Xem mẫu

LIPID VAØ LIPOPROTEIN ÔÛ NGÖÔØI BÌNH THÖÔØNG<br /> Chaâu Ngoïc Hoa*<br /> <br /> TOÙM TAÉT<br /> Muïc tieâu nghieân cöùu: Söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ñaõ daãn ñeán nhöõng thay ñoåi veà loái soáng cuûa ngöôøi<br /> daân, bao goàm thoùi quen aên uoáng vaø möùc tieâu thuï naêng löôïng. Noàng ñoä lipid maùu phuï thuoäc vaøo thoùi quen<br /> aên uoáng cuûa töøng ñòa phöông. Muïc ñích cuûa nghieân cöùu laø khaûo saùt bilan lipid treân ngöôøi bình thöôøng.<br /> Ñoái töôïng vaø phöông phaùp nghieân cöùu: Nghieân cöùu caét ngang thöïc hieän treân 3794 ngöôøi tuoåi töø<br /> 25-70 (1742 nam vaø 1732 nöõ) taïi beänh vieän Nhaân Daân Gia Ñònh vaø beänh vieän Ñaïi hoïc Y Döôïc töø thaùng<br /> 9/2001 tôùi 9/2004. Bilan lipid ñöôïc laøm cho taát caû nhöõng ngöôøi tham gia nghieân cöùu.<br /> Keát quaû: Noàng ñoä trung bình cholesterol, LDL cholesterol vaø triglyceride taêng theo tuoåi ôû caû hai giôùi.<br /> Noàng ñoä HDL cholesterol trung bình giaûm ôû hai nhoùm tuoåi cao nhaát. Tyû leä roái loaïn lipid maùu cuõng thöôøng<br /> gaëp treân ngöôøi bình thöôøng, nhaát laø sau tuoåi 45: 41,5% daân soá coù triglyceride ≥ 150 mg/dl; 28,4% coù<br /> cholesterol ≥ 200 mg/dl; 19,4% coù LDL cholesterol ≥ 160 mg/dl vaø 18,6% coù giaûm HDL cholesterol (< 40<br /> mg/dl ôû nam vaø < 50 mg/dl ôû nöõ).<br /> <br /> SUMMARY<br /> LIPID PROFILE IN HEALTHY SUBJECTS<br /> Chau Ngoc Hoa * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 9 * Supplement of No 1 * 2005: 40 – 42<br /> <br /> Objectives: A social economic development has brought significant changes in the life style of the<br /> population, including food habit and consumption patterm. Lipid level in the blood is depend on local<br /> intake habit in their life style. The purpose of study is to observe the lipid profile in healthy subjects.<br /> Methods: Cross sectional study was conducted in the Nhan Dan Gia Dinh hospital and Medical<br /> University Center with 3794 participants (1742 males and 1732 females) from September 2001 to<br /> September 2004. Age of the patients from 25 to 70 years. Lipid profile was performed in all patients.<br /> Results: The mean blood cholesterol, LDL cholesterol and triglycerides levels increase with age in<br /> both men and women. The mean blood HDL cholesterol decreases in the two oldest age groups.. The<br /> prevalence of this lipidaemia in healthy subjects is also common, especially after the age of 45: 41.5% of<br /> patients have blood triglyceride level of 150 mg/dl and above, 28.4% with cholesterol level ≥ 200 mg/dl,<br /> 19,4% with LDL cholesterol ≥ 160 mg/dl and 18,6% with low HDL cholesterol (< 40 mg/dl for men and <<br /> 50 mg/dl).<br /> <br /> ÑAËT VAÁN ÑEÀ<br /> Beänh lyù maïch vaønh vaãn laø moät trong nhöõng<br /> nguyeân nhaân haøng ñaàu gaây töû vong taïi caùc nöôùc<br /> phöông Taây. Trong vaøi thaäp kyû qua, neáu nhö tyû leä töû<br /> vong vaø tyû leä môùi maéc coù xu höôùng ñöôïc kieåm soaùt toát<br /> ôû caùc nöôùc phaùt trieån thì noù laïi taêng leân maïnh meõ ôû<br /> caùc nöôùc ñang phaùt trieån, ñaëc bieät caùc nöôùc Chaâu<br /> AÙ(5,6). Thaät vaäy söï phaùt trieån neàn kinh teá xaõ hoäi daãn<br /> ∗ Boä Moân Noäi Ñaïi Hoïc Y Döôïc TP.HCM<br /> <br /> 40<br /> <br /> ñeán nhöõng thay ñoåi trong taäp quaùn sinh hoaït, aên<br /> uoáng laøm gia taêng nguy cô maïch vaønh, trong ñoù coù<br /> vai troø cuûa caùc lipoprotein, chuùng toâi tieán haønh khaûo<br /> saùt söï thay ñoåi lipoprotein treân ñoái töôïng khaùm söùc<br /> khoûe ñònh kyø taïi beänh vieän Nhaân Daân Gia Ñònh vaø<br /> beänh vieän Ñaïi hoïc Y Döôïc.<br /> <br /> ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU<br /> •<br /> <br /> Nghieân cöùu moâ taû caét ngang.<br /> <br /> Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 9 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2005<br /> <br /> Nghieân cöùu Y hoïc<br /> •<br /> <br /> Ñoái töôïng nghieân cöùu: bao goàm caùc ñoái töôïng<br /> khaùm söùc khoûe toång quaùt vaø kieåm tra söùc khoûe<br /> ñònh kyø.<br /> <br /> •<br /> <br /> Taát caû ñeàu ñöôïc laøm ECG, xeùt nghieäm bilan lipid<br /> vaø caùc xeùt nghieäm cô baûn khaùc cuûa vieäc khaùm<br /> söùc khoûe toång quaùt.<br /> <br /> •<br /> <br /> Ñöôïc chia laøm 5 nhoùm tuoåi 25-34; 35-44; 45-54;<br /> 55-64 vaø 65-75.<br /> <br /> •<br /> <br /> Soá lieäu ñöôïc xöû lyù baèng phaàn meàm SPSS 10.0<br /> <br /> •<br /> <br /> Soá lieäu ñöïôc trình baøy döôùi daïng trung bình ± ñoä<br /> leäch chuaån P < 0,05 ñöôïc xem laø coù yù nghóa<br /> thoáng keâ (YNTK).<br /> <br /> Baûng 3: Söï thay ñoåi LDLc huyeát thanh theo tuoåi vaø giôùi.<br /> Nhoùm tuoåi<br /> 25-34<br /> 35-44<br /> 45-54<br /> 55-64<br /> 65-75<br /> <br /> Baûng 1: Söï phaân boá daân soá nghieân cöùu theo tuoåi vaø giôùi<br /> Nhoùm tuoåi<br /> 25-34<br /> 35-44<br /> 45-54<br /> 55-64<br /> 65-75<br /> Toång coäng<br /> <br /> Nam<br /> 348 (10%)<br /> 426 (12,3%)<br /> 364 (10,5%)<br /> 314 (9%)<br /> 280 (8%)<br /> 1742<br /> <br /> Nöõ<br /> 355 (10,2%)<br /> 409 (11,7%)<br /> 370 (10,6%)<br /> 306 (8,5%)<br /> 292 (8,4%)<br /> 1732<br /> <br /> YTTK<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> <br /> Baûng 2: Söï thay ñoåi Cholesterol huyeát thanh theo<br /> tuoåi vaø giôùi<br /> Nhoùm tuoåi<br /> 25-34<br /> 35-44<br /> 45-54<br /> 55-64<br /> 65-75<br /> <br /> Nam<br /> 182 ± 24,9<br /> 198 ± 28,7<br /> 201 ± 32,4<br /> 208 ± 29,4<br /> 209 ± 30,1<br /> <br /> Nöõ<br /> 179 ± 27,6<br /> 188 ± 30,1<br /> 197 ± 27,9<br /> 209 ± 30,1<br /> 209 ± 30,4<br /> <br /> YTTK<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> <br /> - Cholesterol huyeát thanh coù xu höôùng taêng daàn<br /> theo tuoåi ôû caû 2 phaùi nam vaø nöõ.<br /> - Möùc cholesterol huyeát thanh ôû nam luoân cao<br /> hôn nöõ ôû caùc nhoùm tuoåi 25-34; 35-44 vaø 45-54 tuy<br /> nhieân söï khaùc bieät chöa coù yù nghóa thoáng keâ.<br /> <br /> YTNC<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> NS<br /> <br /> - Söï gia taêng LDLc roõ ôû tuoåi ≥ 45t.<br /> Baûng 4: Söï thay ñoåi HDLc huyeát thanh theo tuoåi vaø giôùi<br /> Nhoùm tuoåi<br /> 25-34<br /> 35-44<br /> 45-54<br /> 55-64<br /> 65-75<br /> <br /> Nam<br /> 52 ± 10,1<br /> 51 ± 9,7<br /> 51 ± 10,4<br /> 47 ± 8,7<br /> 45 ± 9,3<br /> <br /> Nöõ<br /> 59 ± 11,4<br /> 58 ± 11,7<br /> 56 ± 12,7<br /> 50 ± 9,8<br /> 48 ± 11,7<br /> <br /> P<br /> P<br /> P<br /> P<br /> P<br /> <br /> YTTK<br /> < 0,05<br /> < 0,05<br /> < 0,05<br /> < 0,05<br /> < 0,05<br /> <br /> Nöõ coù trò soá trung bình HDLc huyeát thanh cao<br /> hôn nam ôû cuøng nhoùm tuoåi.<br /> Noàng ñoä trung bình HDLc huyeát thanh coù xu<br /> höôùng giaûm theo tuoåi, roõ nhaát sau 55 tuoåi ôû hai nhoùm<br /> nam vaø nöõ.<br /> Baûng 5: Söï thay ñoåi triglycerid huyeát thanh theo tuoåi<br /> vaø giôùi<br /> Nhoùm tuoåi<br /> 25-34<br /> 35-44<br /> 45-54<br /> 55-64<br /> 65-75<br /> <br /> - Khoâng coù söï khaùc bieät veà thoáng keâ giöõa nam vaø<br /> nöõ cuõng nhö giöõa caùc nhoùm tuoåi.<br /> - NS: Non Significant: khoâng coù yù nghóa thoáng keâ.<br /> <br /> Nöõ<br /> 99 ± 2,1<br /> 104 ± 23,7<br /> 106 ± 22,8<br /> 111 ± 21,6<br /> 113 ± 20,4<br /> <br /> - Söï gia taêng LDLc theo tuoåi vaø caû 2 giôùi nam vaø nöõ.<br /> <br /> KEÁT QUAÛ NGHIEÂN CÖÙU<br /> Trong 36 thaùng thöïc hieän töø 09/2001-09/2004 coù<br /> 3474 ñoái töôïng ñöôïc ñöa vaøo nghieân cöùu, goàm 1742<br /> nam vaø 1732 nöõ ñöôïc phaân thaønh 5 nhoùm tuoåi:<br /> <br /> Nam<br /> 104 ± 20,4<br /> 107 ± 21,2<br /> 112 ± 19,4<br /> 114 ± 22,3<br /> 114 ± 21,4<br /> <br /> Nam<br /> 102 ± 30,1<br /> 122 ± 29,7<br /> 138 ± 27,9<br /> 146 ± 28,8<br /> 146 ± 27,4<br /> <br /> Nöõ<br /> 99 ± 27,7<br /> 104 ± 30,1<br /> 124 ± 21,7<br /> 140 ± 27,3<br /> 142 ± 27,4<br /> <br /> YTTK<br /> NS<br /> NS<br /> P < 0,05<br /> NS<br /> NS<br /> <br /> Söï gia taêng triglycerid huyeát thanh theo tuoåi ôû 2<br /> nhoùm nam vaø nöõ.<br /> -<br /> <br /> Söï gia taêng thaáy roõ ôû töø nhoùm tuoåi > 45.<br /> <br /> Nhoùm 45-54 noàng ñoä triglycerid huyeát thanh ôû<br /> nam > nöõ vaø P < 0,05.<br /> Baûng 6: Tyû leä ngöôøi khoûe maïnh coù roái loaïn chuyeån<br /> hoaù lipid.<br /> Daïng RLCH lipid<br /> Nam (%) Nöõ (%) Toång (%)<br /> Cholesterol ≥ 200 mg/dl<br /> 15,6<br /> 12,8<br /> 28,4<br /> HDL thaáp<br /> 6,9<br /> 11,7<br /> 18,6<br /> (nam < 40mg/dl, nöõ < 50 mg/dl)<br /> LDLc ≥ 160 mg/dl<br /> 11,35 8,05<br /> 19,4<br /> Triglycerid ≥ 150 mg/dl<br /> 24,2<br /> 17,3<br /> 41,5<br /> <br /> - Nhoùm tuoåi > 55 möùc cholestrol ôû 2 giôùi gaàn<br /> töông ñöông nhau.<br /> <br /> 41<br /> <br /> Baûng 7: Tyû leä ngöôøi khoûe maïnh coù RLCH lipid theo<br /> theo tuoåi<br /> Nhoùm<br /> 25-34<br /> 35-44<br /> 45-54<br /> 55-64<br /> 65-75<br /> Toång coäng<br /> <br /> Cholesterol ≥ LDLc ≥ 160 HDLc thaáp TG ≥ 150<br /> 200 (%)<br /> (%)<br /> (%)<br /> (%)<br /> 0<br /> 0<br /> 0<br /> 0<br /> 2,5<br /> 2,1<br /> 0<br /> 2,5<br /> 10<br /> 6<br /> 3<br /> 15<br /> 8<br /> 5,3<br /> 6<br /> 13<br /> 8<br /> 6<br /> 7,5<br /> 11<br /> 28,5<br /> 19,4<br /> 18,5<br /> 41,5<br /> <br /> ra chuû yeáu ôû nhoùm tuoåi > 45(3,4).<br /> Nghieân cöùu taïi Anh cho thaáy tyû leä cholesterol ≥<br /> 200mg/dl vaøo khoaûng 66%, taïi Trung Quoác laø 65%,<br /> Iran laø 66,3%, AÁn Ñoä laø 57%. Tyû leä naøy cao hôn nhieàu<br /> so vôùi chuùng toâi. Rieâng veà tyû leä HDLc thaáp laø 19,2% ôû<br /> Anh; 18,6% ôû Trung Quoác; 16,9% ôû Iran vaø 28,2% ôû<br /> AÁn Ñoä – tyû leä naøy gaàn vôùi nghieân cöùu chuùng toâi hôn.<br /> <br /> KEÁT LUAÄN<br /> <br /> Khaûo saùt söï bieán ñoåi lipoprotein treân 3474 ngöôøi<br /> khoûe maïnh chuùng toâi nhaän thaáy:<br /> <br /> Qua 3474 ngöôøi khoûe maïnh ñöôïc khaûo saùt veà<br /> bilan lipid chuùng toâi ruùt ra ñöôïc nhöõng keát luaän sau:<br /> <br /> Trò soá trung bình cholesterol toaøn phaàn, HDLc<br /> vaø triglycerid huyeát thanh coù xu höôùng gia taêng theo<br /> tuoåi, ñieàu naøy quan saùt thaáy ñöôïc ôû caû 2 phaùi nam vaø<br /> nöõ.<br /> <br /> Trò soá trung bình cholesterol toaøn phaàn, LDLc vaø<br /> triglycerid huyeát thanh coù xu höôùng taêng daàn theo<br /> tuoåi ôû caû 2 phaùi (p < 0,05). Ñieàu naøy töông töï nhö<br /> caùc nghieân cöùu nöôùc ngoaøi, nhöng trò soá trung bình ôû<br /> ngöôøi Vieät Nam thaáp hôn.<br /> <br /> Caùc trò soá trung bình baét ñaàu gia taêng roõ ôû nhoùm<br /> tuoåi > 45. Caùc nghieân cöùu veà dòch teã hoïc veà<br /> lipoprotein<br /> nhö<br /> PROCAM<br /> (Prospective<br /> Cardiovascular Munster Study), nghieân cöùu veà yeáu toá<br /> nguy cô beänh maïch vaønh taïi Anh, ñeàu cho nhöõng<br /> nhaän xeùt töông töï. Tuy nhieân caùc trò soá trung bình ôû<br /> caùc daân soá nghieân cöùu naøy cao hôn so vôùi nghieân cöùu<br /> chuùng toâi. So vôùi nghieân cöùu cuûa Phaïm Thò Mai thì trò<br /> soá trung bình cuûa chuùng toâi cao hôn(1,2).<br /> Veà HDLc trong nghieân cöùu chuùng toâi cho thaáy ôû<br /> nöõ HDLc luoân cao hôn nam ôû moïi nhoùm tuoåi coù yù<br /> nghóa thoáng keâ. Noàng ñoä HDLc giaûm theo tuoåi, thaáy<br /> roõ ôû phaùi nöõ ≥ 55t. Ñaây laø moät trong nhöõng nguyeân<br /> nhaân giaûi thích tyû leä beänh maïch vaønh ôû nöõ coù xu<br /> höôùng gia taêng sau tuoåi 50.<br /> Nghieân cöùu PROCAM cuõng cho thaáy trò soá naøy ôû<br /> nöõ luoân cao hôn nam ôû moïi nhoùm tuoåi, nhöng khoâng<br /> coù ghi nhaän söï giaûm HDLc theo tuoåi(2).<br /> Tyû leä ngöôøi khoûe maïnh coù nhöõng baát thöôøng<br /> lipoprotein khaù cao 41,5% coù triglycerid ≥ 150mg/dl,<br /> 28,71% coù cholesterol ≥ 200mg/dl; 19,4% coù LDLc ≥<br /> 160mg/l vaø 18,6% coù HDLc thaáp, caùc roái loaïn naøy xaûy<br /> <br /> 42<br /> <br /> Trò soá trung bình HDLc coù xu höôùng giaûm theo<br /> tuoåi, ñieàu naøy quan saùt roõ ôû phaùi nöõ töø tuoåi ≥ 55. Trò<br /> soá trung bình LDLc so vôùi nöôùc ngoaøi töông ñöông.<br /> Roái loaïn chuyeån hoaù lipid ôû ngöôøi khoeû maïnh<br /> chieám tyû leä khaù cao, taäp trung chuû yeáu ôû nhoùm tuoåi ><br /> 45. Cuï theå laø 41,5% coù triglycerid ≥ 150mg/dl; 28,4%<br /> coù cholestrol ≥ 200mg/dl; 19,4% coù LDLc ≥ 160mg/dl<br /> vaø 18,6% coù HDLc thaáp.<br /> <br /> TAØI LIEÄU THAM KHAÛO<br /> 1.<br /> <br /> 2.<br /> <br /> 3.<br /> 4.<br /> 5.<br /> <br /> Phaïm Thò Mai: Söï thay ñoåi noàng ñoä lipid vaø<br /> lipoprotein huyeát thanh theo tuoåi vaø giôùi. Taïp chí Y<br /> hoïc thöïc haønh 91, soá 4, trang 45-47.Assman.G. Results<br /> and collusions of the Prospective Cardiovascular<br /> Munster (PROCAM) study. Lipid metabolism disorder<br /> and coronary heart disease 1993,21-23.<br /> British heart foundation. Mortality. Coronary heart<br /> disease statistics. British heart foundation statistics<br /> database 2003; 14-34.<br /> British heart foundation blood cholesterol. British<br /> heart foundation statistics database 2003: 144-150.<br /> Durrington Paul and A. Snideman. Epidemiolozy and<br /> pathophysiology hyperlipodemia 2000; 18-27.<br /> Durrington. P and Snideman A. Clinical and<br /> laboratory test hyperlipodemia 2000; 100-104.<br /> <br />