Xem mẫu

  1. Nh ng nguyên t c c a công vi c biên t p
  2. Trích đo n sau đây d ch t "C m nang c a các BTV và các tác gi " (Gyurcsák János, Nhà xu t b n Osiris, Budapest 1996 - Trang 258-259), m t cu n sách g i đ u giư ng c a nhi u th h BTV và tác gi Hungari, cho th y m t quan đi m khoa h c và h p lý v nh ng nguyên t c biên t p. * Biên t p b n th o là ho t đ ng ph c h p nh t, và cũng có l là ho t đ ng đòi h i trách nhi m cao nh t c a quá trình xu t b n! M t trong nh ng ngh ch lý c a công vi c biên t p là v n đ trách nhi m. V m t lu t pháp, biên t p viên (BTV) không ch u trách nhi m v n i dung c a s n ph m in. Trách nhi m đây, trư c h t thu c v tác gi , và m t m c đ nh hơn, nhi u khi ch mang tính gián ti p, thu c v nhà xu t b n. Tuy nhiên, chính s khác bi t gi a m t BTV trung bình và m t BTV gi i là ch BTV gi i nh t đ nh c n ph i có s can thi p v n i dung b n th o và như th , v n có trách nhi m m t d ng nào đó khi tác ph m đư c in. C nhiên, BTV không bao gi đư c th c hi n nh ng thay đ i, nh ng b sung v n i dung và nh ng ch nh s a n u không đư c s bi t đ n c a tác gi . Nhưng, m t BTV, n u mu n quan tâm đ n
  3. nh ng v n đ n i dung, đòi h i ph i có s hi u bi t trong lĩnh v c mà tác gi đ đ ng t i, cho dù có th không m c như tác gi . Có đi u, m t BTV gi i không ch suy nghĩ đư c trong b n th o, mà còn ph i suy nghĩ đư c trong tác ph m in, nghĩa là sau khi đ c b n th o, trái v i đa s các tác gi , BTV ph i có đư c hình dung v tác ph m in hoàn ch nh. Thông thư ng, các tác gi cũng nh n th c đư c đi u này nên h luôn g n bó v i m t vài BTV có tên tu i. C nhiên, uy tín c a BTV - m i nơi trên th gi i - kém xa uy tín c a tác gi . Và, cũng không th tr l i đư c câu h i t i sao m t BTV xu t s c l i "cam ph n" BTV, mà không tr thành tác gi ... BTV có vai trò môi gi i gi a tác gi và đ c gi , b i l đ ng th i h ph i suy nghĩ đư c b ng cái đ u c a tác gi và đ c gi , nghĩa là, h c n ph i hi u tác gi th c ch t mu n nói gì, m t khác, c n giúp đ ngư i đ c hi u đư c đi u mà tác gi mu n nói. Trên tư cách ngư i đ u tiên đ c b n th o, BTV truy n t i cho tác gi nh ng nguy n v ng c a các đ c gi trong tương lai, vì th , quan h m t thi t gi a tác gi và BTV trong quá trình xu t b n là không th thi u đư c. Công vi c biên t p khó ch BTV như k khiêu vũ mà b trói tay: ch có th xu t phát t d ng ý c a tác gi , s ch nh s a và thay đ i không th vư t quá m t gi i h n nh t đ nh. BTV c n ph i đ ý t i
  4. ch tâm c a tác gi khi tri n khai k t c u c a tác ph m in, các đơn v c u trúc ph i ph c v đi u này. Nh ng gi i h n có th đ n đâu? - không có l i gi i đáp xác quy t cho câu h i này. Trên cơ s nh ng đi u đã nói trên, BTV ph i đ ý đ n nh ng y u t sau: 1. C u trúc, tr t t sáng s a c a b n th o; 2. Ngôn t cô đ ng và phong cách thích h p c a tác ph m (thu t ng , các ch vi t t t, chính t , thư m c...); 3. Th ng nh t các đơn v c u trúc (h t a đ , m c l c...) và lo i tr s trùng l p; 4. G t b nh ng l i logic còn sót l i trong cách di n đ t; 5. G t b nh ng b t h p lý và l i v ngôn t và phong cách (đ c bi t, trong các tác ph m nhi u ngư i vi t); 6. S chính xác và đúng đ n c a nh ng d n ch ng, ghi chép; 7. Ki m tra các tên tu i và t a đ trong tác ph m và trong thư m c; 8. Ki m tra s hi n di n chính xác c a các minh h a và nh ng ph n ph (ph l c, chú gi i các tên h , danh sách các thu t ng chuyên môn, b ng ch d n các đ m c và tên h ...)
  5. BTV không th b t ép tác gi ph i theo quan đi m c a mình. B i l , v n có th là tác gi có lý. Và r t c c, tác ph m v n là c a tác gi , l i cu i cùng luôn ph i thu c v tác gi !