Xem mẫu

  1. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH ðI M TIN TH TRƯ NG B O HI M [2007 Juin] Tóm t t cam k t gia nh p WTO c a Vi t Nam http://www.baohiem.pro.vn/Ins_News_Article.asp?CatID=66&ID=1655 B Thương m i v a có m t b n tóm t t v k t qu ñàm phán gia nh p WTO. ðây ñư c xem là m t b n tóm t t bao quát nh t các v n ñ cơ b n nh t v cam k t gia nh p WTO c a Vi t Nam. B n tóm t t này ñư c t ng h p trên cơ s các văn ki n gia nh p WTO c a Vi t Nam ñã ñư c Ban công tác v vi c Vi t Nam gia nh p WTO phê chu n trong phiên h p th 14 ngày 26/10 v a qua. Cam k t ña phương Theo k t qu ñàm phán, Vi t Nam ñ ng ý tuân th toàn b các hi p ñ nh và quy ñ nh mang tính ràng bu c c a WTO t th i ñi m gia nh p. Tuy nhiên do nư c ta ñang phát tri n trình ñ th p l i ñang trong quá trình chuy n ñ i nên ta yêu c u và ñư c WTO ch p nh n cho hư ng m t th i gian chuy n ñ i ñ th c hi n m t s cam k t có liên quan ñ n thu tiêu th ñ c bi t, tr c p phi nông nghi p, quy n kinh doanh. Các cam k t chính trong v n ñ ña phương là: Vi t Nam ch p nh n b coi là n n kinh t phi th trư ng trong 12 năm t c là không mu n hơn 31/12/2008. Tuy nhiên, trư c th i ñi m trên, n u ta ch ng minh ñư c v i ñ i tác nào là kinh t Vi t Nam hoàn toàn ho t ñ ng theo cơ ch th trư ng thì ñ i tác ñó ng ng áp d ng ch ñ “phi th trư ng” ñ i v i ta. Ch ñ “phi th trư ng” ch có ý nghĩa trong các v ki n ch ng bán phá giá. Các thành viên WTO không có quy n áp d ng cơ ch t v ñ c thù ñ i v i hàng xu t kh u nư c ta dù ta b coi là n n kinh t phi th trư ng. D t may, các thành viên WTO s không ñư c áp d ng h n ng ch d t may ñ i v i ta khi vào WTO (riêng trư ng h p ta vi ph m quy ñ nh WTO v tr c p b c m ñ i v i hàng d t may thì m t s nư c có th có bi n pháp trã ñũa nh t ñ nh). Ngoài ra thành viên WTO cũng s không ñư c áp d ng t v ñ c bi t ñ i v i hàng d t may c a nư c ta. Tr c p phi công nghi p, Vi t Nam ñ ng ý bãi b hoàn toàn các lo i tr c p b c m theo quy ñ nh WTO như tr c p xu t kh u và tr c p n i ñ a hóa. Tuy nhiên v i các ưu ñãi ñ u tư dành cho hàng xu t kh u ñã c p trư c ngày gia nh p WTO, ta ñư c b o lưu th i gian quá ñ là 5 năm (tr ngành d t may) Tr c p nông nghi p, Vi t Nam cam k t không áp d ng tr c p xu t kh u ñ i v i nông s n t th i ñi m gia nh p. Tuy nhiên, ta b o lưu quy n ñư c hư ng m t s quy ñ nh riêng c a WTO dành cho nư c ñang phát tri n trong lĩnh v c này. ð i v i lo i h tr mà WTO quy ñ nh phi c t gi m nhìn chung ta duy trì ñư c m c không quá 10% giá tr sn lư ng. Ngoài m c này, ta còn bo lưu thêm m t s kho n h tr n a vào kho ng 4.000 t ñ ng m i năm. Các lo i tr c p mang tính ch t khuy n nông hay tr c p ph c v phát tri n nông nghi p ñư cWTO cho phép nên ta ñư c áp d ng không h n ch . Quy n kinh doanh (quy n xu t nh p kh u hàng hóa): tuân th quy ñ nh WTO, Vi t Nam ñ ng ý cho doanh nghi p và cá nhân nư c ngoài ñư c quy n xu t nh p kh u hàng hóa như ngư i Vi t Nam k t khi gia nh p, tr các m t hàng thu c danh m c thương m i nhà nư c (như xăng d u, thu c lá ñi u, xì gà, băng ñĩa hình, báo chí) và m t s m t hàng nh y c m khác mà ta ch cho phép sau m t th i gian chuy n ñ i (như g o và dư c ph m). Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  2. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH Cam k t c a Vi t Nam ñ ng ý cho phép doanh nghi p và cá nhân nư c ngoài không có hi n di n t i Vi t Nam ñư c ñăng ký quy n xu t nh p kh u t i Vi t Nam. Quy n xu t kh u ch là quy n ñ ng tên trên t khi h i quan ñ làm th t c xu t nh p kh u. Trong m i trư ng h p, DN và cá nhân nư c ngoài s không ñư c t ñ ng tham gia vào h th ng phân ph i trong nư c. Các cam k t v quy n kinh doanh s không nh hư ng ñ n quy n c a ta trong vi c ñưa ra các quy ñ nh ñ qu n lý d ch v phân ph i, ñ c bi t ñ i v i arn ph m nh y c m như dư c ph m, xăng d u, báo - t p chí… Thu tiêu th ñ c bi t ñ i v i rư u và bia, các thành viên WTO ñ ng ý cho ta th i gian chuy n ñ i không quá 3 năm ñ ñi u ch nh l i thu tiêu th ñ c bi t ñ i v i rư u và bia cho phù h p v i quy ñ nh WTO. Hư ng s a ñ i là ñ i v i rư u trên 20 ñ c n ho c s áp d ng m t m c thu tuy t ñ i ho c m t m c thu ph n trăm. ð i v i bia, s ch áp d ng m t m c thu ph n trăm. ð i v i doanh nghi p nhà nư c, doanh nghi p thương m i nhà nư c, cam k t trong lĩnh v c này là nhà nư c s không can thi p tr c ti p hay gián ti p vào ho t d ng DNNN. Tuy nhiên, nhà nư c v i tư cách là m t c ñông ñư c can thi p bình ñ ng vào ho t ñ ng c a DN như các c ñông khác. Ta cũng ñ ng ý cách hi u mua s m c a DNNN không ph i là mua s m Chính ph . T l c ph n thông qua quy t ñ nh t i DN: ði u 52 và 104 c a Lu t DN quy ñ nh m t s v n ñ quan tr ng có liên quan ñ n ho t ñ ng c a công ty TNHH và Công ty c ph n ch ñư c phép thông qua khi có s phi u ñ i di n ít nh t là 65% ho c 75% v n góp ch p thu n. Quy ñ nh này có th vô hi u hóa quy n c a bên góp ña s v n trong liên doanh. Do v y, ta ñã x lý theo hư ng cho phép các bên tham gia liên doanh ñư c th a thu n v n ñ này trong ñi u l công ty M t s bi n pháp h n ch nh p kh u, ta ñ ng ý cho kh u xe máy phân ph i l n không mu n hơn ngày 31/5/2007. V i thu c lá ñi u và xì gà, ta ñ ng ý b bi n pháp c m nh p kh u t th i ñi m gia nh p. Tuy nhiên s ch có m t DN nhà nư c ñư c quy n nh p kh u toàn b thu c lá ñi u và xì gà. M c thu nh p kh u mà ta ñàm phán ñư c cho hai m t hàng này là r t cao. V i ôtô cũ ta cho phép nh p kh u các lo i xe ñã qua s d ng không quá 5 năm. Cam k t th c hi n minh b ch hóa, ngay t khi gia nh p s công b d th o các văn b n quy ph m pháp lu t do Qu c h i, U ban thư ng v qu c h i và Chính ph ban hành ñ l y ý ki n nhân dân. Th i h n dành cho vi c góp ý và s a ñ i t i thi u là 60 ngày. Vi t Nam cũng cam k t s ñăng công khai các văn b n pháp lu t trên các t p chí, tran tin ñi n t c a b , ngành. M t s cam k t liên quan khác: thu xu t kh u, Vi t Nam ch cam k t s gi m thu xu t kh u ñ i v i ph li u kim lo i ñen và màu theo l trình, không cam k t v thu xu t kh u c a các s n ph m khác. V ña phương, Vi t Nam còn ñàm phán m t s v n d ña phưng khác như bo h quy n s h u trí tu , ñ c bi t là s d ng ph n m m h p pháp trong c quan Chính ph . ð nh giá tính thu xu t nh p kh u, các bi n pháp ñ u tư liên quan ñ n thương m i, các bi n pháp hàng rào k thu t trong thương m i… V i n i dung này, ta cam k t tuân th các quy ñ nh c a WTO k t khi gia nh p. Cam k t v thu nh p kh u M c cam k t chung c a Vi t Nam là ñ ng ý ràng bu c m c tr n cho toàn b bi u thu (10.600 dòng). M c thu bình quân toàn bi u ñư c gi m t m c hi n hành 17,4% xu ng còn 13,4% th c hi n d n trung bình trong 5 = 7 năm. M c thu bình quân ñ i v i hàng nông s n gi m t m c hi n hành 23,5% xu ng còn 20,9% th c hi n trong 5 - 7 năm. V i hàng công nghi p t 16,8% xu ng còn 12,6% th c hi n ch y u trong vòng 5 - 7 năm. Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  3. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH M c cam k t c th : s có kho ng hơn 1/3 dòng s dòng thu s ph i c t gi m, ch y u là các dòng có thu su t trên 20%. Các m t hàng tr ng y u, nh y c m ñ i v i n n kinh t như nông s n, xi măng, s t thép, v t li u xây d ng, ôtô - xe máy… v n duy trì ñư c m c b o h nh t ñ nh. Nh ng ngành có m c gi m thu nhi u nh t bao g m: d t may, cá và s n ph m cá, g và gi y, hàng ch t o khác, máy móc và thi t b ñi n - ñi n t . Bên c nh ñó, Vi t Nam ñ t ñư c m c thu tr n cao hơn m c ñang áp d ng ñ i v i nhóm hàng xăng d u, kim l ai, hóa ch t là phương ti n v n t i. Cam k t c a Vi t Nam s c t gi m thu theo m t s hi p ñ nh t do theo ngành c a WTO (gi m thu xu ng 0% ho c m c th p). ðây là hi p ñ nh t nguy n c a WTO nhưng các nư c m i gia nh p ñ u ph i tham gia m t s ngành. Ngành mà ta cam k t tham gia là s n ph m công ngh thông tin (d t may và thi t b y t . Ta cũng tham gia m t ph n v i th i gian th c hi n t 3 - 5 năm ñ i v i ngành thi t b máy bay, hóa ch t và thi t b xây d ng. V V h n ng ch thu quan, ta b o lưu quy n áp d ng v i ñư ng, tr ng gia c m, lá thu c lá và mu i. Cam k t v m c a th trư ng d ch v V di n cam k t, trong BTA v i Hoa Kỳ ta ñã cam k t 8 ngành d ch v kho ng 65 phân ngành. Trong th a thu n WTO, ta cam k t ñ 11 ngành d ch v , tính theo phân ngành kho ng 110 ngành. V m c ñ cam k t, v i h u h t các ngành d ch v , trong ñó có nh ng ngành nh y c m như b o hi m, phân ph i, du l ch… ta gi ñư c m c ñ cam k t g n như trong BTA. Riêng vi n thông, ngân hàng và ch ng khoán, ñ s m k t thúc ñàm phán, ta ñã có m t s bư c ti n nhưng nhìn chung không quá xa so v i hi n tr ng và ñ u phù h p v i ñ nh hư ng phát tri n ñã ñư c phê duy t cho các ngành này. Cam k t chung cho các ngành d ch v v cơ b n như BTA. Trư c h t, công ty nư c ngoài không ñư c hi n di n t i Vi t Nam dư i hình th c chi nhánh, tr phi ñi u ñó ñư c ta cho phép trong t ng ngành c th . Ngoài ra, công ty nư c ngoài tuy ñư c phép ñưa cán b qu n lý vào làm vi c t i Vi t Nam nhưng ít nh t 20%cán b qu n lý c a công ty ph i là ngư i Vi t Nam. Cu i cùng, ta cho phép t ch c và cá nhân nư c ngoài ñư c mua c ph n trong các doanh nghi p Vi t Nam nhưng t l ph i phù h p v i m c m c a th trư ng ngành ñó. Riêng ngân hàng ta ch cho phép ngân hàng nư c ngoài mua t i ña 30% c ph n. D ch v khai thác h tr d u khí: ð ng ý cho phép các DN nư c ngoài ñư c thành l p công ty 100% v n nư c ngoài sau 5 năm k t khi gia nh p ñ ñáp ng các d ch v h tr khai thác d u khí. Tuy nhiên, Vi t Nam còn gi nguyên quy n qu n lý các ho t ñ ng trên bi n, th m l c ñ a và quy n ch ñ nh các ty thăm dò, khai thác tài nguyên. B o lưu ñư c m t danh m c các d ch v dành riêng cho các DN Vi t Nam như d ch v bay, d ch v cung c p trang thi t b và v t ph m cho dàn khoan xa b … T t c các công ty vào Vi t Nam cung ng d ch v h tr d u khí ñ u ph i ñăng ký v i cơ quan nhà nư c có th m quy n. D ch v vi n thông, Vi t Nam có thêm m t s nh n như ng so v i BTA nhưng m c ñ h p lý, phù h p v i chi n lư c phát tri n c a. C th là cho phép thành l p liên doanh ña s v n nư c ngoài ñ cung c p d ch v vi n thông không g n v i h t ng m ng (ph i thuê m ng do DN Vi t Nam n m quy n ki m soát) và n i l ng m t chút v vi c cung c p d ch v qua biên gi i ñ ñ i l y gi l i h n ch áp d ng cho vi n thông có g n v i h t ng m ng ( ch các các doanh nghi p nhà nư c n m ña s v n m i ñ u tư h t ng m ng, nư c ngoài ch ñư c góp v n ñ n 49% và cũng ch ñư c liên doanh v i ñ i tác Vi t Nam ñã ñư c c p phép). D ch v phân ph i, v cơ b n gi ñư c như BTA, t c là khá ch t só v i các nư c m i gia nh p. Trư c h t, v th i ñi m cho phép thành l p DN 100% v n nư c ngoài là như BTA (1/1/2009). Th hai, Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  4. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH tương t như BTA, ta không m c a th trư ng phân ph i xăng d u, dư c ph m, sách báo, t p chí, băng hình, thu c lá, g o, ñư ng và kim lo i quý cho nư c ngoài. Nhi u s n ph m nh y c m như s t thép, xi măng, phân bón… ta ch m c a th trư ng sau 3 năm. DN có v n ñ u tư nư c ngoài, m ñi m bán l th hai tr ñi ph i ñư c ta cho phép theo t ng trư ng h p c th . D ch v b o hi m, v t ng th , m c ñ cam k t ngang BTA, tuy nhiên, ta ñ ng ý cho Hoa Kỳ thành l p chi nhánh b o hi m phi nhân th sau 5 năm k t ngày gia nh p. D ch v ngân hàng, ta ñ ng ý cho thành l p ngân hàng con 100% v n nư c ngoài không mu n hơn ngày 1/4/2007. Ngoài ra ngân hàng nư c ngoài mu n ñư c thành l p chi nhánh t i Vi t Nam nhưng chi nhánh ñó không ñư c phép m chi nhánh ph và v n phi ch u h n ch v huy ñ ng ti n g i b ng VND t th nhân Vi t Nam trong vòng 5 năm k t khi ta gia nh p WTO. Ta v n gi ñư c h n ch v mua c ph n trong ngân hàng Vi t Nam. (không quá 30%). D ch v ch ng khoán, ta cho phép thành l p công ty ch ng khoán 100% v n nư c ngoài và chi nhánh sau 5 năm k t khi gia nh p WTO Cac cam k t khác, v i các ngành còn l i như du l ch, giáo d c, pháp lý, k toán, xâyd ng, v n t i… m c ñ cam k t v c bn không khác xa so v i BTA. Ngoài ra không m c a d ch v in n - xu t b n. (Ngu n: VietnamNet, IIC c p nh t 07/11/2006) Các cam k t WTO nh hư ng th nào ñ n b o hi m? http://www.baohiem.pro.vn/Ins_News_Article.asp?CatID=66&ID=1698 Th c hi n cam k t gia nh p T ch c Thương m i Th gi i (WTO), th trư ng b o hi m Vi t Nam s ch u tác ñ ng m nh c v quy mô, ch t lư ng và c s n ñ nh trong th trư ng tài chính nói chung. Theo B Tài chính, tác ñ ng c a các cam k t m c a th trư ng b o hi m trong vi c Vi t Nam cam k t gia nh p WTO có th ñư c nhìn nh n t hai khía c nh, tác ñ ng tích c c và tiêu c c. Quá trình h i nh p s làm gi m chi phí d ch v , ch t lư ng d ch v ñư c nâng cao, năng l c th trư ng ñư c m r ng, công ngh qu n lý m i ñư c chuy n giao, trình ñ ñ i ngũ cán b ñư c nâng cao... Nhưng, vi c th c hi n các cam k t cũng d n ñ n các kh năng gây b t n ñ nh nói chung c a th trư ng tài chính, m t vai trò ch ñ o c a thành ph n kinh t nhà nư c, h th ng quy ñ nh qu n lý chưa theo k p ñư c v i m c ñ m c a th trư ng... 1. V cam k t cung c p d ch v qua biên gi i Ngay sau khi Vi t Nam tr thành thành viên chính th c c a WTO, các doanh nghi p b o hi m nư c ngoài s ñư c phép cung c p các d ch v b o hi m như b o hi m v n t i qu c t , tái b o hi m và môi gi i b o hi m, d ch v ñánh giá r i ro, gi i quy t khi u n i và tư v n b o hi m và ñ c bi t là ñư c phép cung c p d ch v b o hi m cho các d án, doanh nghi p có v n ñ u tư nư c ngoài t i Vi t Nam mà không c n thành l p pháp nhân t i Vi t Nam. Trong th i gian ñ u, các cam k t này có th s nh hư ng m nh t i m t s lo i hình b o hi m phi nhân th và gi i h n trong nhóm ñ i tư ng ngư i nư c ngoài và các d án có v n ñ u tư nư c ngoài t i Vi t Nam. Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  5. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH Tuy nhiên, trong th i gian trung h n thì v i s l n m nh c a các doanh nghi p b o hi m phi nhân th trong nư c (xét v m t uy tín và năng l c tài chính) thì các cam k t này không có nh hư ng nhi u, m t ph n do tâm lý khách hàng thư ng có thiên hư ng l a ch n doanh nghi p b o hi m có tr s t i Vi t Nam, là nh ng doanh nghi p n m thông tin v r i ro t t nh t do ñó có kh năng b o hi m t t nh t, m t khác các doanh nghi p b o hi m nư c ngoài thông thư ng cũng mu n thành l p pháp nhân ñ cung c p d ch v t t hơn. Hơn n a, theo xu th chung và tri n v ng phát tri n c a ngành b o hi m Vi t Nam, t tr ng phí b o hi m phi nhân th trong t ng doanh thu phí b o hi m c a c th trư ng s gi m d n so v i nhân th , do ñó nh ng tác ñ ng c a cam k t này ñ i v i ngành b o hi m s gi m d n theo th i gian. 2. V các cam k t hi n di n thương m i Có th nói, các cam k t cho phép thành l p pháp nhân th c hi n kinh doanh d ch v b o hi m là nh ng cam k t mang tính ch t t do hoá th trư ng b o hi m và có nh hư ng l n nh t ñ i v i các doanh nghi p b o hi m hi n ñã ho t ñ ng trên th trư ng cũng như t i tình hình chung c a th trư ng. Vi c cho phép thêm các doanh nghi p b o hi m có v n ñ u tư nư c ngoài tham gia cung c p d ch v b o hi m t i th trư ng Vi t Nam s tăng thêm năng l c khai thác b o hi m c a th trư ng b o hi m. Bên c nh ñó, các doanh nghi p b o hi m nư c ngoài v i kinh nghi m ho t ñ ng lâu năm trên ph m vi qu c t s giúp chuy n giao công ngh khai thác b o hi m và ñào t o ñ i ngũ cán b làm công tác b o hi m t i Vi t Nam. V i năng l c tài chính m nh, các doanh nghi p b o hi m m i tham gia th trư ng này cũng s cho ra ñ i các s n ph m b o hi m m i, ñáp ng t t hơn nhu c u c a khách hàng. Trong ñi u ki n cung c p d ch v t t hơn, khách hàng s là ñ i tư ng hư ng l i nhi u nh t. ð c bi t, chi phí b o hi m là m t c u ph n ngày càng quan tr ng trong chi phí s n xu t và kinh doanh c a các ñơn v kinh t khi n n kinh t ngày càng phát tri n, vì v y gi m giá thành ñ u vào ñ i v i chi phí b o hi m s giúp gi m m t cách tương ñ i giá thành s n xu t s n ph m và d ch v ñ u ra c a các doanh nghi p Vi t Nam và là cơ s ñ tăng s c c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam nói chung trong ñi u ki n toàn c u hoá ngày càng ñư c ñ y m nh. Có th nói, vi c cho phép các doanh nghi p b o hi m nư c ngoài tham gia vào th trư ng b o hi m Vi t Nam s ñem l i nh ng l i ích t ng th cho th trư ng. Tuy nhiên, song song v i các khía c nh tích c c như v y, ñi u ki n th trư ng b o hi m v i s có m t c a nhi u doanh nghi p b o hi m nư c ngoài cũng s ñ t ra m t s v n ñ như c nh tranh không lành m nh, h th ng pháp lý chưa ñ m nh ñ ki m soát ho t ñ ng ña d ng c a các doanh nghi p này, song các v n ñ này có th ñư c ki m soát t t n u có nh ng bư c ñi phù h p trong công tác qu n lý Nhà nư c ñ i v i ho t ñ ng c a th trư ng. 3. Cam k t liên quan ñ n kinh doanh các d ch v b o hi m b t bu c Hi n nay, b o hi m b t bu c theo lu t ñ nh g m: b o hi m trách nhi m dân s c a ch xe cơ gi i, b o hi m trách nhi m dân s c a ngư i v n chuy n hàng không ñ i v i hành khách; b o hi m trách nhi m ngh nghi p ñ i v i ho t ñ ng tư v n pháp lu t; b o hi m trách nhi m ngh nghi p c a doanh nghi p môi gi i b o hi m; B o hi m cháy, n ; và các lo i b o hi m khác ñư c quy ñ nh theo ñi u ki n phát tri n c a n n kinh t . Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  6. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH Trong nh ng năm g n ñây, t tr ng phí b o hi m thu t b o hi m b t bu c khá l n trong t ng phí b o hi m phi nhân th . Tuy nhiên, t tr ng phí b o hi m t lo i hình b o hi m b t bu c này s gi m tương ñ i qua th i gian khi các nhu c u b o hi m ti m năng trên th trư ng ñư c khai thác t t hơn do các doanh nghi p ngày càng trư ng thành v năng l c v n cũng như v trình ñ chuyên môn. Do ñó, vi c cho phép các doanh nghi p b o hi m có v n ñ u tư nư c ngoài cung c p các d ch v này s không nh hư ng nhi u ñ n th trư ng b o hi m mà ch nh hư ng ñ n th ph n c a các doanh nghi p b o hi m ho t ñ ng trên th trư ng và ch trong lĩnh v c phi nhân th . 4. Cam k t xo b t l tái b o hi m b t bu c sau 1 năm Hi n nay, các doanh nghi p b o hi m khi th c hi n tái b o hi m ra nư c ngoài ñ u ph i th c hi n tái b o hi m b t bu c t i thi u 20% v i T ng công ty c ph n tái b o hi m Qu c gia Vi t Nam (VINARE). Vì v y th c hi n cam k t xoá b t l tái b o hi m b t bu c này s có tác ñ ng kép, trư c tiên là nh hư ng t i ho t ñ ng c a VINARE, ñ ng th i nh hư ng ñ n t ng m c phí gi l i c a th trư ng b o hi m phi nhân th . ð i v i các doanh nghi p b o hi m khác trên th trư ng, cam k t này n u ñư c áp d ng chung s t o ñi u ki n cho h linh ho t hơn trong công tác tái b o hi m và t o ñi u ki n tái b o hi m có l i hơn xét v m t kinh t . (Ngu n: VnEconomy, IIC c p nh t 27/11/2006) Ngành b o hi m Vi t Nam: Tác ñ ng m nh t các cam k t WTO http://www.baohiem.pro.vn/Ins_News_Article.asp?CatID=66&ID=1714 Th c hi n cam k t gia nh p T ch c Thương m i th gi i (WTO), th trư ng b o hi m VN s ch u tác ñ ng m nh c v quy mô, ch t lư ng và c s n ñ nh trong th trư ng tài chính nói chung. Theo B Tài chính, tác ñ ng c a các cam k t m c a th trư ng b o hi m trong vi c VN cam k t gia nh p WTO có th ñư c nhìn nh n t hai khía c nh, tác ñ ng tích c c và tiêu c c. Quá trình h i nh p s làm gi m chi phí d ch v , ch t lư ng d ch v ñư c nâng cao, năng l c th trư ng ñư c m r ng, công ngh qu n lý m i ñư c chuy n giao, trình ñ ñ i ngũ cán b ñư c nâng cao... Nhưng, vi c th c hi n các cam k t cũng d n ñ n các kh năng gây b t n ñ nh nói chung c a th trư ng tài chính, m t vai trò ch ñ o c a thành ph n kinh t nhà nư c, h th ng quy ñ nh qu n lý chưa theo k p ñư c v i m c ñ m c a th trư ng... Ngay sau khi VN tr thành thành viên chính th c c a WTO, các DN b o hi m nư c ngoài s ñư c phép cung ng các d ch v b o hi m như b o hi m v n t i qu c t , tái b o hi m và môi gi i b o hi m, d ch v ñánh giá r i ro, gi i quy t khi u n i và tư v n b o hi m và ñ c bi t là ñư c phép cung ng d ch v b o hi m cho các d án, DN có v n ñ u tư nư c ngoài t i VN mà không c n thành l p pháp nhân t i VN. Trong th i gian ñ u, các cam k t này có th s nh hư ng m nh t i m t s lo i hình b o hi m phi nhân th và gi i h n trong nhóm ñ i tư ng ngư i nư c ngoài và các d án có v n ñ u tư nư c ngoài t i VN. Tuy nhiên, trong th i gian trung h n thì v i s l n m nh c a các DN b o hi m phi nhân th trong nư c (xét v m t uy tín và năng l c tài chính) thì các cam k t này không có nh hư ng nhi u, m t ph n do tâm lý khách hàng thư ng có thiên hư ng l a ch n DN b o hi m có tr s t i VN, là nh ng Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  7. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH DN n m thông tin v r i ro t t nh t. do ñó có kh năng b o hi m t t nh t. m t khác, các DN b o hi m nư c ngoài thông thư ng cũng mu n thành l p pháp nhân ñ cung ng d ch v t t hơn. Hơn n a, theo xu th chung và tri n v ng phát tri n c a ngành b o hi m VN, t tr ng phí b o hi m phi nhân th trong t ng doanh thu phí b o hi m c a c th trư ng s gi m d n so v i nhân th . do ñó, nh ng tác ñ ng c a cam k t này ñ i v i ngành b o hi m s gi m d n theo th i gian. Có th nói, các cam k t cho phép thành l p pháp nhân th c hi n kinh doanh d ch v b o hi m là nh ng cam k t mang tính ch t t do hoá th trư ng b o hi m và có nh hư ng l n nh t ñ i v i các DN b o hi m hi n ñã ho t ñ ng trên th trư ng cũng như t i tình hình chung c a th trư ng. Vi c cho phép thêm các DN b o hi m có v n ñ u tư nư c ngoài tham gia cung ng d ch v b o hi m t i th trư ng VN s tăng thêm năng l c khai thác b o hi m c a th trư ng b o hi m. Bên c nh ñó, các DN b o hi m nư c ngoài v i kinh nghi m ho t ñ ng lâu năm trên ph m vi qu c t s giúp chuy n giao công ngh khai thác b o hi m và ñào t o ñ i ngũ cán b làm công tác b o hi m t i VN. Có th nói, vi c cho phép các DN b o hi m nư c ngoài tham gia th trư ng b o hi m VN s ñem l i nh ng l i ích t ng th cho th trư ng. Tuy nhiên, song song v i các khía c nh tích c c như v y, ñi u ki n th trư ng b o hi m v i s có m t c a nhi u DN b o hi m nư c ngoài cũng s ñ t ra m t s v n ñ như c nh tranh không lành m nh, h th ng pháp lý chưa ñ m nh ñ ki m soát ho t ñ ng ña d ng c a các DN này. Song các v n ñ này có th ñư c ki m soát t t n u có nh ng bư c ñi phù h p trong công tác qu n lý nhà nư c ñ i v i ho t ñ ng c a th trư ng. Hi n nay, b o hi m b t bu c theo lu t ñ nh g m: b o hi m trách nhi m dân s c a ch xe cơ gi i, b o hi m trách nhi m dân s c a ngư i v n chuy n hàng không ñ i v i hành khách; b o hi m trách nhi m ngh nghi p ñ i v i ho t ñ ng tư v n pháp lu t; b o hi m trách nhi m ngh nghi p c a DN môi gi i b o hi m; B o hi m cháy, n ; và các lo i b o hi m khác ñư c quy ñ nh theo ñi u ki n phát tri n c a n n kinh t . Trong nh ng năm g n ñây, t tr ng phí b o hi m thu t b o hi m b t bu c khá l n trong t ng phí b o hi m phi nhân th . Tuy nhiên, t tr ng phí b o hi m t lo i hình b o hi m b t bu c này s gi m tương ñ i qua th i gian khi các nhu c u b o hi m ti m năng trên th trư ng ñư c khai thác t t hơn do các DN ngày càng trư ng thành v năng l c v n cũng như v trình ñ chuyên môn. Do ñó, vi c cho phép các DN b o hi m có v n ñ u tư nư c ngoài cung ng các d ch v này s không nh hư ng nhi u ñ n th trư ng b o hi m mà ch nh hư ng ñ n th ph n c a các DN b o hi m ho t ñ ng trên th trư ng và ch trong lĩnh v c phi nhân th . ð i v i các DN b o hi m khác trên th trư ng, cam k t này n u ñư c áp d ng chung s t o ñi u ki n cho h linh ho t hơn trong công tác tái b o hi m và t o ñi u ki n tái b o hi m có l i hơn xét v m t kinh t . ----------------------------------------------------------- Hi n nay, các DN b o hi m khi th c hi n tái b o hi m ra nư c ngoài ñ u ph i th c hi n tái b o hi m b t bu c t i thi u 20% v i T ng công ty c ph n tái b o hi m qu c gia VN (VINARE). Vì v y th c hi n cam k t xoá b t l tái b o hi m b t bu c này s có tác ñ ng kép, trư c tiên là nh hư ng t i ho t ñ ng c a VINARE. ñ ng th i nh hư ng ñ n t ng m c phí gi l i c a th trư ng b o hi m phi nhân th . ------------------------------------------------------------ Nguy n Chung (Ngu n: Di n ðàn Doanh Nghi p, IIC c p nh t 06/12/2006) Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  8. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH Gia nh p WTO: Các cam k t v d ch v tài chính phi ngân hàng http://www.baohiem.pro.vn/Ins_News_Article.asp?CatID=66&ID=1728 Như v y, sau nhi u năm ñàm phán và nh ng th t c c n thi t, Vi t Nam s chính th c thành thành viên chính th c c a T Ch c Thương M i Th Gi i - WTO. Th nhưng trong su t tháng qua, ñã có r t nhi u bài vi t phân tích v nh ng cam k t c a Vi t Nam và nh hư ng c a nó ñ i v i tương lai c a n n kinh t nói chung, ñ i v i th trư ng tài chính nói riêng v i nhi u góc nhìn khác nhau. Dư i ñây, IIC trân tr ng gi i thi u bài phân tích c a Bà Nguy n Th Bích - V trư ng V Quan H qu c t B Tài Chính v i tiêu ñ : "Gia nh p WTO: Các cam k t v d ch v tài chính phi ngân hàng" Tác ñ ng c a cam k t ñ i v i d ch v tài chính 1. D ch v b o hi m ðây là d ch v mà các thành viên WTO quan tâm và yêu c u cao v m c ñ m c a th trư ng cho các công ty b o hi m nu c ngoài. Tuy nhiên, m c cam k t c a ta ñ t ñư c trong Bi u cam k t t t hơn so v i m c cam k t c a các nư c m i gia nh p WTO g n ñây. V t ng th , m c cam k t như trên là tương ñương v i BTA. ði m khác duy nh t là ta m thêm cho chi nhánh b o hi m phi nhân th . C nh tranh trên th trư ng b o hi m trong nư c th i gian t i s sôi ñ ng hơn và s có tác d ng thúc ñ y th trư ng b o hi m phát tri n. Trên th c t th trư ng b o hi m ñã b t ñ u ñư c m c a cho các công ty b o hi m qu c t 100% v n ðTNN t năm 1999. Nhi u công ty b o hi m l n trên th gi i ñ u ñã có m t t i th trư ng Vi t Nam. T khi m c a th trư ng b o hi m (1993) các công ty b o hi m Vi t Nam l n m nh hơn, doanh s v n tăng trư ng hàng năm. Vi c phát tri n th trư ng b o hi m là yêu c u t t y u c a ñ i s ng xã h i, b o hi m là d ch v cơ b n r t c n thi t cho ho t ñ ng ñ u tư và thương m i. Th trư ng b o hi m phát tri n góp ph n ñáng k cho vi c phát tri n th trư ng v n trong nư c. Các doanh nghi p b o hi m có th tr thành các ñ nh ch tài chính trung gian h u hi u, nó có ch c năng chuy n các ngu n v n nhàn r i ng n h n trong xã h i thành các ngu n ñ u tư dài h n. Tác ñ ng c a cam k t ñ i v i ho t ñ ng c a th trư ng: Theo ñánh giá sơ b vi c m c a th trư ng theo các cam k t WTO v cơ b n s có tác ñ ng tích c c ñ i v i c nh tranh, thúc ñ y s phát tri n c a ngành b o hi m Vi t Nam nói chung và b n thân các công ty b o hi m trong nư c. -Vi c tham gia th trư ng c a nh ng công ty b o hi m m i, ñ c bi t là các công ty b o hi m nư c ngoài s ña d ng hóa và khi n th trư ng sôi ñ ng hơn. -M c a th trư ng t o ñi u ki n tăng cư ng trao ñ i ki n th c và k năng chuyên ngành, góp ph n thúc ñ y năng l c c nh tranh c a các công ty b o hi m trong nư c. Tuy nhiên, vi c tham gia c a các công ty nư c ngoài vào th trư ng b o hi m cũng có nh ng tác ñ ng b t l i ñ i v i công ty b o hi m trong nư c và kh năng qu n lý nhà nư c trong lĩnh v c này: -Các công ty trong nư c b chia s th trư ng là tác ñ ng rõ ràng nh t m i nư c b t ñ u ti n hành m c a th trư ng. Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  9. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH -Bi n ñ ng v nhân s gi a các công ty b o hi m. M t th c t ñã di n ra khi s gia tăng c a s lư ng doanh nghi p b o hi m nhanh hơn gia tăng ngu n nhân l c trong ngành ñã d n ñ n s di chuy n nhân s gi a các công ty b o hi m. Do ñó, n u các công ty b o hi m trong nư c không có nh ng ñi u ch nh liên quan ñ n chính sách nhân s trong th i gian t i s b m t l i th quan tr ng trư c các công ty 100% v n nư c ngoài ho c liên doanh. -Th trư ng phát tri n nhanh v quy mô, ña d ng v s n ph m là s c ép ñ i v i các nhà qu n lý trong lĩnh v c này, bao g m yêu c u ph i ñ m b o quy n l i ngư i tiêu dùng; kh năng gi i quy t tranh ch p; th trư ng b chia c t manh mún và v n ñ r t quan tr ng là ngăn ng a r i ro mang tính h th ng. Khuôn kh pháp lu t và công tác qu n lý nhà nư c: Các quy ñ nh ñi u ch nh ho t ñ ng kinh doanh b o hi m hi n hành v cơ b n ñã khá hoàn ch nh, ñ m b o cơ s pháp lý cho vi c th c hi n h u h t các cam k t trong lĩnh v c này. Tuy nhiên, ñ tri n khai th c hi n m t s các cam k t còn l i và ñ m b o s phát tri n n ñ nh, b n v ng c a th trư ng, m t s yêu c u ñ t ra v hoàn thi n h th ng khuôn kh pháp lu t, bao g m: -ð th c hi n các cam k t, b sung các quy ñ nh v chi nhánh tr c ti p c a các doanh nghi p b o hi m nư c ngoài, bãi b các quy ñ nh mang tính b o h các doanh nghi p trong nư c v ñ a bàn ho t ñ ng, ñ i tư ng khách hàng, các lo i hình nghi p v b o hi m b t bu c, tái b o hi m b t bu c; hoàn thi n các ñi u ki n, tiêu chu n c p phép minh b ch, th n tr ng thay th cho cơ ch c p phép theo t ng trư ng h p c th . -B sung, s a ñ i m t s quy ñ nh nh m tăng kh năng giám sát tài chính c a các công ty b o hi m bao g m v n pháp ñ nh, kh năng thanh toán, ho t ñ ng tài chính c a các doanh nghi p b o hi m nh m m c tiêu l a ch n ñư c các nhà ñ u tư có năng l c tài chính, cam k t lâu dài ñ i v i s phát tri n c a th trư ng b o hi m Vi t Nam, ñ c bi t là khi Vi t Nam gia nh p WTO. Các quy ñ nh này giúp doanh nghi p nâng cao ch t lư ng qu n tr ñi u hành, phát hi n s m các r i ro ñ ng th i h tr cho công tác qu n lý giám sát c a các cơ quan ch c năng. -Ti p t c hoàn thi n cơ ch , chính sách ñ m b o s lành m nh c a th trư ng, bao g m các quy ñ nh b o v ngư i tiêu dùng như hoàn thi n các quy ñ nh v n i dung và phương th c giao k t h p ñ ng b o hi m nh m ñ m b o tính an toàn c a giao d ch cho c ngư i mua l n công ty b o hi m và các ñ i tư ng liên quan (ñ i lý, môi gi i b o hi m). C n có các quy ñ nh c th và ñ c thù hơn ñi u ch nh ho t ñ ng c nh tranh ñ m b o c nh tranh công b ng và lành m nh trên th trư ng ngành b o hi m, b i ñây là m t ngành r t ñ c thù và nh y c m. 2. D ch v ch ng khoán ðây là ngành d ch v m i ch b t ñ u ñư c hình thành Vi t Nam nhưng nhi u thành viên WTO, nh t là các thành viên có h th ng tài chính phát tri n quan tâm và ñ t yêu c u cao v m c ñ m c a th trư ng cho các nhà cung c p c p d ch v ch ng khoán nư c ngoài. Cam k t c a ta trong BTA trư c ñây h u như chưa ñáng k và chưa bao quát h t các y u t c a th trư ng d ch v ch ng khoán, do trên th c t vào th i ñi m ñó th trư ng ch ng khoán chưa ñư c hình thành. Tác ñ ng c a các cam k t này như sau: -ð i v i ho t ñ ng c a th trư ng: V i m c ñ t do hóa th trư ng theo cam k t WTO, d ñoán s có nhi u tác ñ ng t i ho t ñ ng cung c p d ch v ch ng khoán nói chung và các công ty ch ng khoán trong nư c nói riêng. Trong khi ñi u ki n ngày càng nhi u các công ty nư c ngoài tham gia Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  10. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH vào ho t ñ ng cung c p d ch v ch ng khoán t i Vi t Nam, các doanh nghi p và ngư i dân s có cơ h i ñư c cung c p các d ch v qu n lý các kho n ti t ki m và ñ u tư t t hơn. Tuy nhiên, sau khi gia nh p WTO, các công ty ch ng khoán trong nư c còn non tr c v nghi p v ch ng khoán, kinh nghi m, kh năng c nh tranh chưa ñư c ki m ch ng và ti m l c tài chính h n ch s ph i ñ i ñ u v i thách th c r t l n t các công ty ch ng khoán nư c ngoài, và chi nhánh công ty ch ng khoán nư c ngoài. V khuôn kh pháp lu t và công tác qu n lý nhà nư c, nhìn chung, các cam k t v ch ng khoán là phù h p v i Lu t Ch ng khoán m i ñư c ban hành và ñ nh hư ng phát tri n c a Chính ph trong lĩnh v c này. ð th c thi hi u qu các cam k t ñã ñưa ra, trong th i gian t i Chính ph s ti p t c xây d ng các văn b n hư ng d n thi hành Lu t Ch ng khoán, trong ñó ñ c bi t chú tr ng ñ n các n i dung hư ng d n c th v vi c tham gia c a bên nư c ngoài như thành l p công ty ch ng khoán 100% v n nư c ngoài và chi nhánh. Tăng cư ng ch c năng ki m soát, hoàn thi n quy ch x lý tranh ch p. Ngoài ra, ñ ñ m b o th trư ng ch ng khoán nói chung và ho t ñ ng kinh doanh d ch v ch ng khoán nói riêng phát tri n b n v ng, c n ph i t p trung vào thúc ñ y s phát tri n hàng hóa cho th trư ng (trái phi u, c phi n và các s n ph m m i); hoàn thi n cơ c u và t ch c c a th trư ng, bao g m th trư ng sơ c p và th c p, th trư ng t p trung và phi t p trung; và t o ñi u ki n, cơ s cho s phát tri n các t ch c kinh doanh, d ch v ch ng khoán. Nhà nư c c n có k ho ch phát tri n h t ng th trư ng v n như h th ng thông tin, thanh toán, giao d ch… (Ngu n: B Tài Chính, IIC c p nh t 14/12/2006) Các cam k t c a Vi t Nam trong lĩnh v c b o hi m http://www.vnanet.vn/pPrint.aspx?itemid=179831 Hà N i (TTXVN) - Cùng v i vi c Vi t Nam chính th c gia nh p T ch c Thương m i Th gi i (WTO) vào ngày 11/1, m t lo t các cam k t c a Vi t Nam cũng b t ñ u có hi u l c. TTXVN xin gi i thi u m t s n i dung chính trong cam k t gia nh p WTO c a Vi t Nam trong lĩnh v c b o hi m cùng nh ng tác ñ ng c a nh ng cam k t này t i th trư ng b o hi m n i ñ a. Cam k t cung c p d ch v qua biên gi i Theo Bi u cam k t c th v d ch v c a Ban công tác v vi c gia nh p WTO c a Vi t Nam, sau 5 năm gia nh p, doanh nghi p b o hi m nư c ngoài s ñư c phép thành l p các chi nhánh b o hi m phi nhân th t i Vi t Nam. Tuy nhiên ngay t th i ñi m Vi t Nam gia nh p WTO, các hãng b o hi m nư c ngoài ñã ñư c tham gia th trư ng Vi t Nam qua phương th c “cung c p qua biên gi i” (d ch v ñư c cung c p t lãnh th c a m t thành viên này sang lãnh th c a m t thành viên khác). C th các công ty b o hi m nư c ngoài ñư c cung c p d ch v b o hi m cho các doanh nghi p có v n ñ u tư nư c ngoài và ngư i nư c ngoài làm vi c t i Vi t Nam, ñư c cung c p d ch v tái b o hi m, môi gi i b o hi m và môi gi i tái b o hi m, d ch v tư v n, tính toán, ñánh giá r i ro và gi i quy t b i thư ng. Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  11. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH Riêng ñ i v i d ch v b o hi m v n t i qu c t , các hãng b o hi m nư c ngoài ñư c tham gia b o hi m cho các r i ro liên quan ñ n v n t i bi n qu c t , v n t i hàng không thương m i qu c t và b o hi m hàng hóa ñang v n chuy n quá c nh qu c t . Theo nhi u chuyên gia, trong th i gian ñ u, các cam k t này có th s nh hư ng m nh t i m t s lo i hình b o hi m phi nhân th và gi i h n trong nhóm ñ i tư ng ngư i nư c ngoài và các d án có v n ñ u tư nư c ngoài t i Vi t Nam. Tuy nhiên trong th i gian trung h n, v i s l n m nh c a các doanh nghi p b o hi m phi nhân th trong nư c v m t uy tín và năng l c tài chính thì các cam k t này không có nh hư ng nhi u. Nguyên nhân là vì tâm lý khách hàng thư ng có thiên hư ng l a ch n doanh nghi p b o hi m có tr s t i Vi t Nam do tin tư ng doanh nghi p n i ñ a n m rõ thông tin r i ro s có kh năng b o hi m t t hơn. Ngoài ra còn do các doanh nghi p b o hi m nư c ngoài s có xu hư ng thành l p pháp nhân ñ cung c p d ch v t t hơn, cùng v i xu th phát ti n chung c a ngành b o hi m Vi t Nam là t tr ng phí b o hi m phi nhân th trong t ng doanh thu phí b o hi m s gi m d n. Cam k t hi n di n thương m i và ñi u ki n kinh doanh b t bu c Vi t Nam cam k t không h n ch vi c thành l p pháp nhân c a công ty b o hi m nư c ngoài, ngo i tr th trư ng d ch v b o hi m b t bu c s ch m c a cho công ty 100% v n nư c ngoài vào ñ u năm 2008. Vi t Nam cho phép công ty b o hi m nư c ngoài thành l p chi nhánh b o hi m phi nhân th sau 5 năm k t khi gia nh p WTO và không cho phép thành l p chi nhánh b o hi m nhân th . Trong cam k t, Vi t Nam v n có nh ng ñi u kho n ñ ñ m b o cho quá trình h i nh p theo m t l trình phù h p. Doanh nghi p 100% v n nư c ngoài v n không ñư c kinh doanh các d ch v b o hi m b t bu c như b o hi m trách nhi m dân s c a ch xe cơ gi i ñ i v i ngư i th ba, b o hi m xây d ng l p ñ t, b o hi m công trình d u khí và các công trình d gây nguy hi m ñ n an ninh c ng ñ ng và môi trư ng. Nh ng ràng bu c trên s ñư c bãi b t ngày 1/1/2008. V i cam k t này, các công ty b o hi m 100% v n nư c ngoài s ñư c ho t ñ ng và c nh tranh m t cách toàn di n và t ñó áp l c ñ i v i các công ty b o hi m trong nư c cũng s tăng lên, trong khi ngư i dân và doanh nghi p trong nư c s có nhi u l a ch n hơn và ñư c hư ng nh ng s n ph m, d ch v b o hi m toàn di n hơn. Tuy nhiên, song song v i các khía c nh tích c c, s có m t c a nhi u doanh nghi p b o hi m nư c ngoài cũng s làm n y sinh m t s v n ñ như c nh tranh không lành m nh, h th ng pháp lý chưa ñ m nh ñ ki m soát ho t ñ ng ña d ng c a các doanh nghi p này. Các v n ñ này có th ñư c ki m soát t t n u Vi t Nam có nh ng bư c ñi phù h p trong công tác qu n lý Nhà nư c ñ i v i ho t ñ ng c a th trư ng. Cam k t xóa b t l tái b o hi m b t bu c sau 1 năm Hi n nay, các doanh nghi p b o hi m khi th c hi n tái b o hi m ra nư c ngoài ñ u ph i th c hi n tái b o hi m b t bu c t i thi u 20% v i T ng công ty c ph n tái b o hi m Qu c gia Vi t Nam (Vinare). Vì v y cam k t xoá b t l tái b o hi m b t bu c này s làm nh hư ng t i ho t ñ ng c a Vinare cũng như t i t ng m c phí gi l i c a th trư ng b o hi m phi nhân th . Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  12. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH ð i v i các doanh nghi p b o hi m khác trên th trư ng, cam k t này s t o ñi u ki n cho doanh nghi p linh ho t hơn trong công tác tái b o hi m./. Tác ñ ng m nh t các cam k t WTO 05:02' AM - Th b y, 02/12/2006 http://www.dddn.com.vn/Desktop.aspx/TinTuc/VanHoa- XaHoi/Tac_dong_manh_tu_cac_cam_ket_WTO/ Th c hi n cam k t gia nh p T ch c Thương m i th gi i (WTO), th trư ng b o hi m VN s ch u tác ñ ng m nh c v quy mô, ch t lư ng và c s n ñ nh trong th trư ng tài chính nói chung. Theo B Tài chính, tác ñ ng c a các cam k t m c a th trư ng b o hi m trong vi c VN cam k t gia nh p WTO có th ñư c nhìn nh n t hai khía c nh, tác ñ ng tích c c và tiêu c c. Quá trình h i nh p s làm gi m chi phí d ch v , ch t lư ng d ch v ñư c nâng cao, năng l c th trư ng ñư c m r ng, công ngh qu n lý m i ñư c chuy n giao, trình ñ ñ i ngũ cán b ñư c nâng cao... Nhưng, vi c th c hi n các cam k t cũng d n ñ n các kh năng gây b t n ñ nh nói chung c a th trư ng tài chính, m t vai trò ch ñ o c a thành ph n kinh t nhà nư c, h th ng quy ñ nh qu n lý chưa theo k p ñư c v i m c ñ m c a th trư ng... Ngay sau khi VN tr thành thành viên chính th c c a WTO, các DN b o hi m nư c ngoài s ñư c phép cung ng các d ch v b o hi m như b o hi m v n t i qu c t , tái b o hi m và môi gi i b o hi m, d ch v ñánh giá r i ro, gi i quy t khi u n i và tư v n b o hi m và ñ c bi t là ñư c phép cung ng d ch v b o hi m cho các d án, DN có v n ñ u tư nư c ngoài t i VN mà không c n thành l p pháp nhân t i VN. Trong th i gian ñ u, các cam k t này có th s nh hư ng m nh t i m t s lo i hình b o hi m phi nhân th và gi i h n trong nhóm ñ i tư ng ngư i nư c ngoài và các d án có v n ñ u tư nư c ngoài t i VN. Tuy nhiên, trong th i gian trung h n thì v i s l n m nh c a các DN b o hi m phi nhân th trong nư c (xét v m t uy tín và năng l c tài chính) thì các cam k t này không có nh hư ng nhi u, m t ph n do tâm lý khách hàng thư ng có thiên hư ng l a ch n DN b o hi m có tr s t i VN, là nh ng DN n m thông tin v r i ro t t nh t. do ñó có kh năng b o hi m t t nh t. m t khác, các DN b o hi m nư c ngoài thông thư ng cũng mu n thành l p pháp nhân ñ cung ng d ch v t t hơn. Hi n nay, các DN b o hi m khi th c hi n tái Hơn n a, theo xu th chung và tri n v ng phát b o hi m ra nư c ngoài ñ u ph i th c hi n tri n c a ngành b o hi m VN, t tr ng phí b o tái b o hi m b t bu c t i thi u 20% v i hi m phi nhân th trong t ng doanh thu phí b o T ng công ty c ph n tái b o hi m qu c gia hi m c a c th trư ng s gi m d n so v i nhân VN (VINARE). Vì v y th c hi n cam k t xoá th . do ñó, nh ng tác ñ ng c a cam k t này ñ i b t l tái b o hi m b t bu c này s có tác v i ngành b o hi m s gi m d n theo th i gian. ñ ng kép, trư c tiên là nh hư ng t i ho t ñ ng c a VINARE. ñ ng th i nh hư ng ñ n Có th nói, các cam k t cho phép thành l p pháp t ng m c phí gi l i c a th trư ng b o hi m nhân th c hi n kinh doanh d ch v b o hi m là phi nhân th . nh ng cam k t mang tính ch t t do hoá th trư ng b o hi m và có nh hư ng l n nh t ñ i v i các DN b o hi m hi n ñã ho t ñ ng trên th trư ng cũng như t i tình hình chung c a th trư ng. Vi c cho phép thêm các DN b o hi m có v n ñ u tư nư c ngoài tham gia cung ng d ch v b o hi m t i th trư ng VN s tăng thêm năng l c khai thác b o hi m c a th trư ng b o hi m. Bên c nh ñó, Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  13. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH các DN b o hi m nư c ngoài v i kinh nghi m ho t ñ ng lâu năm trên ph m vi qu c t s giúp chuy n giao công ngh khai thác b o hi m và ñào t o ñ i ngũ cán b làm công tác b o hi m t i VN. Có th nói, vi c cho phép các DN b o hi m nư c ngoài tham gia th trư ng b o hi m VN s ñem l i nh ng l i ích t ng th cho th trư ng. Tuy nhiên, song song v i các khía c nh tích c c như v y, ñi u ki n th trư ng b o hi m v i s có m t c a nhi u DN b o hi m nư c ngoài cũng s ñ t ra m t s v n ñ như c nh tranh không lành m nh, h th ng pháp lý chưa ñ m nh ñ ki m soát ho t ñ ng ña d ng c a các DN này. Song các v n ñ này có th ñư c ki m soát t t n u có nh ng bư c ñi phù h p trong công tác qu n lý nhà nư c ñ i v i ho t ñ ng c a th trư ng. Hi n nay, b o hi m b t bu c theo lu t ñ nh g m: b o hi m trách nhi m dân s c a ch xe cơ gi i, b o hi m trách nhi m dân s c a ngư i v n chuy n hàng không ñ i v i hành khách; b o hi m trách nhi m ngh nghi p ñ i v i ho t ñ ng tư v n pháp lu t; b o hi m trách nhi m ngh nghi p c a DN môi gi i b o hi m; B o hi m cháy, n ; và các lo i b o hi m khác ñư c quy ñ nh theo ñi u ki n phát tri n c a n n kinh t . Trong nh ng năm g n ñây, t tr ng phí b o hi m thu t b o hi m b t bu c khá l n trong t ng phí b o hi m phi nhân th . Tuy nhiên, t tr ng phí b o hi m t lo i hình b o hi m b t bu c này s gi m tương ñ i qua th i gian khi các nhu c u b o hi m ti m năng trên th trư ng ñư c khai thác t t hơn do các DN ngày càng trư ng thành v năng l c v n cũng như v trình ñ chuyên môn. Do ñó, vi c cho phép các DN b o hi m có v n ñ u tư nư c ngoài cung ng các d ch v này s không nh hư ng nhi u ñ n th trư ng b o hi m mà ch nh hư ng ñ n th ph n c a các DN b o hi m ho t ñ ng trên th trư ng và ch trong lĩnh v c phi nhân th . ð i v i các DN b o hi m khác trên th trư ng, cam k t này n u ñư c áp d ng chung s t o ñi u ki n cho h linh ho t hơn trong công tác tái b o hi m và t o ñi u ki n tái b o hi m có l i hơn xét v m t kinh t . H u WTO: Tín hi u ñ u tiên t th trư ng b o hi m http://www.baohiem.pro.vn/Ins_News_Article.asp?CatID=66&ID=1685 B o hi m là ngành d ch v ñ u tiên ñón nh n nh ng thành viên m i t bên ngoài vào, ngay khi không khí c a s ki n Vi t Nam vào T ch c Thương m i Th gi i (WTO) còn ñang nóng h i. Gi y phép mà B trư ng B Tài chính Vũ Văn Ninh trao cho T p ñoàn ACE và T p ñoàn Liberty Mutual cu i tu n qua, còn “thơm mùi m c”, là s c th hóa cho nh ng cam k t, d báo và c c nh báo v th i kỳ h u WTO c a các ngành hàng d ch v Vi t Nam. Ngày 21/6/2005, trong khuôn kh chuy n thăm M c a Th tư ng Chính ph , B trư ng B Tài chính ñã trao gi y phép kinh doanh b o hi m nhân th cho ACE Life. L n này cũng là ACE v i b o hi m phi nhân th và cũng g n v i m t b i c nh tr ng ñ i. Ch riêng s so sánh này cũng ñã cho th y t m quan tr ng c a vi c m c a d ch v trong quá trình Vi t Nam h i nh p. Liberty Mutual, sau hơn 3 năm có m t Vi t Nam, sau 15 tháng n p h sơ lên B Tài chính, cũng ñã có ñư c ñi u mong mu n. Gi y phép trao cho Liberty Mutual th i ñi m này không ph i là s trùng h p ng u nhiên v i s ki n Vi t Nam gia nh p WTO. V i s ki n c p phép cho ACE và Liberty Mutual, th trư ng b o hi m phi nhân th Vi t Nam s có g n 20 công ty, trong ñó y u t ñ u tư nư c ngoài chi m g n m t n a v i 4 công ty 100% v n Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM
  14. TƯ LI U H C T P NGHIÊN C U CHUYÊN NGÀNH ngo i và các liên doanh. Nhưng, s gia nh p c a ACE và Liberty Mutual l n này không ch ñơn thu n là c ng thêm con s hai công ty m i, mà là c ng thêm m t tín hi u nhi u ñ i thay v sau. Cũng như ngân hàng và các d ch v tài chính khác, b o hi m ñư c d báo s là m t ñi m nóng trong th i kỳ h u WTO v phát tri n, c nh tranh và có m t giá tr c n ñư c nh n m nh là ngư i dân, doanh nghi p s có thêm cơ h i ti p c n nh ng s n ph m, d ch v ch t lư ng cao hơn. C ACE và Liberty Mutual ñ u là nh ng nhà b o hi m hàng ñ u trên th gi i v truy n th ng, kinh nghi m qu n lý, ti m l c tài chính và uy tín. ACE g n v i tên tu i trăm năm, v i v mua l i Công ty B o hi m B c M (INA) n i ti ng, v i tài s n trên 50 t USD và m ng lư i khách hàng trên 140 qu c gia. Trong khi ñó Liberty Mutual l i ñư c bi t ñ n v i kh i tài s n g n 80 t USD cùng 38.000 nhân viên, 900 văn phòng trên toàn c u. Ch riêng nh ng thông s cơ b n v hai thành viên m i trên cũng ñã cho th y t m c a áp l c c nh tranh trên th trư ng b o hi m Vi t Nam trong tương lai g n. Nhưng s không d ng l i ñó mà s còn có thêm nhi u thành viên m i khác. Theo Bi u cam k t c th v d ch v c a Ban công tác v vi c gia nh p WTO c a Vi t Nam, sau 5 năm gia nh p, doanh nghi p b o hi m nư c ngoài s ñư c phép thành l p các chi nhánh b o hi m phi nhân th t i Vi t Nam. Ngay t th i ñi m gia nh p, các hãng b o hi m nư c ngoài cũng ñã ñư c tham gia th trư ng Vi t Nam qua phương th c “cung c p qua biên gi i” (d ch v ñư c cung c p t lãnh th c a m t thành viên này sang lãnh th c a m t thành viên khác). C th , các công ty b o hi m nư c ngoài ñư c cung c p d ch v b o hi m cho các doanh nghi p có v n ñ u tư nư c ngoài, ngư i nư c ngoài làm vi c t i Vi t Nam; ñư c cung c p d ch v tái b o hi m, môi gi i b o hi m và môi gi i tái b o hi m, d ch v tư v n, tính toán, ñánh giá r i ro và gi i quy t b i thư ng. Riêng d ch v b o hi m v n t i qu c t , các hãng b o hi m nư c ngoài ñư c tham gia b o hi m cho các r i ro liên quan ñ n v n t i bi n qu c t , v n t i hàng không thương m i qu c t và b o hi m hàng hóa ñang v n chuy n quá c nh qu c t . T t nhiên, trong cam k t, Vi t Nam v n có nh ng ñi u kho n ñ ñ m b o cho quá trình h i nh p theo m t l trình phù h p. Ngay trong vi c cho phép thành l p các chi nhánh b o hi m nư c ngoài sau 5 năm gia nh p, Vi t Nam v n ràng bu c b ng “các quy ñ nh qu n lý th n tr ng”. Và dù thành l p doanh nghi p 100% v n nư c ngoài nhưng doanh nghi p ñó v n không ñư c kinh doanh các d ch v b o hi m b t bu c như b o hi m trách nhi m dân s c a ch xe cơ gi i ñ i v i ngư i th ba, b o hi m xây d ng l p ñ t, b o hi m công trình d u khí và các công trình d gây nguy hi m ñ n an ninh c ng ñ ng và môi trư ng. Nhưng, nh ng ràng bu c trên không th kéo dài; Vi t Nam ñã cam k t trong quá trình ñàm phán gia nh p WTO là s bãi b t ngày 1/1/2008, t c là ch còn hơn m t năm n a. Theo ñó, các công ty b o hi m 100% v n nư c ngoài s th c s ho t ñ ng và c nh tranh m t cách toàn di n hơn; áp l c ñ i v i các công ty b o hi m trong nư c cũng s toàn di n hơn; s l a ch n c a ngư i dân và doanh nghi p trong nư c v các s n ph m, d ch v b o hi m cũng s toàn di n hơn. Minh ð c (Ngu n: VnEconomy, IIC c p nh t 20/11/2006) Nguy n Ti n Hùng B Môn B o Hi m ð i H c Kinh T TP.HCM