Xem mẫu

  1. Khám s c kh e nh kỳ s m phát hi n nh ng b nh nguy hi m (Ph n 1) Khám, ki m tra s c kho nh kỳ là m t vi c làm c n thi t giúp ch n oán, i u tr s m, hi u qu hơn, giúp cho vi c h i ph c nhanh chóng hơn, h n ch các bi n ch ng và di ch ng trong trư ng h p có m c b nh. Vi c khám và ki m tra s c kh e nh kỳ r t t t, nh t là i v i nh ng b nh nguy hi m nhưng di n ti n âm th m. Thư ng v i nh ng b nh này, b nh nhân không có tri u ch ng rõ ràng trong giai o n u, nên n u không ư c khám phát hi n k p th i n khi bi u hi n tri u ch ng i n hình thì b nh có th vào giai o n mu n, không i u tr ư c ho c khó i u tr và có th l i di ch ng nghiêm tr ng, gây t n th t v s c kho , tinh th n, kinh t cho b n thân, gia ình và c xã h i.
  2. Nên khám, ki m tra s c kh e nh kỳ ít nh t 1 l n trong năm. nh: Getty images. Theo các chuyên gia y t khuy n cáo thì khám, ki m tra s c kho nh kỳ là m t vi c làm khoa h c và có trách nhi m i v i s c kho cũng như tính m ng c a m i ngư i. Qua khám, ki m tra s c kho nh kỳ, bác sĩ có th tư v n v các phương pháp b o v s c kho như thay i ch ăn u ng, thói quen sinh ho t, làm vi c, c i t o môi trư ng s ng, b o h lao ng, luy n t p th d c, th thao… cũng như cách theo dõi, phương pháp i u tr trong trư ng h p m c
  3. b nh. Khám ki m tra s c kho nh kỳ có th khác nhau v th i gian, cách thăm khám, các xét nghi m i kèm tuỳ thu c vào nhi u y u t như tu i tác, gi i tính, ngh nghi p, hoàn c nh s ng, ti n s b nh t t c a b n thân, nguy cơ v gia ình... Tuy nhiên, nói chung nên khám ki m tra s c kho nh kỳ ít nh t m i năm m t l n. i v i nh ng ngư i làm vi c n ng nh c, trong môi trư ng c h i, l n tu i… thì nên khám ki m tra s c kho nh kỳ ít nh t 6 tháng m t l n nâng cao ch t lư ng ngu n nhân l c, năng su t làm vi c và c i thi n ch t lư ng cu c s ng con ngư i. Trong khám ki m tra s c kho nh kỳ thư ng có: - o chi u cao, cân n ng, b t m ch, l y nhi t , o huy t áp, khám t ng quát. - Xét nghi m công th c máu. - T ng phân tích nư c ti u. - Ch p X quang tim ph i.
  4. - Siêu âm t ng quát… Sau ó, tuỳ theo nh ng c i m riêng c a t ng cá nhân như ã k trên mà bác sĩ thăm khám có th ngh làm thêm m t s xét nghi m khác như: - i n tâm , siêu âm tim. - ư ng máu. - Lipid máu. - Ch c năng gan th n. - om t xương. - Siêu âm ng c, ch p nhũ nh. - Ph t t bào âm o (Pap’s), soi c t cung. - Xét nghi m phân và soi tr c tràng. - Th PSA... Và trong m t s trư ng h p c n thi t, có th bác sĩ thăm khám s ngh bác sĩ chuyên khoa khám thêm ho c h i ch n các bác sĩ. M t s b nh nguy hi m thư ng g p và nh ng ngh v khám ki m tra nh kỳ:
  5. Nh ng ngư i l n tu i có nguy cơ b cao huy t áp tăng cao so v i th i tr , do ó nên thư ng xuyên ki m tra huy t áp. nh: Getty images. ● Cao huy t áp Cao huy t áp khi huy t áp tâm thu (huy t áp t i a) ≥ 140 mmHg và/ ho c huy t áp tâm trương (huy t áp t i thi u) ≥ 90 mmHg. Cao huy t áp thư ng gây tai bi n lo i nh là co th t m ch máu não. Trong trư ng h p n ng có th gây: - Suy tim. - Suy th n.
  6. - Bi n ch ng thuyên t c m ch. - Tai bi n m ch não: xu t huy t não, li t n a ngư i, hôn mê hay n ng hơn có th t vong. Do ó, nh ng ngư i trư ng thành t 25 tu i tr lên nên ki m tra huy t áp ít nh t 6 tháng m t l n và t 50 tu i tr lên nên ki m tra huy t áp thư ng xuyên vì nguy cơ b cao huy t áp tăng lên nhi u m c dù trư c ây ngư i ó có huy t áp bình thư ng. c bi t chú ý ki m tra huy t áp hơn n u có y u t nguy cơ cao huy t áp như: - Hút thu c lá, thu c lào. - Ti u ư ng. - R i lo n lipid máu. - Ti n s gia ình có ngư i b cao huy t áp. - L n tu i. - Th a cân, béo phì. - Ăn m n. - U ng nhi u bia, rư u. - Ít v n ng th l c. - Có nhi u stress (căng th ng, lo âu quá m c)…
  7. ● Béo phì Béo phì d cao huy t áp, b nh tim m ch, ti u ư ng, hay b các r i lo n d dày, ru t, s i m t. ph n mãn kinh, nguy cơ ung thư túi m t, ung thư vú và t cung tăng lên ngư i béo phì. Còn nam gi i béo phì thì hay b b nh ung thư th n và ti n li t tuy n hơn. Ngoài ra, béo phì còn gây nh ng tác h i như: - Gi m v p con ngư i. - M t tho i mái trong cu c s ng: thư ng c m th y m t m i toàn thân, hay nh c u, tê bu t hai chân. - Gi m hi u su t lao ng. - Kém lanh l i nên d b tai n n xe c cũng như tai n n lao ng…
  8. Béo phì kéo theo r t nhi u căn b nh nguy hi m như tim m ch, ti u ư ng... nh: Getty images. Ki m tra chi u cao và cân n ng có th bi t ư c ch s kh i cơ th (BMI): BMI = W (H)2 W: cân n ng (kg) H: chi u cao (m) BMI = 20 – 25: bình thư ng i v i ngư i châu Âu và châu M ; 18,5 – 23 i v i ngư i châu Á. BMI > 25: th a cân.
  9. BMI > 30: béo phì. Bên c nh ó c n theo dõi thêm t s vòng b ng/ vòng mông, n u t s này vư t quá 0,9 nam gi i ho c 0,8 n gi i thì nguy cơ cao huy t áp, b nh tim m ch, ti u ư ng u tăng lên. ● Ti u ư ng Ngư i m c b nh ti u ư ng khi ư ng máu lúc ói ≥ 126 mg/dl (≥ 7mmol/l), th ít nh t 2 l n liên ti p; ư ng máu sau ăn ho c b t kỳ ≥ 200 mg/dl (≥ 11,1 mmol/l). Ti u ư ng là m t trong nh ng nguyên nhân chính c a nhi u b nh nguy hi m như b nh tim m ch, tai bi n m ch máu não, mù m t, t n thương gan, suy th n, li t dương, ho i thư… C n xét nghi m ư ng máu và có th xét nghi m thêm ư ng ni u phát hi n ti u ư ng khi nghi ng ho c khi có y u t nguy cơ m c b nh ti u ư ng
  10. như: - Béo phì. - Có ngư i tr c h b ti u ư ng. (Di truy n) - Khát nư c b t thư ng, ti u nhi u, s t cân nhi u mà không gi i thích ư c lý do. - Nhi m n m tái phát nhi u l n. - L n tu i… ● R i lo n lipid máu Các lo i apoprotein và lipoprotein trong máu u có th nh lư ng. Tuy nhiên, trong lâm sàng ch có 4 thành ph n thư ng xuyên ư c nh lư ng và ánh giá trong ch n oán và i u tr là: cholesterol toàn ph n, HDL (high density lipoprotein), LDL (low density lipoprotein) và triglycerid. Trong 4 thành ph n trên có n 3 thành ph n gây h i là cholesterol toàn ph n, LDL và triglycerid nhưng ch có 1 thành ph n b o v là HDL. Bình thư ng, cơ th luôn có s cân b ng gi a hai quá trình gây h i và b o
  11. v . Khi có r i lo n 1 trong 4 thành ph n trên, ho c r i lo n nhi u thành ph n thì g i là r i lo n lipid máu (như khi có tăng thành ph n gây h i và gi m thành ph n b o v ho c ôi khi không có tăng thành ph n gây h i nhưng có gi m thành ph n b o v ). R i lo n lipid máu là nguy cơ chính c a nhi u b nh nguy hi m: cao huy t áp, nh i máu cơ tim, tai bi n m ch não, xơ m ng m ch… Nên ki m tra lipid máu khi 40 tu i tr lên và nh t là khi có y u t nguy cơ như: - Ti n s có b nh m ch vành. - Nh i máu cơ tim. - Tai bi n m ch não. - Cao huy t áp. - Ti u ư ng. - Hút thu c lá. - Béo phì…