Xem mẫu

  1. TAÏP CHÍ KHOA HOÏC ÑAÏI HOÏC SAØI GOØN Soá 24 - Thaùng 11/2014 NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY – HỌC LỊCH SỬ THEO NGHỊ QUYẾT HỘI NGHỊ TRUNG ƯƠNG 8 KHÓA XI LÊ TÙNG LÂM(*) TÓM TẮT Theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI (Nghị quyết TW8), để nâng cao hiệu quả dạy – học lịch sử thì chúng ta phải cải tiến nội dung dạy-học và sách giáo khoa Lịch sử Trung học phổ thông (THPT); đổi mới về phương pháp dạy-học, lấy học sinh làm trung tâm; nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy-học. Đó là nhiệm vụ chiến lược quan trọng mà Đảng và Nhà nước ta thực hiện một cách triệt để trong thời gian gần đây. Từ khóa: Nghị quyết Trung ương 8 Khóa XI, lịch sử, dạy học lịch sử, phương pháp, trung học phổ thông ABSTRACT According to Resolutions of the Central Conference 8 Course XI, to improve the efficiency of teaching - learning history, we must improve the teaching-learning content and the History Schoolbook Middle School; innovative teaching-learning methods takes student-centered; capacity building for teachers and enhance the application of information technology in teaching and learning. It is an important strategic task that the The Vietnam Communist Party and State're done thoroughly in recent times. Keywords: Central Conference 8 Course XI, history, teaching history, methods, high education ĐẶT VẤN ĐỀ(*) của giáo viên và học sinh trong quá trình Dạy-học Lịch sử là quá trình giúp học dạy học được tiến hành dưới vai trò chủ sinh tái hiện những sự kiện, những hiện đạo của giáo viên nhằm thực hiện tốt các tượng và nhân vật lịch sử một cách chính nhiệm vụ dạy học. Muốn đạt được điều đó, xác và hiểu được bản chất của nó. Đây là một yếu tố không thể thiếu là phương tiện một vấn đề rất khó khăn của Lịch sử hiện dạy học. nay. Vậy thực trạng việc dạy-học lịch sử Lịch sử là những gì đã diễn ra theo thời như thế nào? Nguyên nhân do đâu và gian trong toàn bộ quá trình phát sinh, phát những biện pháp nào để nâng cao hiệu quả triển của con người và xã hội loài người, là dạy-học Lịch sử? Đó là những vấn đề sẽ bản thân đời sống xã hội qua các giai đoạn được làm rõ trong bài viết. tiến triển khác nhau và cả giới tự nhiên 1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu trong phạm vi những gì có liên quan đến quả dạy-học Lịch sử con người (1, tr.7). Hay nói cách khác, Phương pháp dạy học là tổ hợp các Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá cách thức phối hợp hoạt động thống nhất khứ của xã hội loài người. Do đó, dạy-học Lịch sử là quá trình giáo viên hướng dẫn (*) ThS, Trường Đại học Sài Gòn 72
  2. cho học sinh tìm hiểu những gì đã diễn ra, nay, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 giúp học sinh biết, hiểu quá khứ để rút ra khóa XI (Nghị quyết TW8) về đổi mới căn những bài học kinh nghiệm vận dụng vào bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã xác hiện tại và tương lai. Đó là quá trình giúp định mục tiêu của giáo dục là “tạo chuyển học sinh tái hiện những sự kiện, những biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu hiện tượng và nhân vật lịch sử một cách quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng chính xác, sinh động, tránh hiện tượng hiện tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ đại hoá lịch sử. Vì vậy, việc tiếp cận và tái quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. hiện lại Lịch sử trung thực như nó đã từng Giáo dục con người Việt Nam phát triển tồn tại là rất khó khăn. toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, Hiện nay, học sinh phổ thông đang khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu ngày càng quay lưng lại với môn Lịch sử. gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống Số lượng học sinh đăng ký chọn môn Lịch tốt và làm việc hiệu quả”[2]. Để thực hiện sử để thi tốt nghiệp THPT chỉ khoảng 2- mục tiêu đó, việc dạy-học Lịch sử ở trường 5% (3). Thực trạng trên là do nhiều nguyên THPT cũng phải có những chuyển biến nhân khác nhau. Tuy nhiên, quan trọng nhất định. nhất có lẽ là sự khô cứng và thiếu tính hấp Thứ nhất, về nội dung dạy-học và sách dẫn của môn học. Phương pháp giảng dạy giáo khoa, theo Nghị quyết TW8 thì phải môn Lịch sử hiện nay khiến học sinh “xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục không ham thích môn học và "hình thức phổ thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, đọc chép, ghi nhớ kiến thức một chiều, ít bảo đảm chất lượng… Biên soạn sách giáo hoạt động không gây hứng thú cho học khoa, tài liệu hỗ trợ dạy và học phù hợp sinh” (4). Mặt khác, nội dung chương trình với từng đối tượng học, chú ý đến học sinh môn Sử ở trường THPT quá dài với số dân tộc thiểu số và học sinh khuyết tật”. lượng kiến thức nhiều mà số tiết học lại Đây là một việc làm cấp thiết vì thực trạng quá ít, trong khi nhiều giáo viên ở các hiện nay, nội dung sách giáo khoa Lịch sử trường THPT quan niệm rằng, Lịch sử là vẫn vừa nặng lại vừa yếu, đầy rẫy những từ môn học khô khan chỉ có những con số, sự sáo rỗng, xa rời thực tế và không hỗ trợ kiện và đã là lịch sử thì phải dạy đúng như cho học sinh phát triển năng lực sáng tạo. những gì vốn có. Đồng thời, SGK gần như không cập nhật Như vậy, việc dạy-học Lịch sử hiện được cái mới và làm giảm sự hứng thú khi nay ở trường phổ thông là một vấn đề nan theo học. Do đó, chúng ta phải xem xét, giải. Sự quá tải về nội dung môn học cùng định lượng lại nội dung chương trình Lịch những đặc thù của bộ môn đã gây nên tình sử ở các trường phổ thông. Chúng ta phải trạng thiếu linh hoạt trong dạy học và gây xác định được những nội dung nào học ra sự nhàm chán, ngoảnh mặt của học sinh sinh cần, phù hợp với thực tế thì cung cấp đối với môn Lịch sử. Vì vậy, việc tìm một chứ không phải dạy cái chúng ta có như giải pháp nhằm tạo sự hứng thú cho môn hiện nay. Lịch sử là cần thiết. Thứ hai, về phương pháp dạy-học, 2. Nâng cao hiệu quả dạy-học Lịch sử Nghị quyết TW8 cũng xác định là phải theo Nghị quyết TW8 “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy 73
  3. tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận động, hình ảnh và những đoạn phim tư liệu dụng kiến thức, kỹ năng của người học; về Võ Nguyên Giáp, chiến tranh chiến khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, hào…sẽ tạo sự hưng phấn, thích thú cho ghi nhớ máy móc”. Muốn vậy, giáo viên học sinh hơn nhiều so với việc dùng lời phải chuyển từ vai trò – thầy làm trung tâm giảng của giáo viên. sang cố vấn, giúp học sinh chủ động, sáng Thứ tư, nâng cao chất lượng giáo viên. tạo trong việc tiếp thu tri thức mới. Một Nghị quyết nêu rõ nhiệm là phải phát triển trong những điểm yếu nhất của người học đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp hiện nay là thiếu tính phản biện trong học ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo, tập. Học sinh nghe lời giảng của giáo viên khuyến khích đội ngũ nhà giáo và cán bộ một cách máy móc, học thuộc lòng…Do quản lý nâng cao trình độ chuyên môn đó, trong tương lai, giáo viên phải phát huy nghiệp vụ. Chúng ta phải cho giáo viên tiếp được khả năng tự học, tự phản biện cho tục học tập nâng cao trình độ chuyên môn người học. Muốn vậy, giáo viên phải cung để tạo sự chuyển biến về chất lượng giáo cấp cho học sinh một cách nhìn đa chiều về viên và kịp thời cập nhật những thông tin một vấn đề, một sự kiện lịch sử cụ thể. lịch sử hiện tại vào trong giảng dạy, nâng Thứ ba, chất lượng đào tạo, Nghị cao tính thực tế, tương tác thầy-trò. Đặc quyết TW8 cũng xác định “phát triển giáo biệt, chúng ta phải tạo điều kiện để chuyên dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát gia quốc tế và người Việt Nam ở nước triển kinh tế-xã hội và bảo vệ Tổ quốc; với ngoài tham gia giảng dạy và nghiên cứu ở tiến bộ khoa học và công nghệ; phù hợp các cơ sở giáo dục, đào tạo trong nước quy luật khách quan… đẩy mạnh ứng dụng nhằm tạo ra sự giao lưu với nhau trong quá công nghệ thông tin và truyền thông trong trình dạy-học. dạy và học” [2]. Như vậy, mục tiêu của Như vậy, Nghị quyết TW8 đã đưa ra chúng ta là phải vừa đảm bảo môn học nhiều biện pháp cần thiết để nâng cao hiệu phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế, xã quả dạy-học trong bối cảnh hội nhập quốc hội, vừa phải nắm bắt được với trình độ tế. Đó là cơ sở để chúng ta đổi mới và nâng khoa học công nghệ trên thế giới. cao hơn nữa hiệu quả dạy-học lịch sử ở Vì vậy, giáo viên cần phải tăng cường trường trung học phổ thông. việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá KẾT LUẬN trình dạy-học Lịch sử ở trường trung học Theo Nghị quyết TW8, trong bối cảnh phổ thông. Đặc biệt, dựa vào nguồn tài hội nhập và đổi mới giáo dục hiện nay, nguyên phong phú của Internet, giáo viên việc nâng cao chất lượng dạy-học Lịch sử định hướng cho học sinh tiếp cận được với là cấp thiết để thực hiện mục tiêu giáo dục những tư liệu lịch sử mới, những tranh ảnh, của bộ môn. Muốn vậy, chúng ta phải tiến bản đồ… nhằm tạo ra sự hứng thú trong hành nhiều biện pháp cùng một lúc như cải học tập cho học sinh và giúp người học tiến nội dung dạy-học và sách giáo khoa hiểu rõ được bản chất của sự kiện lịch sử. Lịch sử THPT. Đồng thời, chúng ta phải Việc này vừa phù hợp với xu thế thời đại, đổi mới về phương pháp dạy-học, lấy học vừa phù hợp với đặc thù của môn Lịch sử. sinh làm trung tâm của quá trình dạy-học. Ví dụ, khi giảng về chiến thắng Điện Ngoài ra, chúng ta cũng phải nâng cao chất Biên Phủ 1954, giáo viên sử dụng Bản đồ lượng đào tạo năng lực cho đội ngũ giáo 74
  4. viên, trang bị kĩ năng sử dụng công nghệ trong tương lai, việc dạy-học Lịch sử sẽ trở thôn tin vào việc soạn giáo án và giảng dạy nên hứng thú, hấp dẫn hơn đối với cả giáo của giáo viên Lịch sử. Nếu thực hiện được viên lẫn học sinh và chất lượng dạy-học những mục tiêu của Nghị quyết TW8 đề ra, môn Lịch sử sẽ được nâng cao hơn. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. http://laodong.com.vn/xa-hoi/thi-tot-nghiep-thpt-hoc-sinh-chon-mon-lich-su-thap- mot-cach-dang-ngai-187533.bld 2. http://vnexpress.net/tin-tuc/giao-duc/tuyen-sinh/giang-vien-lich-su-xa-hoi-dang-coi- thuong-mon-su-2961671.html. 3. Nguyễn Thế Kim (1999), Nhập môn Sử học, Tập Bài giảng, khoa Lịch Sử, Trường ĐHSPTPHCM. 4. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. * Ngày nhận bài: 15/10/2014. Biên tập xong: 05/11/2014. Duyệt đăng: 07/11/2014 75