nay Sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña lo¹i h×nh s¸ch kü thuËt sè lµ kh«ng thÓ phñ Nh×n chung, ngay ë nh÷ng n−íc nhËn, tuy nhiªn, theo t¸c gi¶ bµi viÕt ph¸t triÓn nhÊt vÒ khoa häc c«ng nghÖ, nµy, hiÖn nay, ch−a cã ®iÒu tra tæng hîp th× thÞ tr−êng s¸ch sè vÉn cßn lµ mét thÞ vÒ c¸i hay vµ c¸i dë, thuËn lîi vµ khã tr−êng qu¸ hÑp, chiÕm kho¶ng tõ 1 - 3% kh¨n cña lo¹i h×nh s¸ch sè, nh−ng theo thÞ tr−êng s¸ch nãi chung. Nh−ng ®iÒu t×nh h×nh thùc tÕ, nh÷ng ng−êi nghiªn ®¸ng chó ý lµ tèc ®é ph¸t triÓn cña nã cøu v¨n hãa x· héi ®· ph¶i ®Æt ra nhanh h¬n nhiÒu so víi thÞ tr−êng s¸ch nh÷ng c©u hái: S¸ch sè cã cßn lµ mét in giÊy x−a kia ë thêi kú ®Çu. Ch¼ng
  2. S¸ch kü thuËt sè… 47 h¹n, ë Mü, n¨m 2007 ®· cã 400 ngh×n kÌm theo s¸ch sè. C¸c h·ng Sony, Fnac thiÕt bÞ ®äc ®−îc b¸n ra, cuèi n¨m 2008 vµ Nhµ xuÊt b¶n Hachette ®· cã mét bµi con sè ®ã t¨ng gÊp ®«i, vµ ®Çu 2009 th× häc ®¾t gi¸ vÒ vÊn ®Ò nµy. Hä liªn minh tÊt c¶ c¸c thiÕt bÞ ®äc ®−îc s¶n xuÊt ra víi nhau ®Ó ®−a ra hai ngh×n ®Çu s¸ch, ®Òu kh«ng cßn trong kho dù tr÷. ë NhËt trong ®ã cã nh÷ng ®Çu s¸ch thuéc lo¹i B¶n, hiÖn nay, thÞ tr−êng s¸ch ®iÖn tö b¸n ch¹y nhÊt. ThiÕt bÞ ®Ó ®äc hai ngh×n ®· v−ît qu¸ 60 triÖu Euro. ë Trung ®Çu s¸ch nµy ®−îc b¸n víi gi¸ 299 Euro. Quèc, thÞ tr−êng nµy bïng næ víi thµnh Nh−ng tÊt c¶ chØ bã hÑp trong khèi l−îng c«ng cña c¸c cuèn tiÓu thuyÕt “tÝ hon”, s¸ch ®−a ra, vµ ng−êi ta kh«ng cho phÐp ®äc ®−îc trªn ®iÖn tho¹i di ®éng, viÕt ng−êi ®äc nhËn ®−îc mét ®Çu s¸ch hay riªng cho ®iÖn tho¹i di ®éng, vµ ®«i khi mét tiÕt môc gi¶i trÝ nµo kh¸c. KÕt qu¶ l¹i cã thÓ chuyÓn lªn giÊy. T¸c gi¶ lý lµ ng−êi ®äc c¶m thÊy ®· ®Çu t− mét gi¶i hiÖn t−îng nµy nh− sau: kho¶n tiÒn kh¸ lín cho chØ mét thiÕt bÞ víi nh÷ng cuèn s¸ch mµ ch−a ch¾c hä ®· - Nh÷ng ng−êi kinh doanh s¸ch sè yªu thÝch. Mét sè ng−êi mua ®Çu tiªn ®· ®· ®−a ra ®−îc mét sè l−îng ®Çu s¸ch kh«ng hµo høng l«i kÐo thªm ng−êi mua ®a d¹ng vµ hÊp dÉn, khiÕn cho ng−êi míi. mua thiÕt bÞ thÊy r»ng víi mét kho¶n chi Ýt ái l¹i cã thÓ tiÕp cËn ®−îc víi mét Trong khi ®ã, Nhµ xuÊt b¶n khèi l−îng s¶n phÈm v¨n hãa nhiÒu h¬n Gallimard ®−a ra mét chiÕn l−îc tr¸i h¼n, vµ nh− vËy, sè tiÒn chi ra ®Ó mua ng−îc. Hä th«ng b¸o t¸m ngh×n ®Çu thiÕt bÞ trë thµnh ch×a khãa më cöa vµo s¸ch sè hãa cña hä, cã thÓ ®äc trªn c¸c nhiÒu s¶n phÈm v¨n hãa kh¸c nhau, trang web cña c¸c cöa hµng s¸ch cña chø kh«ng ®¬n gi¶n lµ sè tiÒn bá ra mua m×nh, còng nh− cña c¸c cöa hµng s¸ch mét cuèn s¸ch nh− tr−íc ®©y. ®éc lËp kh¸c. Mèi quan t©m cña nhµ xuÊt b¶n ë ®©y lµ t¹o ra mét s¶n phÈm - VÉn lµ sù ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu ¶o t−¬ng ®−¬ng cña mét hiÖu s¸ch tiÒm Èn cña ng−êi ®äc, c¸c nhµ kinh truyÒn thèng réng lín. §èi víi ng−êi sö doanh s¸ch sè ®· t×m c¸ch ®−a ra kÌm dông, cuèn s¸ch ®−îc xuÊt b¶n bëi mét theo s¶n phÈm chÝnh lµ cuèn s¸ch nhµ xuÊt b¶n nµo ®ã kh«ng ph¶i lµ ®iÒu nh÷ng s¶n phÈm phô kh¸c mµ kü thuËt quan träng, ng−îc l¹i ng−êi mua/ng−êi hiÖn ®¹i cho phÐp, coi nh− mét sù bæ ®äc cã ®−îc mét nguån cung cÊp Ýt ra sung hµng hãa tinh thÇn kh«ng mÊt còng ®a d¹ng nh− trong thÕ giíi s¸ch in tiÒn, nh− c¸c ®Çu ®äc vµ c¸c DVD, c¸c giÊy, vµ cã thÓ chuyÓn t¶i cuèn s¸ch vµo m¸y tÝnh trß ch¬i ®a d¹ng. Nãi nh− t¸c thiÕt bÞ cña m×nh. gi¶ bµi viÕt: “Sè ng−êi mua mét thiÕt bÞ cµng t¨ng th× nh÷ng ng−êi s¸ng chÕ vµ II. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra s¶n xuÊt cµng quan t©m t¹o ra nh÷ng 1. §i t×m mét m« h×nh kinh tÕ trß ch¬i g¾n liÒn víi thiÕt bÞ ®ã, vµ thiÕt S¸ch sè lµ mét s¶n phÈm thÓ hiÖn bÞ cµng cã c¬ héi ®−îc b¸n nhiÒu ®Ó råi sù øng dông nh÷ng ph¸t minh khoa häc kÝch thÝch viÖc s¶n xuÊt ra nh÷ng tiÕt c«ng nghÖ míi nhÊt cña loµi ng−êi trong môc míi” (tr.76). ®êi sèng v¨n hãa - mét khuynh h−íng Kinh nghiÖm chung ë ®©y lµ kh«ng tÊt yÕu cña sù ph¸t triÓn x· héi hiÖn nªn h¹n chÕ sù phong phó trong viÖc ®¹i. Tuy nhiªn, hiÖn nay lîi nhuËn mµ cung cÊp nh÷ng s¶n phÈm tinh thÇn ng−êi ta thu ®−îc tõ ®Êy, nÕu cã, còng
  3. 48 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 7.2009 cßn rÊt Ýt ái. Nh− t¸c gi¶ bµi viÕt nhËn gi¸ c¶. Víi c©u hái “Víi gi¸ bao nhiªu th× xÐt: “S¸ch sè kh«ng thÓ sinh lîi, Ýt nhÊt ng−êi mua cã thÓ s½n sµng ®æi mét cuèn trong thêi h¹n ng¾n; thÞ tr−êng ®ang ë s¸ch giÊy lÊy mét cuèn s¸ch sè?”, c©u nh÷ng b−íc chËp ch÷ng, c«ng nghÖ tr¶ lêi lµ: Víi mét cuèn tiÓu thuyÕt in kh«ng ch¾c ch¾n, c¸c chu kú phæ biÕn giÊy 14 Euro, ng−êi ta b»ng lßng ®æi lÊy vÉn cßn Ýt ®−îc biÕt ®Õn. Víi thÞ tr−êng cuèn tiÓu thuyÕt ®ã d−íi h×nh thøc s¸ch bã hÑp, doanh sè rÊt yÕu, ngay c¶ ë sè víi gi¸ 6 Euro; cßn møc chªnh lÖch nh÷ng n−íc mµ nguån cung cÊp cßn chÊp nhËn ®−îc gi÷a gi¸ mét cuèn s¸ch phong phó h¬n c¶ n−íc Ph¸p” (tr.78). tranh in giÊy vµ mét cuèn s¸ch tranh sè lµ 9 Euro vµ 5 Euro. ë Mü, theo ph−¬ng Tr−íc hÕt, h·y xem xÐt vÊn ®Ò gi¸ ch©m khuyÕn khÝch c«ng nghÖ míi, thµnh s¶n phÈm. Theo tháa thuËn cña trong hÇu hÕt tr−êng hîp, ng−êi ta quy mét sè nhµ xuÊt b¶n vµ c«ng ty ph¸t ®Þnh gi¸ nh÷ng cuèn s¸ch sè lµ 9,99 hµnh s¸ch sè, th× gi¸ b¸n cña mét cuèn USD, bÊt chÊp gi¸ cuèn s¸ch giÊy lµ bao s¸ch sè ph¶i ë kho¶ng thÊp h¬n gi¸ xuÊt nhiªu. Cã nhµ xuÊt b¶n cßn kªu gäi ®Æt b¶n trªn giÊy lµ 10 - 15% míi b¶o ®¶m gi¸ s¸ch sè rÊt thÊp ®Ó cã thÓ b¸n ®−îc ®−îc cho ng−êi s¶n xuÊt trang tr¶i c¸c thiÕt bÞ chuyÓn t¶i hay thiÕt bÞ ®äc. nh÷ng chi phÝ cÇn thiÕt. Nh−ng sù chªnh lÖch vÒ gi¸ thÊp nh− vËy gi÷a Mét ®iÒu n÷a còng lµm nhiÒu ng−êi mét h×nh thøc s¸ch ®· qu¸ quen thuéc, lo l¾ng lµ trong khi vÊn ®Ò sinh lîi vµ ®−îc b¶o ®¶m vÒ mÆt së h÷u vµ gi¸ trÞ, gi¸ c¶ cña cuèn s¸ch sè ch−a ®i tíi víi mét h×nh thøc s¸ch cßn rÊt míi mÎ thèng nhÊt, th× còng chÝnh nhê vµo c«ng mµ bÊt cø mét ng−êi tiªu thô nµo còng nghÖ míi, ng−êi ta cã thÓ tÝnh ®Õn sù cã c¶m gi¸c ®i vµo mét cuéc phiªu l−u - xuÊt hiÖn nh÷ng s¶n phÈm c«ng nghÖ thËt ra kh«ng hîp lý chót nµo. ë ®©y, vµ v¨n hãa kh¸c l«i cuèn ng−êi ®äc cÇn nhÊn m¹nh mét hiÖn t−îng t©m lý: th«ng qua sù ®¬n gi¶n trong sö dông vµ Ng−êi së h÷u mét cuèn s¸ch giÊy tr¾ng gi¸ c¶ chÊp nhËn ®−îc. Ch¼ng h¹n, mùc ®en, nghÜa lµ hiÖn th©n cña mét ®å ng−êi ta nãi ®Õn nh÷ng thiÕt bÞ cña c«ng vËt cô thÓ, sÏ cã c¶m gi¸c an toµn kh¸c nghiÖp m¹ng, hay nh÷ng thiÕt bÞ h¼n víi ng−êi së h÷u mét cuèn s¸ch sè chuyÓn t¶i vµ t− vÊn s¸ch b¸o trªn mét chØ n»m trªn m¹ng, trªn m¸y vi tÝnh, m¸y chuyÓn, nh÷ng thiÕt bÞ ®äc th«ng hoÆc trong mét thiÕt bÞ trung gian vèn qua ®iÖn tho¹i di ®éng, v.v... ChÝnh v× c©m lÆng. vËy mµ Bruno Patino ®· lo l¾ng nãi ®Õn “nh÷ng ®èi lËp lîi Ých vµ nh÷ng c¹nh Trong mét cuéc ®iÒu tra gÇn ®©y ®èi tranh míi gi÷a c¸c t¸c gi¶ truyÒn thèng víi nh÷ng ng−êi mua tiÒm n¨ng liªn cña viÖc s¶n xuÊt s¸ch vµ nh÷ng nh©n quan ®Õn thiÕt bÞ ®äc víi c©u hái “B¹n tè míi nµy, nh÷ng nh©n tè thÓ hiÖn mét cã muèn së h÷u mét thiÕt bÞ ®äc v¨n hãa kinh doanh, mèi quan hÖ víi kh«ng?”, th× 29% tr¶ lêi cã, nh−ng phÇn nh÷ng vÊn ®Ò së h÷u trÝ tuÖ vµ xóc tiÕn lín lµ ®Ó ®äc b¸o, 17% tr¶ lêi lµ cã thÓ s¸ng t¹o rÊt xa l¹ víi cuèn s¸ch” (tr.80). chuyÓn t¶i c¸c cuèn s¸ch. 61% chñ hiÖu 2. Nh÷ng hËu qu¶ v¨n hãa s¸ch kh«ng cho r»ng s¸ch sè lµ mét mèi ®e däa ®èi víi s¸ch in giÊy, vµ 86% Cã lÏ, víi s¸ch sè, vÊn ®Ò hËu qu¶ v¨n trong sè hä muèn r»ng nhµ xuÊt b¶n hãa lµ ®¸ng quan t©m h¬n c¶. Cã mét sè s¸ch giÊy tiÕp tôc lµm chñ chÝnh s¸ch khÝa c¹nh ë ®©y cÇn nªu lªn:
  4. S¸ch kü thuËt sè… 49 - Ng−êi ta th−êng nãi cuèn s¸ch tõ kh«ng hÒ t¹o thuËn lîi cho sù gia t¨ng ngh×n x−a ®Õn nay vÉn ®ãng vai trß chñ yªu cÇu hay vÞ thÕ cña c¸c t¸c gi¶, yÕu, nÕu kh«ng nãi lµ quyÕt ®Þnh, trong nh÷ng ng−êi bÞ nhÊn ch×m trong c¸i sù phæ biÕn kiÕn thøc, gi¸o dôc t− t−ëng ®¸m ®«ng nh÷ng con ng−êi cã thÓ cã cho nhiÒu thÕ hÖ con ng−êi, nghÜa lµ x©y m−u ®å nh¶y vµo lÜnh vùc v¨n häc vµ c¶ dùng nÒn t¶ng cho sù tiÕn bé cña tri nh÷ng ng−êi chän nhÇm ®−êng” (tr.80). thøc ®Ó tõ ®Êy cã sù tiÕn bé cña x· héi. Nh− thÕ, cuèn s¸ch sè sÏ kh«ng cã t¸c Trong khi ®ã, s¸ch sè ngµy nay dông më ®−êng cho nhiÒu t¸c gi¶ −u tó, kh«ng ph¶i lµ mét cuèn s¸ch theo ®Þnh mµ ng−îc l¹i, cã thÓ lµm cho c¸c t¸c gi¶ nghÜa cæ ®iÓn ®· ®−îc thõa nhËn, nhÊt −u tó bÞ chen ®−êng chiÕm lèi v× nh÷ng lµ, víi nh÷ng ®iÒu kiÖn cña c«ng nghÖ t¸c gi¶ v« tµi. NghÜa lµ, ngay tõ ®Çu míi, nã ®−îc phÐp trë thµnh mét vËt thÓ nguån cña cuèn s¸ch, ng−êi ta ®· ®Æt ra hçn t¹p, gåm c¶ ©m nh¹c, h×nh ¶nh vÊn ®Ò cã ý nghÜa v¨n hãa lín lµ chÊt ®éng ch¼ng h¹n. Tõ ®Êy, ng−êi ta ®Æt l−îng cña b¶n th©n s¶n phÈm v¨n hãa. c©u hái: S¸ch sè cã cßn ®ãng ®−îc vai trß - Víi ng−êi ®äc, ®èi t−îng ®−îc phôc v¨n hãa nh− nh÷ng cuèn s¸ch tõng cã vô cña s¸ch, vÊn ®Ò còng cã ý nghÜa nan trong lÞch sö, thËm chÝ cã nªn gäi ®ã lµ gi¶i vÒ v¨n hãa. Tr−íc hÕt, nh− ®· ®Ò cuèn s¸ch n÷a hay kh«ng, mµ nªn dïng cËp ë trªn, víi kü thuËt sè, s¸ch cã thÓ mét c¸i tªn kh¸c, ch¼ng h¹n nh− cã xuÊt hiÖn rÊt nhiÒu trªn m¹ng, trong ng−êi ®Ò nghÞ, “thiÕt bÞ sè hãa cña cuèn nh÷ng thiÕt bÞ ®äc. LÇn ®Çu tiªn víi mét s¸ch”, hoÆc “néi dung cuèn s¸ch X tin mµn ¶nh vµi tÊc vu«ng, hay víi mét c¸i häc hãa”, v.v... m¸y vµi tr¨m gram, ng−êi ta ®· cã thÓ - Kü thuËt sè cïng víi m¹ng tiÕp xóc vµ ®äc hµng ngµn cuèn s¸ch Internet cho phÐp xuÊt hiÖn rÊt nhiÒu kh¸c nhau. Ng−êi ®äc, ®Õn l−ît m×nh, s¶n phÈm s¸ch kh«ng cÇn in Ên, ®−îc l¹i bÞ ngËp ch×m gi÷a mét thÕ giíi s¸ch gäi lµ t¸c phÈm, víi nh÷ng ng−êi s¶n hçn lo¹n nh− hä ®· tõng bÞ ngËp ch×m xuÊt ra nã ®−îc gäi lµ t¸c gi¶. Kh«ng cã gi÷a mét thÕ giíi th«ng tin cña b¸o chÝ sù lùa chän, kh«ng cã sù kiÓm so¸t, vµ vµ c¸c ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng kh¸c. còng kh«ng cã nh÷ng tiªu chÝ nµo buéc Víi ng−êi ®äc, cuèn s¸ch sè hiÖn lªn nh− ng−êi ta ph¶i tu©n theo. Mét ch©n lý mµ mét thiÕt bÞ th«ng b¸o v« c¶m, tuy chÝnh thÕ giíi s¸ch tõ ngµn x−a ®· chøng x¸c, trong khi cuèn s¸ch giÊy míi lµ mét nghiÖm, nay béc lé râ h¬n bao giê hÕt: ®èi t−îng thùc sù ®Ó ng−êi ta lËt ®i lËt Kh«ng ph¶i muèn viÕt s¸ch lµ viÕt ®−îc l¹i, ®µo s©u, suy luËn, vµ v× vËy ®ãng s¸ch hay, thËm chÝ kh«ng ph¶i cuèn vai trß mét ®èi t¸c cã ý nghÜa tinh thÇn s¸ch ®−îc ®−a cho ng−êi kh¸c ®äc lµ vµ c¶ t×nh c¶m. Ng−êi ta cho r»ng, cÇn cuèn s¸ch nªn ®äc. §· cã hiÖn t−îng, ph¶i thõa nhËn ®iÒu nµy nh− mét h¹n kh«ng h¼n chØ v× ®éng c¬ kinh tÕ, lµ rÊt chÕ tÊt yÕu cña khoa häc c«ng nghÖ nhiÒu ng−êi nh¶y vµo lÜnh vùc v¨n häc, tr−íc con ng−êi víi nh÷ng ®Æc ®iÓm khoa häc, ng«n ng÷ vµ nghÖ thuËt mµ nh©n häc mµ kh«ng mét m¸y mãc nµo kh«ng hÒ cã kh¶ n¨ng lµm viÖc ®ã, hay thay thÕ ®−îc. kh«ng ®¸ng ®Ó x· héi giao cho lµm viÖc - Sù xuÊt hiÖn cña s¸ch sè cßn mang ®ã. Nãi nh− t¸c gi¶ bµi viÕt: “Mét sù ®Õn mét nguy c¬ míi ®−îc gäi lµ “sù phi bµnh tr−íng hiÖn t−îng s¶n xuÊt qu¸ trung gian hãa” trong thÕ giíi s¸ch. Cã t¶i, kh«ng cã tiªu chÝ vÒ chÊt l−îng, nghÜa lµ tõ nay vÒ sau, kh«ng cßn cÇn
  5. 50 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 7.2009 ®Õn c¸c hiÖu s¸ch nh− ta vÉn thÊy kh¾p h×nh thµnh cuèn s¸ch mét c¸ch gÇn nh− n¬i. H¬n c¶ mét ®Þa ®iÓm kinh doanh, trùc tiÕp cã ph¶i lµ mong muèn cña c¸c c¸c hiÖu s¸ch lµ mét ®Þa ®iÓm v¨n hãa, cã t¸c gi¶ hay kh«ng còng cßn ph¶i bµn. §Ó t¸c dông thùc sù trong ®êi sèng v¨n hãa tr¶ lêi døt kho¸t vÊn ®Ò nµy, cßn ph¶i ®îi cña céng ®ång, kÓ c¶ víi nh÷ng ng−êi Ýt thêi gian. §iÒu cuèi cïng ®èi víi ng−êi ®äc s¸ch hay kh«ng ®äc s¸ch. §ã lµ ta ®äc lµ vÊn ®Ò së h÷u s¶n phÈm v¨n hãa. ch−a nãi ®Õn nh÷ng ho¹t ®éng phô Kh«ng gièng nh− tr−íc kia, sù së h÷u th−êng ®−îc tæ chøc ë c¸c hiÖu s¸ch nh− s¸ch sè hiÖn nay l¹i ph¶i th«ng qua qu¶ng c¸o s¸ch, triÓn l·m s¸ch, tæ chøc nh÷ng thiÕt bÞ ®iÖn tö, nh÷ng kÕt cÊu giíi thiÖu s¸ch, v.v... Nh−ng ngµy nay, sù m¹ng, chø kh«ng cßn lµ nh÷ng vËt phÈm ra ®êi cña s¸ch sè ®ang ®e däa xãa bá c¸c cô thÓ cã mµu s¾c, cã h×nh hµi vµ sê mã hiÖu s¸ch, vµ nh− thÕ xãa bá lu«n c¶ mét ®−îc nh− mét cuèn s¸ch in. ChÝnh ë ®©y biÓu t−îng v¨n hãa ngµn ®êi cña nh©n ®Æt ra vÊn ®Ò t¸c ®éng ®èi víi ý thøc cña lo¹i. §iÒu ®ã cã Ých ch¨ng? ng−êi ®äc vµ còng lµ quan niÖm cña 3. Ng−êi ®äc, mèi quan hÖ gi÷a ng−êi ng−êi ®äc ®èi víi vÊn ®Ò së h÷u mét s¶n ®äc vµ t¸c phÈm, t¸c gi¶ phÈm v¨n hãa. Trªn c¸c diÔn ®µn kh¸c nhau, vÊn ®Ò nµy cßn ®−îc bá ngá. §èi víi s¸ch th× vÊn ®Ò c¸ch ®äc vµ III. §«i ®iÒu vÒ th¸i ®é vµ chÝnh s¸ch ®èi víi s¸ch sè ng−êi ®äc cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh cho sè phËn vµ t¸c dông cña cuèn s¸ch. Nh− ®· tr×nh bµy, lÜnh vùc s¸ch lµ VÒ vÊn ®Ò nµy, ng−êi ta cho r»ng, víi mét trong nh÷ng lÜnh vùc v¨n hãa sù xuÊt hiÖn s¸ch sè, viÖc ®äc chøng kiÕn truyÒn thèng tiÕp nhËn sau cïng nh÷ng hai sù ®¶o lén c¬ b¶n. Thø nhÊt, ®ã lµ thµnh tùu cña c«ng nghÖ tin häc hiÖn mét qu¸ tr×nh chia nhá, c¾t ®o¹n gièng ®¹i, vµ tuy gÇn ®©y ®· cã nh÷ng b−íc nh− qu¸ tr×nh ®èi víi kh¸n gi¶ truyÒn ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh, th× vÉn chËm ch¹p h×nh, nghÜa lµ lµm cho v¨n b¶n tho¸t ra so víi c¸c lÜnh vùc kh¸c. HiÖn nay, ng−êi khái m¶nh ®Êt cña m×nh, tho¸t ra khái ta vÉn ®ang th¶o luËn c¶ vÒ th¸i ®é, c¸i nÒn b»ng giÊy, vµ nh− vËy còng lµm chÝnh s¸ch nªn cã ®èi víi vÊn ®Ò s¸ch sè. cho viÖc ®äc kh«ng cßn gi÷ c¸i tuyÕn tÝnh Nãi chung, ý kiÕn cña nhiÒu nhµ nguyªn thñy cña v¨n b¶n. Thø hai, kh¶ khoa häc vµ kinh doanh lµ nªn cã th¸i ®é n¨ng t−¬ng t¸c cña ng−êi ®äc víi v¨n khuyÕn khÝch ®èi víi h×nh thøc s¸ch nµy. b¶n. Ng−êi ®äc s¸ch sè cã thÓ thùc thi Bëi v× kü thuËt sè lµ mét thµnh tùu khoa quyÒn cña m×nh ®èi víi v¨n b¶n, mét häc c«ng nghÖ cã rÊt nhiÒu −u thÕ cã thÓ quyÒn kh«ng ®−îc quy thµnh luËt, tËn dông ®èi víi viÖc truyÒn b¸ s¸ch, nh−ng mang l¹i cho anh ta do c«ng nghÖ trong khi cho ®Õn nay, s¸ch in giÊy, tuy míi. Trong t×nh h×nh hiÖn nay, ®· cã ph¸t triÓn m¹nh mÏ, vÉn ch−a thÓ nãi lµ nh÷ng t¸c gi¶ c«ng bè cuèn s¸ch cña thùc hiÖn ®Çy ®ñ nh÷ng chøc n¨ng cÇn m×nh theo nhiÒu kú, vµ sau mçi kú nh− thiÕt cña cuèn s¸ch, do vÉn cã nh÷ng h¹n vËy hä nhËn vµ xö lý nh÷ng ph¶n øng chÕ nhÊt ®Þnh vÒ ®iÒu kiÖn in Ên, vËn cña ng−êi ®äc ®Ó thùc hiÖn nh÷ng diÔn chuyÓn, b¶o qu¶n, vµ ë mét møc ®é nµo biÕn tiÕp theo cña cuèn s¸ch. Nh− vËy, ta ®ã lµ ®iÒu kiÖn thêi gian, n¨ng lùc nhiÒu cã mét h×nh thøc x· héi hãa cuèn s¸ch. mÆt cña ng−êi ®äc. Trong t×nh h×nh hiÖn §©y lµ ®iÒu hay hoÆc dë ®èi víi chÊt nay, nhiÒu ý kiÕn cho r»ng, nªn hç trî c¶ l−îng cuèn s¸ch th× cßn ph¶i bµn c·i, vµ vÒ tµi chÝnh vµ ph−¬ng tiÖn ®Ó truyÒn b¸ viÖc ng−êi ®äc tham gia vµo tiÕn tr×nh nh÷ng cuèn s¸ch sè cã néi dung phæ biÕn
  6. S¸ch kü thuËt sè… 51 réng r·i cho c«ng chóng, nh»m t¹o ®iÒu h−ëng cña nhau, mµ tr¸i l¹i, hai thÞ kiÖn cho nh÷ng kiÕn thøc cÇn thiÕt nhÊt, tr−êng nµy, víi nh÷ng ®Æc ®iÓm, −u thÕ s¬ ®¼ng nhÊt ®Õn víi nh÷ng khèi ng−êi riªng cña m×nh, cã thÓ hç trî nhau vµ ®«ng ®¶o. Nh− vËy, c¸c chÝnh quyÒn vµ gióp nhau ph¸t huy t¸c dông. Cã nh÷ng c¸c tæ chøc x· héi, trong mèi quan hÖ víi cuèn s¸ch sè gîi ý cho ng−êi ta t×m ®Õn c¸c tËp ®oµn kinh doanh, cÇn lµm sao s¸ch in giÊy, vµ ng−îc l¹i, cã nh÷ng cuèn cho gi¸ c¶ nh÷ng cuèn s¸ch sè, nh÷ng s¸ch in giÊy khiÕn ng−êi ®äc cã yªu cÇu thiÕt bÞ ®äc ®iÖn tö rÎ h¬n n÷a, phï hîp t×m ®Õn nh÷ng cuèn s¸ch sè t−¬ng víi tói tiÒn cña cµng nhiÒu ng−êi cµng ®−¬ng. §Æc biÖt, nhiÒu ng−êi cho r»ng tèt. Nh−ng mÆt kh¸c, ng−êi ta cho r»ng trong khi ph¸t triÓn s¸ch sè, ph¶i kh«ng b¶n th©n c¸c s¸ch sè còng kh«ng thÓ ngõng duy tr× vµ ®Èy m¹nh viÖc ®äc s¸ch quªn nh÷ng néi dung cã tÝnh chÊt nghiªn theo kiÓu truyÒn thèng trªn giÊy, bëi v× cøu, tham kh¶o, chøa ®ùng nh÷ng yÕu tè ®ã vÉn lµ kiÓu ®äc s¸ch duy nhÊt ®em l¹i khoa häc vµ lý luËn s©u s¾c. Bëi v×, nãi kiÕn thøc nghiªm tóc vµ t¹o nÒn t¶ng chung hiÖn nay, ®©y lµ lÜnh vùc s¸ch bÞ cho v¨n hãa. ng−êi ®äc coi nhÑ nhÊt. ViÖc c«ng bè §iÒu cuèi cïng cã thÓ nãi ë ®©y lµ, nh÷ng cuèn s¸ch nh− thÕ, tr−íc hÕt sÏ cã s¸ch sè vÉn lµ mét lÜnh vùc mµ nh©n lo¹i t¸c dông ®¸nh ®éng, th«ng b¸o vµ cæ vò ®ang tiÕp tôc t×m tßi vµ s¸ng t¹o, coi nh− ng−êi ®äc chó ý ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò khoa ®ãng gãp cho sù h×nh thµnh mét s¶n häc, lý luËn nhiÒu h¬n. phÈm v¨n hãa ®éc ®¸o cña thêi ®¹i, võa Dùa trªn yªu cÇu thùc tÕ hiÖn nay, kh«ng gièng víi cuèn s¸ch in truyÒn nhiÒu ng−êi ®Ò nghÞ nªn cã mét sù kÕt thèng, nh−ng l¹i võa g¾n liÒn víi cuèn hîp dùa trªn môc tiªu v¨n hãa chung s¸ch truyÒn thèng ®ã, cïng nh÷ng thµnh gi÷a ho¹t ®éng cña s¸ch sè vµ ho¹t ®éng tùu quý b¸u sèng cßn mµ cuèn s¸ch ®· cña s¸ch in giÊy. Kh«ng nªn coi ®©y lµ ®¹t ®−îc qua tr−êng kú tån t¹i cña nh©n hai thÞ tr−êng ®èi lËp, tranh giµnh ¶nh lo¹i vµ nÒn v¨n hãa nh©n lo¹i. (tiÕp theo trang 59) ®æi c¸ch thøc tiÕp nhËn b»ng mét chiÕn dÞch nh»m thu hót c«ng chóng ®Õn víi Tr−íc thùc tr¹ng ®ã, Héi th¶o nªu ph¸t thanh vµ hiÓu ®−îc lîi thÕ trong viÖc bËt nh÷ng vÊn ®Ò cÊp thiÕt ®ang ®Æt ra tiÕp nhËn th«ng tin tõ c¸c ch−¬ng tr×nh cho c«ng t¸c ®µo t¹o nhµ b¸o ph¸t thanh ph¸t thanh; C¶i tiÕn ch−¬ng tr×nh ph¸t hiÖn nay, ®ã lµ: kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a lý thanh; §æi míi ph−¬ng ph¸p ®µo t¹o nhµ thuyÕt vµ thùc hµnh, gi÷a lý luËn vµ b¸o ph¸t thanh ë c¸c c¬ së ®µo t¹o. thùc tiÔn; n©ng cao chÊt l−îng sinh viªn; chuÈn ho¸ néi dung, ph−¬ng ph¸p, tiªu Héi th¶o ®· gióp cho c¸c c¬ quan chÝ ®¸nh gi¸ c¸c kü n¨ng trong qu¸ tr×nh truyÒn th«ng ®¹i chóng nãi chung cña thùc hµnh. Bªn c¹nh ®ã, c«ng t¸c båi ViÖt Nam, c¬ quan ph¸t thanh cña Trung d−ìng ph¶i dùa trªn ®iÒu kiÖn, n¨ng lùc −¬ng vµ ®Þa ph−¬ng nãi riªng cã c¬ së ®Ó thùc tÕ còng nh− nhu cÇu cô thÓ cña x©y dùng l¹i vÒ mÆt h×nh thøc còng nh− tõng ®µi ph¸t thanh. néi dung c¸c ch−¬ng tr×nh ph¸t thanh cho §Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña c¸c ch−¬ng phï hîp víi nhu cÇu cña ng−êi d©n. tr×nh ph¸t thanh hiÖn nay, theo c¸c ®¹i biÓu, cÇn thùc hiÖn 3 gi¶i ph¸p sau: Thay HuÖ Nguyªn