Xem mẫu

  1. Quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n… 3 Quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n ViÖt nam VÒ vÊn ®Ò kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam hiÖn nay Lª Huy Thùc(*) 1. VÊn ®Ò kinh tÕ t− nh©n theo quan ®iÓm cña h−íng dÉn cña Nhµ n−íc; trong ®ã, kinh §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam tÕ c¸ thÓ vµ tiÓu chñ cã ph¹m vi ho¹t NÕu nh− nh÷ng n¨m tr−íc ®æi míi, ®éng t−¬ng ®èi réng ë nh÷ng n¬i ch−a cã thµnh phÇn kinh tÕ t− nh©n chØ ®−îc coi ®iÒu kiÖn tæ chøc kinh tÕ tËp thÓ, h−íng lµ mét thµnh phÇn kinh tÕ “tµn d−”, chØ kinh tÕ t− b¶n t− nh©n ph¸t triÓn theo tån t¹i kh¸ch quan trong thêi kú qu¸ ®é con ®−êng t− b¶n nhµ n−íc d−íi nhiÒu lªn CNXH vµ sÏ bÞ thu hÑp dÇn trong h×nh thøc" (2, tr.69). *) qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña c¸c thµnh phÇn §¹i héi lÇn thø VIII (th¸ng 6/1996) kinh tÕ XHCN (toµn d©n vµ tËp thÓ), th× kh¼ng ®Þnh "kinh tÕ nhµ n−íc ®ãng vai tõ Héi nghÞ lÇn thø 6 cña BCH Trung trß chñ ®¹o, cïng víi kinh tÕ hîp t¸c x· −¬ng khãa VI (th¸ng 3-1989) kh¸i niÖm dÇn dÇn trë thµnh nÒn t¶ng. T¹o ®iÒu "kinh tÕ t− nh©n" ®−îc chÝnh thøc sö kiÖn kinh tÕ vµ ph¸p lý thuËn lîi ®Ó c¸c dông. NghÞ quyÕt Héi nghÞ nªu râ: nhµ kinh doanh t− nh©n yªn t©m ®Çu t− "trong ®iÒu kiÖn cña n−íc ta, c¸c h×nh lµm ¨n l©u dµi" (3).(*) thøc kinh tÕ t− nh©n (c¸ thÓ, tiÓu chñ, §¹i héi lÇn thø IX cña §¶ng (th¸ng t− b¶n t− nh©n) vÉn cÇn thiÕt l©u dµi 4/2001) kh¼ng ®Þnh "kinh tÕ thÞ tr−êng cho nÒn kinh tÕ vµ n»m trong c¬ cÊu cña ®Þnh h−íng XHCN cã nhiÒu h×nh thøc nÒn kinh tÕ hµng hãa ®i lªn chñ nghÜa së h÷u, nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ, trong x· héi" (1). Còng kÓ tõ ®ã, ë c¸c kú §¹i ®ã, kinh tÕ nhµ n−íc gi÷ vai trß chñ ®¹o; héi §¶ng sau nµy, kh¸i niÖm kinh tÕ t− kinh tÕ nhµ n−íc cïng víi kinh tÕ tËp nh©n, vai trß, vÞ trÝ cña nã trong nÒn thÓ ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng kinh tÕ ®Êt n−íc ngµy cµng ®−îc nhÊn ch¾c" (4, tr.87). §¹i héi quyÕt ®Þnh m¹nh. "khuyÕn khÝch ph¸t triÓn kinh tÕ t− b¶n T¹i §¹i héi §¶ng lÇn thø VII (th¸ng t− nh©n réng r·i trong nh÷ng ngµnh, 6/1991), ph¹m trï kinh tÕ t− nh©n ®· nghÒ s¶n xuÊt, kinh doanh mµ ph¸p ®−îc §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam bµn luËn luËt kh«ng cÊm. T¹o m«i tr−êng kinh ®Õn ë mét chõng møc nhÊt ®Þnh trong doanh thuËn lîi vÒ chÝnh s¸ch, ph¸p lý B¸o c¸o chÝnh trÞ cña BCH Trung −¬ng ®Ó kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn trªn kho¸ VI. V¨n kiÖn quan träng nµy nh÷ng ®Þnh h−íng −u tiªn cña Nhµ kh¼ng ®Þnh vµ diÔn gi¶i: "Kinh tÕ t− nh©n ®−îc ph¸t triÓn, ®Æc biÖt trong (*) T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ, Häc viÖn ChÝnh trÞ- lÜnh vùc s¶n xuÊt, theo sù qu¶n lý, Hµnh chÝnh quèc gia Hå ChÝ Minh.
  2. 4 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 7, 2008 n−íc, kÓ c¶ ®Çu t− ra n−íc ngoµi; mét trong nh÷ng ®éng lùc cña nÒn kinh khuyÕn khÝch chuyÓn thµnh doanh tÕ” (6, tr.83, 336-337). nghiÖp cæ phÇn, b¸n cæ phÇn cho ng−êi Do quan niÖm thÕ nµo lµ kinh tÕ t− lao ®éng, liªn doanh, liªn kÕt víi nhau, nh©n vµ nã bao gåm nh÷ng g× cña §¶ng víi kinh tÕ tËp thÓ vµ kinh tÕ nhµ n−íc. ta cã sù ®iÒu chØnh tõ §¹i héi VII ®Õn X©y dùng quan hÖ tèt gi÷a chñ doanh §¹i héi X nªn viÖc x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña nghiÖp vµ ng−êi lao ®éng" (4, tr.99). thµnh phÇn kinh tÕ nµy còng cã chi tiÕt B−íc chuyÓn biÕn míi vÒ t− duy ®èi cÇn l−u ý. Khi bµn luËn nh÷ng ®Þnh víi kinh tÕ t− nh©n ®−îc thÓ hiÖn râ h−íng lín trong chÝnh s¸ch kinh tÕ, §¹i trong NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø 5 cña héi VII kh«ng ®Ò cËp kinh tÕ t− nh©n (2, Trung −¬ng Khãa IX (th¸ng 3-2002) vÒ tr.115-122). Nh−ng t¹i Héi nghÞ Trung TiÕp tôc ®æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch, −¬ng 5 kho¸ IX, kinh tÕ t− nh©n ®· ®−îc khuyÕn khÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn §¶ng ta kh¼ng ®Þnh "lµ mét bé phËn kinh tÕ t− nh©n. Theo NghÞ quyÕt Héi cÊu thµnh quan träng cña nÒn kinh tÕ nghÞ, kh¸i niÖm kinh tÕ t− nh©n ®−îc quèc d©n" (5, tr.57). §Õn §¹i héi X, kinh gi¶i thÝch râ rµng, cô thÓ h¬n, “gåm cã tÕ t− nh©n tiÕp tôc ®−îc kh¼ng ®Þnh cã kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ kinh tÕ t− vÞ trÝ, vai trß quan träng vµ “lµ mét b¶n t− nh©n, ho¹t ®éng d−íi h×nh thøc trong nh÷ng ®éng lùc cña nÒn kinh tÕ hé kinh doanh c¸ thÓ vµ c¸c lo¹i h×nh quèc d©n” (6, tr.83, 337). Tõ nhËn thøc doanh nghiÖp cña t− nh©n ®· ph¸t triÓn míi nµy, §¶ng vµ kh«ng Ýt c¬ quan, c¸n réng kh¾p trong c¶ n−íc” (5, tr.55-57). bé nghiªn cøu, gi¶ng d¹y ®· bµn luËn Vµ "kinh tÕ t− nh©n lµ bé phËn cÊu kh¸ nhiÒu vÒ quan ®iÓm, chñ tr−¬ng, thµnh quan träng cña nÒn kinh tÕ quèc biÖn ph¸p, chÝnh s¸ch, v.v... ®Ó ph¸t d©n. Ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n lµ vÊn triÓn kinh tÕ t− nh©n. Khi cã ®Þnh ®Ò chiÕn l−îc l©u dµi trong ph¸t triÓn h−íng ®óng, thµnh phÇn kinh tÕ ®ang kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®Þnh h−íng ®−îc xem xÐt ë ®©y ch¾c ch¾n sÏ ph¸t XHCN" (5, tr.58). triÓn vµ gãp phÇn kh«ng nhá vµo viÖc lµm cho x· héi ViÖt Nam cã b−íc tiÕn Nh− vËy, tõ §¹i héi VI ®Õn sau §¹i ®¸ng kÓ. héi IX, cô thÓ lµ ®Õn Héi nghÞ Trung 2. Nh÷ng ®ãng gãp tÝch cùc vµ tån t¹i cña kinh −¬ng 5 kho¸ IX, kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ tÕ t− nh©n hiÖn nay ë ViÖt Nam vµ kinh tÕ t− b¶n t− nh©n ®−îc coi lµ néi dung cña kinh tÕ t− nh©n, chø T×m hiÓu, lµm s¸ng tá nh÷ng ®ãng kh«ng ph¶i lµ mét thµnh phÇn kinh tÕ gãp tÝch cùc, quan träng cña kinh tÕ t− kh¸c kinh tÕ t− nh©n. nh©n hiÖn nay ë n−íc ta th× ng−êi nghiªn cøu còng nh− tÊt c¶ nh÷ng ai cã §Õn §¹i héi X, §¶ng ta cã sù kÕ sù quan t©m sÏ gi¶i ®¸p ®−îc v× sao thõa, ph¸t triÓn, bæ sung so víi c¸c v¨n thµnh phÇn kinh tÕ Êy ®ang ®−îc bµn kiÖn tr−íc ®ã, kinh tÕ t− nh©n ®−îc x¸c nhiÒu vµ s«i næi nh− ®· thÊy t¹i v¨n ®Þnh ®Çy ®ñ h¬n vÒ néi hµm, b¶n chÊt kiÖn §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vµ trong vµ vÞ trÝ, vai trß cña nã. V¨n kiÖn §¹i ®êi sèng lý luËn chÝnh trÞ. héi X ghi râ: “kinh tÕ t− nh©n bao gåm Trong b¶n gi¶i tr×nh cña Bé ChÝnh kinh tÕ c¸ thÓ, kinh tÕ tiÓu chñ vµ kinh trÞ tiÕp thu ý kiÕn Trung −¬ng vÒ §Ò ¸n tÕ t− b¶n t− nh©n; kinh tÕ t− nh©n lµ kinh tÕ t− nh©n ®· nhÊn m¹nh: "kinh tÕ
  3. Quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n… 5 t− nh©n thêi gian qua ®· ®ãng gãp to kiÖn cho kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn. lín vµo ph¸t triÓn kinh tÕ vµ c¶i thiÖn Nhê vËy, khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®· cã ®êi sèng nh©n d©n, gi÷ v÷ng æn ®Þnh b−íc ph¸t triÓn kh¸ m¹nh, sè l−îng chÝnh trÞ, x· héi cña ®Êt n−íc. §ãng gãp doanh nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ t− næi tréi nhÊt cña kinh tÕ t− nh©n lµ t¹o nh©n ®· t¨ng lªn nhanh chãng, tõ 414 thªm ®−îc nhiÒu viÖc lµm vµ nhiÒu cña doanh nghiÖp n¨m 1991 lªn 5.189 c¶i cho x· héi. CÇn kh¼ng ®Þnh mÆt tÝch doanh nghiÖp n¨m 1992, 15.276 doanh cùc cña kinh tÕ t− nh©n lµ mÆt c¬ b¶n; nghiÖp n¨m 1995 vµ 45.061 doanh kinh tÕ t− nh©n ®·, ®ang vµ sÏ tiÕp tôc nghiÖp n¨m 1999; sè l−îng lao ®éng cã vai trß quan träng trong qu¸ tr×nh trong doanh nghiÖp t− nh©n b×nh qu©n c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc" lµ 8 ng−êi n¨m 1991 t¨ng lªn 9 ng−êi (5, tr.45-46). Vai trß tÝch cùc cña kinh tÕ n¨m 1996, 17 ng−êi n¨m 1997, vµ 19 t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay cßn ®−îc ng−êi n¨m 1998; tèc ®é t¨ng tr−ëng vµ tiÕp tôc ghi nhËn trong NghÞ quyÕt ph¸t triÓn cña kinh tÕ t− nh©n n¨m Trung −¬ng 5 kho¸ IX: "Cïng víi c¸c 1994 t¨ng 60% so víi n¨m 1993 (7, thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c, sù ph¸t triÓn tr.120). cña kinh tÕ t− nh©n ®· gãp phÇn gi¶i Giai ®o¹n 2000-2005, cïng víi sù ra phãng lùc l−îng s¶n xuÊt, thóc ®Èy ®êi cña LuËt Doanh nghiÖp n¨m 1999 ph©n c«ng lao ®éng x· héi, chuyÓn dÞch (cã hiÖu lùc tõ 1/1/2000), thay thÕ LuËt c¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng CNH, H§H, Doanh nghiÖp t− nh©n vµ LuËt C«ng ty, ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh ®· t¹o ra b−íc ngoÆt m¹nh mÏ cho qu¸ h−íng XHCN, t¨ng thªm sè l−îng c«ng tr×nh ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n, lao ®éng vµ doanh nh©n ViÖt nh©n ViÖt Nam (7, tr.120). Trong Nam, thùc hiÖn c¸c chñ tr−¬ng x· héi kho¶ng thêi gian nµy, khu vùc kinh tÕ ho¸ y tÕ, v¨n ho¸, gi¸o dôc" (5, tr.55-56). t− nh©n cã tèc ®é t¨ng tr−ëng nhanh Nh÷ng ®iÒu ®−îc nhËn ®Þnh trªn h¬n tèc ®é t¨ng tr−ëng chung cña nÒn thÓ hiÖn râ trong thùc tiÔn ®êi sèng x· kinh tÕ. §ãng gãp cña khu vùc kinh tÕ héi ®Êt n−íc thêi gian gÇn ®©y, kinh tÕ ngoµi quèc doanh (mµ c¸c doanh nghiÖp t− nh©n ë n−íc ta ®· vµ ®ang ngµy cµng t− nh©n cã vai trß nßng cèt) vµo GDP ®ãng vai trß quan träng. §Æc biÖt kÓ tõ lu«n duy tr× ë møc xÊp xØ 50% (7, khi b¾t ®Çu c«ng cuéc ®æi míi, khu vùc tr.122). kinh tÕ t− nh©n n−íc ta ®· cã nh÷ng Trong qu¸ tr×nh CNH, H§H n«ng b−íc ph¸t triÓn rÊt m¹nh mÏ vµ ®ãng nghiÖp, n«ng th«n, ¸p dông nhiÒu tiÕn vai trß ngµy cµng quan träng trong nÒn bé khoa häc-kü thuËt, c«ng nghÖ hiÖn kinh tÕ ( 7). ®¹i, ®« thÞ ho¸ nhiÒu vïng n«ng th«n, Giai ®o¹n 1986-1999, khi §¶ng vµ ®ång b»ng, v.v... tÊt yÕu dÉn tíi mét Nhµ n−íc ®· thõa nhËn khu vùc kinh tÕ thùc tÕ lµm d− thõa, thÊt nghiÖp nhiÒu t− nh©n lµ “tån t¹i kh¸ch quan vµ cÇn lao ®éng n«ng nghiÖp. Kinh tÕ t− nh©n thiÕt cho c¬ cÊu nÒn kinh tÕ nhiÒu ®· t¹o thªm ®−îc kh«ng Ýt viÖc lµm cho thµnh phÇn, ®−îc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t ng−êi lao ®éng, v× thÕ, nã gãp phÇn kh¾c triÓn” (7, tr.119) th×, sù ra ®êi cña LuËt phôc mét c¸ch cã hiÖu qu¶ lao ®éng d− C«ng ty vµ LuËt Doanh nghiÖp t− nh©n thõa, thÊt nghiÖp nãi trªn. Khu vùc vµo ®Çu thËp kû 90 ®· lµ cét mèc quan kinh tÕ t− nh©n ®· t¹o ra gÇn 2 triÖu träng chÝnh thøc c«ng nhËn vµ t¹o ®iÒu viÖc lµm míi tõ n¨m 2001-2005. T¹o
  4. 6 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 7, 2008 thªm ®−îc c«ng ¨n viÖc lµm cho ng−êi cã nhiÒu khã kh¨n, v−íng m¾c vÒ vèn, vÒ lao ®éng, còng cã nghÜa lµ kinh tÕ t− mÆt hµng s¶n xuÊt, kinh doanh, vÒ m«i nh©n s¶n xuÊt thªm ®−îc cña c¶i vËt tr−êng ph¸p lý vµ m«i tr−êng t©m lý x· chÊt cho ng−êi lao ®éng vµ cho x· héi, héi; nhiÒu ®¬n vÞ ch−a thùc hiÖn tèt gãp phÇn tÝch cùc trong c«ng t¸c xo¸ ®ãi nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®èi víi gi¶m nghÌo, n©ng cao ®êi sèng nh©n ng−êi lao ®éng; kh«ng Ýt ®¬n vÞ vi ph¹m d©n vÒ kinh tÕ, vËt chÊt. Tõ ®Êy, kinh tÕ ph¸p luËt, trèn lËu thuÕ, gian lËn th−¬ng t− nh©n ®· vµ sÏ cßn gãp phÇn quan m¹i, kinh doanh tr¸i phÐp (5, tr.56). träng vµo gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ, Héi nghÞ Trung −¬ng 5 khãa IX ph¸t triÓn vÒ y tÕ, v¨n ho¸, gi¸o dôc. kh«ng chØ nªu nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc Kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay cßn cña kinh tÕ t− nh©n mµ cßn nãi râ nhiÒu gãp phÇn quan träng trong viÖc t¹o m«i nguyªn nh©n cña h¹n chÕ trong thµnh tr−êng kinh doanh b×nh ®¼ng, ®Èy nhanh phÇn kinh tÕ ®ã; cã nguyªn nh©n thuéc tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ (7, tr. vÒ b¶n th©n c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ t− nh©n, 122-124). cã nguyªn nh©n thuéc vÒ phÇn qu¶n lý Sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ Nhµ n−íc, do mét bé phËn c¸n bé tho¸i t− nh©n lµ nh©n tè quan träng gãp phÇn ho¸, biÕn chÊt, tham nhòng, do c«ng t¸c lµm lµnh m¹nh ho¸ nÒn kinh tÕ thÞ tuyªn truyÒn gi¸o dôc lµm ch−a tèt. tr−êng ë ViÖt Nam, lµm sèng ®éng ®êi Nguyªn nh©n chÝnh lµm cho tèc ®é sèng kinh tÕ ®Êt n−íc, t¹o ¸p lùc c¹nh ph¸t triÓn cña kinh tÕ t− nh©n n−íc ta tranh, thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp nhµ ch−a ®¸p øng ®−îc nh÷ng ®ßi hái cña n−íc ®æi míi ho¹t ®éng kinh doanh. Sù tiÕn tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ ph¸t triÓn cña kinh tÕ t− nh©n lµ nh©n tr−êng ®Þnh h−íng XHCN lµ do, mét tè chñ yÕu t¹o m«i tr−êng c¹nh tranh mÆt, quan ®iÓm cña §¶ng ta trªn mét sè gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, ®ång thêi vÊn ®Ò cô thÓ vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ t− thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña c¸c lo¹i thÞ nh©n ch−a ®−îc lµm râ ®Ó t¹o sù thèng tr−êng nh− thÞ tr−êng hµng ho¸ vµ dÞch nhÊt cao, mét sè c¬ chÕ, chÝnh s¸ch cña vô, thÞ tr−êng lao ®éng, thÞ tr−êng vèn, Nhµ n−íc ch−a phï hîp víi ®Æc ®iÓm thÞ tr−êng bÊt ®éng s¶n, thÞ tr−êng c«ng cña kinh tÕ t− nh©n mµ ®¹i bé phËn cã nghÖ... quy m« nhá vµ võa, qu¶n lý cã phÇn Ngoµi nh÷ng ®ãng gãp tÝch cùc, quan bu«ng láng vµ cßn cã nh÷ng s¬ hë; mÆt träng nh− tr×nh bµy ë trªn, thµnh phÇn kh¸c, “kinh tÕ t− nh©n ch−a ®−îc t¹o ®ñ kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay cßn cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn” (6, nh÷ng mÆt yÕu kÐm vµ biÓu hiÖn tiªu tr.165). Thªm vµo ®ã, kinh tÕ t− nh©n cùc. VÊn ®Ò nµy còng cÇn ®−îc xem xÐt n−íc ta, ngoµi viÖc ph¶i ®èi phã víi ®Ó cã biÖn ph¸p ng¨n chÆn, h¹n chÕ, nh÷ng khã kh¨n, v−íng m¾c vÒ vèn, vÒ kh¾c phôc nh− gi¶i tr×nh cña Bé ChÝnh mÆt b»ng s¶n xuÊt kinh doanh, vÒ m«i trÞ t¹i Héi nghÞ Trung −¬ng 5 kho¸ IX (5, tr−êng ph¸p lý vµ m«i tr−êng t©m lý x· tr.46). Nh÷ng h¹n chÕ cña thµnh phÇn héi, vÒ kh¶ n¨ng tiÕp cËn vµ xö lý th«ng kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay cô tin, cßn ph¶i ®−¬ng ®Çu víi nhiÒu th¸ch thÓ nh− sau: phÇn lín cã quy m« nhá, thøc, khã kh¨n vÒ m«i tr−êng kinh vèn Ýt, c«ng nghÖ s¶n xuÊt l¹c hËu, tr×nh doanh, vÒ n¨ng lùc c¹nh tranh, vÒ tr×nh ®é qu¶n lý, hiÖu qu¶ vµ søc c¹nh tranh ®é c«ng nghÖ, chÊt l−îng, gi¸ thµnh vµ yÕu, Ýt ®Çu t− vµo lÜnh vùc s¶n xuÊt; cßn kh¶ n¨ng tiªu thô s¶n phÈm (8).
  5. Quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n… 7 Nh− vËy, bªn c¹nh nh÷ng mÆt tÝch lao ®éng; T¨ng c−êng sù l·nh ®¹o cña cùc, nh÷ng ®ãng gãp quan träng vµo qu¸ §¶ng, ph¸t huy vai trß cña c¸c tæ chøc tr×nh c¸ch m¹ng míi CNH, H§H, x©y chÝnh trÞ - x· héi vµ c¸c hiÖp héi doanh dùng vµ ph¸t triÓn ®Êt n−íc hiÖn nay, nghiÖp ®èi víi kinh tÕ t− nh©n nãi kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam còng ®· béc chung vµ trong tõng doanh nghiÖp (5, lé kh«ng Ýt dÊu hiÖu tiªu cùc. VËy, vÊn tr.56; 59-60). ®Ò ®Æt ra lµ ph¶i t×m hiÓu, x¸c ®Þnh ®óng nguyªn nh©n ®em l¹i kÕt qu¶ kh¶ quan Trong qu¸ tr×nh ®æi míi ®Ó ph¸t vµ nh÷ng g× dÉn ®Õn ®iÒu mµ chóng ta triÓn, chóng ta cÇn lo¹i bá nh÷ng c¸ch kh«ng mong muèn nh−ng ®· diÔn ra, hiÓu sai lÇm cïng víi viÖc ph¶i nhËn c«ng viÖc Êy lµ mét trong nh÷ng ®iÒu thøc l¹i cho ®óng, chÝnh x¸c h¬n kh«ng kiÖn cÇn, chø kh«ng ph¶i lµ ®ñ, ®Ó ph¸t Ýt vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn. §Êy lµ huy phÇn ®ãng gãp tÝch cùc vµ kh¾c mét trong c¸c nguyªn nh©n ®Ó cã ®−îc phôc, gi¶i quyÕt ®iÓm yÕu kÐm, tån t¹i kÕt qu¶ cao h¬n trong hµnh ®éng c¸ch cña kinh tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay. m¹ng. T¹i Héi nghÞ Trung −¬ng 5 khãa IX, §¶ng ®· ®−a ra c¸c chñ tr−¬ng 3. Quan ®iÓm, chñ tr−¬ng, ®−êng lèi, chÝnh s¸ch nh»m hç trî, ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n hiÖn nay ë n−íc ta ë ViÖt Nam, nh−: t¨ng c−êng vai trß VÒ quan ®iÓm ph¸t triÓn kinh tÕ t− l·nh ®¹o cña m×nh, chó träng x©y dùng nh©n ë ViÖt Nam hiÖn nay, t¹i Héi nghÞ tæ chøc c¬ së, gi¸o dôc ®¶ng viªn lµm Trung −¬ng 5 kho¸ IX, §¶ng ta ®· kinh tÕ t− nh©n, lµm chñ doanh nghiÖp nghiªm kh¾c tù kiÓm ®iÓm vµ nhËn t− nh©n ph¶i chÊp hµnh tèt §iÒu lÖ thÊy: mét sè vÊn ®Ò cô thÓ cßn ch−a §¶ng vµ ph¸p luËt, chÝnh s¸ch cña Nhµ ®−îc lµm râ ®Ó t¹o ra sù thèng nhÊt cao; n−íc; tiÕp tôc hoµn thiÖn, t¨ng c−êng mét sè c¬ chÕ, chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc vai trß qu¶n lý cña Nhµ n−íc, cô thÓ lµ: ch−a phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña thµnh x©y dùng, hoµn thiÖn khung ph¸p lý vµ phÇn kinh tÕ nµy ë n−íc ta ®¹i bé phËn ban hµnh chÝnh s¸ch, c¬ chÕ qu¶n lý ®èi cã quy m« nhá vµ võa; qu¶n lý cã phÇn víi c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh; x©y bu«ng láng vµ cã nh÷ng s¬ hë, h¹n chÕ dùng quy ho¹ch vµ trî gióp ®µo t¹o c¸n thóc ®Èy kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn bé qu¶n lý doanh nghiÖp; gi¸m s¸t, ®óng h−íng. V× thÕ, còng t¹i Héi nghÞ thanh tra, kiÓm tra c¸c doanh nghiÖp nãi trªn, quan ®iÓm chØ ®¹o cña §¶ng ta chÊp hµnh ph¸p luËt, chÕ ®é chÝnh s¸ch lµ: Ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n lµ vÊn ®Ò cña Nhµ n−íc; ph¸t huy vai trß cña MÆt chiÕn l−îc l©u dµi trong ph¸t triÓn kinh trËn Tæ quèc, c¸c ®oµn thÓ nh©n d©n, tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®Þnh h−íng XHCN; c¸c hiÖp héi doanh nghiÖp ®Ó ph¸t triÓn Nhµ n−íc t«n träng vµ b¶o ®¶m quyÒn kinh tÕ t− nh©n; lµm tèt c«ng t¸c phæ tù do kinh doanh theo ph¸p luËt, b¶o hé biÕn, tuyªn truyÒn quan ®iÓm, ®−êng quyÒn së h÷u tµi s¶n hîp ph¸p cña c«ng lèi, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc lµ d©n, khuyÕn khÝch, hç trî, t¹o ®iÒu kiÖn mét chñ tr−¬ng kh¸c n÷a kh«ng kÐm cho kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn vµ b×nh phÇn quan träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ ®¼ng víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c; t− nh©n ®−îc ghi râ trong NghÞ quyÕt b¶o vÖ lîi Ých hîp ph¸p, chÝnh ®¸ng cña Trung −¬ng 5 kho¸ IX; ph¸t triÓn kinh c¶ ng−êi lao ®éng vµ ng−êi sö dông lao tÕ t− nh©n ë n−íc ta hiÖn nay lµ nhiÖm ®éng; X©y dùng mèi quan hÖ tèt ®Ñp vô cã ý nghÜa chÝnh trÞ, thùc tiÔn lín, gi÷a ng−êi sö dông lao ®éng vµ ng−êi nh−ng §¶ng chñ tr−¬ng tiÕn hµnh trong
  6. 8 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 7, 2008 mèi t−¬ng quan vµ ®ång thêi víi ch¨m l−¬ng, tiÒn c«ng, thêi gian lµm viÖc, b¶o lo ph¸t triÓn, b¶o ®¶m vai trß chñ ®¹o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn vÖ sinh vµ an toµn cña kinh tÕ Nhµ n−íc, ph¸t triÓn kinh lao ®éng, bæ sung chÕ tµi cÇn thiÕt ®Ó xö tÕ tËp thÓ ®Ó hai thµnh phÇn kinh tÕ lµ lý vi ph¹m. VÒ chÝnh s¸ch nµy, §¶ng ®Æc tr−ng cña chñ nghÜa x· héi nµy cßn ghi râ: sím ban hµnh ®ång bé c¸c ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c quy ®Þnh vÒ b¶o hiÓm x· héi ®Ó ng−êi cña nÒn kinh tÕ quèc d©n (5, tr.48-68)... lao ®éng trong hé kinh doanh c¸ thÓ vµ doanh nghiÖp cña t− nh©n ®Òu ®−îc V¨n kiÖn Héi nghÞ Trung −¬ng 5 tham gia (5, tr.63). khãa IX cßn ghi râ vÒ viÖc tiÕp tôc ®æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch, khuyÕn khÝch vµ ChÝnh s¸ch vÒ ®µo t¹o, khoa häc vµ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ t− c«ng nghÖ. "Nhµ n−íc trî gióp ®µo t¹o, nh©n, viÖc ph¶i söa ®æi, bæ sung mét sè båi d−ìng, n©ng cao tr×nh ®é hiÓu biÕt c¬ chÕ, chÝnh s¸ch vÒ ®Êt ®ai, vÒ ®µo t¹o, ®−êng lèi, chñ tr−¬ng cña §¶ng, chÝnh khoa häc vµ c«ng nghÖ, vÒ th«ng tin, xóc s¸ch, ph¸p luËt cña Nhµ n−íc, tr×nh ®é tiÕn th−¬ng m¹i, vÒ nghiªn cøu, tæng chuyªn m«n kü thuËt, n¨ng lùc kinh kÕt thùc tiÔn ®Ó ph¸t triÓn thµnh phÇn doanh cho chñ doanh nghiÖp vµ ng−êi kinh tÕ ®ang bµn luËn t¹i ®©y (5, tr.62- lao ®éng... Ph¸t triÓn c¸c trung t©m d¹y 63). nghÒ cña Nhµ n−íc... Më réng hÖ thèng dÞch vô t− vÊn khoa häc, c«ng nghÖ cho Bªn c¹nh ®ã, Héi nghÞ Trung −¬ng 5 c¸c hé kinh doanh vµ doanh nghiÖp. khãa IX còng ®−a ra th¶o luËn c¸c vÊn Nhµ n−íc hç trî më c¸c líp ng¾n h¹n, ®Ò cã liªn quan tíi viÖc chØ ®¹o, ®iÒu miÔn phÝ båi d−ìng kiÕn thøc khoa häc, hµnh, thùc thi nhiÒu chÝnh s¸ch míi, c«ng nghÖ cho hé kinh doanh, doanh nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n ë n−íc nghiÖp cña t− nh©n" (5, tr.64-65). ta giai ®o¹n hiÖn nay vµ s¾p tíi, nh−: ChÝnh s¸ch hç trî vÒ th«ng tin, xóc ChÝnh s¸ch vÒ tµi chÝnh, tÝn dông. tiÕn th−¬ng m¹i. Ban hµnh vµ tæ chøc ViÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tµi chÝnh, tÝn dông cho kinh tÕ t− nh©n b×nh ®¼ng víi thùc thi chÝnh s¸ch nµy, §¶ng nh»m doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn môc ®Ých b¶o ®¶m cho khu vùc kinh tÕ kinh tÕ kh¸c; b¶o ®¶m ®Ó kinh tÕ t− t− nh©n nhËn ®−îc nh÷ng th«ng tin cÇn nh©n tiÕp cËn vµ ®−îc h−ëng c¸c −u ®·i thiÕt vÒ luËt ph¸p, chÝnh s¸ch, quy cña Nhµ n−íc cho kinh tÕ hé, doanh ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· nghiÖp nhá vµ võa, cho ®Çu t− theo c¸c héi cña ®Êt n−íc, cña c¸c ngµnh, c¸c môc tiªu ®−îc Nhµ n−íc khuyÕn khÝch; vïng... Nhµ n−íc khuyÕn khÝch vµ hç sím ban hµnh quy ®Þnh cña Nhµ n−íc trî hé kinh doanh, doanh nghiÖp cña t− vÒ c¬ chÕ tµi chÝnh ®èi víi doanh nghiÖp nh©n vµ c¸c hiÖp héi ®Èy m¹nh ho¹t nhá vµ võa, trong ®ã cã doanh nghiÖp ®éng xóc tiÕn th−¬ng m¹i ë c¶ thÞ cña t− nh©n; kinh tÕ t− nh©n ®−îc dïng tr−êng trong vµ ngoµi n−íc (5, tr.65). tµi s¶n h×nh thµnh tõ vèn vay ®Ó thÕ Do vËy, ®Ó kinh tÕ t− nh©n n−íc ta chÊp vay vèn ng©n hµng (5, tr.60-66). thùc sù cã ®−îc b−íc ph¸t triÓn v−ît ChÝnh s¸ch vÒ lao ®éng - tiÒn l−¬ng. bËc, ®óng h−íng, ngµy cµng t−¬ng xøng Theo ®©y th× kinh tÕ t− nh©n ph¶i thùc víi vai trß quan träng, vÞ trÝ chiÕn l−îc hiÖn ®óng quy ®Þnh cña LuËt Lao ®éng cña nã trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng vÒ viÖc ký kÕt hîp ®ång lao ®éng, tiÒn ®Þnh h−íng XHCN, tr−íc hÕt chóng ta
  7. Quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n… 9 cÇn ph¶i qu¸n triÖt, t¹o sù thèng nhÊt, th©n doanh nghiÖp vµ cã ®−îc sù quan nhÊt trÝ cao vµ quyÕt t©m thùc hiÖn t©m mét c¸ch toµn diÖn cña §¶ng, Nhµ quan ®iÓm chØ ®¹o cña §¶ng vÒ ph¸t n−íc, c¸c c¬ quan ban ngµnh vµ nh©n triÓn kinh tÕ t− nh©n. Cïng víi ®ã, d©n trong c¶ n−íc. chóng ta ph¶i t¹o ra mét m«i tr−êng thuËn lîi c¶ vÒ thÓ chÕ lÉn t©m lý x· héi cho sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t− nh©n; Tµi liÖu tham kh¶o tiÕp tôc söa ®æi, bæ sung mét sè c¬ chÕ, 1. http://www.cpv.org.vn/tiengviet/tul chÝnh s¸ch cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm ieuvankiendang/details.asp?topic=1 cña kinh tÕ t− nh©n n−íc ta hiÖn nay. 91&subtopic=9&leader_topic=549&i Ngoµi viÖc hç trî vÒ vèn, vÒ c¬ së h¹ d=BT2880636823 tÇng, Nhµ n−íc cÇn ph¶i cã chÝnh s¸ch 2. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn hç trî vÒ ®µo t¹o nh©n lùc, vÒ khoa häc, §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø c«ng nghÖ vµ th«ng tin, xóc tiÕn th−¬ng VII. H.: Sù thËt, 1991. m¹i cho c¸c doanh nghiÖp t− nh©n. 3. http://www.cpv.org.vn/tiengviet/tul §ång thêi, cÇn ph¶i t¨ng c−êng h¬n n÷a ieuvankiendang/details.asp?topic=1 vai trß qu¶n lý cña Nhµ n−íc ®èi víi 91&subtopic=8&leader_topic=225&i kinh tÕ t− nh©n; kh«ng ngõng n©ng cao d=BT2540633010 n¨ng lùc l·nh ®¹o cña §¶ng vµ ph¸t 4. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn huy cã hiÖu qu¶ vai trß cña c¸c tæ chøc §¹i héi IX. H.: ChÝnh trÞ quèc gia, quÇn chóng, c¸c ®oµn thÓ nh©n d©n, c¸c 2001. hiÖp héi doanh nghiÖp trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n. “X©y dùng th−¬ng 5. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn hiÖu, xö lý rñi ro trong kinh doanh, b¶o Héi nghÞ lÇn thø V Ban ChÊp hµnh vÖ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña c¸c doanh Trung −¬ng kho¸ IX. H.: ChÝnh trÞ quèc gia, 2002. nghiÖp” vµ “thùc sù t«n vinh c¸c doanh nh©n cã tµi vµ thµnh ®¹t, ®ãng gãp 6. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn nhiÒu cho x· héi” (6, tr.231–232). §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø X. H.: ChÝnh trÞ quèc gia, 2006. Kinh tÕ t− nh©n ViÖt Nam ®ang ë 7. Mét sè vÊn ®Ò kinh tÕ – x· héi sau giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, 20 n¨m ®æi míi ë ViÖt Nam. H.: ®ång thêi còng ph¶i chÞu nhiÒu søc Ðp Khoa . häc x· héi, 2007. c¹nh tranh gay g¾t, c¶ tõ trong n−íc lÉn bªn ngoµi. Khu vùc kinh tÕ t− nh©n cã 8. Vò V¨n Gµu. Ph¸t triÓn kinh tÕ t− tiÒm n¨ng ph¸t triÓn rÊt lín vµ sÏ thùc nh©n vµ vÊn ®Ò ®¶ng viªn lµm kinh sù trë thµnh “mét trong nh÷ng ®éng lùc tÕ t− nh©n trong nÒn kinh tÕ thÞ cña nÒn kinh tÕ” (6, tr.337) nÕu kh¾c tr−êng ®Þnh h−íng XHCN. T¹p chÝ phôc ®−îc nh÷ng h¹n chÕ tõ phÝa b¶n TriÕt häc, sè 9, 2007.