Xem mẫu

  1. Nh ng i u c n bi t v vi c tiêm ch ng v c-xin 5 trong 1 C nhân ã d y r ng “phòng b nh hơn ch a b nh”, i u y qu không sai. V i th i i ngày nay, khi các ti n b v y h c ngày m t phát tri n thì tiêm ch ng là m t bi n pháp h u hi u giúp con ngư i d phòng các b nh lây nhi m và không b t vong vì các căn b nh này. Trong ó tr em là i tư ng c bi t ư c ưu ái, t ngày 1.6.2010, tr em toàn qu c s ư c chích ng a
  2. mi n phí lo i v c-xin 5 trong 1. V c xin 5 trong 1 là gì? ây là lo i v c –xin ã ư c WHO ti n ki m nh v i ch m t mũi tiêm nhưng phòng ư c t t c các b nh b ch h u, ho gà, u n ván, viêm gan B và viêm màng não m (Hib)), thay cho vi c ph i s d ng nhi u mũi tiêm ng a như hi n nay trong chương trình tiêm ch ng m r ng. Lo i v c xin này ã ư c s d ng 34 qu c gia trên th gi i, tiêm cho tr lúc 2, 3 và 4 tháng tu i. văcxin này có tính ưu vi t n a là ng a viêm màng não m và l i ư c tiêm ng a mi n phí. Trư c ây Hib là văcxin d ch v giá khá cao, không ph i tr em nào cũng có cơ h i ư c tiêm ng a. Jean Dupraz, Phó i di n Qu Nhi ng Liên hi p qu c (UNICEF) t i Vi t Nam cho bi t, hi n 2,3 tri u li u v c-xin 5 trong 1 ư c cung ng thông qua UNICEF ã t i kho b o qu n c a Chương trình tiêm ch ng m r ng qu c gia t i Hà
  3. N i và s n sàng s d ng tiêm cho tr . Các chuyên gia c a WHO khuy n cáo, khi s d ng v c xin "5 trong 1” c n lưu ý, v i nh ng tr ã ư c tiêm phòng b ch h u, ho gà, u n ván và viêm gan B mũi 1, 2 thì các mũi sau s ư c tiêm ti p b ng v c xin 5 trong 1, không tiêm cho tr n u có ph n ng n ng i v i li u tiêm trư c ho c có ph n ng v i v c xin DPT (b ch h u, ho gà, u n ván) ho c viêm gan B; hoãn tiêm cho tr n u tr s t ho c m c các b nh mãn tính; không tiêm cho tr nh dư i 6 tu n tu i vì v c xin không hi u qu do còn mi n d ch t m ; không tiêm cho tr l n trên 5 tu i và ngư i l n vì s có ph n ng sau khi tiêm. Vì sao c n thi t ph i tiêm ch ng cho tr M t s trư ng h p tai bi n sau tiêm v c-xin khi n các b c ph huynh lo l ng, d n n vi c gi m sút s tr ư c tiêm ch ng. Tr m i sinh ra ã có kh năng mi n d ch (không b nhi m
  4. b nh), do nh n ư c các kháng th t m . Tuy nhiên, kh năng mi n d ch này ch kéo dài ư c t 1 tháng – 1 năm. Sau ó, tr không còn nh n ư c kháng th t m n a và d dàng b nhi m các b nh có th phòng tránh ư c b ng v c-xin, thí d ho gà, s i… Khi a tr không ư c tiêm ch ng b nhi m vi khu n ho c vi-rút, cơ th c a tr s không s c m nh ch ng l i, tr s b nhi m b nh. Th c t ã ch ng minh cho th y trư c khi con ngư i phát minh ra v c-xin, ã có r t nhi u tr em b ch t vì nh ng căn b nh: ho gà, b i li t, s i, b ch h u… Ngày nay t l tr b ch t do các b nh trên gi m là nh tr ư c d phòng b nh trư c b ng tiêm ch ng. Vi c tiêm ch ng cho tr không ch giúp d phòng b nh cho b n thân a tr mà còn b o v s c kh e cho c c ng ng chúng ta, nh t là cho nh ng i tư ng không ư c tiêm ch ng bao g m các tr quá nh chưa tu i ư c tiêm ch ng, nh ng tr không th tiêm ch ng do có các b nh lý khác (vd: như tr b b nh b ch c u c p)… Tiêm ch ng cho tr còn giúp làm ch m i ho c ngăn ch n s bùng phát d ch
  5. b nh. Vì nh ng lý do trên ây nên vi c quy t nh không tiêm ch ng cho tr do nghi ng i các tai bi n sau tiêm s d dàng khi n tr có nguy cơ b nhi m b nh và t vong, gây bùng phát d ch b nh trong c ng ng. Các ph n ng b t l i (tác d ng ph ) c a v c-xin Tiêm phòng v c-xin là phương pháp ưa vào cơ th ngư i ho c ng v t m t lư ng kháng nguyên. Các kháng nguyên có th là các vi khu n ho c vi-rút ã b gi t ch t hay còn s ng nhưng ã b b t ho t, b làm suy y u (không còn kh năng gây b nh) ho c các protein c a chúng ã ư c tinh khi t kích thích h th ng mi n d ch c a ngư i ho c ng v t s n sinh ra kháng th ch ng l i các b nh do chính nh ng vi-rút ho c vi khu n ó gây nên. Cũng như các lo i dư c ph m khác, khi ư c ưa vào cơ th , v c-xin có th gây nên m t s ph n ng b t l i. Các
  6. ph n ng này có th r t nh như au, sưng, t i nơi tiêm; ph n ng toàn thân như s t, d b kích thích, c m giác khó ch u... Tuy nhiên có th g p m t s ph n ng n ng như s c ph n v , ph n ng quá m n (n i ban, ng a...). Tùy t ng lo i v c-xin s có nh ng ph n ng c thù khác nhau. Nguyên nhân có th do b n ch t c a v c-xin; do sai sót trong th c hành tiêm ch ng; do s trùng h p ng u nhiên (ch nh tiêm ch ng trên m t tr ang b b nh ti n tri n); các ph n ng tâm lý (s ) ho c không rõ nguyên nhân. V i v c-xin 5 trong 1, ph n ng thư ng g p là ph n ng t i ch tiêm, kho ng 10% có s t hơn 38 C. Riêng v i b nh do Hib, các nghiên c u cũng cho th y n u tr ư c tiêm mũi v c xin Hib s làm gi m nguy cơ m c b nh do Hib tr nh t i trên 90%. Không có b t kỳ lo i v c-xin nào b o m an toàn 100%. Nhưng các nghiên c u cho th y, khi tiêm v c-xin ph i h p DPT-VGB-Hib thì các ph n ng sau tiêm s ít hơn so v i tiêm t ng lo i v c-xin. Không có ph n ng n ng sau tiêm
  7. ư c ghi nh n, các ph n ng thư ng g p là ph n ng t i ch tiêm, m t s ít có s t nh . Các chuyên gia c a T ch c Y t Th gi i (WHO) cũng khuy n cáo, khi s d ng DPT-VGB-Hib c n lưu ý, không tiêm cho tr v c-xin DPT-VGB-Hib n u có ph n ng n ng i v i li u tiêm trư c ho c có ph n ng v i v cxin DPT (b ch h u, ho gà, u n ván) ho c viêm gan B; hoãn tiêm cho tr n u tr s t ho c m c các b nh mãn tính; không tiêm cho tr nh dư i sáu tu n tu i vì v cxin không hi u qu do còn mi n d ch t m ; không tiêm cho tr l n trên năm tu i và ngư i l n s tăng ph n ng sau khi tiêm do thành ph n ho gà toàn t bào có trong v c-xin.