Xem mẫu

  1. Ăn nhi u v n m, ăn ít v n m p Nghe c c c nhưng r t nhi u ngư i g p c nh tréo ngoe này. Nguyên c nhi u, nhưng chung quy cũng t bài toán thu chi năng lư ng mà ra. D u m - Át ch bài nhi u món ngon “Hãy nói cho tôi bi t b n ăn gì, tôi s nói b n có béo hay không”. Hơi ngoa ngôn nhưng rõ ràng trên bàn ăn c a chúng ta luôn t n t i hai nhóm th c ph m có vai v khác nhau v năng lư ng. V n là b n ch n bên nào. C th , nhóm b t, ư ng, m cho 4 kcal/g, trong khi nhóm ch t béo (d u, m ) l i c ng hi n n 9 kcal/g. Do v y, không l dù ăn ch ng nhi u nhưng n u b n “t khuynh” thu n d u, m hơn thì kh năng phát phì s nhanh hơn nhóm “h u khuynh” - ch ch n cơm v i
  2. th t. M t so sánh sát sư n có th giúp b n hình dung l i h i c a vi c ch n l p trư ng: m t chén cơm i m xuy t vài lát th t cho ch ng 300 kcal trong khi m t tô ph thơm ngon, béo ng y l i cung c p g n 500 kcal. Th c ăn nhi u d u m là b n ng hành c a vi c tăng cân. nh: Getty images. Béo d gây ngán. Do ó, t thân d u, m có s o n ngăn ta tiêu th chúng thái quá. Ng t n i, d u m là “át ch bài” c a khá nhi u món ăn ngon. Không có màn phi t i hành thơm n t mũi thì m y món chiên xào gi ng như m t quý cô vô hương s c.
  3. có món ngon nhưng c n gi u nh m d u v t d u m , các u b p thư ng có l m chiêu khi n a ph n th c khách m c mưu b “v béo” mà không hay. Nh ng ai thư ng dùng b a nhà hàng, quán xá, nh t là quán ăn Tàu, thư ng phát tư ng nhanh không k p tr tay là vì th . Nh p nhi u – xu t ít T nhiên luôn có xu hư ng khuy n khích m i sinh v t, k c con ngư i - béo lên m t chút. ơn gi n, béo là k t qu c a tích tr năng lư ng, n u c n mang ra dùng khi ói kém. Con ngư i không ph i lo phòng thân n v y mà a ph n ngư i ta béo vì nh p nhi u mà xu t ít, th m chí h u như không xu t. Cho n nay, cách chi xu t năng lư ng kh thi và an toàn nh t là qua v n ng. Không k ăn nhi u hay ít, n u lư i ho c c thù ngh nghi p bu c b n ít ng tay ng chân thì xem như b n thu c d ng ti m năng
  4. béo lên lúc nào không bi t. Thêm m t phép so sánh c th : M t tô ph cho b n kho ng 500 kcal, trong khi m t séc qu n v t trung bình ng n c a b n kho ng 800 kcal. i u này ng nghĩa, dù tinh th n ăn u ng khiêm t n nhưng n u b n ít v n ng thì nguy cơ phát phì v n th p thò i b n. B ov n ng ch ng béo phì thì tr con cũng bi t. V n là bi t nhưng nhi u ngư i v n không tài nào tìm ư c cơ h i tri n khai chi n lư c t năng lư ng th a. C th , không có th i gian và kiên nh n. Tuy v y, th c ngư i không có duyên v i v n ng, th d c, th thao, không có có h i th t s thì ít mà vô tình b qua chúng thì nhi u. ơn gi n, v n ng v i m c ích t năng lư ng th a thì không c n quá c u kỳ, sang c . Áo thun ba l , qu n ùi v i vài ch c vòng ch y b trên sân thư ng v n có hi u qu tương ương v i m t séc qu n v t. M t cái ti n n a là v n ng ch ng béo có
  5. th c ng d n. Ch ng h n, n u b n t ch tiêu 60 phút v n ng m i ngày thì b n có th làm vi c ó 15 phút cơ quan và 45 phút vào bu i t i, khi v nhà. Ngoài ra, nh ng ngư i thon th nh v n ng thư ng bi t cách “ ng v n bi n”. H có th sáng t o ra m i cách ng tay ng tay, ch ng h n g i xe cách siêu th vài trăm mét t n d ng kho ng th i gian cu c i và v , hay gi u bi t chi c remote TV khi c n chuy n kênh ph i ích thân nhoài ngư i, bư c t i TV. B n có th mư ng tư ng khi i b ch ng 10.000 bư c, b n t ư c ch ng 200 kcal nhưng n u n ng nh c hơn b ng vi c lên xu ng c u thang trong 1 gi , b n t ng ư c 400 kcal...
  6. V i nhi u ngư i béo, rau xanh là món ăn b t bu c gi m b t cân n ng ch không h h p d n chút nào. nh: Getty images. Ch m t “th ph m” Có m t lý do cơ b n khi n m t ngư i ngư i d “giàu x i” v tr ng lư ng, ó là cơ th h may m n s h u công su t chuy n hóa năng lư ng cao. C th , có ư c 4 kcal t 1 gam ch t b t, cơ th ph i chi dùng năng lư ng x lý, gi ng như máy phát i n c n ít xăng ch y máy.
  7. M t s ngư i làm vi c này v i m c chi phí th p nh t. Nói d hi u, cơ th h làm ăn hi u qu nên nhanh kh m khá hơn ngư i khác. Tương t , nhi u ngư i “ăn chơi m p th t” có h tiêu hóa, n i ti t, lưu tr “hàng x n” nên l i t c thu ư c trên m t ơn v ng v n m c cao. Th c t , không khó nh n ra nh ng ngư i bi t cách sinh lãi tr i sinh này b i h ăn u ng không nhi u, có khi r t m b c nhưng v n béo lên m t cách... không cư ng l i ư c. Ăn ít mà chóng béo còn do cách ngư i ta ch n th i i m ăn. C th , xét sinh lý thì t m 9 gi t i tr i, cơ th xem như d ng vi c lui v ch ngh ngơi nên m i cu c thu n p năng lư ng sau gi tan ca này s ư c cơ th chuy n hư ng sang d tr . Nh ng quý bà, quý cô hay ăn êm thư ng nh n ra ngay “h u qu ” nhãn ti n sáng hôm sau khi soi gương. Ngư i ta cũng nh n th y nhi u ngư i d m p lên vào kỳ ngh phép, l , T t kéo dài b i tâm lý x hơi, thư giãn ch ng nh ng quy n rũ ch nhân mà cơ th
  8. c a h cũng thích nghi v i kỳ ngh qua hi n tư ng tăng chuy n hóa. Sau cùng, vi c ai ó d có da có th t hơn thiên h có khi nh vào nh ng ng l c không ng t i. Ch ng h n, ngư i ta nh n th y ngư i b stress b ng tr nên nhi t tình ăn u ng và năng su t thu l i calo cũng tăng lên tương ng. Lý do là s căng th ng, lo l ng vô tình t o tâm lý i phó, bu c cơ th tăng cư ng thu n p năng lư ng ng bi n. Tr trêu, nhi u quý bà, quý cô sau m t th i gian “ti t th c” ch ng béo th t b i, khi buông súng, l i bi n cơ th thành c máy ng n năng lư ng như chưa bao gi ư c ăn bù l i nh ng ngày... thi u ói. m t c c khác, l i có nh ng ngư i “ch t trên ng vàng”, nghĩa là ăn nhi u, ăn nhi t tình, nhưng s c n ng v n ch ng thăng ti n ư c bao nhiêu. Nguyên c không khó oán, c l t ngư c v n c a nhóm “làm chơi ăn th t” trên thì rõ.
  9. Ch ng h n, nhi u ngư i ăn nhi u nhưng v ch t, th c ơn c a h khá m b c, c bi t nghèo nàn nh ng th c ph m sinh l i năng lư ng cao. Ch ng h n, không ít ph n có ác c m n ng v i d u, m . V a nhác ng i th y mùi béo, ng y là h s n lòng b ũa ng d y ho c t hơn là bu n nôn ho c nôn th c nôn tháo n u l g p m t mi ng cho vào mi ng. Nhi u ngư i “nghèo” có s ơn gi n vì k t qu bài toán thu chi năng lư ng c a h luôn m c âm, nghĩa là thu vào nhi u nhưng tiêu xài l i “ném ti n qua c a s ” có ph n hơn. H có th là nh ng ngư i lao ng chân tay n ng ho c không n ng nhưng l p i l p l i, ch ng h n công nhân ng dây chuy n s n xu t. S căng th ng, t p trung thái quá do ngh nghi p như tài x , th y thu c, cũng âm th m ng n năng lư ng m c cao dù tho t trông h có v nhàn h . Ngư i g y dù d c h t cao lương m v v n g y, có th do t ng ngư i b m sinh không th mưu s t i
  10. nhân ư c. M t k t qu “ ng thì dài, b u thì tròn” d hi u. Tuy v y, nguyên c rõ nh t khi n không ít n n nhân c mãi v n không i màu vóc dáng ư c là vì n i l c kém. Trư c h t, hi u năng chuy n hóa năng lư ng c a cơ th h không t t, th m chí... l v n. Ch ng h n, tiêu th 4 kcal ch t b t, có th h ph i dùng n 3, th m chí l n hơn 4 kcal. R t cu c, hoàn v n hay thâm vào v n là hi n nhiên. G y còn do ương s không bi t cách dùng b a. Ch ng h n, nhi u ngư i g y c ăn th t nhi u nhưng l i chia nh b a ăn vì ngán hay không có th i gian. Vi c phân nh th c ơn này d khi n cơ th , c bi t là h tiêu hóa rơi vài m t m i, chưa k năng lư ng tiêu hao l t nh t cũng nhi u hơn. M t cách d hình dung là thay vì t p trung m t ng i m t l n, ương s l i th c hi n vi c này ng t quãng m i l n vài b , khi n lư ng i n tiêu hao làm
  11. nóng bàn i nhi u l n tăng lên tương ng. Ăn nhi u mà không thu ư c bao nhiêu, có th còn do ương s ch n th i i m dùng b a không t i ưu cho vi c tích lũy. Như ã nói, ăn êm là k hay, bu c cơ th chuy n năng lư ng vào két s t. Ngoài ra, công su t sinh l i kém còn vì ch nhân s h um t ng cơ kém ch t lư ng. Ch ng h n, ngư i có m t chi c d dày bé b m sinh hay b ru t non (nơi h p th dinh dư ng) có chi u dài ng n, khi n ngu n thu vư t qua dây chuy n h p th mà dư ng ch t v n chưa ư c t n thu h t. Rõ hơn, ngư i g y thư ng có b nh, c bi t b nh liên quan n tiêu hóa, n i ti t... Ch ng h n, b nh ti u ư ng ti m n có th không phát tán r m r ngay mà âm th m rút t a tr ng lư ng n n nhân d n d n qua s kém hi u qu trong vi c ưa ư ng n các t bào tiêu th . Trông th y ngay là nh ng ch ng b nh bu c cơ th tăng m c tiêu th năng lư ng qua nhi t lư ng, rung cơ như Basedow (bư u giáp c),
  12. Parkinson (li t rung)... Ngư i ta khó có da có th t còn vì tâm lý, thư ng dính n ngh nghi p. Không c n là chuyên gia, ai cũng có th nh n ra khi lo l ng, căng th ng thì mi ng ưa lên mi ng thư ng nh t th ch. R t khó ai ó phương phi n u h luôn chìm vào nh ng lo toan, căng th ng ngày này sang ngày khác. Căng th ng không ch kh i u mà còn là nút th t kh i u xi t ch t c a s i dây thòng l ng làm sút gi m hi u năng chuy n hóa. ã không ngon mi ng mà còn th t thu thì khó mong có tin vui t chi c bàn cân. Lo l ng còn khi n ngư i ta m t ng . Ng là kho ng th i gian vàng tích lũy c a cơ th , ban ngày dành cho ho t ng, còn ban êm là th i i m g y d ng. Nh ng ai b t hòa v i th n m ng thì cơ h i phình ra r t mong manh.
  13. Cũng liên quan n tâm lý, ngư it ta g y còn vì... s béo. C c c ch ý chí mu n phì ra hơn nhưng trong sâu th m cơ th l i s béo m t phép. N n nhân c a n n “tr ng ánh xuôi, kèn th i ngư c” này không khó oán là các bà, các cô, nh t là các thi u n . Ch ng h n, m t cô gái su t th i thi u n b “kh ng b ” v i hàng lo t cái gương tày ình x u xí, th t b i c a ngư i béo, ri t thành ám th , khi n tu i trư ng thành r t mu n c i t o dóc váng quá ph ng phiu c a mình b ng cách ăn th t nhi u. Nhưng kh n n i, cái tôi bên trong c a cô l i âm th m cư ng l i ý ó qua vi c làm ch m l i ti n trình h p thu. K làm, ngư i phá nên th t b i là ương nhiên. Gi i bài toán thu - chi Không ph i quá nhiêu khê, chi li, ch c n áng ch ng m c thu vào và chi ra sao cho cu i ngày bài toán tr năng lư ng c a b n “hòa v n” ho c “âm v n” n u mu n gi m cân và ngư c l i n u mu n tăng cân.
  14. Dù th nào cũng không nên quên duy trì nhu c u t i thi u c a cơ th , v i m t ngư i có ho t ng trung bình c n kho ng 2.000 kcal/ngày, và t t nhiên c n duy trì c nhu c u cũng như t l các ch t thi t y u. Bám th t sát “bài toàn tr ” then ch t này, ta có m t con s “t giá” ơn gi n: gi m 500 kcal/ngày, b n s b c ư c 2kg m /tháng kh i vòng eo c a mình.