Tài liệu miễn phí Ngôn ngữ học

Download Tài liệu học tập miễn phí Ngôn ngữ học

Chế Lan Viên: Người một đời đi tìm cái tôi – Bản lĩnh nghệ thuật

Chế Lan Viên là người một đời đi tìm Cái Tôi nghệ sĩ để xác định cái bản ngã thi sĩ và bản lĩnh nghệ thuật. Câu hỏi Ta là ai? luôn đeo bám suốt đời, câu trả lời chính là sự khẳng định Cái Tôi một đời hoạt động nghệ thuật. Chế Lan Viên chính là một trong những nhà cách tân thơ lớn, đã đáp ứng được kiếm tìm đổi mới trên tất cả các phương diện sáng tạo nghệ thuật suốt hành trình thơ thế kỷ. Đó là sự tìm kiếm trên ba phương diện cơ bản nhất: tư duy nghệ thuật, bản lĩnh nghệ thuật và bao trùm là quy luật nghệ thuật mới

11/28/2019 3:18:41 PM +00:00

Cảm thức thẩm mĩ bình đạm trong thơ tứ tuyệt của Vương Duy

Yếu tố bình đạm trong văn hóa cổ Trung Hoa trong thời gian gần đây rất được các nhà nghiên cứu quan tâm tìm hiểu. Bài viết kế thừa những công trình đã có, triển khai những ý kiến mới đối với việc phân tích thơ Vương Duy. Nghĩa là, chúng tôi xem xét yếu tố bình đạm như là một cảm thức thẩm mĩ trong thơ ca và khảo sát sự triển khai của nó trong sáng tác của một tác giả cụ thể.

11/28/2019 3:18:32 PM +00:00

Cách mạng tháng mười và thơ ca Xô - Viết

Cuộc Cách mạng tháng Mười vĩ đại không chỉ mở ra kỉ nguyên mới, chế độ xã hội mới trên đất nước Xô - Viết mà còn mở ra thời kì rực rỡ cho thơ ca Xô - Viết. Kế thừa và phát triển những truyền thống thi ca ưu tú, kết hợp với tinh thần thời đại, các thế hệ nhà thơ Xô - Viết đã tạo nên một dòng chảy thơ ca liên tục và mạnh mẽ.

11/28/2019 3:18:23 PM +00:00

Bút pháp trào lộng – Một trong những biểu hiện của xu hướng dân tộc hóa thể loại trong Hồng Đức Quốc âm Thi tập

Bút pháp trào lộng là một trong những biểu hiện cho xu hướng dân tộc hóa thể loại của Hồng Đức quốc âm thi tập, và được thể hiện ở một số phương diện cơ bản: đề tài, chủ đề; cách sử dụng hệ thống hình tượng bắt nguồn từ hiện thực đời sống bình dị, dân dã; nghệ thuật hư cấu dựa trên những liên tưởng tương đồng, quen thuộc của sự vật, hiện tượng; nghệ thuật đối lập giữa cái “chân” và cái “giả”, cái “bi” và cái “hài”; lối nói cường điệu phóng đại… tạo tiền đề cho sự cho những thành công của bút pháp trào lộng trong thơ Nôm Đường luật ở các thể kỷ sau.

11/28/2019 3:18:14 PM +00:00

Về vị trí và mối quan hệ của chủ nghĩa hiện thực với các trào lưu văn học khác trong lí luận văn học Việt Nam sau 1975

Chủ nghĩa hiện thực là một trào lưu văn học quan trọng trong tiến trình văn học Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. Tuy nhiên, việc đánh giá về vị trí và mối quan hệ giữa trào lưu này với một số trào lưu văn học khác còn có nhiều bất cập. Từ sau 1975, đặc biệt là từ cuộc đổi mới văn học năm 1986, vấn đề này đã được các nhà nghiên cứu nhìn nhận lại và có những ý kiến đánh giá khách quan và thỏa đáng hơn.

11/28/2019 3:18:04 PM +00:00

Ảnh hưởng của đời sống văn hóa trong kết cấu thể loại truyện cười Khmer Nam Bộ

Truyện cười dân gian Khmer Nam Bộ có kết cấu mang đặc trưng của thể loại truyện cười nói chung nhưng cũng có những nét đặc trưng riêng, lệch ra khỏi công thức thể loại. Một trong những yếu tố thường lệch ra khỏi kết cấu thể loại truyện cười là người Khmer thường móc nối yếu tố giáo huấn vào phần cuối của câu truyện. Điều này có nguồn gốc từ yếu tố văn hóa mang đậm chất Phật giáo.

11/28/2019 3:17:52 PM +00:00

Ẩn dụ ý niệm với việc giảng dạy ngoại ngữ

Bài viết trình bày những khái niệm tổng quan về ẩn dụ ý niệm trong mối liên hệ với công tác giảng dạy và học tập ngoại ngữ. Việc kết hợp quá trình dạy nghĩa của từ và quá trình dạy ẩn dụ cần được quan tâm hơn trong giảng dạy ngoại ngữ nhằm nâng cao nhận thức của người học về vốn từ chuyên ngành, nâng cao khả năng đọc hiểu và dịch văn bản của người học. Ở bình diện rộng hơn, việc tích hợp giảng dạy ẩn dụ trong các chương trình học ngoại ngữ sẽ có thể nâng cao khả năng phát triển năng lực ý niệm và năng lực giao tiếp của người học.

11/28/2019 3:17:43 PM +00:00

Về thành ngữ có chứa yếu tố “ruột” trong tiếng Việt

Theo ngôn ngữ học tri nhận, thông qua ngữ nghĩa của từ, của cụm từ, trong đó có thành ngữ và câu, con người đã ý niệm hoá những trải nghiệm của chính mình. Và khi so sánh đối chiếu với các từ ngữ chỉ bộ phận cơ thể người với tư cách là những đơn vị biểu trưng ngữ nghĩa, một số nhà nghiên cứu cho rằng, nếu như trong các ngôn ngữ biến hình châu Âu, đầu thường biểu trưng cho hoạt động trí tuệ hay ý chí, tim biểu trưng cho cảm xúc và tình cảm thì trong các ngôn ngữ phương Đông lại thường dùng lục phủ, ngũ tạng. Bài viết này khảo sát các thành ngữ tiếng Việt có chứa từ “ruột”.

11/28/2019 3:15:12 PM +00:00

Về một số công trình văn học sử nửa đầu thế kỷ XX

Trong những thập niên đầu, nghiên cứu văn học còn chịu nhiều ảnh hưởng của thi pháp trung đại, phải đến những năm 1930 trở đi, cùng với hoạt động sáng tác, hoạt động nghiên cứu văn học theo nghĩa hiện đại mới thực sự khẳng định sự có mặt của mình trong đời sống văn học nước nhà bằng sự xuất hiện hàng loạt các công trình nghiên cứu từ văn học dân gian đến văn học hiện đại. Nghiên cứu từng tác giả, tác phẩm đến việc tổng kết cả một giai đoạn văn học, nghiên cứu văn học trong nước lẫn nghiên cứu văn học nước ngoài của những nhà nghiên cứu văn học đương thời; trong đó nghiên cứu văn học sử, là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ hoạt động nghiên cứu văn học nói chung và văn học Việt Nam nói riêng.

11/28/2019 3:15:01 PM +00:00

Ứng dụng lý thuyết ẩn dụ ý niệm trong ngôn ngữ học tri nhận vào việc giảng dạy thành ngữ tiếng Anh

Dạy và học thành ngữ tiếng nước ngoài luôn là sự thử thách đối với cả giáo viên và học viên. Từ quan điểm tri nhận, bài báo này bàn đến một cách dạy thành ngữ tiếng nước ngoài thông qua ẩn dụ ý niệm. Qua việc phân tích ẩn dụ ý niệm ở các thành ngữ ví dụ, bài báo chứng minh rằng nghĩa của thành ngữ là có nguyên do chứ không võ đoán và từ đó rút ra một số kết luận cho việc giảng dạy ngoại ngữ.

11/28/2019 3:14:52 PM +00:00

Những lời ca dân dã về cá, chim, hoa, trái miền Nam

Trong cuốn Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam, mục viết về vè, Vũ Ngọc Phan có nhắc đến vè về các loài hoa trái, các loài cá, nhưng lại cho rằng thể vè chỉ “phổ biến ở miền Bắc và miền Trung”. Nhận định này chưa thỏa đáng, do tình hình tư liệu sưu tầm lúc ấy chưa đầy đủ † . Những công trình sưu tầm biên khảo về ca dao dân ca nói chung, đồng dao nói riêng gần đây đã thật sự mang lại cho chúng ta nhiều thú vị bất ngờ cùng một cái nhìn bổ sung: vè là thể loại văn học dân gian cũng rất phát triển ở miền Nam, đặc biệt là vè về các loài cá, chim, hoa, trái, về các loài bánh, loài rau, các loài kiến,… và vè “nói ngược”. Riêng vè về cá, chim, hoa, trái tạo thành một mảng mang phong vị dân dã đặc sắc của miền Nam. Thực hiện bài viết này, tác giả muốn tìm hiểu, gợi ra một số đặc điểm nội dung, hình thức của mảng vè về cá, chim, hoa trái ở miền Nam.

11/28/2019 3:14:17 PM +00:00

Người kể chuyện trong “Tam quốc diễn nghĩa” từ góc nhìn tự sự học hiện đại

Người kể chuyện luôn là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các nhà nghiên cứu tự sự học. Tuy nhiên, sự quan tâm ấy dường như ít khi dành cho những tác phẩm cổ điển vốn được xem như cái khuôn đông cứng. Bài viết mạnh dạn đề xuất việc khảo sát các kiểu người kể chuyện trong “Tam quốc diễn nghĩa”, một trong tứ đại kì thư của văn học Trung Hoa từ góc nhìn của lý thuyết tự sự học thế kỉ XX.

11/28/2019 3:14:07 PM +00:00

Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong một số truyện ngắn đồng bằng Sông Cửu Long sau năm 1975

Với diện tích 39.568 km 2 , Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) gồm 11 tỉnh, thành phố với dân số trên 21 triệu người - Vùng đất giàu tiềm năng với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú đa dạng. Cảnh quan thiên nhiên miền tây sông nước là đề tài, nguồn cảm hứng vô tận cho văn nghệ sĩ sáng tác. Lựa chọn hình ảnh đặc trưng, sử dụng ngôn ngữ giàu chất Nam Bộ và việc đưa những địa danh có thật vào các truyện ngắn, nhà văn đã giới thiệu đến bạn đọc bức tranh thiên nhiên vùng sông nước tươi đẹp và đậm đà hương sắc.

11/28/2019 3:13:58 PM +00:00

Lịch sự và quan hệ liên nhân trong nghi thức bác bỏ tiếng Việt

Bài viết này, xuất phát từ mối quan hệ giữa các vai giao tiếp, thông qua phần định lượng được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS, thử khảo sát đặc điểm LS của nghi thức (NT) bác bỏ trong tiếng Việt.

11/28/2019 3:13:39 PM +00:00

Khía cạnh tương tác trong khái niệm tầm đón đợi của Hans - Robert Jauss

Bài viết đề cập đến sự hình thành khái niệm “tầm đón đợi” của Jauss. Từ đó, bài viết bàn về khái niệm này ở khía cạnh: sự tương tác của khái niệm tầm đón đợi như điều kiện tạo nghĩa cho văn bản.

11/28/2019 3:13:27 PM +00:00

Đọc sách Các phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ

Các phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ là một sách giáo khoa có chất lượng cao về nội dung khoa học cũng như về hình thức trình bày. Tác giả đã trình bày bằng văn phong khoa học trong sáng, rõ ràng, mạch lạc. Các khái niệm cơ bản có liên quan đã được giải thích cặn kẽ và dễ hiểu. Sau khi nêu bản chất và các thủ pháp nghiên cứu của mỗi phương pháp, tác giả đã trình bày cụ thể cách áp dụng các thủ pháp với những ví dụ minh họa bằng tiếng Việt và tiếng nước ngoài.

11/28/2019 3:13:11 PM +00:00

Biên dịch: Từ lý thuyết đến thực tế

Bài viết này đi vào một khía cạnh của mảng dịch thuật: Dùng lý thuyết dịch để tìm hiểu những mặt tốt và chưa tốt về từ vựng và ngữ pháp của một bản dịch nhằm giúp cho việc giảng dạy môn này ngày một tốt hơn, đạt yêu cầu về cả lý thuyết lẫn thực hành.

11/28/2019 3:12:43 PM +00:00

Về trợ vị từ tình thái Shall trong diễn ngôn hiến pháp Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

Bài viết nghiên cứu cách sử dụng trợ vị từ tình thái shall trong diễn ngôn Hiến pháp Hoa Kì, trên cơ sở đó tác giả nêu ra một số vấn đề liên quan tới việc dịch thuật các quy phạm có chứa trợ vị từ này sang tiếng Việt. Phân tích cho thấy trái ngược với nhận thức thông thường, trong một văn bản quy định quyền và nghĩa vụ của công dân và các thiết chế, để quy định các nghĩa vụ, trách nhiệm, các nhà lập hiến Hoa Kì đã không sử dụng trợ vị từ must, một trợ vị từ mà dường như đương nhiên đã thể hiện nghĩa bắt buộc, nghĩa vụ hoặc cấm đoán (must not). Thay vào đó shall được sử dụng dày đặc trong văn bản, bao chứa cả các nét nghĩa của must và nhiều tầng nghĩa khác. Điều này gây không ít khó khăn cho việc tìm hiểu và dịch thuật văn bản.

11/28/2019 3:09:55 PM +00:00

Về cấu trúc tiêu điểm thông tin

Cấu trúc thông tin, vấn đề tiêu điểm và cấu trúc tiêu điểm từ lâu đã được các nhà ngôn ngữ học trên thế giới chú ý đến. Tuy nhiên, phải thừa nhận, khi ngôn ngữ học từ bỏ hệ thống ngôn ngữ tĩnh tại để đến với ngôn ngữ trong hoạt động hành chức thì các vấn đề liên quan mới thật sự thu hút sự chú ý của nhiều trường phái khác nhau. Bài viết này thử xác định nội hàm và ngoại diên của cấu trúc tiêu điểm thông tin và bộ máy khái niệm liên quan, coi đó như xuất phát điểm để nghiên cứu tiếng Việt.

11/28/2019 3:09:45 PM +00:00

Thử tìm hiểu hai từ “minh nguyệt” trong bài thơ “Tĩnh dạ tư” của Lý Bạch

Thơ Đường rất kiêng việc lặp từ nhưng trong bài thơ “Tĩnh dạ tư”, Lí Bạch đã hai lần dùng từ “Minh nguyệt”. “Minh nguyệt” ở câu thơ thứ nhất chỉ là hình ảnh thực tại, sang câu thơ thứ ba, nó vừa là “trăng” của thực tại, vừa là “trăng” của quá khứ xa xăm. Ở từ “Minh nguyệt” trong câu thơ thứ ba này, Lí Bạch đã sử dụng thành công thủ pháp đồng hiện. Đó vừa là sự lặp lại, vừa là sự nâng cao so với nghĩa của từ “minh nguyệt” ở câu thơ đầu.

11/28/2019 3:09:37 PM +00:00

Sa-pô trong văn bản tin tiếng Việt và tiếng Anh

Bài viết này chú trọng đến phân tích diễn ngôn trong ngữ cảnh, cụ thể là phân tích các Sapô [hay còn gọi là phần dẫn nhập] trong các VBT tiếng Việt và tiếng Anh, hiểu theo quan điểm của Martin khi ông phân tích tính văn bản (texture).

11/28/2019 3:09:16 PM +00:00

Nhận xét về vấn đề dịch a/an trong tiếng Anh sang tiếng Việt (Khảo sát trên tác phẩm “Cuộc phiêu lưu của Tom Xo-yơ” của Mark Twain)

Trong tiếng Anh, danh ngữ bắt đầu bằng a/an xuất hiện với tần suất khá lớn. Bài viết này chỉ đề cập đến những trường hợp mà a/an được dịch là “một” và những trường hợp không được dịch là “một”. Tư liệu sử dụng để khảo sát là tác phẩm The Adventures of Tom Sawyer của Mark Twain, Collier Books, New York, 1962 và bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Tuấn Quang, NXB. Măng Non, TP. Hồ Chí Minh, năm 1984.

11/28/2019 3:09:08 PM +00:00

Nguyễn Bính - Người kể chuyện chân quê

Bài viết phân tích thơ Nguyễn Bính, người kể chuyện chân quê thông qua nội dung và hình thức cũng như những đặc trưng về giọng điệu, nghệ thuật trong thơ Nguyễn Bính.

11/28/2019 3:08:59 PM +00:00

Nghệ thuật tổ chức các Motif hình tượng trong tiểu thuyết Mạc Ngôn

Xuất hiện trong hầu hết tiểu thuyết của Mạc Ngôn, Đông Bắc Cao Mật trở thành Motif hình tượng không gian mang tính đặc thù. Ngoài ra, từ trên nền không gian chung ấy, mỗi tác phẩm lại có một Motif hình tượng riêng. Những motif hình tượng này vừa mang ý nghĩa biểu tượng vừa có công năng kết cấu. Nghệ thuật tổ chức các motif hình tượng nói trên là một nét độc đáo trong phương thức tự sự của Mạc Ngôn.

11/28/2019 3:08:49 PM +00:00

Một số nhận xét về phủ định trong tiếng Việt và tiếng Hàn

Bài viết này miêu tả, đối chiếu về phủ định trong tiếng Việt và tiếng Hàn. Dựa vào đặc điểm cú pháp, bài viết miêu tả các loại phủ định ở thành phần câu: loại phủ định ở chủ ngữ, loại phủ định ở vị ngữ, loại phủ định ở thành phần phụ của câu, cụm từ. Dựa vào mối quan hệ giữa phủ định với tình thái trong câu, bài viết miêu tả phủ định với tình thái khách quan, tình thái chủ quan. Bài viết cũng đã trình bày những phương tiện chủ yếu biểu đạt ý phủ định trong câu.

11/28/2019 3:08:32 PM +00:00

Một số nhận xét về danh từ, danh ngữ chỉ thời gian trong tiếng Việt

Mục đích của bài viết nhằm khảo sát những chỉ tố có ý nghĩa hoặc hàm chỉ thời gian, đặc biệt là các danh ngữ trong tiếng Việt. Những danh từ chỉ thời gian xuất phát từ những đơn vị từ đơn chẳng hạn như ngày, hôm, tuần, tháng, năm, thời (đời), thuở, sáng, trưa, chiều, tối, đêm, ban, khi, lúc, chừng, hồi, dạo (độ), lần, chốc, lát, trước, sau,v.v… Những đơn vị từ đơn này khi được dùng như là những chỉ tố chỉ thời gian thường luôn phải kết hợp với các từ chỉ xuất (này, nọ, kia, đó …) hay những từ hoặc các tổ hợp từ khác. Trong bài viết này, chúng tôi cũng khảo sát tính xác định và phiếm định về thời gian thông qua các danh ngữ chỉ thời gian này.

11/28/2019 3:08:22 PM +00:00

“Lược đồ” văn học quốc ngữ Việt Nam trước 1945 nhìn từ quá trình hình thành và tương tác thể loại

Tương tác thể loại – hiểu rộng và bao quát hơn cách hiểu của M.Bakhtin – là hiện tượng hai hay nhiều thể loại của một giai đoạn, một thời kì, một nền văn học, thuộc về một hay nhiều hệ thống thể loại…tác động, ảnh hưởng lẫn nhau, xâm nhập vào nhau, mô phỏng nhau, để cùng biến đổi hoặc hình thành thể loại mới. Theo cách hiểu này, từ góc nhìn tương tác thể loại, tác giả bài báo đã quan sát, mô tả lịch sử văn học quốc ngữ Việt Nam (trước năm 1945) và bước đầu đưa ra một “lược đồ”. Đó là bức phác thảo quá trình hình thành và tương tác thể loại trong bối cảnh giao lưu văn hóa Đông - Tây và hiện đại hóa văn học từ cuối thế kỉ XIX đến 1945.

11/28/2019 3:08:01 PM +00:00

Hoán dụ ý niệm “bộ phận cơ thể người biểu trưng cho kỹ năng” trong thành ngữ tiếng Anh và tiếng Việt

Việc nghiên cứu thành ngữ từ quan điểm ngôn ngữ học tri nhận, đặc biệt là dưới góc độ ẩn dụ ý niệm và hoán dụ ý niệm đang ngày càng được giới nghiên cứu ngôn ngữ quan tâm do nó có thể làm sáng tỏ nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Với hướng tiếp cận này, bài báo khảo sát vai trò của hoán dụ ý niệm “bộ phận cơ thể người biểu trưng cho kĩ năng” trong thành ngữ chứa yếu tố “đầu”, “mắt”, “tay” của tiếng Anh và tiếng Việt để đánh giá vai trò của hoán dụ ý niệm và tri thức qui ước trong việc tạo lập nghĩa hàm ẩn của thành ngữ.

11/28/2019 3:07:43 PM +00:00

Hiện tượng chồng lấn về thời gian

Trong một số cách nói, biểu đạt thời gian dường như mâu thuẫn với ngữ cảnh của nó. Việc đi tìm nguyên nhân của những mâu thuẫn đó cho thấy chúng xuất phát từ những động thái “khác thường” trên bình diện thông báo, và ý muốn giản lược câu nói ở người phát ngôn chính là một trong những động thái như vậy. Một lần nữa, hiện tượng này khẳng định sự cần thiết vận dụng bình diện thông báo vào việc phân tích các biểu đạt ngữ pháp.

11/28/2019 3:07:34 PM +00:00

Các phương tiện biểu đạt tình thái trong văn bản tin tiếng Anh

Nghiên cứu đã áp dụng Ngữ pháp chức năng Halliday bổ sung để phân tích giữa các cá nhân các yếu tố trong tin tức tiếng Anh thông qua phương thức. Kết quả đã tiết lộ rằng Tương tác tiếng Anh với văn bản và độc giả. Điều này có thể thấy rõ trong yếu tố phương thức thấp ở hai vị trí Chủ đề - Giai điệu của mệnh đề và trong sự lựa chọn của động từ báo cáo trung lập. Các độc giả tin tức tiếng Anh là miễn phí trong giải thích các sự kiện được báo cáo mà không bị ảnh hưởng bởi.

11/28/2019 3:07:24 PM +00:00