Xem mẫu

  1. NGHIÊN C U QUY TRÌNH NHÂN GI NG HOA C M CHƯ NG SP25 (Dianthus caryophyllus Make up) B NG PHƯƠNG PHÁP NUÔI C Y MÔ T BÀO Lê c Th o, Hoàng Ng c Thu n, Nguy n Th Kim Lý, Tr n Hoài Hương Summary Study on multiplication technology for SP25 Carnation variety (Dianthus caryophyllus Make up) by tissue culture The SP25 variety has been imported, evaluated and selected by Agricultural Genetics Institute. It is being interested by producers and consumers at present. So it is necessary to study on technique for multiplication by tissue culture. The result showed that, to sterilize by HgCl2 0.1% at 6 minutes is the best choice. The suitable culture medium for shoot formation and multiplication of SP25 was mixed in MS medium supplement with vitamins, 10% coconuts milk, 8.0 g/l agar, 2% sugar, BAP 0.7 mg/l and Kinetin 0.1 mg/l. The coefficient of multiplication rate was 3.71 times. The culture medium for root formation is MS medium supplemented with vitamins, 8.0 g/l agar, 2% sugar, IBA 0,05 mg/l and NAA 0.2 mg/l. The best substrate for plantlets were mix substrate includes: 30% perlite and 70% rice husk burning. Keywords: Carnation, tissue culture, culture medium, sterilize, multiplication, root formation, plantlets, substrates. gi ng SP25 chùm (Dianthus caryophyllus I. TV N Make up), có kh năng thích ng cao, k c Hi n nay, trong các lo i hoa c t ư c i u ki n ng b ng B c b và ư c ngư i tr ng, cNm chư ng ang d n tr nên ph s n xu t cũng như th trư ng ch p nh n. bi n. Cây cNm chư ng ngày càng ư c Vi c nghiên c u các bi n pháp k thu t ngư i tiêu dùng bi t n b i s a d ng v nhân nhanh v i s lư ng l n cây gi ng màu s c, hoa r t b n, thu n l i cho vi c b o nh m ưa gi ng này phát tri n ra s n xu t qu n và v n chuy n i xa. ng b ng B c là yêu c u c p thi t c a s n xu t. Vì v y, b , hoa cNm chư ng m i ch ư c tr ng chúng tôi ã ti n hành nghiên c u quy trình m t v trong năm, do ó, vi c gi gi ng nhân gi ng hoa cNm chư ng SP25 b ng qua mùa hè trong i u ki n khí h u không phương pháp nuôi c y mô t bào. thu n l i và nhân gi ng cho v sau r t khó th c hi n. V k thu t nhân gi ng, s n xu t II. V T LI U VÀ PHƯƠN G PHÁP hi n nay v n nhân gi ng ch y u b ng N GHIÊN C U phương pháp giâm cành qua nhi u th h , cây con ch t lư ng kém, h s nhân th p. 1. V t li u nghiên c u Th i gian qua, Vi n Di truy n N ông - M u nuôi c y là ch i nh và ch i nghi p ã nh p n i và tuy n ch n ư c m t nách c a gi ng cNm chư ng SP25 s gi ng cNm chư ng có ch t lư ng cao, (Dianthus caryophyllus Make up). S d ng phù h p v i i u ki n s n xu t, trong ó có
  2. hai hóa ch t kh trùng là HgCl2 0,1% và Cây con sau khi ưa ra kh i bình nuôi H2O2 10%, 15%, 20%. c y mô ư c r a s ch môi trư ng bám dính - i u ki n nuôi c y: Nhi t nuôi c y r b ng nư c s ch, sau ó giâm vào khay 25-280C, ánh sáng 1500-2000 Lux, th i b ng x p v i các giá th khác nhau. gian 8 gi /ngày. Thí nghi m ư c b trí ng u nhiên, 3 l n nh c l i. S li u ư c x lý th ng kê 2. Phương pháp nghiên c u trên chương trình IRRISTAT. M u l y v ư c r a s ch dư i vòi nư c, c t t a, bóc h t l p lá bao tránh không III. K T QU VÀ TH O LU N gi p, ngâm trong xà phòng loãng 5 phút, 1. ghiên c u nh hư ng c a ch t kh r a s ch dư i vòi nư c và nư c c t, ti p t c trùng và th i gian kh trùng n t l kh trùng b ng c n 700 trong vòng 30 giây. s ng c a m u Sau ó s d ng hai ch t kh trùng H2O2 và HgCl2 kh trùng các th i gian khác - Thí nghi m bao g m: nhau. R a l i 3 l n b ng nư c c t vô trùng + HgCl2 0,1% trong th i gian là: 4 và c t t ng o n mang m t ng cho vào phút, 6 phút, 8 phút tương ng v i các công môi trư ng nuôi c y. th c t 1 n 3. M u cho vào sau vài tu n s xu t hi n + H2O2 các n ng khác nhau trong các ch i non t các m t ng , tách các ch i cùng m t th i gian 10 phút tương ng v i non cho vào môi trư ng tái sinh ch i các công th c t 1 n 3: 10%, 15%, 20%. nhân nhanh. - K t qu thu ư c b ng sau: Sau các l n c y chuy n, ch n các ch i tiêu chuN c y vào môi trư ng ra r , t o n cây hoàn ch nh. B ng 1. nh hư ng c a th i gian kh trùng HgCl2 0,1% n t l m u s ng gi ng c m chư ng SP25 Th i gian kh trùng S m u s ng sau T l m u s ng CT S m u đưa vào (phút) 3 tu n (%) CT1 4 50 28,67 57,34 CT2 6 50 38,33 76,66 CT3 8 50 35,67 71,34 CV (%) 1,7 LSD (0,05) 1,15 Nh n xét: b ng HgCl2 0,1% trong th i gian 8 phút thì + T ngày th 7, m u b t u có hi n t l m u không b nhi m cao nhưng có m t tư ng b nhi m n m và nhi m khuNn. Sau s m u b ch t, vì v y s m u s ng sót sau ngày th 19, các m u ã tương i n nh, 3 tu n là không cao. không có hi n tư ng nhi m m i. + V kh năng b t m m m i công + Sau 3 tu n, s m u s ng m i công th c: Công th c 1 và 2, sau 10 ngày ã xu t th c cho th y công th c 3 khi kh trùng
  3. hi n m m. Công th c 3, sau 2 tu n xu t N hư v y, kh trùng 8 phút thì s m u hi n m m. b nhi m th p, nhưng kh năng b t m m +V c i m hình thái: M m công ch m và m u x u. Kh trùng 6 phút cho th c 1 và 2 xanh và m p hơn so v i công k t qu t t nh t, t l nhi m th p và kh th c 3. năng b t m m s m. B ng 2. nh hư ng c a n ng H2O2 n t l m u s ng gi ng c m chư ng SP25 CT N ng đ (%) S m u S m u s ng sau 3 tu n T l m u s ng (%) CT1 10 50 8,67 17,34 CT2 15 50 11,33 22,66 CT3 20 50 15,67 31,34 CV (%) 4,9 LSD (0,05) 1,15 K t qu cho th y, sau 3 tu n, toàn b BAP và KIN lên s tái sinh và nhân nhanh m u ư c kh trùng b ng H2O2 10%, 15% ch i. u b nhi m. Ch công th c 3 là còn m u không b nhi m và ã b t m m. Khi kh 2.1. nh hư ng c a n ng BAP t i s tái sinh và nhân nhanh ch i trùng b ng H2O2 thì n ng 20% trong 10 phút cho k t qu t t nh t. Các công th c thí nghi m: K t lu n: i v i cNm chư ng SP25, + CT1: MS + 10% nư c d a + 2% kh trùng b ng HgCl2 0,1% cho k t qu t t ư ng + 8 g/l agar ( i ch ng). hơn so v i dùng H2O2. Kh trùng b ng + CT2: MS + 10% nư c d a + 2% HgCl2 0,1% trong kho ng th i gian 6 phút ư ng + 8 g/l agar + 0,5 mg/l BAP. cho k t qu t t nh t. + CT3: MS + 10% nư c d a + 2% ư ng + 8 g/l agar + 0,7 mg/l BAP. 2. nh hư ng c a phytohormon lên kh năng tái sinh và nhân nhanh ch i + CT4: MS + 10% nư c d a + 2% ư ng + 8 g/l agar + 1 mg/l BAP. Chúng tôi ti n hành 3 thí nghi m nghiên c u s nh hư ng riêng r c a KIN K t qu thu ư c b ng sau: và BAP, ng th i tác d ng c a t h p B ng 3. nh hư ng c a n ng BAP t i s tái sinh và nhân nhanh ch i c m chư ng SP25 (sau 3 tu n) S m u S ch i H s nhân BAP (mg/l) Đ c đi m m u ban đ u t o thành (l n) 0,0 (ĐC) 30 57,67 1,92 Cây cao, g y 0,5 30 86,0 2,87 Cây cao, hơi g y 0,7 30 104,33 3,48 Cây m p, xanh 1 30 83,67 2,79 Cây m p, xanh CV (%) 0,9
  4. LSD (0,05) 1,33 Qua b ng k t qu trên cho th y BAP có - Công th c thí nghi m: nh hư ng tích c c n s t o ch i m i. + CT1: MS + 10% nư c d a + 2% công th c i ch ng, không có b sung ư ng + 8 g/l agar ( i ch ng). BAP thì h s nhân r t th p (1,96 l n), m u + CT2: MS + 10% nư c d a + 2% x u, cao và g y. Khi n ng BAP tăng d n ư ng + 8 g/l agar + 0,1 mg/l Kinetin. thì h s nhân cũng tăng lên. K t qu t t + CT3: MS + 10% nư c d a + 2% nh t là môi trư ng ư c b sung BAP n ng ư ng + 8 g/l agar + 0,3 mg/l Kinetin. 0,7 mg/l, m u xanh, thân m p, u cây + CT4: MS + 10% nư c d a + 2% và t h s nhân là 3,38. Nhưng khi n ng ư ng + 8 g/l agar + 0,5 mg/l Kinetin. BAP tăng d n t 0,7 n 1 thì h s nhân - K t qu thu ư c b ng 4: l i gi m d n, vì n ng BAP cao ã c ch quá trình t o ch i m i. 2.2. nh hư ng c a n ng Kinetin t i s tái sinh và nhân nhanh ch i B ng 4. nh hư ng c a n ng KI t i s tái sinh và nhân nhanh ch i c m chư ng SP25 (sau 3 tu n) KIN (mg/l) S m u ban đ u S ch i t o thành H s nhân (l n) Đ c đi m m u 0,0 (ĐC) 30 58,33 1,95 Cây cao, g y 0,1 30 69,67 2,32 Cây cao, g y 0,3 30 64,0 2,13 Cây cao, g y 0,5 30 61,67 2,06 Cây cao, g y CV (%) 1,1 LSD (0,05) 1,33 Sau 3 tu n theo dõi, KIN cũng có tác + CT1: MS + 10% nư c d a + 2% d ng tích c c n quá trình t o ch i. Khi ư ng + 8 g/l agar + 0,5 mg/l BAP + 0,1 n ng KIN tăng thì h s nhân ch i cũng mg/l Kinetin. tăng, tuy nhiên ch i m i t o thành cao và + CT2: MS + 10% nư c d a + 2% r t g y. N ng KIN 0,1 mg/l thì h s ư ng + 8 g/l agar + 0,5 mg/l BAP + 0,3 nhân là cao nh t. Khi n ng KIN ti p t c mg/l Kinetin. tăng thì h s nhân l i gi m. + CT3: MS + 10% nư c d a + 2% ư ng + 8 g/l agar + 0,7 mg/l BAP + 0,1 mg/l 2.3. nh hư ng c a t h p BAP và Kinetin t i s tái sinh và nhân nhanh ch i Kinetin. - Công th c thí nghi m: + CT4: MS + 10% nư c d a + 2% ư ng + 8 g/l agar + 0,7 mg/l BAP + 0,3 mg/l + i ch ng ( C): MS + 10% nư c Kinetin. d a + 2% ư ng + 8 g/l agar.
  5. + CT5: MS + 10% nư c d a + 2% K t qu thu ư c b ng 5: ư ng + 8 g/l agar + 1 mg/l BAP + 0,1 mg/l Kinetin. + CT 6: MS + 10% nư c d a + 2% ư ng + 8 g/l agar + 1mg/l BAP + 0,3 mg/l Kinetin. B ng 5. nh hư ng c a t h p BAP và các n ng Kinetin t i s tái sinh và nhân nhanh ch i c m chư ng SP25 (sau 3 tu n) CT S m u ban đ u S ch i t o thành H s nhân (l n) Đ c đi m m u ĐC 30 58,67 1,96 Cây cao, g y CT1 30 81,33 2,71 Cây cao, g y, không đ u CT2 30 97,67 3,26 Cây m p, xanh, đ u cây CT3 30 111,33 3,71 Thân m p, xanh CT4 30 89,33 2,98 Cây cao, g y CT5 30 85,33 2,84 Cây cao, g y CT6 30 84,0 2,8 Thân g y CV (%) 0,7 LSD (0,05) 1,18 BAP và KIN u là nh ng cytokinin t ng 2.4. nh hư ng c a phytohoormon h p. BAP kích thích s t o ch i m nh, KIN n kh năng ra r và t o cây hoàn ch nh có tác d ng kích thích s phát sinh ch i m i, Ch n nh ng ch i c l p, cao kho ng làm t bào kéo dài, tăng kh năng t ng h p t 2,5-3 cm, thân lá phát tri n t t c y vào di p l c nên làm ch i tăng kích thư c, kh e môi trư ng ra r ã chuNn b . hơn và sinh trư ng t t hơn. Như v y khi dùng Công th c thí nghi m: t h p BAP và KIN v a kích thích s t o ch i + CT1: MS + 2% ư ng + 8 g/l agar + m nh, v a t o ch i kh e và sinh trư ng t t. 0,15 mg/l NAA + 0,05 mg/l IBA. các công th c có b sung t h p + CT2: MS + 2% ư ng + 8 g/l agar + BAP và KIN, h s nhân cao hơn so v i 0,2 mg/l NAA + 0,05 mg/l IBA. công th c ch b sung BAP ho c KIN. Môi + CT3: MS + 2% ư ng + 8 g/l agar + trư ng ư c b sung 0,7 mg/l BAP + 0,1 0,25 mg/l NAA + 0,05 mg/l IBA. mg/l KIN t h s nhân cao nh t (3,71 l n), ch i xanh, m p và kh e. B ng 6. nh hư ng c a n ng AA và IBA t i t l ra r trong ng nghi m c a gi ng c m chư ng SP25 Công th c S m u c y (cây) S cây ra r sau 3 tu n (cây) T l (%) CT1 30 18,67 62,23
  6. CT2 30 30,0 100,0 CT3 30 12,67 42,23 CV (%) 2,3 LSD (0,05) 0,94 K t qu cho th y, CT2 (môi trư ng 2.5. nh hư ng c a giá th nt l MS + 2% ư ng + 8 g/l agar + 0,2 mg/l s ng c a cây in vitro giai o n ngoài vư n NAA + 0,05 mg/l IBA) cho t l ra r sau 3 ươm (sau 2 tu n) tu n t n 100%. Ch n cây hoàn ch nh, tr ng trên các giá th khác nhau. Theo dõi k t qu d a trên các tiêu chí: c i m c a thân, lá, màu s c. B ng 7. nh hư ng c a giá th n kh năng s ng và s sinh trư ng phát tri n c a cây c m chư ng SP25 S m u đưa vào S m u T l s ng Giá th Đ c đi m cây (cây) s ng (cây) (%) Cát 50 46,0 86,66 Thân g y, ít r m i Đ t màu 50 37,67 75,34 Cây còi c c, ít r m i Tr u hun + H t perlite (7:3) 50 50,0 100,0 Xanh, r m i nhi u, kho Tr u hun 50 43,33 92,0 Cây xanh, r kho . CV (%) 0,9 LSD (0,05) 0,77 Khi cây m i ưa ra t phòng thí cho t l s ng sau 3 tu n cao nh t nghi m, c n ph i ưa ra giá th thích h p (76,66%). nh t cây thích nghi v i i u ki n ngoài 2. Môi trư ng MS + 10% nư c d a + phòng thí nghi m, ng th i t o thêm r 2% ư ng + 8 g/l agar + 0,7 mg/l BAP + m i trư c khi ưa ra t. i v i cNm 0,1 mg/l Kinetin t h s nhân cao nh t chư ng SP25 giá th cát cho t l cây s ng 3,71 l n. cao nhưng cây g y và ít t o r m i, t màu 3. Môi trư ng t o cây hoàn ch nh MS + cho t l cây s ng th p nh t. Giá th tr u 2% ư ng + 8 g/l agar + 0,2 mg/l NAA + hun cho t l cây s ng và hình thái cây 0,05 mg/l IBA cho t l cây ra r cao nh t tương i t t. Giá th h n h p tr u hun + t 100% sau 3 tu n. H t perlite (t l 7:3) là thích h p nh t, t l cây s ng t 100%, cây xanh, kh e. 4. T l cây s ng sau khi ưa ra vư n ươm v i giá th tr u hun + h t perlite (7:3) IV. K T LU N cho t l s ng và hình thái cây t t nh t (100%) sau 2 tu n. 1. i v i gi ng SP25 m u ư c kh trùng v i HgCl2 0,1% trong th i gian 6 phút TÀI LI U THAM KH O
  7. 1 guy n Xuân Linh-Ch biên, 1998. Hoa và k thu t tr ng hoa, NXB. Nông nghi p, Hà N i. 2 Lê Tr n Bình, H H u h , Lê Th Mu i, 1997. Công ngh sinh h c th c v t trong c i ti n gi ng cây tr ng, NXB. Nông nghi p, Hà N i. 3 Aamir Ali, Humera Afrasiab, Shagufta az, Mamoona Rauf, Javed Iqbal, 2008. “An efficient protocol for in vitro propagation of carnation (Dianthus caryophyllus)”. Pakistan Journal of Botany, Vol. 40, No. 1, pp. 111-121, 21 ref. 4 4. Bora, A., Singh, S., Talukdar, M. C., Hazarika, B. ., 2007. “An efficient method for in vitro plant regeneration in carnation”. Indian Journal of Horticulture, Vol. 64, No. 4, pp. 439- 443, 22 ref. 5 Meena Wankhade, Shanti Patil, Nitin Solao, Renuka Naik, Pinki Kumari., 2006. “In vitro propagation of carnation (Dianthus caryophyllus L.)”. Annals of Plant Physiology, Vol. 20, No. 1, pp. 29-34, 7 ref. 6 Seo JinWook, Kim SukWeon, Min SungRan, Liu, J. R., 2007. “High frequency somatic embryogenesis and plant regeneration in root explant cultures of carnation”. Plant Biotechnology Reports, 2007, Vol. 1, No. 2, pp. 67-70 gư i ph n bi n: Tr n Duy Quý
  8. T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam 8