Xem mẫu

  1. Firmware, Freeware, Shareware... là gì ? Trong cu c s ng, ai cũng ã t ng nghe n nh ng khái ni m v Firmware, shareware, Freeware... hi u chi ti t v nh ng khái ni m này m i b n c tham kh o bài vi t sau ây s giúp b n sáng t v nh ng khái ni m trên. Firmware Có ngư i g i là ph n s n hay s m m d o hóa ph n c ng. Th c ch t Firmware là ph n m m nh trong b nh ch c (ROM-Read Only Memory) ch a các th t c kh i ng, l nh vào/ra m c th p. Nó m m d o hóa ph n c ng do linh ho t, d s a i và thông quá ó làm tăng t c ph n c ng. Đi n hình là nh ng Firmware c a hãng Lite on giúp tăng t c c a ĩa CD-RW, nó có th nâng t c t 48x16x48x lên thành 52x24x52x. ĩa c ng cũng v y, firmware có vai trò nh t nh. Ch ng h n n u chúng ta dùng ĩa c ng c a hãng Seagate, Model ST340015A thì Firmware Revision là 3.01 và s h tr ti p theo c a Seagate s là 3.02…
  2. V khía c nh thương m i, Firmware là m t ph n m m mi n phí. Nhưng th c ch t b n ã tr phí khi b ti n mua ph n c ng. Firmware có th do chính hãng s n xu t thi t b ph n c ng vi t ho c thuê hãng th ba vi t h tr khách hàng và xét cho cùng thì ó cũng là m t chiêu câu khách. Freeware Có nghĩa là “Ph n m m mi n phí”, ngư i s d ng không ph i tr ti n khi dùng nó. Tuy nhiên freeeware l i có nh ng gi i h n sau ây: + Dung lư ng không l n, ch c năng không nhi u và tác gi không có trách nhi m b o hành cho ngư i dùng (l b nh hư ng gì n các chương trình khác trong máy thì ráng ch u! Mi n phí mà). + Ngư i s d ng freeware th y hay thì có quy n sao chép cho ngư i khác s d ng như mình. Nhưng, t t nhiên là không ư c l y ti n (vì tác gi ph n m m có l y ti n âu!). + Không ư c s d ng cho m c ích thương m i. Th m chí có tác gi yêu c u không ư cs d ng cho b máy công quy n hay m c ích quân s (không c k ph n th a thu n b n quy n trư c khi cài t, có ngày b ki n ra tòa y. Đ ng tư ng b v i Freeware) + Tác gi v n gi b n quy n (copyright)
  3. + Freeware thì mi n phí nhưng không nh t thi t ph i là mã ngu n m , có nh ng trư ng h p tác gi quy nh ngư i dùng không ư c d ch ngư c mã ngu n ho c làm thay i s n ph m ã hoàn ch nh. Chính vì v y freeware khác v i khái ni m free software. Và ã có ý ki n nên dùng thu t ng Gratisware nhưng thu t ng này không ư c ph bi n. Khái ni m Freeware ư c Andrew Fluegelman t ra, ban u như là m t thương hi u (Trademak) cho ph n m m PC-Talk do ông vi t h i năm 1982, sau ó thương hi u này b b và freeware tr thành m t danh t chung. Chúng ta còn có Abandonware (abandon-b rơi) ó là nh ng ph n m m h t “ át”, không còn bán trên th trư ng n a. Th c s ch có m t s ph n m m d ng này khi ngư i gi b n quy n chính th c tuyên b v i bàn dân thiên h . Shareware Là ph n m m mi n phí trong m t s i u ki n. Shareware s ưa ra m t s yêu c u mà b n ph i tuân theo n u mu n s d ng lâu dài, n nh. Shareware bao g m: + Donatewate: (donate-t ng) tác gi ch c n ngư i dùng tr ti n “tùy lòng h o tâm” cho tác gi ho c cho m t t ch c th ba nào ó, thư ng là m t t ch c t thi n. N u
  4. t ng cho t ch c t thi n thu t ng s là Careware ho c Charityware. + Postcardware: Tác gi ch c n ngư i dùng g i thư ph n h i v s n ph m, ho c g i bưu thi p, bưu nh giúp tác gi có b sưu t p v các thành ph , các c nh p trên toàn th gi i. + Adware: S d ng mi n phí nhưng ph i ch u khó c qu ng cáo trong giao di n c a chương trình ho c m t o n qu ng cáo khi b t u ch y chương trình. Tuy nhiên, g n ây Adware d b ánh ng v i Spyware. C ba lo i Donateware, Postcardware và Adware rõ ràng là không t n phí khi s d ng v i y tính năng c a ph n m m. Vì v y, v n có th coi là Freeware. V y Shareware th c th ? Là các ph n m m b h n ch tính năng s d ng ho c gi i h n th i gian ho c s l n dùng. Lo i h n ch này có tên g i là Cripleware. B n ph i tr ti n thì m i có b n y tính năng (full version). Th c ch t ó là nh ng b n dùng th v i m c ích “câu khách”, là m t cách qu ng bá s n ph m. Đi u t t y u i kèm trong th gi i k thu t s là các Shareware nhanh chóng tr thành n n nhân c a Crack. Vi t Nam ta hai công ty L c Vi t và Ban Mai là i n hình c a n n Crack n n i không còn h ng thú phát tri n nh ng ph m m m vô cùng h u d ng.
  5. R t dí d m khi m t s Shareware v n có th cho ngư i dùng ti p t c làm vi c v i nó dù ã h t th i h n dùng th , nhưng liên t c ưa ra l i nh c nh ngư i dùng ph i ăng ký và tr ti n, ư c g i là Nagware (nag-mè nheo, càu nhàu!!!). N u không nh m thì WinZip và WinRar là Nagware th thi t. Thu t ng Shareware ư c Bob Wallace s d ng l n u tiên năm 1980 v i ph n m m PC-Write, m t chương trình x lý văn b n. Free Software và Open Source Richard Stallmann, ngư i i tiên phong trong vi c ch ng l i s s h u ph n m m “làm c a riêng” ã ưa khái ni m này ra trong d án GNU h i năm 1984. Theo Richard Stallmann m t Free software ph i em n cho ngư i s d ng các quy n t do sau ây: + Quy n t do 0: T do ch y chương trình vì b t kỳ lý do gì. + Quy n t do 1: T do nghiên c u chương trình làm vi c như th nào, ư c phép s a i cho phù h p v i nhu c u c a ngư i dùng c th . Mã ngu n m là i u ki n tiên quy t cho quy n t do này + Quy n t do 2: T do phân ph i các b n sao giúp nh ng ngư i khác có nhu c u.
  6. + Quy n t do 3: T do c i ti n chương trình và ưa s c i ti n này ra cho c ng ng cùng hư ng l i. Đương nhiên, mã ngu n m là i u ki n tiên quy t. Stallmann và nh ng ngư i ng h ã dùng Free software i l p v i proprietary software (ph n m m s h u riêng). Ph n m m s h u riêng c m oán ngư i khác ch nh s a và phân ph i l i, nó là tài s n và là bí m t riêng c a cá nhân, công ty, t ch c. Tuy nhiên Free software không nh t thi t ph i là Freeware, nghĩa là không nh t thi t ph i mi n phí. Stallmann nh c i nh c l i ”free” trong t “free software” không ph i là không t n ti n mà là có t do (“free as in free speech not as in free bear”), c bi t là quy n ư c thay i và óng góp cho c ng ng qua vi c có th n m ư c mã ngu n c a chương trình. Vì v y, tính ch t mã ngu n m c a chúng (open source) là khác bi t r t quan tr ng v i ph n m m óng (close source), cho dù ph n m m óng có mi n phí hay không. T t nhiên, ph n m m mã ngu n m luôn r hơn ph n m m óng vì vi c ch nh s a s ít t n công s c hơn vi c t o m it u. M t khía c nh khác c a mã ngu n m là tính an ninh trong s d ng.
  7. Ph n m m mã ngu n m mà i n hình là Linux v i các b n phân ph i thương m i như Red Hat là m t ví d ch ng minh cho tư tư ng free software và tính kh thi c a tư tư ng này. Đáng bu n là nư c ta, khi nghĩ n …WARE thì i a s ngư i dùng ng nghĩa hóa nó v i “xài chùa”. Ph n m m t do, c th là nh ng ph n m m mã ngu n m là l i thoát h u như duy nh t cho m t t nư c ang phát tri n. Là i tr ng áng k cho nh ng ph n m m thương m i c a các i gia ph i bi t i u (Microsoft ã ph i h giá bán, ph i công b m t s mã ngu n trư c áp l c c a free software). Tuy nhiên, vi c xây d ng các ph n m m mã ngu n m Vi t Nam n nay khó có th g i là “thành công t t p”. Đã có bao nhiêu khoa tin h c, công ngh thông tin c a các trư ng i h c ưa mã ngu n m vào nghiên c u, gi ng d y? Trong khi ó, rõ ràng tư tư ng ph n m m t do là r t ti n b , r t phù h p v i xu hư ng phát tri n theo nh hư ng xã h i ch nghĩa nư c ta.