Xem mẫu

  1. 1 §¸nh gi¸ sinh tr−ëng loµi c©y keo lai ( Acacia mangium x Acacia auriculiformis), keo tai t−îng (Acacia mangium ) trång thuÇn loµi t¹i l©m tr−êng H÷u Lòng vµ l©m tr−êng Phóc T©n thuéc c«ng ty L©m n«ng nghiÖp §«ng B¾c.
  2. 2 §Æt vÊn ®Ò HiÖn nay nhµ n−íc ®· h¹n chÕ më cöa rõng tù nhiÖn, nhiÒu tØnh ph¶i ®ãng cöa rõng trong thêi gian dµi vµ chuyÓn h−íng chÝnh sang kinh doanh rõng trång, c¸c tØnh, c¸c doanh nghiÖp, x¸c ®Þnh chØ cã ®Èy nhanh tèc ®é trång rõng kinh tÕ vÒ khèi l−îng vµ chÊt l−îng míi ®¸p øng ®−îc nhu cÇu l©m s¶n hµng ho¸ cho x· héi mµ tr−íc hÕt lµ cung cÊp ®ñ nguyªn liÖu cho c¸c khu c«ng nghiÖp, c¸c nhµ m¸y lín... V× vËy rõng trång nguyªn liÖu c«ng nghiÖp chiÕm vÞ trÝ quan träng trong nÒn kinh tÕ nãi chung vµ ®Æc biÖt quan träng trong kinh doanh L©m nghiÖp nãi riªng. Song mÆc dï c«ng t¸c trång rõng ngµy cµng ®−îc ®Èy m¹nh nh−ng chÊt l−îng cßn thÊp, do gièng ch−a ®−îc c¶i thiÖn, biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh ch−a ®ång bé , chän loµi c©y trång ch−a phï hîp víi khÝ hËu vµ ®Êt n¬i trång rõng, suÊt ®Çu t− thÊp .... T¨ng tr−ëng rõng trång b¹ch ®µn ®¹t 7-8 m3/ha/n¨m, mì tõ 10 - 11 m3 /ha/n¨m, th«ng m· vÜ 6 - 8 m3/ha/n¨m, ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cung cÊp nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp [ 5 ]. C«ng ty L©m n«ng nghiÖp §«ng B¾c lµ ®¬n vÞ thuéc Tæng C«ng ty l©m nghiÖp ViÖt Nam, ®−îc Nhµ n−íc giao nhiÖm vô trång rõng nguyªn liÖu gç trô má, hµng n¨m cung cÊp cho ngµnh than tõ 55.000 - 60.000 m3 gç trô má vµ tiÕn tíi 80.000 - 90.000 m3 vµo n¨m 2005. TÝnh trung b×nh mçi n¨m C«ng ty ph¶i trång 1400 ha rõng [ 4 ]. V× vËy cÇn thiÕt ph¶i trång rõng th©m canh nh÷ng loµi c©y trång phï hîp víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ cho n¨ng suÊt cao, chu kú kinh doanh ng¾n míi cã thÓ hoµn thµnh nhiÖm vô ®−îc giao. C«ng ty ®· trång hai loµi keo, keo tai t−îng b»ng c©y con thùc sinh ®−îc trång hçn giao tõ n¨m 1993 vµ ®−îc trång thuÇn loµi tõ n¨m 1999, keo lai dßng BV10 ®−îc trång b»ng c©y hom, thuÇn loµi tõ n¨m 1999, ®Õn nay rõng trång ®· ®−îc 5 tuæi. Song hai loµi nµy t¹i c«ng ty vÉn ch−a ®−îc ®¸nh gi¸ sinh tr−ëng, chÊt l−îng, s¶n l−îng rõng trång ®Ó lµm c¬ së chän loµi c©y trång cã hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nhÊt cho c¸c l©m tr−êng trùc thuéc.
  3. 3 §Ó ®¸p øng yªu cÇu thùc tiÔn trªn, chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi: §¸nh gi¸ sinh tr−ëng loµi c©y keo lai ( Acacia mangium x Acacia auriculiformis), keo tai t−îng (Acacia mangium ) trång thuÇn loµi t¹i l©m tr−êng H÷u Lòng vµ l©m tr−êng Phóc T©n thuéc c«ng ty L©m n«ng nghiÖp §«ng B¾c. Ch−¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.1. ThÕ giíi 1.1.1. KÕt qu¶ trång rõng nguyªn liÖu c«ng nghiÖp ®¹t n¨ng suÊt cao ë mét sè n−íc [ 25 ] - Trång rõng ë Bradin : Trång rõng thµnh c«ng ë Bradin lµ mét ®iÓn h×nh hÕt søc khÝch lÖ. N¨m 1991, Campinhos ®· th«ng b¸o kÕt qu¶ thùc tiÔn n¨ng suÊt rõng trång trong suèt 30 n¨m ë Bradin. Cã thÓ thÊy do nhê chän gièng, nh©n gièng hom vµ th©m canh mµ n¨ng suÊt rõng trång t¨ng 5 % mçi n¨m qua mét chu kú dµi 30 n¨m nh−. 1960 - 1965, h¹t gièng chÊt l−îng di truyÒn thÊp, n¨ng suÊt 13m3/ha/n¨m. 1966 - 1970, h¹t gièng chÊt l−îng di truyÒn thÊp, cã sö dông bãn ph©n, n¨ng suÊt ®¹t 17m3/ha/n¨m. 1971 - 1975, h¹t thuÇn khiÕt di truyÒn ( Ch−a c¶i thiÖn ), bãn ph©n, n¨ng suÊt ®¹t 22m3/ha/n¨m. 1976 - 1980, h¹t tõ rõng gièng ®−îc chän läc, cã bãn ph©n, n¨ng suÊt 35 n¨m3/ha/n¨m. 1981 - 1985 , h¹t ®−îc c¶i thiÖn, nh©n gièng b»ng hom, bãn ph©n, n¨ng suÊt ®¹t 45 m3/ha/n¨m.
  4. 4 1986 - 1990, tiÕp tôc chän läc, nh©n gièng b»ng hom, bãn ph©n n¨ng suÊt 60 m3/ha/n¨m. ë mét sè l« thÝ nghiÖm 6 - 8 tuæi, rõng trång ®· cho t¨ng tr−ëng 70 - 90 m3/ha/n¨m ( ELdridge, 1993). -Trång rõng ë C«ng G«: DiÖn tÝch rõng trång b»ng c©y hom ë C«ng G« tõ 1978 ®Õn 1986 lµ 23407 ha, trong ®ã n¨m Ýt nhÊt 1978 lµ 61 ha, n¨m cao nhÊt 1984 lµ 5096 ha. T¨ng tr−ëng b×nh qu©n n¨m ë tuæi 6 cña c¸c dßng v« tÝnh ®−îc chän lµ 35 m3/ha/n¨m so víi 12 m3/ha/n¨m ë c¸c l« h¹t ch−a ®−îc tuyÓn chän vµ 25 m3 /ha/n¨m cña c¸c xuÊt xø ®· ®−îc chän. Nh− vËy t¨ng thu tõ 40% lªn tíi 192 %, tøc lµ gÇn 3 lÇn so víi rõng trång ch−a ®−îc c¶i thiÖn. - Trång rõng ë Nam Phi : Quaile (1989 ) th«ng b¸o kÕt qu¶ rõng trång b»ng c©y con tõ h¹t ®¹t t¨ng tr−ëng b×nh qu©n 21,9m3/ha/n¨m, trong khi ®ã c¸c dßng v« tÝnh trång ®¹i trµ, ®¹t trªn 30m3/ha/n¨m. T¸c gi¶ cho r»ng, giai ®o¹n ®Çu, rõng trång tõ h¹t ®«i khi cao h¬n rõng trång tõ dßng v« tÝnh, do vËy dïng sè liÖu chiÒu cao trong hai n¨m ®Çu cã thÓ dÉn ®Õn kÕt luËn sai lÇm. C¸c dßng v« tÝnh tõ vËt liÖu chän gièng thÕ hÖ cho n¨ng suÊt cao h¬n vµ ®ång ®Òu h¬n c©y con tõ h¹t. KÕt luËn trªn cña Quaile lµ ®ßn bÈy khÝch lÖ c«ng t¸c trång rõng v« tÝnh phôc vô nguyªn liÖu c«ng nghiÖp ë Nam phi. 1.1.2- Nh÷ng nghiªn cøu vÒ c¸c loµi keo Acacia Trong nh÷ng n¨m 1980, c¸c loµi keo Acacia ®· ®−îc ®−a vµo thö nghiÖm ë nhiÒu n−íc v× nh÷ng kh¶ n¨ng tèt cña chóng, nhÊt lµ kh¶ n¨ng c¶i t¹o ®Êt, chèng xãi mßn, n¨ng suÊt cao. Kh¶o nghiÖm ë Philippin víi 7 loµi, cho thÊy Keo tai t−îng cã chiÒu cao ®øng thø ba ë c¶ hai ®iÓm thÝ nghiÖm ( HaVmoller,1989) (1991) [ 24 ].
  5. 5 Sinh tr−ëng chiÒu cao c¸c loµi keo 18 th¸ng tuæi Loµi Mindoro Mindanao A.crassicarpa 4,8 m 5,9 m A.auriculiPormis 4,3 m 5,3 m A.mangium 3,5 m 5,0 m A.aulacocarpa 3,5 m 3,9 m A.leptocarpa 2,8 m 4,3 m A.cincinnata 2,8 m 3,7 m A.polystachya 2,6 m 3,1 m N¨m 1986, trªn ®¶o H¶i nam -Trung quèc, mét kh¶o nghiÖm víi 20 xuÊt xø cña 8 loµi keo ®· ®−îc thùc hiÖn, ë tuæi thø 2, thø tù xÕp h¹ng cña c¸c xuÊt xø nh− sau (Minquan, Ziayu and Yutian ,1989 ). Loµi xuÊt xø H(m ) D ( cm ) A.crassicarpa oriomo RiVer 6,0 7,8 A.crasicarpa Weroi Wimpim 5,7 8,0 A.auriculiformis IoKWa 5,3 7,8 A.aulacocarpa oriomo RiVer 4,9 6,9 A.crasicarpa Shoteel la 4,7 7,4 15 xuÊt xø cßn l¹i, bao gåm c¸c xuÊt xø keo lµ trµm, keo tai t−îng, A.cincinnata, A.melanoxylon, A.oraria, A.confusa, nh− vËy keo tai t−îng kh«ng n»m trong nhãm loµi vµ xuÊt xö dÉn ®Çu, tøc lµ sau hai n¨m tuæi sinh tr−ëng D < 7,4 cm , H
  6. 6 tho¸t h¬i n−íc l¹i tiÕt kiÖm ®−îc diÖn tÝch d©m c©y. T¸c gi¶ cho r»ng c¾t mét nöa phiÕn l¸ ®em l¹i kÕt qu¶ ra rÔ tèt nhÊt cho loµi keo tai t−îng, thÓ hiÖn qua sè liÖu. Vai trß cña l¸ trong d©m hom keo tai t−îng. Sè l¸ Tû lÖ ra rÔ % 2 l¸ 46 1 l¸ 66 1/2 l¸ 76 0 l¸ 12 R.Pasad (1992 ) [32], nghiªn cøu sinh tr−ëng cña c¸c loµi keo ACacia vµ mét sè loµi c©y kh¸c trªn c¸c lo¹i ®Êt hoang ho¸ t¹i nhiÒu khu vùc kh¸c nhau ë Ên ®é, kÕt qu¶ ®· kh¼ng ®Þnh ®−îc tÝnh tréi vÒ kh¶ n¨ng chÞu h¹n cña mét sè loµi keo sinh tr−ëng trªn ®Êt b¹c mµu nh− : Acacia Leptocarpa, A.torulosa, A.LongisPicata. Thêi gian gÇn ®©y, loµi keo tai t−îng ë In®«nªxia ®· ®−îc d©m hom thµnh c«ng phôc vô trång rõng kinh tÕ. Nghiªn cøu vÒ keo lai [ 16 ]. Gièng lai tù nhiªn gi÷a Keo tai t−îng vµ keo l¸ trµm ®−îc MesrsHerbum vµ Shim ghi chÐp lÇn ®Çu vµo n¨m 1972 thuéc bang Sabah - Malaysia, n¨m 1978 míi ®−îc Pedkey x¸c ®Þnh lµ gièng lai. Nghiªn cøu n¨m 1987 cña Rufelds ®· thÊy r»ng, t¹i miÒn b¾c Sabah - Malaysia, keo lai xuÊt hiÖn tõ rõng keo tai t−îng víi møc 3-4 c©y/ha, cßn Wong th× thÊy xuÊt hiÖn ë tû lÖ 1/500. N¨m 1991, Cyeil Pisno vµ Robert Nasi ®· thÊy r»ng, t¹i UluKuKut, c©y lai tù nhiªn ®êi F1 sinh tr−ëng kh¸ h¬n c¸c xuÊt xø cña Keo tai t−îng ë Sabah. C¸c t¸c gi¶ nµy còng thÊy gç cña c©y lai lµ trung gian gi÷a keo tai t−îng vµ keo l¸ trµm, cã phÈm chÊt tèt h¬n Keo tai t−îng. Edmund Gan vµ Sim Bon liang (1991) nghiªn cøu h×nh th¸i ë giai ®o¹n v−ên −¬m vµ thÊy r»ng trong lóc keo l¸ trµm cã l¸ gi¶ ®iÓn h×nh ( l¸ cña c©y tr−ëng thµnh) ë l¸ thø 5. Keo tai t−îng ë l¸ thø 12 th× keo lai ë l¸ thø 8.
  7. 7 Sau nµy keo lai còng ®−îc ph¸t hiÖn ë Th¸i lan (KijKar, 1992 ), tuy nhiªn møc ®é xuÊt hiÖn trªn diÖn tÝch g©y trång ®Òu rÊt Ýt. N¨m 1992 ë In®«nªxia, b¾t ®Çu cã thÝ nghiÖm trång keo lai b»ng c©y con ®−îc nh©n gièng tõ nu«i cÊy m« ph©n sinh cïng Keo tai t−îng vµ Keo l¸ trµm. MÆc dï Keo lai trªn thÕ giíi ®−îc ph¸t hiÖn kh¸ sím vµ ®· ®−îc nghiªn cøu ph¸t triÓn trong trång rõng, nh−ng c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ keo lai ch−a nhiÒu. 1.1.3- Nghiªn cøu lîi Ých kinh tÕ tõ rõng trång Khi nghiªn cøu vÒ ph−¬ng diÖn kinh tÕ cña rõng trång còng ®−îc nhiÒu ng−êi quan t©m. Theo tµi liÖu l−u tr÷ trong Tree CD-ROM ( CAB.international for asia ) tõ n¨m 1939 ®Õn n¨m 1995 cã 48 c«ng tr×nh ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ kinh tÕ trong l©m nghiÖp, trong ®ã cã 9 c«ng tr×nh ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ kinh tÕ cña rõng trång vµ chñ yÕu tËp trung ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña c¸c biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh. HansM - Gregersen vµ AmoldoH. Contresal (1979) [ 33 ], trong cuèn "ph©n tÝch kinh tÕ c¸c dù ¸n trong l©m nghiÖp" ®· ®−a ra c¸c ph−¬ng ph¸p tÝnh hiÖu qu¶ kinh tÕ trong trång rõng víi c¸c néi dung c¬ b¶n vÒ l·i xuÊt, c¬ së tÝnh l·i suÊt, c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ kinh tÕ. HiÖu qu¶ cña dù ¸n theo ph−¬ng ph¸p nµy ®−îc ®¸nh gi¸ trªn 2 mÆt. Ph©n tÝch tµi chÝnh lµ sù ®¸nh gi¸, m« t¶ tÝnh sinh lîi th−¬ng m¹i mµ c¸c nhµ ®Çu t−, c¸c doanh nghiÖp thu ®−îc tõ ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña dù ¸n Ph©n tÝch kinh tÕ ë ®©y ®−îc hiÓu theo nghÜa réng bao gåm c¶ hiÖu qu¶ kinh tÕ - x· héi, m«i tr−êng, theo ®ã ph©n tÝch kinh tÕ lµ " §¸nh gi¸ nh÷ng hiÖu qu¶ x· héi thu ®−îc tõ viÖc ®Çu t− nguån lùc". 1.2- Trong n−íc 1.2.1- Nh÷ng nghiªn cøu vÒ trång rõng nguyªn liÖu c«ng nghiÖp. ë viÖt nam, trong nh÷ng thËp kû võa qua, vÊn ®Ò trång rõng vµ kinh doanh rõng trång ngµy cµng ®−îc quan t©m. Bªn c¹nh nh÷ng c©y b¶n ®Þa ®−îc g©y trång thµnh c«ng, nh− mì, tre luång, th«ng nhùa... th× mét sè loµi c©y mäc nhanh nh− keo, b¹ch ®µn, víi nhiÒu xuÊt xø còng ®−îc tham gia vµo c¬ cÊu c©y trång trong l©m nghiÖp.
  8. 8 C«ng t¸c c¶i thiÖn gièng lµ mét trong c¸c lÜnh vùc ®−îc quan t©m nhiÒu vµ ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ, cã nhiÒu gièng ®−îc nhµ n−íc c«ng nhËn nh− keo lai dßng BV10, BV16, BV32, gièng v« tÝnh nhËp néi còng sím ®−îc ®¸nh gi¸ vµ nh©n réng. gièng ®−îc c¶i thiÖn kÕt hîp víi c¸c biÖn ph¸p kü thuËt th©m canh ®ång bé ®· ®ãng vai trß quan träng trong c«ng t¸c trång rõng nguyªn liÖu c«ng nghiÖp. Trång rõng c«ng nghiÖp ®· cã nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu. (2001) [21] Nh÷ng n¨m 1973 - 1975, Ph¹m Quang Minh vµ c¸c céng sù ®· cã nh÷ng kh¶o nghiÖm vÒ lµm ®Êt vµ bãn ph©n cho b¹ch ®µn liÔu ë §¹i L¶i - VÜnh Phóc. Qua nghiªn cøu ®· rót ra c¸c kÕt luËn ban ®Çu vÒ lµm ®Êt vµ bãn ph©n cho b¹ch ®µn liÔu ë §¹i L¶i, tiÕc r»ng sau ®ã kh«ng ®−îc tiÕp tôc theo dâi vµ tæng kÕt ®Çy ®ñ. Nh÷ng n¨m 1992 - 1995, trong khu«n khæ cña ch−¬ng tr×nh KN03-03, Hoµng Xu©n Tý vµ c¸c céng sù ®· tiÕn hµnh ®Ò tµi KN03 -13 cã tªn lµ : N©ng cao c«ng nghÖ th©m canh rõng trång ( Keo, B¹ch ®µn), sö dông c©y hä ®Ëu ®Ó c¶i t¹o ®Êt vµ n©ng cao s¶n l−îng rõng ë vïng §«ng Nam Bé (2001) [21]. Nhãm t¸c gi¶ ®· ®Ò ra mét tæ hîp ph©n h÷u c¬ vi sinh ®Ó bãn lãt cho bach ®µn ë vïng S«ng BÐ lµ : 25 gam urª + 50 gam Supe l©n + 10 gam KCL + 100 ®Õn 200 gam than bïn ®· ho¹t ho¸. C«ng thøc cho bãn thóc lµ 75 gam urª + 125 gam Supel©n. Ph−¬ng thøc cµy r¹ch vµ bãn ph©n vµo hè trång, nh×n chung cã lîi cho sinh tr−ëng cña b¹ch ®µn so víi cµy toµn diÖn vµ ph©n r¶i ®Òu trªn mÆt ®Êt. C¸c t¸c gi¶ còng kiÕn nghÞ kh«ng nªn trång mËt ®é th−a 1111 c©y /ha v× t¸n qu¸ th−a, t¹o ®iÒu kiÖn cho cá Mü ph¸t triÓn, kh«ng cã lîi cho sinh tr−ëng cña c©y trång vµ tèn c«ng lµm cá. Víi hai loµi keo tai t−îng vµ keo l¸ trµm, nhãm t¸c gi¶ còng ®−a ra kÕt luËn, c«ng thøc bãn ph©n tèt nhÊt cho bãn lãt lµ 100 gam NPK + 160 gam than bïn hoÆc 100gam NPK + 100 gam than bïn + Bo + Zn. ë mËt ®é 1666 c©y/ha, c¶ hai loµi keo cho n¨ng suÊt cao nhÊt sau 40 th¸ng. §¸nh gi¸ vÒ c¸c ph−¬ng ph¸p lµm ®Êt kÕt hîp víi bãn ph©n, c¸c t¸c gi¶ còng kÕt luËn lµ cµy toµn diÖn vµ bãn r¶i ph©n th× n¨ng suÊt thÊp h¬n cµy r¹ch vµ bãn theo hè. t¸c gi¶ ®Ò xuÊt nªn sö dông ph−¬ng thøc cµy r¹ch rÎ tiÕn h¬n. B»ng c¸ch tÝnh to¸n gi¸ thµnh ph©n bãn vµ c«ng ch¨m sãc, c¸c t¸c gi¶ còng ®· b¾t ®Çu tÝnh to¸n hiªu qu¶ kinh tÕ cña viÖc lµm ®Êt vµ bãn ph©n vµ ®i ®Õn nhËn ®Þnh lµ, nÕu bãn ph©n cã thÓ thu lîi tõ 498.000®/ha ®Õn 870.000®/ha sau thêi gian 40 th¸ng.
  9. 9 Mai ®×nh Hång (2002)[ 9 ], sinh tr−ëng cña c¸c dßng B¹ch ®µn chän läc PN2,PN14 trong trång rõng s¶n xuÊt, phôc vô nguyªn liÖu giÊy vïng trung t©m, ®· th«ng b¸o kÕt qu¶ sinh tr−ëng cña b¹ch ®µn urophylla ë c¸c lËp ®Þa kh¸c nhau rÊt kh¸c nhau, tr÷ l−îng c©y ®øng sau s¸u n¨m ë hai khu vùc v¹n xu©n thuéc HuyÖn Tam N«ng Phó Thä lµ 123 m3 /ha vµ khu vùc HuyÖn §oan Hïng - Phó Thä lµ 155m3/ha. Sinh tr−ëng ë vïng trång kh¸c nhau còng kh¸c nhau rÊt lín, rõng trång sau 3 n¨m tuæi ë vïng H÷u Lòng - L¹ng S¬n lµ 104 m3 /ha, ë §oan Hïng - Phó Thä lµ 75 m3 /ha, cßn ë V¹n xu©n chØ lµ 66m3/ha. Khi ph©n tÝch kinh tÕ rõng trång th©m canh, t¸c gi¶ cho r»ng vay vèn ®Ó trång rõng nguyªn liÖu c«ng nghiÖp víi l·i suÊt 0,54% trªn th¸ng, th× tiÒn l·i vay ph¶i tr¶ lµ 6.273.000 ®ång/chu kú 8 n¨m, khi khai th¸c rõng ®¹t 89 m3 gç th−¬ng phÈm /8 n¨m th× hoµ vèn, nÕu n¨ng suÊt ®¹t 130 m3 th−¬ng phÈm ( t−¬ng øng 160 m3 tr÷ l−îng c©y ®øng, tøc lµ t¨ng tr−ëng b×nh qu©n 20 m3/ha/n¨m) th× cã l·i 8.100.000 ®ång/ ha. HiÖn t¹i gi¸ b¸n gç cña ng−êi s¶n xuÊt cßn qu¸ thÊp so víi gi¸ mua nguyªn liÖu cña nhµ m¸y giÊy, ChÝnh phñ chØ ®¹o nhµ m¸y ph¶i g¾n chÆt víi vïng nguyªn liÖu ®Ó gi¸ mua nguyªn liÖu cho ng−êi s¶n xuÊt ®−îc cao h¬n. NÕu gi¸ c©y nguyªn liÖu giÊy ®−îc c¶i thiÖn th× hiÖu qu¶ rõng trång cßn cao h¬n n÷a. §ç ®×nh S©m (2001 ) [ 21 ] ®· nghiªn cøu d¹ng lËp ®Þa vµ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh vµo trång rõng c«ng nghiÖp t¹i c¸c vïng trung t©m, §«ng Nam bé, T©y nguyªn, trªn c¬ së tÝnh to¸n hiÖu qu¶ kinh tÕ. KÕt qu¶ nghiªn cøu cho thÊy, n¨ng suÊt rõng trång c«ng nghiÖp vµ lËp ®Þa g©y trång cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau. T¸c gi¶ ®· dùa vµo ®é dèc, thùc b× ®Æc tr−ng vµ ®é s©u tÇng ®Êt ®Ó ph©n d¹ng lËp ®Þa trång rõng keo tai t−îng ë vïng trung t©m thµnh 5 d¹ng, ®¸nh gi¸ sinh tr−ëng cña keo tai t−îng, 8 tuæi, mËt ®é tõ 930 - 1100 c©y /ha trªn c¸c d¹ng lËp ®Þa nh− sau: D¹ng lËp ®Þa 1 : sinh tr−ëng ®¹t 25,7 m3/ha/n¨m. D¹ng lËp ®Þa 2 : sinh tr−ëng 21,1 m3/ha/n¨m. D¹ng lËp ®Þa 3 : sinh tr−ëng 15,1 m3/ha/n¨m. D¹ng lËp ®Þa 4 : sinh tr−ëng 18,7 m3/ha/n¨m. D¹ng lËp ®Þa 5 : sinh tr−ëng 5,7 m3 /ha/n¨m.
  10. 10 Trong khi ®ã ë §«ng Nam Bé, ®iÒu tra n¨ng suÊt rõng trång keo tai t−îng còng nhËn thÊy, ®é dÇy tÇng ®Êt vµ lo¹i ®Êt cã ¶nh h−ëng lín tíi n¨ng suÊt rõng. ë BÇu Bµng trªn ®Êt x¸m, tÇng ®Êt dµy n¨ng suÊt rõng 8 tuæi, mËt ®é 1600 c©y/ha, ®¹t 16-22m3/ha/n¨m, cßn ë S«ng M©y,®Êt máng líp h¬n, trªn phiÕn sÐt n¨ng suÊt ®¹t 15-19 m3/ha/n¨m, ë Minh §øc ( B×nh D−¬ng) trªn ®Êt x¸m dµy, n¨ng suÊt rõng 6 tuæi ®¹t kh¸ cao, tõ 25-29 m3/ha/n¨m. N¨ng suÊt rõng trång cßn phô thuéc nhiÒu vµo gièng, lµm ®Êt vµ bãn ph©n. C¸c kÕt qu¶ ®iÒu tra ®¸nh gi¸ thÊy, gièng ®−îc c¶i thiÖn, lµm ®Êt vµ bãn ph©n hîp lý ®Òu n©ng cao n¨ng suÊt rõng trång. §èi víi b¹ch ®µn urophylla nÕu cµy ngÇm, bãn lãt vµ bãn thóc b»ng ph©n kho¸ng NPK, ë vïng trung t©m ( Phï Ninh ), n¨ng suÊt ®¹t 16 m3/ha/n¨m ( cì tuæi 8 ), kh«ng th©m canh chØ ®¹t 5m3/ha/n¨m. ë M· §µ, thùc hiÖn cµy toµn diÖn, cã bãn ph©n, n¨ng suÊt rõng keo tai t−îng ®¹t 37,3m3/ha/n¨m, so víi ®èi chøng kh«ng bãn ph©n lµ 33m3. Keo l¸ trµm c¸c trÞ sè t−¬ng øng lµ 34,4 so víi 20,2m3/ha/n¨m. Râ rµng lµ ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt rõng trång c«ng nghiÖp, cÇn ph¶i chän gièng ®· ®−îc c¶i thiÖn, ph¶i chän lËp ®Þa phï hîp ®Ó ph¸t huy n¨ng suÊt, tiÒm n¨ng cña nguån gièng ®· c¶i thiÖn, cÇn tiÕn hµnh th©m canh rõng trång th«ng qua c¸c biÖn ph¸p lµm ®Êt, bãn ph©n hîp lý. Víi keo tai t−îng vµ keo lai, ®¹t n¨ng suÊt 25 ®Õn 30 m3/ha/n¨m, sau 7-8 n¨m kinh doanh víi l·i suÊt vay 7%, th× tû suÊt l·i néi bé IRR cã thÓ ®¹t 18-20% nghÜa lµ trång rõng cã l·i. NÕu tr÷ l−îng ®¹t 70 m3 /ha sau 8 n¨m, n¨ng suÊt chØ ®¹t gÇn 9m3/ha/n¨m, th× víi l·i suÊt 7%/ n¨m ,ng−êi trång rõng sÏ kh«ng cã l·i, tû suÊt l·i néi t¹i IRR chØ ®¹t 7,68%. Theo tÝnh to¸n n¨ng suÊt ph¶i ®¹t 12 m3/ha/N¨m th× l·i néi t¹i IRR cã thÓ ®¹t 10,2 %, nghÜa lµ trång rõng míi cã l·i. §©y lµ c¬ së quan träng trong kinh doanh rõng trång c«ng nghiÖp, cÇn thiÕt ph¶i ®¹t n¨ng suÊt tèi thiÓu míi cã thÓ t¹o ®−îc lîi Ých tõ trång rõng khi vay vèn ng©n hµng 7%/ n¨m ®Ó ®Çu t−. 1.2.2- Nghiªn cøu vÒ keo tai t−îng Nghiªn cøu loµi keo tai t−îng ®−îc b¾t ®Çu vµo n¨m 1980, Theo NguyÔn Hoµng NghÜa (1991 ) [24], mét sè xuÊt xø cña 4 loµi Keo ®· ®−îc ®−a vµo thö nghiÖm ë n−íc ta cho thÊy, tiÒm n¨ng sinh tr−ëng ®¸ng khÝch lÖ, ë hai ®Þa ®iÓm Ba V× ( Hµ Néi ) vµ Ho¸ Th−îng ( Th¸i Nguyªn ), Keo tai t−îng sinh tr−ëng kh¸ nhÊt c¶ vÒ chiÒu cao vµ ®−êng kÝnh.
  11. 11 Loµi H(m) D (cm) H/n¨m D/n¨m Sè th©n/c©y 1- Ba B× 1982. A.mangium 15,4 18,9 1,9 2,4 1,1 A.crassiCarpa 13,2 13,8 1,7 1,7 1,2 A.auriculiformis 12,5 14,9 1,6 1,9 1,6 A.aulacocarpa 10,8 10,1 1,4 1,3 2,4 2.Ho¸Th−îng 1984. A.Mangium 11,6 17,6 1,9 2,9 1,2 A.auriculiformis 10,4 13,8 1,7 2,3 1,0 A.crassicarpa 9.9 12,6 1,6 2,1 1,6 A.aulacocarpa 6,9 8,0 1,2 1,3 4,1 Cuèi nh÷ng n¨m 1980, keo tai t−îng ®· trë thµnh loµi keo ®−îc −a chuéng nhÊt ë n−íc ta, v× bªn c¹nh sinh tr−ëng nhanh nã cßn kh¶ n¨ng duy tr× ®é ph× cña ®Êt, chèng xãi mßn. Nh×n chung ë miÒn Nam, keo tai t−îng lín nhanh h¬n ë miÒn B¾c, cô thÓ lµ ë B×nh S¬n ( §ång Nai ) loµi nµy ®¹t chiÒu cao b×nh qu©n 2,8 m/n¨m vµ ®−êng kÝnh b×nh qu©n ®¹t 4,5 cm/n¨m. ë T©n T¹o-Thµnh Phè Hå ChÝ Minh, hai chØ tiªu nµy lµ 2,6 m/n¨m vµ 3,4 cm /n¨m, trong khi ®ã ë Ba V× - Hµ Néi vµ VÜnh Phó, hai chØ tiªu nµy chØ lµ 1,9 m/n¨m vµ 2,4 - 2,6 cm/n¨m. Mét sè xuÊt xø A.mangium ®· ®−îc ®−a vµo kh¶o nghiÖm ë mét sè n¬i, mÆc dï c¸c rõng kh¶o nghiÖm cßn non tuæi, song ®· cã kÕt qu¶ b−íc ®Çu: T¹i BÇu Bµng, n¬i ø n−íc trong mïa m−a, hai xuÊt xø sinh tr−ëng nhanh lµ Kennedy vµ Kuranda, cßn ë La Ngµ, ®Êt tèt vµ tho¸t n−íc trong mïa m−a, c¸c xuÊt xø Kuranda, Bronte vµ Hawkins sinh tr−ëng kh¸ nhÊt. Sinh tr−ëng cña keo tai t−îng ë BÇu Bµng chØ ®¹t gÇn 2m/n¨m ( xuÊt xø kh¸ nhÊt), trong khi ë La Ngµ, xuÊt xø tèt nhÊt ®¹t chiÒu cao 3,3 m/n¨m.
  12. 12 La Ngµ 16 th¸ng tuæi BÇu Bµng H (m ) D (cm) H (m ) D ( cm ) XuÊt xø XuÊt xø Kuranda 4,3 4,9 Kennedy 2,5 3,7 Bronte 4,2 5,3 Kuranda1 2,4 3,1 Hawkins 4,1 5,0 Kuranda2 2,4 3,3 C¶dwell 4,0 4,7 Bronte 2,3 3,4 Mossman 3,9 4,9 Cardwwell 2,3 3,1 Kennedy 3,9 4,7 Mossman 2,3 3,0 Mossan 0515 3,9 4,7 0407 2,3 3,0 0407 3,7 4,1 Hawkina 2,2 3,1 3,6 3,9 Ingham 2,0 2,6 Tr¶ng Bom §Çu n¨m 1990 (1991 ) [24], trung t©m nghiªn cøu gièng c©y rõng ®· triÓn khai mét kh¶o nghiÖm gåm 39 xuÊt xø cña 5 loµi Keo t¹i Ba V× ( Hµ Néi), sau 6 th¸ng, sinh tr−ëng b×nh qu©n cña 5 loµi Keo ®−îc xÕp theo chiÒu cao ( m ) vµ ®−êng kÝnh cæ rÔ ( cm ) nh− sau. Loµi H (m ) D ( cm ) A.auriculiformis 1,12 1,29 A.crassocarpa 0,96 1,26 A.mangium 0,86 1,19 A.aulacocarpa 0,76 0,80 A.cincinnata 0,67 0,86 Trong sè 5 xuÊt xø dÉn ®Çu, cã 4 xuÊt xø cña keo lµ trµm, 1 xuÊt xø cña A.crassicarpa. XuÊt xø dÉn ®Çu cña A. mangium chØ xÕp thø 17 trong sè 39 xuÊt xø thö nghiÖm. N¨m 1990, mét bé xuÊt xø keo tai t−îng ®−îc trung t©m nghiªn cøu §«ng Nam Bé thùc hiÖn t¹i Song M©y ( §ång Nai ) vµ BÇu Bµng ( S«ng BÐ ), cho thÊy sinh tr−ëng cña keo tai t−îng ë BÇu Bµng n¨m 1990 v−ît h¬n h¼n ë S«ng M©y, song c¸c xuÊt xø cã nhiÒu thay ®æi, thËm chÝ ng−îc nhau ë hai ®Þa ®iÓm. Sinh tr−ëng cña c¸c xuÊt xø 3 tuæi (1997) [ 16 ].
  13. Download» http://Agriviet.Com 13 S«ng M©y BÇu Bµng L« XuÊt V D H L« XuÊt V D H (m3) (cm) (m3) h¹t xø (m) h¹t xø (cm) (m) 0579 Innis Region 0,036 10,0 9,2 16591 Denrideri 0,052 10,8 11,1 15700 Cardwell 0,034 9,7 9,0 0535 PaScoeRiver 0,050 10,5 11,4 16591 Derideri(PNG) 0,032 9,5 8,9 16589 Ponga Kiem 0,045 10,1 11,4 16679 Bloomfield-Ayton 0,030 9,6 8,3 15700 Cardwell 0,042 9,9 10,8 0535 Pascoe River 0,024 8,6 8,2 16679 Bloomfield 0,041 10,2 9,7 16589 Poonga Kiem(PNG) 0,020 8,3 7,4 0579 innis Region 0,028 8,9 9,0 C¸c xuÊt xø Cardwell, Derideri vµ Pascoe River cÇn ®−îc quan t©m v× chóng vÉn lµ c¸c xuÊt xø cã triÓn väng trong nhiÒu kh¶o nghiÖm kh¸c. N¨m 1991 qua kh¶o nghiÖm xuÊt xø ®ång bé t¹i §¸ Ch«ng, §«ng Hµ vµ La Ngµ cho thÊy, Sau 54 th¸ng tuæi ë §¸ Ch«ng vµ 52 th¸ng tuæi ë §«ng Hµ xuÊt xø Pongaki lµ xuÊt xø tèt nhÊt trong tæng sè 7 xuÊt xø, sau 16 th¸ng tuæi ë Lµ Nga xuÊt xø Pongaki xÕp thø 4 trong tæng sè 7 xuÊt xø. XuÊt xø Piru,Ceram cña In®«nªxia xÕp thø h¹ng kÐm vÒ sinh tr−ëng lÉn kh¶ n¨ng thÝch nghi. Huúnh §øc Nh©n (1996) [1] th«ng b¸o kÕt qu¶ kh¶o nghiÖm xuÊt xø keo tai t−îng 1988 - 1994 , c¸c xuÊt xø tham gia ®−îc nhãm thµnh 3 vïng cã ®Þa lý kh¸c nhau. Vïmg Caias Queensland (QCR ) vïng ph©n bæ däc bê biÓn ®«ng cña Queensland-Australia. Vïng cùc B¾c QueensLand (FNQ) vïng duyªn h¶i phÝa B¾c QueensLand. Vïng PaPua New Guinea (PNG) më réng däc theo cao nguyªn oriomo cña S«ng FLy. Kh¶o nghiÖm ®−îc tiÕn hµnh ë 4 ®iÓm lµ x· M−u DuÖ, huyÖn Tam §¶o - VÜnh Phóc, x· TÕ LÔ, huyÖn Tam th¾ng - Phó Thä, x· Gia Thanh, huyÖn Phong Ch©u - Phó Thä, x· Nh©n Môc, huyÖn Hµm yªn - Tuyªn Quang . KÕt qu¶ ®−îc tãm t¾t nh− sau . HÇu hÕt c¸c xuÊt xø ®Òu cã tû lÖ sèng kh¸ cao ë c¸c thÝ nghiÖm, ch−a cã sai kh¸c vÒ ý nghÜa to¸n häc thèng kª. Tû lÖ sèng b×nh qu©n tõ 83 - 99 %, xuÊt xø tõ PGN cã søc sèng kháe h¬n.
  14. Download» http://Agriviet.Com 14 XuÊt xø tèt nhÊt ë M−u DuÖ ( ®Êt nghÌo kiÖt), chØ ®¹t t¨ng tr−ëng chiÒu cao b×nh qu©n lµ 1m/n¨m, trong khi xuÊt xø tèt nhÊt ë Hµm Yªn ( §Êt tèt vµ Èm h¬n) ®¹t 3 m /n¨m. H×nh d¹ng th©n c©y cña keo tai t−îng ë Phó Thä, kÐm h¬n so víi trång ë Hµm yªn - Tuyªn Quang, Tû lÖ c©y 1 th©n ë Phó Thä lµ 61%, trong khi ®ã ë Hµm Yªn lµ 90 %. C¸c xuÊt xø h¬n kÐm nhau kh¸ râ nÐt trªn cïng mét lËp ®Þa, nh×n chung chóng h×nh thµnh hai nhãm kh¸ râ rÖt. Nhãm thø nhÊt gåm c¸c xuÊt xø Papua New Guinea cã søc sinh tr−ëng nhanh, tæng sinh khèi lín nh−ng th−êng lµ nhiÒu th©n, v× vËy nÕu môc tiªu lµ s¶n xuÊt gç th× nªn chän trång c¸c xuÊt xø tõ Queensland. T¸c gi¶ ®Ò nghÞ trång rõng kinh doanh lÊy gç th× nªn trång loµi nµy ë vïng ®Êt tèt vµ Èm. Khi nghiªn cøu t×nh h×nh sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña 4 loµi c©y trång rõng chÝnh t¹i vïng nguyªn liÖu giÊy, Huúnh §øc Nh©n (1996)[1] Th«ng b¸o kÕt qu¶ : Trªn cïng mét lËp ®Þa, cïng cÊp tuæi (4-5) c¸c loµi sinh tr−ëng kh¸c nhau râ rÖt, sinh tr−ëng cña keo tai t−îng ®øng tr−íc loµi th«ng caribª nh−ng ®øng sau b¹ch ®µn urophylla vµ b¹ch ®µn tr¾ng. Nh×n chung c¶ 4 loµi ®Òu cã l−îng t¨ng tr−ëng th−êng xuyªn hµng n¨m lín nhÊt ë tuæi 4. §oµn Thanh Nga (1996) [1] nghiªn cøu d©m hom cho keo tai t−îng, t¹i trung t©m nghiªn cøu L©m nghiÖp Phï Ninh, Th«ng b¸o mét sè kÕt qu¶. hom tõ chåi gèc, nång ®é IBA 150 PPm cho tû lÖ ra rÔ cao nhÊt 80%, hom tõ chåi cµnh c©y mÑ 2 tuæi, nång ®é thuèc IBA 100 PPm ra rÔ 42 % vµ hom tõ chåi c©y mÑ 7 tuæi víi c¸c nång ®é IBA50-100-150 PPm ®Òu kh«ng ra rÔ. Nh− vËy møc ®é trÎ ho¸ ®èi víi keo tai t−îng thùc sù lµ cÇn thiÕt, mèi t−¬ng quan gi÷a tû lÖ ra rÔ cña hom vµ chiÒu dµi cña rÔ t−¬ng ®èi chÆt. T¸c gi¶ kÕt luËn, cã sù sai kh¸c gi÷a c¸c c«ng thøc sö lý, hom tõ chåi th©n 2 tuæi víi nång ®é IBA 150 PPm ®−îc coi lµ thµnh c«ng, hÖ rÔ ph¸t triÓn tèt, hom khoÎ m¹nh cã ®ñ ®iÒu kiÖn xuÊt v−ên. NguyÔn ThÞ The (1996) [1] g©y trång Keo tai t−îng ë Thanh Ho¸, b−íc ®Çu cho biÕt kÕt qu¶: Keo tai t−îng trång t¹i tr¹m nghiªn cøu L©m nghiÖp, n¬i cã tÇng ®Êt dµy trªn 70 cm, thùc b× ®Æc tr−ng lµ ba soi, ba bÐt sinh tr−ëng tèt, cho tû lÖ sèng ®¹t 94%. Sau 2 n¨m tuæi ®−êng kÝnh gèc b×nh qu©n ®¹t 9,4cm, chiÒu cao 7,5 m,
  15. Download» http://Agriviet.Com 15 ®−êng kÝnh t¸n 3,6 m. Khi trång ë c¸c huyÖn trong tØnh Thanh Ho¸, keo tai t−îng sinh tr−ëng ë tõng n¬i kh¸c nhau do ®iÒu kiÖn khÝ hËu, ®Êt kh¸c nhau. §Þa ®iÓm D o ( cm ) HVN (m ) D t¸n ( m ) Tr¹m nghiªn cøu LN Ngäc L¹c 9,4 7,5 3,6 Tr−êng L©m nghiÖp TriÖu S¬n 5,0 4,0 1,9 Tr¹m L©m nghiÖp Qu¶ng X−¬ng 1,3 0,8 0,4 Do cã ®−êng kÝnh t¸n lín, ph©n cµnh sím ,nªn t¸c gi¶ ®· ®Ò xuÊt trång rõng ë mËt ®é 1500 c©y /ha. Hµ Quang Kh¶i (1999 )[17], nghiªn cøu quan hÖ sinh tr−ëng vµ tÝnh chÊt ®Êt cña keo tai t−îng trång thuÇn loµi t¹i nói Nuèt, Xu©n Mai- Hµ T©y, kÕt qu¶ Keo tai t−îng 8 tuæi, trång thuÇn loµi trªn ®Êt feralit n©u vµng,®¸ mÑ Poocphyrit t¹i nói Nuèt, Xu©n Mai, Ch−¬ng Mü, Hµ T©y, ®¹t c¸c chØ tiªu sinh tr−ëng D1,3 = 12,6 cm, HVN = 12,7m. D−íi rõng keo tai t−îng, ®Êt xung quanh rÔ ë vïng gÇn gèc vµ vïng xa gèc cã sù kh¸c nhau, trong 13 chØ tiªu nghiªn cøu, th× 10 chØ tiªu kh¸c biÖt vÒ trÞ sè gi÷a vïng xa gèc vµ vïng gÇn gèc. Nh÷ng chØ tiªu sinh tr−ëng HVN, D1,3 cã t−¬ng quan víi c¸c chØ tiªu ®é ph× cña ®Êt trong khu vùc nghiªn cøu mét c¸ch tæng hîp chø kh«ng ph¶i riªng lÎ tõng chØ tiªu mét. ChØ tiªu D1.3 cña keo tai t−îng cã t−¬ng quan víi nh÷ng tÝnh chÊt cña ®Êt chÆt h¬n so víi HVN . KÕt qu¶ thÓ hiÖn qua ph−¬ng tr×nh t−¬ng quan. HVN = 13,201 - 0,1819 Hg R = 0,53 HVN = 13,69 - 0,00201 SVL R= 0,44 D1,3 = 13,89 - 0,3566 Hg R= 0,60. D1,3 = 14,17 - 0,03 SVL R = 0,61. D1,3 = 10,8919 - 1,854d + 0,0109 SVL + 0,5965 PHH20 - 0,1481x- 0,701H + 0,439 ca2++ 0,0201C/N víi R = 0,92. ë ViÖt Nam hiÖn nay, loµi keo tai t−îng ch−a cã dßng nµo ®−îc nhµ n−íc c«ng nhËn lµ gièng Quèc gia ®Ó ®−a vµo trång rõng ®¹i trµ b»ng c©y con t¹o tõ d©m hom.
  16. Download» http://Agriviet.Com 16 1.2.3- Nghiªn cøu vÒ keo lai ë n−íc ta, Keo lai ®· xuÊt hiÖn l¸c ®¸c t¹i mét sè n¬i ë Nam Bé nh− T©n T¹o, Tr¶ng Bom, S«ng M©y, TrÞ An vµ ë Ba V× thuéc B¾c Bé, nh÷ng c©y lai nµy ®· xuÊt hiÖn trong rõng keo tai t−îng víi c¸c tû lÖ kh¸c nhau. ë c¸c tØnh MiÒn Nam lµ 3-4%, cßn ë Ba V× lµ 4-5%, riªng gièng lai tù nhiªn ë Ba V× ®−îc x¸c ®Þnh lµ gi÷a A.mangium ( xuÊt xø Daitree thuéc Bang Queenland ) víi A.auriculiformis ( xuÊt xø Darwin thuéc bang Northern territoria) cña Austrlia.[16] Lª §×nh Kh¶ vµ céng sù ( 1997 )[16], c¸c c©y tréi cña Keo lai F1 ®−îc chän ë rõng trång keo tai t−îng 2,5 tuæi, nh÷ng c©y lai nµy ®−îc c¾t ë ®é cao 85 cm ®Ó lÊy chåi d©m hom vµo th¸ng 4/1993. C¸c dßng c©y hom cña c©y lai ®−îc chän trång vµo th¸ng 10/1993 t¹i Ba V× theo 3 khèi, mçi khèi trång ®ñ c¸c dßng thÝ nghiÖm, mçi dßng 10 c©y vµ bè trÝ hoµn toµn ngÉu nhiªn ®· cho kÕt qu¶. Keo lai tù nhiÖn 2,5 tuæi trong rõng trång keo tai t−îng t¹i Ba V× ,cã chiÒu cao trung b×nh lµ 4,5 m vµ ®−êng kÝnh ngang ngùc 5,2 cm, th¸ng 6/1993 cho nhiÒu chåi vµ cho sè hom b×nh qu©n 289 hom trªn gèc sau 3 lÇn c¾t. Trong tæng sè 34 dßng dù tuyÓn th× tû lÖ ra rÔ cña c¸c dßng rÊt kh¸c nhau, dßng cã tû lÖ ra rÔ trªn 80% nh− dßng 33,23. ra rÔ tõ 60-72% c¸c dßng 30,32,29,28,19,20,22,12, C¸c dßng cã tû lÖ ra rÔ nhá h¬n 7% nh− dßng 1,3,9. Víi kÕt qu¶ trªn chøng tá keo lai cã kh¶ n¨ng ra chåi cao, tû lÖ ra rÔ t−¬ng ®èi lín vµ kh«ng gièng nhau gi÷a c¸c c¸ thÓ. Trong 10 th¸ng ®Çu, c¸c dßng keo lai sinh tr−ëng vÒ chiÒu cao vµ ®−êng kÝnh ®Òu lín h¬n keo bè, mÑ, ®Õn 18 th¸ng tuæi chóng vÉn cã sinh tr−ëng cao h¬n c¸c dßng bè mÑ ®èi chøng. Sè liÖu dßng HVN ( m ) Do ( cm ) V% theo HVN 5 6,1 7,1 4,56 10 6,0 7,4 5,41 16 5,7 6,8 2,90 32 5,6 6,8 6,60 A.au 3,5 3,9 13,15 A.ma 3,1 3,1 23,67 HÖ sè biÕn ®éng b×nh qu©n vÒ HVN cña c¸c dßng keo lai nhá h¬n 10%, nhá h¬n nhiÒu so víi c¸c dßng keo bè, mÑ, chøng tá ®é ®ång ®Òu cña keo lai rÊt lín. VÒ
  17. Download» http://Agriviet.Com 17 hÖ sè di truyÒn theo nghÜa réng h2, chØ tiªu nãi lªn sù sai kh¸c cña c¸c dßng trong kh¶o nghiÖm dßng v« tÝnh keo lai, ®−îc x¸c ®Þnh lµ. VÒ chiÒu cao h2 = 0,93. VÒ ®−êng kÝnh h2 =0,83. VÒ ®−êng kÝnh t¸n l¸ h2 = 0,8. chøng tæ sù sai kh¸c gi÷a c¸c dßng v« tÝnh do yÕu tè di truyÒn g©y nªn lµ rÊt râ. NguyÔn Ngäc T©n vµ céng sù (1997)[16], nh©n gièng keo lai b»ng nu«i cÊy m« ph©n sinh, thö nghiÖm víi dßng keo lai sè 14, sö dông c¸c ®o¹n chåi bªn cña c©y hom lµm mÉu thÝ nghiÖm, c¸c ®o¹n chåi kho¶ng 3 cm, ®−îc lau bÒ mÆt b»ng b«ng tÈm cån 70%, sau ®ã khö trïng b»ng HgCl2 0,1% trong 10 phót råi tiÕp tôc lo¹i HgCL2 b¸m trªn bÒ mÆt mÉu b»ng n−íc cÊt v« trïng trong phßng v« trïng, tiÕn hµnh tõ 5-6 lÇn, c¾t mÉu lÊy ®o¹n dµi kho¶ng 1 cm ®Ó cÊy vµo m«i tr−êng nu«i cÊy. Dïng m«i tr−êng nu«i cÊy MS (murashige and Skoog ), dïng PVP 1 g/lÝt ®Ó chèng hiÖn t−îng ho¸ n©u. M«i tr−êng ra rÔ, c¸c chåi nhá ®−îc t¸ch ra vµ cÊy vµo m«i tr−êng1/2 MS + IBA 1mg/l, 1/2 MS+ ABT11 mg/l Khö mÉu vËt b»ng n−íc xµ phßng, lau b»ng b«ng tÈm cån 70 % vµ röa s¹ch b»ng n−íc cÊt cho kÕt qu¶ tèt nhÊt so víi tr−íc ®©y nhóng nhanh qua cån. Khö trïng bÒ mÆt mÉu thµnh c«ng lµ yÕu tè rÊt quan träng ®Ó cã nh÷ng kÕt qu¶ tiÕp theo trong viÖc nh©n nhanh. Sù nh©n chåi cña keo lai d−íi ¶nh h−ëng cña BAP nång ®é kh¸c nhau. Nång ®é ( mg/l ) Sè chåi 0,5 5 1,0 7 2,0 15 -20. Nh− vËy ë nång ®é BAP 2,0 mg/l cho tæng sè chåi gÊp 3-4 lÇn so víi c¸c nång ®é kh¸c, kÕt qu¶ nh©n chåi nµy kh¸c h¼n víi kÕt qu¶ cña DarusH.Ahmad (1991) v× hä thÊy nång ®é BAP 0,5 mg/L cho kÕt qu¶ tèt nhÊt, kÕt qu¶ sai kh¸c trªn cã thÓ lµ do viÖc dïng mÉu vËt ban ®Çu kh«ng gièng nhau. C¸c chåi bÊt ®Þnh cña keo lai liªn tôc sinh s¶n qua 14 th¸ng cÊp chuyÓn, kh«ng mÊt kh¶ n¨ng h×nh
  18. Download» http://Agriviet.Com 18 thµnh chåi. §©y lµ hiÖn t−îng rÊt cã lîi cho viÖc nh©n gièng Keo lai b»ng ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy m«. VÒ kh¶ n¨ng ra rÔ cña c¸c chåi nhá, phô thuéc vµo nång ®é thuèc vµ lo¹i thuèc. M«i tr−êng Sè rÔ/chåi tû lÖ ra rÔ rÔ bªn 1/2 MS+ IBA (1 mg/l) 3 70 7 1/2 MS + ABT( 1mg/l ) 5 75 12 Sè liÖu trªn cho thÊy, trong m«i tr−êng dinh d−ìng 1/2 MS kÕt hîp víi nång ®é 1 mg/l cña IBA hoÆc ABT cho tû lÖ ra rÔ 70 - 75 % sau 20 ngµy cÊy. ë m«i tr−êng ABT cho nh÷ng sè liÖu tréi h¬n, kh«ng chØ vÒ tû lÖ ra rÔ mµ c¶ sè rÔ còng nh− sè rÔ bªn tÝnh trªn mét chåi. C¸c chåi ®−îc xö lý b»ng c¸ch ng©m hoÆc nhóng nhanh vµo m«i tr−êng cã chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng råi c¾m vµo m«i tr−êng c¸t, Phun s−¬ng trong nhµ kÝnh cho kÕt qu¶ ë biÓu d−íi. Xö lý Sè rÔ /chåi Tû lÖ ra rÔ % 2,87 ± 0,23 ABT 500PPm nhóng nhanh 75 2,35 ± 0,18 ABT 50 PPm ng©m 60 phót 76 3,02 ± 0,28 IBA500PPm nhóng nhanh 74 2,79 ± 0,28 IBA50PPm ng©m 60 phót 78 §èi chøng - 50 c¸c ph−¬ng ph¸p ®Òu cho tû lÖ ra rÔ trªn 70%, song ®èi chøng còng ®¹t tû lÖ ra rÔ 50 % sau 20 ngµy xö lý, chøng tá Keo lai dÔ ra rÔ. §oµn ThÞ Mai vµ céng sù (1997)[16], th«ng b¸o kÕt qu¶ nh©n gièng mét sè dßng keo lai b»ng kü thuËt nu«i cÊy m«, còng cho kÕt qu¶ t−¬ng tù nh− t¸c gi¶ NguyÔn Ngäc T©n, ®Ó nh©n t¹o chåi keo lai víi hÖ sè nh©n cao, chØ cÇn dïng riªng BAP mµ kh«ng cÇn phèi hîp víi chÊt kh¸c, víi nång ®é BAP 2,0 mg/l cho kÕt qu¶ cao nhÊt.
  19. Download» http://Agriviet.Com 19 Sè chåi/côm cña c¸c dßng keo lai. M«i tr−êng MS % Dßng sè 16 Dßng sè 5 Dßng sè 29 BAP 0,5 8,33 9,67 10,33 1,0 18,00 17,33 18,00 2,0 20,33 21,33 21,33 VÒ sù h×nh thµnh rÔ cho thÊy, IBA ë c¸c nång ®é kh¸c nhau ¶nh h−ëng kh«ng gièng nhau ®Õn tû lÖ ra rÔ cña c¸c dßng keo lai, dßng sè 10 vµ 32 tû lÖ ra rÔ cao nhÊt ë nång ®é 3,0 mg/l, dßng sè 29 vµ 16 ra rÔ cao nhÊt ë nång ®é 2,0 mg/L, cßn víi dßng 5 vµ 33 tû lÖ ra rÔ cao nhÊt ë nång ®é 1,0 mg/ L, víi c¸c nång ®é kh¸c Ýt h¬n hoÆc nhiÒu h¬n ®Òu cho kÕt qu¶ ra rÔ kÐm h¬n.Trong sè c¸c lo¹i auxin sö dông cho thÊy IBA cho kÕt qu¶ ra rÔ tèt nhÊt ®èi víi c¸c dßng keo lai, nh−ng mçi dßng keo lai l¹i mÉn c¶m mét c¸ch kh¸c nhau ®èi víi auxin nh− dßng sè 10 sö dông nång ®é IBA: 3,0 , 4,0 , 5,0 mg/l , NAA: 1,0 mg/l, kh«ng nªn v−ît qu¸ nång ®é nµy. Lª §×nh Kh¶ vµ céng sù ( 2000)[15], nèt sÇn vµ kh¶ n¨ng c¶i t¹o ®Êt cña keo lai ®· th«ng b¸o kÕt qu¶ ë giai ®o¹n 3 th¸ng tuæi, sè l−îng vµ khèi l−îng nèt sÇn trªn rÔ cña keo lai gÊp 3-10 lÇn c¸c loµi keo bè, mÑ. Sè l−îng tÕ bµo vi khuÈn cè ®Þnh ®¹m trong bÇu ®Êt, cao h¬n so víi bè, mÑ, mét sè kh¸c cã tÝnh chÊt trung gian. D−íi t¸n rõng 5 tuæi, sè tÕ bµo vi sinh vËt vµ vi khuÈn cè ®Þnh ®¹m trong 1 gam ®Êt d−íi t¸n rõng keo lai cao h¬n râ rÖt so víi bè, mÑ. §Êt d−íi t¸n rõng keo lai ®−îc c¶i thiÖn h¬n ®Êt d−íi t¸n rõng keo cña bè, mÑ ,c¶ vÒ ho¸, lý tÝnh.
  20. Download» http://Agriviet.Com 20 TÝnh chÊt ®Êt d−íi t¸n rõng keo lai vµ c¸c loµi keo Bè, mÑ, 5 tuæi t¹i §¸ Ch«ng (7/1999 ). C a++mg++ §é s©u PH Mïn (% §¹m ChÊt dÔ tiªu Dung träng ) (1dl /100 (g/ cm3) Loµi c©y (cm ) (Kcl) Tæng sè g®Êt P205 K20 % Keo lai 0-10 4,0 3,7 0,18 2,0 4,0 1,52 1,06 20-30 4,2 2,2 0,16 1,2 2,4 1,54 1,27 Keotai 0-10 4,0 3,3 0,19 1,2 2,4 1,04 1,15 t−îng 20-30 4,0 1,7 0,13 VÕt 1,6 0,72 1,25 Keo l¸ 0-10 4,0 3,0 0,17 2,0 2,8 1,27 1,09 trµm 20-30 4,3 1,9 0,12 1,6 2,4 1,07 1,24 §Êt trèng 0-10 4,0 2,8 0,13 1,9 4,0 0,92 1,18 20-30 4,1 1,8 0,12 1,4 2,2 0,61 1,27 Vò TÊn Ph−¬ng (2001) [26] nghiªn cøu mèi quan hÖ sinh tr−ëng cña keo lai vµ mét sè tÝnh chÊt ®Êt ë Ba V×, cho kÕt qu¶ ®é Èm tù nhiªn cña ®Êt ë tÇng 0-20 cm d−íi rõng keo lai. §é Èm ®Êt, % Th¸ng §èi chøng D−íi c¸c tuæi rõng keo lai 2 3 4 5 6 12 11,75 11,8 11,85 11,80 12,05 11,10 1 12,25 12,65 12,65 12,70 13,95 11,95 2 14,01 14,21 14,70 14,85 15,15 13,70 3 15,30 15,40 15,75 15,90 16,10 15,20 4 17,25 17,80 18,15 18,40 18,50 17,10 5 19,90 20,05 21,10 21,50 21,75 19,45 TB 15,07 15,32 15,70 15,86 16,25 14,75 §é Èm ®Êt d−íi rõng keo lai ë c¸c tuæi kh¸c nhau ®−îc c¶i thiÖn mét c¸ch râ rÖt so víi n¬i kh«ng trång rõng vµ ®é Èm ®Êt ®−îc c¶i thiÖn mét c¸ch râ nÐt h¬n khi tuæi rõng t¨ng, t¸c gi¶ cho r»ng ®é Èm ®Êt chÞu ¶nh h−ëng m¹nh cña ®iÒu kiÖn khÝ hËu, h¬n n÷a khi tuæi rõng t¨ng th× t¸n rõng cã vai trß rÊt lín trong viÖc ®iÒu chØnh tiÓu hoµn c¶nh rõng, ®é ph× vµ dung träng cña ®Êt còng biÕn ®æi theo h−íng tÝch cùc, khi tuæi rõng t¨ng vµ cµng râ nÐt so víi ®èi chøng, ®Æc biÖt lµ ë tÇng ®Êt tõ 0-20 cm.
nguon tai.lieu . vn