Xem mẫu

  1. R i lo n th n kinh th c v t có áng s ? H th n kinh th c v t (Autonomic Nervous System) là ch nh ng cơ quan h th ng trong cơ th ch u s chi ph i c a nh ng b ph n th n kinh ho t ng có tính ch t t ng, không theo ý mu n c a con ngư i, như là ho t ng th n kinh c a loài th c v t như ho t ng c a tim, c a cơ quan hô h p, h tiêu hóa... R i lo n th n kinh th c v t ã ư c nói n vào nh ng năm cu i c a th k 19 và u th k 20 v i ch n oán th y ch y u nh ng ph n ư c g i là có th n kinh y u. Trong chi n tranh th gi i th nh t, các bác sĩ dùng t này ch nh ng tri u ch ng mà nay ngư i ta thư ng th y nh ng ngư i có r i lo n liên quan n stress v i các tri u ch ng m t m i, y u trong cơ th , hoa m t, chóng m t, d ngã. Nh ng lúc
  2. như v y, h thư ng ư c bác sĩ khuyên là nên ngh ngơi t i giư ng. nh: Corbis C u t o c a h th n kinh th c v t H th n kinh th c v t ư c c u t o b i nhi u thành ph n khác nhau. M t vài ph n giúp chúng ta có th suy nghĩ, ki m soát c m xúc, s v n ng c a cơ th và gi cân b ng c a cơ th . H này xu t phát t vùng
  3. dư i i (là m t khu v c sâu trong não) và t t y s ng. H th n kinh th c v t g m h th n kinh giao c m và h th n kinh phó giao c m. S m t cân b ng c a h th n kinh giao c m và phó giao c m d n n b nh lý c a h th n kinh th c v t. Nguyên nhân c a r i lo n th n kinh th c v t Nguyên nhân gây ra r i lo n th n kinh th c v t v n chưa ư c hi u bi t y , nhưng nó có th bao g m nh ng nguyên nhân sau: Nh ng b nh do nhi m virut; Nh ng t n thương não; Di truy n; Nh ng tư th không t t c a cơ th , ví d như gây ra áp l c i v i nh ng ng m ch quan tr ng ho c t o áp l c i v i nh ng dây th n kinh quan tr ng c a cơ th ; Ti p xúc v i nh ng hóa ch t c h i; Khi có thai; B nh di truy n c a t ch c liên k t, c bi t là h i ch ng Ehlers - Danlos; B nh lý t mi n, c bi t là b nh ái tháo ư ng; Nh ng b nh lý
  4. thoái hóa th n kinh, ví d như b nh Parkinson; Nh ng b nh lý ch n thương ho c t n thương làm t n h i h th n kinh th c v t, ví d ch n thương s não, ch n thương t y s ng. Nh ng bi u hi n thư ng g p Bi u hi n c a r i lo n th n kinh th c v t r t phong phú, a d ng và thay i tùy theo t ng ngư i. Có nh ng ngư i c m th y cu c s ng v n bình thư ng i v i nh ng r i lo n này nhưng có nh ng ngư i thì c m th y nh ng r i lo n này làm nh hư ng nghiêm tr ng n cu c s ng c a h . Nh ng bi u hi n ó bao g m: c m th y u óc ch nh choáng ho c hoa m t, chóng m t; R i lo n gi c ng , thư ng là m t ng ; Hay i ái d t; Ăn nhanh no; Th hi n m t s nh y c m v i ánh sáng quá m c; iv i nam gi i không có kh năng cương c ng dương v t; R i lo n v n m ch da, da n i m n ; D b rám
  5. n ng; Nh p tim nhanh ho c có khi là nh p ch m; Hay i ti u ti n, k c ban ngày hay ban êm; Thư ng xuyên có c m giác bu n nôn; R i lo n cương c ng dương v t; Ra m hôi quá nhi u; Táo bón ho c tiêu ch y; C m th y m t m i quá m c; C m giác lo âu ho c ho ng h t s hãi; T t huy t áp tư th , ôi khi có th d n n ngã t ng t; au ng c, c m giác khó th ; au dây th n kinh; Khô mi ng... ng phó th nào v i r i lo n th n kinh th c v t? N u tìm ư c nguyên nhân gây r i lo n th n kinh th c v t thì c n ch a theo nguyên nhân nhưng cho n nay, nh ng r i lo n th n kinh th c v t chưa tìm ư c căn nguyên thì không có cách ch a ho c i u tr tri t . H u như ngư i ta ch i u tr tri u ch ng c a r i lo n th n kinh th c v t như có th dùng benzodiazepine i u tr lo âu, h i h p, m t ng . Dùng nh ng thu c ch ng suy như c cơ th ho c nh ng bi n pháp làm thích nghi d n v i h huy t áp
  6. tư th như là nâng cao u giư ng, ăn nhi u b a ăn nh trong ngày, ch ăn m n hơn... R i lo n th n kinh th c v t thư ng t kh i trong vòng kho ng 2 - 3 năm và r i lo n này không có gì nghiêm tr ng e d a cu c s ng. Tuy nhiên nó có th làm h n ch nh ng ho t ng trong cu c s ng h ng ngày c a ngư i b nh t m c nh nm c n ng.