Xem mẫu

  1. Ánh sáng trong nh chân dung Mình lư c d ch bài này v i tiêu "Studio Lighting Techniques" c a tác gi Chuck McKern gi i thi u sơ qua khái ni m v ánh sáng trong nh chân dung. Tuy tiêu nói v ánh sáng trong studio nhưng v n có th s d ng ư c khi dùng ánh sáng t nhiên. Trong nh chân dung ánh sáng có th ư c s d ng khéo léo nh n m nh ho c xóa b t nh ng i m khác nhau trên khuôn m t nhân v t. S d ng èn trong studio, ánh sáng t nhiên, t m ph n quang, vv. s d dàng hơn s d ng flash vì b n s nhìn th y hi u qu trư c khi ch p. Có 4 ki u ánh sáng:
  2. - Ki u 1 g i là "Broad Lighting" t c là ngu n sáng chính t v trí chi u sáng phía c a m t c a nhân v t g n v i camera hơn. Ki u chi u sáng này dùng làm cho ngư i có khuôn m t g y trông béo hơn, gi m nét cá tính trên gương m t. - - Ki u th 2 g i là "Short Lighting" khi ngu n sáng r i vào phía bên kia c a m t, ngư c v i ki u Broad. Ki u này thư ng ư c s d ng khi nhân v t có khuôn m t trái xoan trung bình. Ánh sáng ki u này nh n m nh các ư ng cong, nét g gh trên khuôn m t. Các ư ng nét do bóng có th ư c i u ch nh tăng gi m b ng cách s d ng thêm èn fill light có cư ng y u hơn. Ki u chi u sáng h p này có th dùng ngư i m t béo trông g y hơn. - - Ki u th 3 là "Butterfly Lighting" dùng èn chính t phía trư c nhân v t và trên cao r i xu ng, ch nh cao sao cho t o nên bóng c a mũi xu ng phía dư i th ng hàng v i mũi. Cách này phù h p v i ngư i có khuôn m t trái xoan thông thư ng, r t phù h p v i ph n vì nó thư ng t o nên v kiêu sang nhưng l i không h p v i àn ông vì nó làm 2 tai trông có v to hơn. - - Ki u th 4 là ki u "Rembrandt Lighting", t o ra nh ng b c chân dung gi ng tranh Rembrandt b ng cách k t h p short lighting và butterfly lighting. èn chính t cao và r i vào phía m t không quay v máy nh. K thu t này t o m t hình tam giác sáng trên gò má g n camera. HÌnh tam giác sáng c n i u ch nh sao cho ngay dư i m t và không lan xu ng dư i mũi. - èn chính nên t v trí t o m t góc 45 so v i ư ng th ng n i gi a máy nh v i nhân v t và v trí cao hơn nhân v t m t chút. Cách t t nh t ch nh cao èn là nhìn vào bóng c a èn trong m t nhân
  3. v t (catchlights). Bóng c a èn nên v trí gi a 11h v i 1h trên hình tròn c a m t nhân v t. Thông thư ng ngư i ta dùng thêm 1 èn ph (fill light) phía bên kia c a máy nh. èn ph ph i y u hơn èn chính nhi u n u không s b m t hi u qu c a èn chính. Công d ng c a èn ph là làm m m bóng do èn chính t o ra. èn ph cũng ư c s d ng ki m sóat tương ph n. Tăng sáng èn ph làm gi m tương ph n c a nh và ngư c l i. èn ph s thêm vào m t nhân v t bóng c a èn v trí th p hơn bóng c a èn chính. Bóng c a èn ph trong m t nhân v t có h i cho nh vì nó t o c m giác nhân v t có m t ánh nhìn vô hư ng. Vì th sau khi ch p xong thì ph i dùng photoshop xóa cái bóng c a èn ph i. Ngoài ra phó nháy s còn dùng các t m ph n quang và ô i u ch nh thêm m m c a bóng, và k t qu hi u ch nh s th y như t m hình này. Như ã nói v ngh thu t ch p nh chân dung trong nh chân dung - Portrait thì m t t m nh p là k t qu chung c a nh ng hi u bi t v k thu t và s giao c m gi a nhân v t v i ngư i c m máy. Như th có ư c m t t m nh
  4. chân dung p thì ta c n ph i chu n b k lư ng m i phương ti n trư c khi b m máy. Hôm nay NTL mu n trao i v i b n v th lo i nh chân dung ngoài tr i và nh ng i u c n chú ý. a s nh ng ngư i ch p nh "amateur" s d ng lo i máy nh 24x36 ch p nh chân dung, có th là SLR ho c dSLR. Trong lĩnh v c c bi t tinh t này ít có ch cho nh ng lo i máy ki u "Point & Shoot" (m c dù ôi khi có nh ng t m nh chân dung n i ti ng ư c t o nên t lo i máy này). Như th phương ti n o sáng c a b n s là thi t b o sáng g n s n trong máy và lo i ng kính zoom tiêu chu n ki u 28-80mm cũng s là thông d ng. May m n thay v trí tele 80mm, mà các ông kính lo i này thư ng cho nh không th t s c nét, b n l i có trong tay m t chi c ng kính hoàn toàn phù h p ch p nh chân dung y nhé. T t nhiên chi c ng kính lý tư ng nh t dùng cho nh chân dung ngoài tr i v n là m t chi c 85mm f/1,8 hay tương ương như th . Ưu th c a lo i ng kính này là cho phép ta kh ng ch d dàng nét sâu c a trư ng nh (D.O.F) ng th i nó có m t s c nét vô cùng áng n v i phóng i m nh thu ư c cái th n c a nhân v t. kh u ng kính m r ng t i a f/1,8 thì vi c ch nh nét òi h i chính xác cao nhưng bù l i thì phông n n s có lu m r t p. có th gi nguyên ư c ánh sáng không gian xung quanh thì vi c s d ng các t m ph n x (m u tr ng hay ánh b c) xoá i bóng là c n thi t. Các t m ph n x này t o ánh sáng d u hơn ánh sáng c a èn flash ng th i cân b ng ánh sáng c a ti n c nh v i ánh sáng phông n n r t t t. Gi ng như các ngu n sáng khác, các t m ph n x này cho m t ánh sáng r t d u khi nó g n ch th . Ta cũng có th t ư c k t qu tương t khi dùng thi t b làm tán x các tia n ng tr c ti p c a m t tr i. L i th c a lo i thi t b tán x này là nó cho m t ánh sáng v i nhi t m u cao hơn ngay c v i ánh sáng cu i ngày. Bên c nh ó b n không th thi u m t chi c èn flash dùng làm "fill-in" trong trư ng h p ánh sáng ngư c chi u quá m nh. Ánh sáng c a èn c n ph i
  5. ư c th hi n m t cách kín áo nh t mà v n m b o xoá ư c các bóng t i không c n thi t. B n có th dùng các " u ph n x " - Bounce Card - hay "ki u u tán x " - Diffusion Dome. N u như ánh sáng c a èn là quá rõ trên nh thì b n hoàn toàn có th hi u ch nh cư ng sáng c a èn -1/3Ev cho n -1/2Ev. Trong trư ng h p ánh sáng "l nh" thì b n nên dùng thêm m t t m kính l c m u vàng nâu làm gi m i ánh sáng tông màu xanh c a èn. Th lo i nh này có khá nhi u cách th hi n khác nhau như : ch p không dùng èn flash, dùng èn flash nghi p dư, chi u sáng ki u « studio ». N u như b n v n là ngư i ưa thích dùng phim cho th lo i nh ngh thu t này thì t r t lâu k thu t phim âm b n cũng như dương b n ã tt im t nh y cao cho phép ch p nh trong nhà khong dùng èn flash mà v n m b o ch t lư ng. NTL xin ơn c ây hai « lão làng » nhưng ch c ch n kh năng c a chúng v n luôn là « thanh xuân » : phim dương b n Fuji Provia 400F, phim âm b n Fuji Superia X-Tra 800. Chúng ư c nghiên c u tương thích cao nh t v i ki u ánh sáng trong nhà như ánh sáng èn « halogène » và ánh sáng èn vàng ng th i có kh năng hi u ch nh m u s c r t t t. Còn n u như b n là ngư i s d ng k thu t s thì ch c ch n m t chi c dSLR v i ng kính nh y sáng là c n thi t. Các lo i dCam, Bcam có k thu t ch ng rung khi ch p t c ch m cũng hoàn toàn có th s d ng nhưng chúng b r t nhi u h n ch v kh năng thao tác cũng như ch t lư ng nh. Và cho dù b n ch n phim hay k thu t s thì trong i u ki n ánh sáng y u như th b n c n n m t chi c ng kính nh y sáng cho phép m kh u ng kính l n (gi a f/1,4 và f/2,8 ) có th t ư cm tt c ch p c m tay kh dĩ. T t nhiên khi b n m r ng kh u ng kính thì vi c l a ch n i m canh nét là quan tr ng, b n có th t ư c i u này b ng các kinh nghi m th c hành. K thu t s chi m ưu th ây vì nó cho phép b n th nghi m và quan sát ngay k t qu sau ó.
  6. Dùng èn flash nghi p dư g n trên máy s t o nên m t ánh sáng tr c ti p và r t g t, không p cho th lo i nh chân dung trong nhà. B n không có s l a ch n nào khác ngoài vi c làm tán x ánh sáng hay dùng ánh sáng ph n x trên m t b m t có m u tr ng như tr n hay tư ng nhà (lý tư ng hơn n u b n có m t chi c « Bounce Card » - t m d ch là t m ph n x g n trên u c a èn flash). Ki u ánh sáng này r t d u và s h p lý hơn n a n u như b n có th thay i v trí c a èn flash g n trên máy b ng m t dây n i TTL hay m t chi c « nh i » - Slave- không dây và ch ng l a ch n hư ng chi c sáng c n thi t. (K thu t : V i nh ng b n nào ang s d ng dSLR Nikon D70 thì b n thân chi c èn flash g n s n trên máy ã có th làm ch c năng kích ho t m t chi c SB-800 hay SB-600 t xa, không dùng dây d n) Có m t i u quan tr ng c n lưu ý là khi ngu n sáng càng l n thì ánh sáng càng d u, như th b n hãy c g ng t chi c èn flash càng g n i tư ng càng t t và cho èn ph sáng vào m t chi c ô m u tr ng ch ng h n. N u b n mu n có ánh sáng m thì có th dùng m t chi c ô ph n x có m u nhũ vàng. M t chi c kính l c m u vàng nâu cho èn flash gi m b t « l nh » c a ánh sáng 6 500 K (nhi t m u, tính b ng Kenvin) cũng r t h u ích. Lo i èn flash chuyên nghi p dùng trong Studio không h cho ánh sang « l nh » vì chúng ã ư c căn ch nh 5 000 K. Nh ng chi c èn này có cư ng sáng r t m nh và r t ti n d ng khi ta dùng k t h p v i ô ph n x kích thư c l n hay m t chi c « h p chi u sáng » - « une boîte à lumière ». V n cùng chung m t nguyên lý như NTL ã nói n trên ây là b n t ngu n sáng càng g n ch th càng t t. V i lo i èn « torche » có ngu n sáng nh hư ng thì b n nên khép sâu kh u ng kính f/16 (kh u sâu nh t mà không làm tán x hình nh - hi n tư ng « diffraction ») Kh năng hi u ch nh hi n tư ng tán x hình nh c a các ng kính « macro » c bi t có hi u qu khi ch p v i èn flash f/11 – f/16. V y thì chúng ta s b trí các ngu n sáng như th nào?
  7. R t ơn gi n, nó không h ph c t p như b n v n hình dung. Tùy theo s lư ng ngu n sáng mà b n có nhi u cách chi u sáng. N u như b n ch có m t chi c èn flash duy nh t thì ta s dùng cách chi u sáng c nh, mà c th là t flash v phía bên trái 45° so v i ch th , và x lý ph n bóng phía bên ph i b ng m t t m ph n x ánh kim. (M o nh : b n có th vò nát t m gi y nhôm v n dùng gói th c ăn trong nhà b p r i căng nó lên m t t m bìa c ng dùng thay t m ph n x chuyên nghi p t ti n y) Dĩ nhiên là ph n bóng v n còn nhìn th y rõ nhưng nó không còn « t i en » n a khi ta t t m ph n x g n ch th . N u như b n có thêm m t chi c èn flash th 2 t phía sau ch th nh m t o ánh sáng vi n cho mái tóc thì hi u qu s r t b t ng y. (K thu t : b n nên tăng cư ng ánh sáng c a èn này lên +0,5Ev cho n +1Ev và ý xem hi u qu c a nó có quá m nh trên b vai không nhé. V i các b n ang dùng SB-800 thì có th ki m tra hi u qu chi u sáng và bóng trư c khi ch p b ng nút b m trên lưng èn) Tuy nhiên n u ch th co m t mái tóc sáng m u ki u châu Âu thì b n c n hi u ch nh èn –Ev y nhé. N u như b n có thêm chi c èn flash th 3 thì hãy thay th t m ph n x b ng chi c èn này và hi u ch nh cư ng sáng c a nó gi m i t -1/3Ev n -2/3Ev. Trong ki u b trí èn flash này b n có th dùng t m ph n x t phía dư i c a khuôn m t x lý ph n bóng c a hai èn flash c nh. Dĩ nhiên nh ng i u mà chúng ta v a trao i trên ây ch là m t bư c căn b n mà thôi. B n nên th nghi m và tìm ra nh ng v trí m i c a t ng èn flash, không nên ng n ng i th các ki u chi u sáng c áo. Ch ng h n như b n hãy th ph èn flash vào m t chi c ô t v trí cao hơn ch th , 45° v phía trư c ch ng h n. Hay b n th dùng nh ng chi c t m ph n x m u en khi ánh sáng trong Studio r t d u, nó s làm làm m nh hơn các bóng , m t phương pháp hi u qu làm t o kh i cho khuôn m t v i ánh sáng t n.