Xem mẫu

  1. Chương 1: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN I/ YEÂU CAÀU CUÛA BOÄ BAØI TAÄP : Ñeå ñaït ñöôïc yeâu caàu cuûa moân hoïc, boä baøi taäp phaûi ñaûm baûo caùc yeâu caàu sau :  Theo saùt chöông trình moân hoïc, theo ñuùng heä thoáng chöông muïc.  Löïa choïn ñöôïc caùc baøi taäp phuø hôïp.  Ñaûm baûo ñöôïc tính vöøa söùc.  Ñaûm baûo tính thöïc tieãn, tính thôøi ñaïi cuûa noäi dung chöông trình moân hoïc.  Caùc baøi hoïc phaûi mang tính tích cöïc, tính sö phaïm.  Caùc caâu hoûi cuûa baøi taäp phaûi roõ raøng, deã hieåu. II/ CHÖÙC NAÊNG CUÛA BAØI TAÄP : Baøi taäp phaûi chöùa ñöïng nhöõng kieán thöùc öùng duïng ñöôïc vaøo trong thöïc teá vaø cuûng coá ñöôïc phaàn lyù thuyeát ñaõ hoïc. Thoâng qua caùc baøi taäp giuùp ngöôøi hoïc coù tinh thaàn töï giaùc cao, töï reøn luyeän hình thaønh kyû naêng, kyû xaûo vaø ñaùnh giaù ñöôïc möùc ñoä tieáp thu baøi ngöôøi hoïc. Caùc baøi taäp phaûi goùp phaàn phaùt trieån naêng löïc tö duy tröøu töôïng, khaû naêng lyù luaän vaø quan saùt toång hôïp. Ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu thöïc tieãn cuûa xaõ hoäi. Baøi taäp phaûi kích thích ñöôïc söï höùng thuù cuûa nguôøi hoïc. III/ CAÙC NGUYEÂN TAÉC VAÄN DUÏNG VAØO ÑEÀ TAØI : 1/ Nguyeân taéc ñaûm baûo söï thoáng nhaát giöõa lyù luaän vaø thöïc tieãn trong daïy hoïc :
  2. Lyù luaän laø hình thöùc cô baûn ñeå phaûn aûnh tö töôûng cuûa hieän thöïc khaùch quan vaøo yù thöùc con ngöôøi. Noù toàn taïi döôùi daïng trình baøy coù thöù töï veà heä thoáng nhöõng kieán thöùc toång quaùt veà moät lónh vöïc cuûa hieän thöïc khaùch quan hoaëc hieän töôïng cuûa cuoäc soáng tinh thaàn. Nhö vaäy lyù luaän ñöôïc xem nhö phöông phaùp chính cho hoaït ñoäng, khoâng coù lyù luaän (lyù thuyeát) thì khoâng xaùc laäp ñöôïc phöông höôùng, khoâng theå tieán haønh ñöôïc hoaït ñoäng. Coøn thöïc tieãn ñoù laø quaù trình thay ñoåi vaø caûi taïo hieän thöïc khaùch quan cuûa töï nhieân vaø xaõ hoäi thoâng qua hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi. Thöïc tieãn khoâng nhöõng coù tính phoå bieán nhö lyù luaän maø coøn coù tính hieän thöïc tröïc tieáp. Thöïc tieãn laø hoaït ñoäng hieän thöïc mang tính vaät chaát, ñaëc ñieåm naøy laøm cho noù phaân bieät vôùi hoaït ñoäng lyù luaän chæ toàn taïi döôùi daïng tinh thaàn thuaàn tuùy tröøu töôïng. Do ñoù thöïc tieãn ñoùng vai troø nhö laø tieâu chuaån cuûa chaân lyù, töùc laø tính ñuùng ñaén saùt thöïc cuûa nhaän thöùc. Vaäy ta coù theå thaáy lyù luaän vaø thöïc tieãn laø 2 maët cuûa quaù trình nhaän thöùc vaø caûi taïo töï nhieân, xaõ hoäi vaø baûn thaân con ngöôøi. Lyù thuyeát laø kinh nghieäm ñaõ khaùi quaùt hoùa trong yù thöùc cuûa con ngöôøi, laø toaøn boä nhöõng tri thöùc veà theá giôùi khaùch quan. Thöïc tieãn laø toaøn boä hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi nhaèm ñaûm baûo cho söï toàn taïi vaø phaùt trieån cuûa xaõ hoäi. Kieán thöùc lyù thuyeát ñöôïc vaän duïng ñeå giaûi quyeát nhöõng nhieäm vuï thöïc tieãn, ñeå chæ ñaïo haønh ñoäng. Coøn thöïc tieãn vöøa laø tieâu chuaån cuûa chaân lyù, ñoäng löïc cuûa nhaän thöùc, ñoàng thôøi thöïc tieãn coøn laø muïc ñích cuûa nhaän thöïc. Qua nhöõng ñieàu neâu treân, cho ta thaáy moái quan heä bieän chöùng cuûa vieäc hoïc lyù thuyeát vaø thöïc haønh (trong ñoù coù vieäc
  3. aùp duïng baøi taäp). Muoán ñaûm baûo ñöôïc nguyeân taéc naøy caàn löïa choïn nhöõng moân hoïc phuø hôïp vôùi thöïc teá theå hieän söï aûnh höôûng cuûa söï tieán boä khoa hoïc kyõ thuaät, coâng ngheä. Caàn laøm cho ngöôøi hoïc thaáy roõ nguoàn goác thöïc tieãn cuûa caùc khoa hoïc : Moïi khoa hoïc ñeàu naûy sinh do nhu caàu thöïc tieãn vaø trôû laïi phuïc vuï thöïc tieãn. Veà caùc phöông phaùp vaø hình thöùc toå chöùc daïy hoïc caàn vaän duïng moät caùch linh ñoäng, saùng taïo, nhaèm taïo ñieàu kieän cho ngöôøi hoïc vaän duïng ñöôïc tri thöùc vaøo thöïc tieãn hay noùi caùch khaùc laø sau khi ra tröôøng hoï coù theå ñem nhöõng kieán thöùc ñaõ hoïc ñöôïc aùp duïng vaøo lao ñoäng saûn xuaát, ñöôïc xaõ hoäi chaáp nhaän. Muoán laøm ñöôïc ñieàu ñoù caàn phaûi keát hôïp hoïc vôùi haønh 1 caùch coù chaát löôïng vaø hieäu quaû. 2/ Nguyeân taéc ñaûm baûo söï thoáng nhaát giöõa tính vöõng chaéc cuûa tri thöùc, tính meàm deûo cuûa tö duy : Ñoøi hoûi trong quaù trình daïy hoïc phaûi giuùp ngöôøi hoïc naém vöõng noäi dung daïy hoïc vôùi söï caêng thaúng toái öu veà maët trí tueä nhö trí töû töôûng, taùi taïo, saùng taïo, tö duy logic vaø ñoàng thôøi hình thaønh phaùt trieån naêng löïc nhaän thöùc, naêng löïc haønh ñoäng töùc laø taïo neân söï meàm deûo cuûa tö duy. Kieán thöùc chæ vöõng chaéc laâu daøi khi chuùng ñöôïc hình thaønh qua caùc giai ñoaïn vaø phaùt trieån moät caùch bieän chöùng. Vieäc naém chaéc kieán thöùc ñöôïc theå hieän roõ neùt nhaát, quan troïng nhaát ôû choã noù ñöôïc vaän duïng thaønh thaïo trong caùc tröôøng hôïp khaùc nhau ñeå giaûi quyeát caùc vaán ñeà veà lyù thuyeát vaø thöïc tieãn do cuoäc soáng ñaët ra. Ñeå ñaûm baûo nguyeân taéc naøy : Phaûi saép xeáp theo logic giöõa khoa hoïc ñaëc tröng cho moân hoïc vaø logic sö phaïm. Caàn taùc ñoäng ñeå ngöôøi hoïc phaùt trieån naêng löïc nhaän thöùc trí thoâng minh, oùc
  4. saùng taïo. Taïo ñieàu kieän ñeå ngöôøi hoïc oân taäp thöôøng xuyeân nhö laøm baøi taäp ôû nhaø, laøm baøi taäp ôû lôùp. Ñieàu ñoù cho thaáy vieäc laøm baøi taäp cuûa ngöôøi hoïc laø moät trong nhöõng yeáu toá ñaûm baûo cho nguyeân taéc : Ñaûm baûo tính vöõng chaéc kieán thöùc ñaõ hoïc. Caùc baøi taäp phaûi coù nhöõng caâu gôïi yù ñeå ngöôøi hoïc tham khaûo tröôùc chuaån bò baøi tröôùc, cuõng nhö deã daøng oân baøi sau moãi baøi giaûng. 3/ Nguyeân taéc ñaûm baûo tính vöøa söùc chung vaø rieâng trong daïy hoïc : Ñeå kích thích söï höùng thuù cuûa ngöôøi hoïc thì baøi giaûng phaûi ñöôïc trình baøy maïch laïc, roõ raøng deå hieåu ñeå kích thích quaù trình tri giaùc nhaèm thu löôïm nhöõng taøi lieäu caûm tính caàn thieát ñeå xaây döïng bieåu töôïng chính xaùc töø ñoù hình thaønh khaùi nieäm thaáy taïo ra tình huoáng coù vaán ñeà bieát phaùt huy tính toø moø ham hieåu bieát khoa hoïc cuûa ngöôøi hoïc. Phaûi bieát khôi saâu maâu thuaãn giöõa nhieäm vuï hoïc taäp vaø trình ñoä hieän coù. Qua nhöõng ñieàu neâu treân ñeå ñaûm baûo nguyeân taéc naøy : caùc baøi taäp khi soaïn phaûi mang tính vöøa söùc phuø hôïp vôùi ngöôøi hoïc vaø ngöôøi hoïc coù theå hoaøn thaønh ñöôïc vôùi nhöõng noå löïc cao nhaát cuûa trí tueä. Muoán laøm ñöôïc nhö vaäy thì giaùo vieân phaûi phaân loaïi hoïc sinh theo nhoùm döïa vaøo khaû naêng tieáp thu cuûa ngöôøi hoïc. Ñieàu naøy giuùp ngöôøi hoïc gioûi phaùt huy ñöôïc khaû naêng cao nhaát cuûa hoï vaø ngöôøi trung bình coù theå vöôn leân. 4/ Nguyeân taéc ñaûm baûo söï thoáng nhaát giöõa vai troø chuû ñaïo cuûa ngöôøi daïy vaø tinh thaàn töï giaùc tích cöïc töï löïc cuûa ngöôøi hoïc : Ñeå ñieàu khieån quaù trình daïy hoïc thì ngöôøi thaày phaûi ñoùng vai troø chuû ñaïo, ngöôøi thaày laø ngöôøi truyeàn thuï tri thöùc qua baøi giaûng coøn ngöôøi hoïc laø ngöôøi lónh hoäi thoâng tin. Vì vaäy thaày caàn phaûi quan taâm ñeán vieäc thu nhaän thoâng tin cuûa troø nhö theá naøo. Do ñoù quaù trình daïy hoïc phaûi coù ñöôøng lieân heä ngöôïc ñoù laø vieäc
  5. troø traû lôøi, laøm baøi taäp ôû nhaø, laøm baøi taäp ôû lôùp ñeå thaày xem xeùt ñaùnh giaù, chæ döïa vaøo thoâng tin lieân heä ngöôïc thaày môùi phaùn ñoaùn ñuôïc vieäc hoïc taäp cuûa troø, ñeå ñieàu chænh quaù trình daïy hoïc sau naøy töùc laø vai troø cuûa ngöôøi thaày ñöôïc giöõ vöõng cho neân moái quan heä ngöôïc ñöôïc ñaûm baûo. Ñieàu naøy khieán cho quaù trình daïy hoïc trôû thaønh 1 chu kyø kheùp kín, töùc laø ñieàu khieån ñöôïc. Ñeå ñaûm baûo nguyeân taéc naøy thì ngöôøi thaày phaûi giöõ vai troø chuû ñaïo, toå chöùc vaø ñieàu khieån quaù trình daïy hoïc. Söï keát hôïp giöõa thaày vaø troø trong quaù trình daïy hoïc seõ giuùp cho troø phaùt huy ñöôïc tính tích cöïc, tính töï löïc cuûa ngöôøi hoïc. IV/ CAÙC NGUYEÂN LYÙ DAÏY HOÏC : 1/ Hoïc ñi ñoâi vôùi haønh : Coù nghóa laø ngöôøi hoïc phaûi hoïc lyù thuyeát sau ñoù vaän duïng lyù thuyeát ñoù vaøo thöïc teá. Muoán vaän duïng noù vaøo trong thöïc teá thì phaûi thoâng qua caùc baøi taäp lieân quan. Thoâng qua caùc baøi taäp thì ngöôøi hoïc naém roõ vaø cuûng coá ñöôïc phaàn lyù thuyeát ñaõ hoïc. 2/ Giaùo duïc gaén lieàn vôùi lao ñoäng saûn xuaát : Nhaèm giuùp ngöôøi hoïc tieáp caän vaøo thöïc teá, phaùt huy tính toaøn dieän cuûa vieäc hoïc vaøo thöïc tieãn sau khi ra tröôøng. Muoán laøm ñöôïc nhö vaäy thì ta phaûi coù caùc baøi taäp maø caùc thoâng soá cuõng nhö caùc caâu hoûi ñeàu coù trong thöïc teá ñeå giuùp cho ngöôøi hoïc coù theå ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu cuûa xaõ hoäi. V/ LAØM BAØI TAÄP CUÛNG COÁ CHO PHAÀN LYÙ THUYEÁT :(Kieán thöùc).
  6. Hoïc lyù thuyeát laø 1 trong nhöõng phaàn cô baûn maø ngöôøi hoïc naøo cuõng phaûi traûi qua. Ñeå naém vöõng phaàn lyù thuyeát ñaõ hoïc thì phaûi oân luyeän, hoïc ñi hoïc laïi trong ñoù coù phaàn baøi taäp ôû nhaø, ôû lôùp. Vaäy thì vieäc laøm baøi taäp cuûng coá kieán thöùc laø khoâng theå phuû ñònh. Ñieàu naøy noùi leân taùc duïng ñaëc bieät cuûa vieäc laøm baøi taäp trong quaù trình daïy hoïc. + Theo giaùo duïc hoïc : Hoïc taäp laø quaù trình nhaän thöùc cuûa hoïc sinh maø chuû theå taùc ñoäng laø giaùo vieân, khaùch theå laø hoïc sinh. Laáy hoïc sinh laøm ñoái töôïng trung taâm. Hoïc sinh laø ñoái töôïng ñeå ngöôøi thaày duøng nhöng phöông phaùp sö phaïm cuûa mình ñeå goït duûa taïo neân saûn phaåm coù ích cho xaõ hoäi. + Theo taâm lyù hoïc hieän ñaïi thì quan ñieåm duy vaät bieän chöùng cho raèng quaù trình hoïc taäp cuûa hoïc sinh chính laø quaù trình nhaän thöùc ñeå lónh hoäi nhöõng kieán thöùc, kinh nghieäm cuûa ngöôøi thaày thaønh cuûa rieâng mình. Quaù trình nhaän thöùc goàm caûm giaùc, tri giaùc, trí nhôù, töôûng töôïng, caûm xuùc, yù chí. Ngoaøi ra quaù trình hoïc taäp cuûa hoïc sinh coøn thoâng qua caùc traïng thaùi taâm lyù, thuoäc tính taâm lyù. + Theo quan ñieåm cuûa taâm lyù hoïc sö phaïm thì quaù trình daïy hoïc laø 1 quaù trình kích thích vaø ñieàu khieån tính tích cöïc cuûa hoïc sinh nhaèm hình thaønh kyû naêng, kyû xaûo vaø phaùt trieån naêng löïc trí tueä, hoaøn thieän nhöõng phaåm chaát ñaïo ñöùc cuûa con ngöôøi môùi xaõ hoäi chuû nghóa. Ñeå kích thích höùng thuù cuûa ngöôøi hoïc vaø giuùp ngöôøi hoïc vaän duïng ñöôïc lyù thuyeát thì caùc baøi taäp phaûi chính xaùc, roõ raøng, maïch laïc, deå hieåu vaø coù thöïc trong thöïc teá.  Keát luaän :
  7. Thoâng qua caùc vaán ñeà neâu treân, ta thaáy raèng ñöùng treân quan ñieåm cuûa taâm lyù hoïc, giaùo duïc hoïc thì vieäc laøm baøi taäp ñaõ cuûng coá kieán thöùc cho ngöôøi hoïc vaø taïo ra söï kích thích, ham meâ, saùng taïo, tìm toøi, hình thaønh kyû naêng, kyû xaûo cho ngöôøi hoïc. + Yeâu caàu cuûa caùc baøi taäp :  Trình baøy roõ raøng, deå hieåu.  Ñaày ñuû caùc thoâng soá vaø khoâng qua daøi.  ÖÙng duïng ñöôïc trong thöïc teá.  Caùc baøi taäp phaûi cuûng coá ñöôïc phaàn lyù thuyeát.  Phuø hôïp vôùi trình ñoä ngöôøi hoïc. VI/ KIEÅM TRA ÑAÙNH GIAÙ KEÁT QUAÛ HOÏC TAÄP : 1/ Kieåm tra : Laø coâng cuï hay phöông tieän ño löôøng kieán thöùc, kyû naêng kyû xaûo cuûa hoïc sinh. 2/ Ñaùnh giaù : Laø moät khaùi nieäm nhaèm xaùc ñònh möùc ñoä trình ñoä cuûa hoïc sinh maø cuï theå laø ñieåm soá. 3/ Moái lieân heä giöõa kieåm tra vaø ñaùnh giaù : Coù nghóa laø kieåm tra laø phöông tieän cuûa ñaùnh giaù coøn ñaùnh giaù laø muïc ñích cuûa kieåm tra. Muïc ñích cuûa ñaùnh giaù quyeát ñònh noäi dung vaø hình thöùc cuûa kieåm tra. Muïc ñích cô baûn cuûa vieäc kieåm tra ñaùnh giaù laø xaùc ñònh chaát löôïng vaø soá löôïng cuûa söï giaùo duïc vaø hoïc taäp nhaèm khuyeán khích troø hoïc toát, thaày daïy toát. Hoïc sinh naâng cao tinh thaàn traùch nhieäm cuûa mình ñoái vôùi vieäc hoïc taäp.  Ñoái vôùi hoïc sinh : Thoâng tin kieåm tra seõ giuùp cho hoïc sinh ñaøo saâu kieán thöùc heä thoáng hoùa caùc kieán thöùc cuõ. Khaùi quaùt hoùa nhöõng tri thöùc ñaõ ñöôïc tieáp thu vaø giuùp hoïc sinh phaùt trieån tö duy, trí nhôù.
  8. Giuùp hoïc sinh laáy ñöôïc loå hoång trong tri thöùc cuûa mình vaø kòp thôøi ñieàu chænh boå sung. Phaùt huy tính ñoäc laäp vaø tham gia tích cöïc vaøo vieäc hoïc taäp, reøn luyeän khaû naêng giaûi quyeát vaán ñeà trong hoïc taäp.  Ñoái vôùi giaùo vieân : Thoâng qua kieåm tra ñaùnh giaù naém ñöôïc keát quaû cuûa vieäc giaûng daïy cuûa mình ñeå ñieàu chænh, caûi tieán nhaèm hoaøn thieän keát quaû hoïc taäp cho hoïc sinh. Naém ñöôïc trình ñoä nhaän thöùc cuûa hoïc sinh ñeå naâng cao chaát löôïng giaûng daïy ñoàng thôøi coù keá hoaïch boài döôõng vaø phuï ñaïo tuøy ñoái töôïng khaù hay keùm. Vieäc kieåm tra ñaùnh giaù giuùp nhaø tröôøng theo doõi ñöôïc tình hình hoïc taäp cuûa hoïc sinh qua ñoù ñaùnh giaù ñöôïc coâng vieäc giaûng daïy cuûa giaùo vieân. Vieäc ñöa baøi taäp vaøo baøi kieåm tra ñoái vôùi caùc moân hoïc lyù thuyeát chuyeân moân laø heát söùc caàn thieát. Thaät vaäy trong khoaûng thôøi gian 15 - 30' cho 1 baøi taäp ñoøi hoûi ngöôøi hoïc phaûi coù söï chuaån bò kyû caøng veà kieán thöùc ñaõ hoïc. Khi laøm baøi taäp hoïc sinh khoâng theå hoïc thuoäc loøng moät caùch maùy moùc maø phaûi linh ñoäng, saùng taïo ñeå laøm baøi vaø vaän duïng lyù thuyeát vaøo baøi taäp. Baøi taäp khoâng chæ döøng laïi ôû choå chæ döïa vaøo coâng thöùc ñeå laøm, maø hoïc sinh caàn phaûi coù söï tö duy, tìm toøi, hieåu ñöôïc baûn chaát cuûa vaán ñeà thì môùi laøm baøi coù hieäu quaû ñöôïc. Moät baøi taäp coù nhieàu caùch giaûi khaùc nhau neân phaùt huy ñöôïc tính thoâng minh, saùng taïo cuûa hoïc sinh tìm ra con ñöôøng ngaén nhaát, deå hieåu nhaát. Qua caùc baøi taäp giuùp cho hoïc sinh reøn luyeän cho mình khaû naêng, trình baøy, dieãn ñaït. Moät baøi taäp seõ coù nhieàu caâu, caâu khoù coù, deå coù vaø nhö vaäy thì hoïc sinh trung bình cuõng coù theå laøm ñöôïc 1 phaàn cuûa baøi taäp, hoïc sinh khaù coù theå laøm caâu khoù hôn.
  9. Vaäy baøi taäp trong baøi kieåm tra thì deå ñaùnh giaù trình ñoä cuûa hoïc sinh hôn. Trong thöïc teá nhieàu naêm qua caùc tröôøng töø caáp tieåu hoïc ñeán ñaïi hoïc ñaõ duøng baøi taäp trong kieåm tra ñaùnh giaù vaø ñaõ ñaït ñöôïc keát quaû toát.  Toùm laïi : Vôùi taát caû nhöng lyù do treân ta coù theå khaúng ñònh vieäc ñöa baøi taäp vaøo phaàn kieåm tra ñaùnh giaù thì keát quaû hoïc taäp cuûa hoïc sinh ôû caùc moân lyù thuyeát chuyeân moân laø coù cô sôû khoa hoïc vaø ñaït tính hieäu quaû cao.  KEÁT LUAÄN CHUNG : Qua caùc phaàn trình baøy ôû treân ta ñaõ thaáy ñöôïc öu ñieåm noåi baät cuûa vieäc laøm baøi taäp cuûa hoïc sinh ñoù laø : cuûng coá kieán thöùc cho hoïc sinh khi hoïc caùc moân coù tính lyù thuyeát ñaëc bieät laø caùc moân lyù thuyeát chuyeân moân. Laø moät coâng cuï toát ñeå ñaùnh giaù keát quaû hoïc taäp cuûa ngöôøi hoïc. Nhö vaäy ta thaáy vieäc ñöa baøi taäp vaøo hoaït ñoäng daïy hoïc laø heát söùc caàn thieát. Thoâng qua ñoù giuùp ngöôøi hoïc reøn luyeän khaû naêng hoïc taäp ñoäc laäp cuûa mình. Ñoù laø moät caùch hoïc ñaõ vaø ñang ñöôïc nhieàu tröôøng vaø xaõ hoäi khuyeán khích. Tuy nhieân, khi soaïn baøi taäp phaûi chuù yù ñeán tính vöøa söùc cuûa ngöôøi hoïc, baøi taäp phaûi gaàn guûi vôùi thöïc teá neáu khoâng seõ laøm phaûn taùc duïng giaùo duïc.