of x

Tài liệu thẩm định dự án đầu tư - Phần 2

Đăng ngày | Thể loại: | Lần tải: 0 | Lần xem: 1 | Page: 0 | FileSize: M | File type: PDF
1 lần xem

Tài liệu thẩm định dự án đầu tư - Phần 2. Tài liệu thẩm định dự án đầu tư - Phần 2. Cũng như những thư viện tài liệu khác được bạn đọc giới thiệu hoặc do sưu tầm lại và chia sẽ lại cho các bạn với mục đích nâng cao trí thức , chúng tôi không thu tiền từ thành viên ,nếu phát hiện tài liệu phi phạm bản quyền hoặc vi phạm pháp luật xin thông báo cho website ,Ngoài thư viện tài liệu này, bạn có thể tải đề thi, giáo trình phục vụ học tập Một số tài liệu download lỗi font chữ không xem được, có thể máy tính bạn không hỗ trợ font củ, bạn download các font .vntime củ về cài sẽ xem được.

https://tailieumienphi.vn/doc/ta-i-lie-u-tha-m-di-nh-du-a-n-da-u-tu-pha-n-2-47lqtq.html

Nội dung


  1. C¸ch x©y dùng: KÕt cÊu cña B¶ng th−êng ®−îc chia lμm 3 phÇn: Chi phÝ trùc tiÕp, chi phÝ gi¸n tiÕp vμ ThuÕ VAT. Sau ®ã, x¸c ®Þnh tæng chi phÝ = Chi phÝ trùc tiÕp + Chi phÝ gi¸n tiÕp + ThuÕ VAT ph¶i nép. Mäi kho¶n chi phÝ ®Òu ®−îc x¸c ®Þnh theo mÆt b»ng gi¸ cña tõng n¨m, tøc lμ ®−îc ®iÒu chØnh theo chØ sè l¹m ph¸t. KÕt qu¶ tÝnh to¸n ë B¶ng nμy ®Ó phôc vô cho c¸c b−íc tÝnh to¸n tiÕp theo, nh−: C¸c kho¶n ph¶i tr¶, nhu cÇu vèn l−u ®éng, chi phÝ ®¬n vÞ ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ vèn hμng n¨m theo c¸c h×nh thøc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ tån kho kh¸c nhau. 3.8. B¶ng tÝnh vèn l−u ®éng (Working capital): Môc tiªu lËp b¶ng tÝnh vèn l−u ®éng nh»m: (1) X¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña thay ®æi c¸c kho¶n ph¶i thu (ΔAR), thay ®æi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ (ΔAP); nh÷ng chØ tiªu nμy sÏ ®−îc dïng ®Ó ®iÒu chØnh c¸c kho¶n thùc thu thùc chi trong b¸o c¸o ng©n l−u; vμ (2) X¸c ®Þnh l·i vay vèn l−u ®éng trªn c¬ së nhu cÇu vèn l−u ®éng thùc tÕ ®Ó ®−a vμo thμnh mét kho¶n môc chi phÝ trong b¸o c¸o thu nhËp. KÕt cÊu cña b¶ng tÝnh vèn l−u ®éng gåm cã c¸c chØ tiªu sau: - Tån quü tiÒn mÆt CB (Cash Balance) vμ thay ®æi tån quü tiÒn mÆt Δ CB = CB cuèi kú - CB ® Çu kú ; - C¸c kho¶n ph¶i thu AR (Account Receivables) vμ thay ®æi kho¶n ph¶i thu ΔAR = AR ® Çu kú - AR cuèi kú ; - C¸c kho¶n ph¶i tr¶ AP (Account Payables) vμ thay ®æi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ ΔAP = AP® Çu kú - APcuèi kú ; - Vèn l−u ®éng: Lμ toμn bé sè vèn l−u ®éng cÇn thiÕt ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng cña dù ¸n, ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau: WC = CB + AR - AP. - Nhu cÇu vèn l−u ®éng (WCD): Trªn c¬ së vèn l−u ®éng cÇn cho ho¹t ®éng cña dù ¸n, sau khi trõ ®i vèn l−u ®éng tù cã, tù bæ sung tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nh÷ng n¨m tr−íc, ®Ó x¸c ®Þnh ®−îc nhu cÇu vèn l−u ®éng (cÇn vay thªm) ®¸p øng cho nhu cÇu ho¹t ®éng cña dù ¸n. Lý gi¶i c«ng thøc x¸c ®Þnh thay ®æi c¸c kho¶n ph¶i thu, ph¶i tr¶ vμ tån quü tiÒn mÆt nªu trªn sÏ ®−îc gi¶i thÝch cô thÓ ë Môc ... d−íi ®©y. C¸ch x¸c ®Þnh CB, AR, vμ AP: Tån quü tiÒn mÆt CB lμ sè d− tiÒn mÆt tån quü tèi thiÓu ph¶i duy tr×, ®©y lμ kho¶n tiÒn mÆt ®−îc dμnh riªng vμ sö dông ®Ó lμm cho viÖc giao dÞch, thanh to¸n ®−îc dÔ dμng. C¶ tån quü tiÒn mÆt CB vμ c¸c kho¶n ph¶i thu AR ®Òu ®−îc x¸c ®Þnh theo tû lÖ % ®èi víi doanh thu b¸n hμng, trong khi ®ã c¸c kho¶n ph¶i tr¶ AP l¹i ®−îc tÝnh theo tû lÖ % cña Chi phÝ ho¹t ®éng. C¶ doanh thu b¸n hμng vμ chi phÝ ho¹t ®éng ®Òu ®· ®−îc x¸c ®Þnh tõ nh÷ng b¶ng tÝnh phÝa tr−íc, nh−ng vÊn ®Ò ®Æt ra lμ lμm thÕ nμo ®Ó −íc l−îng vμ lùa chän ®−îc c¸c tû lÖ % phï hîp ®Ó x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu CB, AR vμ AP? §iÒu nμy hoμn toμn tuú thuéc vμo chñ quan ®¸nh gi¸ cña nhμ ph©n tÝch dù ¸n, nh−ng tr−íc hÕt, tû lÖ mua chÞu, b¸n chÞu vμ møc tån quü tiÒn mÆt tèi thiÓu hoμn toμn do chÝnh s¸ch b¸n hμng, chÝnh s¸ch x©y dùng th−¬ng hiÖu, chiÕn l−îc th©m nhËp thÞ tr−êng vμ x¸c lËp thÞ phÇn, mèi quan hÖ vμ uy tÝn cña chñ dù ¸n víi c¸c nhμ cung øng, chÝnh s¸ch ®èi víi hÖ thèng ®¹i lý tiªu thô, ... quyÕt ®Þnh. Ngoμi ra, mét sè gîi ý sau ®©y cã thÓ h÷u Ých ®Ó gióp gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nμy: tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 43/ 81
  2. - Th«ng th−êng, s¶n phÈm míi tham gia vμo thÞ tr−êng vμ cÇn x©y dùng th−¬ng hiÖu tõ ®Çu th× chÝnh s¸ch b¸n hμng hÊp dÉn sÏ ®−îc lùa chän, v× vËy tû lÖ b¸n chÞu cao vμ AR sÏ cao. Ng−îc l¹i, ®èi víi ®Çu t− më réng theo chiÒu réng hoÆc chiÒu s©u, s¶n phÈm ®· cã uy tÝn trªn thÞ tr−êng th× chÝnh s¸ch ®èi víi c¸c ®¹i lý cã thÓ chÆt chÏ h¬n, AR sÏ kh«ng cao; - Dù ¸n ®Çu t− míi trong lÜnh vùc hiÖn doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng: Cã thÓ dùa vμo chÝnh thùc tiÔn ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, tõ b¸o c¸o tμi chÝnh c¸c n¨m ®Ó x¸c ®Þnh nh÷ng møc tû lÖ phï hîp cho 3 chØ tiªu trªn; - LÜnh vùc cña Dù ¸n ®Çu t− míi kh¸c víi lÜnh vùc doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng: Tr−êng hîp nμy, ph¶i tham kh¶o sè liÖu cña ngμnh, cña c¸c doanh nghiÖp kh¸c ®ang ho¹t ®éng trong lÜnh vùc ®Çu t− cña dù ¸n ®Ó −íc l−îng vμ lùa chän; - C¶ dù ¸n vμ chñ dù ¸n ®Òu míi thμnh lËp: S¶n phÈm míi th©m nhËp thÞ tr−êng, quan hÖ cña chñ dù ¸n víi c¸c nhμ cung øng còng míi ®−îc thiÕt lËp, do ®ã kh¶ n¨ng ph¶i ®Ó tån quü tiÒn mÆt, c¸c kho¶n ph¶i thu, ph¶i tr¶ nh×n chung sÏ ph¶i lín h¬n so víi c¸c dù ¸n ®ang ho¹t ®éng. C¸ch x¸c ®Þnh Vèn l−u ®éng: Mét c¸ch lμm phæ biÕn hiÖn nay lμ c¨n cø vμo tæng chi phÝ nguyªn liÖu ®Çu vμo, vßng quay vèn l−u ®éng vμ vèn l−u ®éng tù cã ®Ó x¸c ®Þnh nhu cÇu vèn l−u ®éng trong kú. Víi c¸ch lμm nμy, ®«i khi chØ mét sù thay ®æi nhá trong viÖc x¸c ®Þnh vßng quay vèn l−u ®éng, sÏ lμm cho kÕt qu¶ tÝnh to¸n nhu cÇu vèn l−u ®éng thay ®æi rÊt ®¸ng kÓ. Víi viÖc ®· x¸c ®Þnh ®−îc nhu cÇu tån quü tiÒn mÆt tèi thiÓu, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ trong tõng kú ho¹t ®éng, cã mét c¸ch tiÕp cËn kh¸c trong tÝnh to¸n nhu cÇu vèn l−u ®éng, cô thÓ nh− sau: - Cho dï kh¶ n¨ng lu©n chuyÓn vèn l−u ®éng cã nhanh hay chËm, vèn l−u ®éng cã quay ®−îc bao nhiªu vßng trong mét kú kinh doanh ®i n÷a, th× vèn l−u ®éng nÕu tÝnh to¸n ®Çy ®ñ ph¶i ®¸p øng ®−îc c¸c yªu cÇu cã tÝnh chÊt th−êng xuyªn vÒ: Nhu cÇu tån quü tiÒn mÆt tèi thiÓu (CB), bï ®¾p ®−îc c¸c kho¶n ph¶i thu (AR - phÇn bÞ chiÕm dông), gi¸ trÞ hμng tån kho, vμ lo¹i trõ bít ®i phÇn vèn chiÕm dông ®−îc cña kh¸ch hμng - c¸c kho¶n ph¶i tr¶ (AP). ThÓ hiÖn cho lËp luËn nμy lμ viÖc vèn l−u ®éng ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: WC = CB + AR - AP; - Nh− vËy, víi c¸ch tiÕp cËn nμy th× viÖc tÝnh to¸n vèn l−u ®éng ®· kh«ng gÆp ph¶i vÊn ®Ò khã kh¨n khi x¸c ®Þnh vßng quay cña c¸c kho¶n nguyªn nhiªn vËt liÖu ®Çu vμo nh− tr−íc ®©y. - Nhu cÇu vèn l−u ®éng (WCD) ®−îc x¸c ®Þnh trªnc ¬ së møc vèn l−u ®éng cÇn thiÕt WC, sau khi ®· trõ ®i: Vèn l−u ®éng tù cã, vèn l−u ®éng tù bæ sung tõ kÕt qu¶ kinh doanh cña n¨m kÕ tr−íc ®ã. ë c«ng thøc x¸c ®Þnh vèn l−u ®éng WC, ngoμi tån quü tiÒn mÆt, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶, kh«ng thÊy cã sù xuÊt hiÖn cña kho¶n môc hμng tån kho nh− c¸ch ®Æt vÊn ®Ò ban ®Çu. §iÒu nμy ®−îc gi¶i thÝch nh− sau: - Khi mua nguyªn nhiªn vËt liÖu ®Çu vμo ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng cña dù ¸n, tuú theo h×nh thøc thanh to¸n, cã thÓ thanh to¸n toμn bé, thanh to¸n mét tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 44/ 81
  3. phÇn vμ thiÕu nî nhμ cung øng mét phÇn, hoÆc thiÕu nî/mua chÞu toμn bé; tiÒn ®Ó mua nguyªn vËt liÖu cã thÓ dïng tiÒn mÆt, hay tiÒn vay. VÒ mÆt h¹ch to¸n, nhãm c¸c tμi kho¶n: TiÒn mÆt (nhãm 11), hμng tån kho (nhãm 15), nî ng¾n h¹n (nhãm 31) vμ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ (nhãm 33) th−êng ®−îc sö dông ®Ó ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh lo¹i nμy. Theo nguyªn t¾c kÕ to¸n kÐp (®èi øng tμi kho¶n), gi¸ trÞ nguyªn liÖu ®Çu vμo (lμ mét bé phËn cña hμng tån kho) mua trong kú sÏ ®−îc thÓ hiÖn hoÆc ë sè ph¸t sinh nî cña tμi kho¶n nhãm 15, hoÆc ë sè ph¸t sinh tæng d− cã cña c¸c tμi kho¶n thuéc nhãm 11, nhãm 31 vμ nhãm 33. Ngoμi ra, tμi kho¶n ph¶i thu cña kh¸ch hμng (thuéc nhãm 13) vμ tμi kho¶n ph¶i tr¶ ng−êi b¸n (thuéc nhãm 33) ®Òu cã thÓ cã sè d− ë c¶ hai bªn Nî, Cã. Nh− vËy, khi vèn l−u ®éng x¸c ®Þnh theo c«ng thøc WC = CB + AR - AP, th× b¶n th©n gi¸ trÞ hμng tån kho ®· tù ®éng ®−îc tÝnh ®ñ. NÕu tiÕp tôc ®−a thªm gi¸ trÞ hμng tån kho vμo c«ng thøc x¸c ®Þnh vèn l−u ®éng, sÏ dÉn tíi viÖc tÝnh hai lÇn nhu cÇu thùc vμ kh«ng chÝnh x¸c; - Mét vÝ dô cô thÓ b»ng sè: Trong kú, dù ¸n cÇn 300$ ®Ó mua vËt t− hμng ho¸ ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh mÆt hμng chÞu thuÕ VAT, dù ¸n cã thÓ mua chÞu ®−îc cña nhμ cung øng 50 $, tiÒn mÆt tån quü hiÖn kh«ng cßn ®Ó dù ¸n cã thÓ sö dông tr¶ mét phÇn hay toμn bé chi phÝ mua vËt t− hμng ho¸. Nh− vËy, phÇn cßn thiÕu hôt ph¶i vay ng¾n h¹n ng©n hμng. NghiÖp vô nμy ®−îc h¹ch to¸n nh− sau: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu: 100 Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô: 100 Nî TK 156 - Hμng ho¸: 100 Nî TK 133 - ThuÕ VAT ®−îc khÊu trõ: 30 Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n: 300 + 30 - 50 = 280 Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ ng−êi b¸n: 50 ë vÝ dô trªn, tæng chi phÝ kÓ c¶ VAT lμ 330 $, nhμ cung øng cho chÞu 50 $, do ®ã cÇn ph¶i vay ng¾n h¹n vèn l−u ®éng lμ 330 - 50 = 280 $ ®Ó mua vËt t− hμng ho¸. ¸p dông c«ng thøc x¸c ®Þnh vèn l−u ®éng, ta cã: CB = 300, AR = 30 vμ AP = 50, vËy vèn l−u ®éng, còng chÝnh lμ nhu cÇu vèn l−u ®éng cÇn ph¶i vay ng¾n h¹n ng©n hμng ®−îc x¸c ®Þnh lμ WC = CB + AR - AP = 300 + 30 - 50 = 180 ($). Râ rμng, chóng ta kh«ng thÊy cã sù tham gia cña hμng tån kho vμo c«ng thøc trªn, nh−ng kÕt qu¶ tÝnh to¸n nhu cÇu vèn vay hoμn toμn hîp lý vμ chÝnh x¸c. VËy, tr−êng hîp tån quü tiÒn mÆt hiÖn t¹i cã thÓ sö dông ®−îc lμ 100 $ ®Ó thanh to¸n mét phÇn chi phÝ mua vËt t− hμng ho¸, th× nhu cÇu vèn l−u ®éng sÏ lμ bao nhiªu, dïng c«ng thøc x¸c ®Þnh vèn l−u ®éng ta hoμn toμn cã thÓ x¸c ®Þnh chÝnh x¸c ®−îc. H¹ch to¸n vμ tÝnh to¸n nh− sau: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu: 100 Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô: 100 Nî TK 156 - Hμng ho¸: 100 tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 45/ 81
  4. Nî TK 133 - ThuÕ VAT ®−îc khÊu trõ: 30 Cã TK 111 - TiÒn mÆt: 100 Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n: 200 + 30 - 50 = 180 Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ ng−êi b¸n: 50 Lóc nμy, CB = 300 - 100 = 200, c¸c kho¶n ph¶i thu AR = 30 vμ AP = 50 vÉn nh− cò, do ®ã nhu cÇu vèn vay/nhu cÇu vèn l−u ®éng WCD = 200 + 30 - 50 = 180 ($). Mét lÇn n÷a, hμng tån kho l¹i kh«ng tham gia vμo c«ng thøc x¸c ®Þnh nhu cÇu vèn l−u ®éng. 3.9. B¶ng tÝnh gi¸ thμnh ®¬n vÞ s¶n phÈm (Unit Cost of Production): Môc tiªu cña viÖc lËp B¶ng tÝnh nμy nh»m x¸c ®Þnh gi¸ thμnh ®¬n vÞ cña s¶n phÈm theo tõng n¨m, qua ®ã ®Ó phôc vô cho viÖc x¸c ®Þnh gi¸ vèn hμng b¸n vμ chi phÝ thùc tÕ theo c¸ch thøc h¹ch to¸n hμng tån kho kh¸c nhau. C¸ch thøc x©y dùng: Trªn c¬ së kÕt qu¶ tÝnh to¸n chi phÝ trùc tiÕp vμ chi phÝ gi¸n tiÕp ë B¶ng 3.8. Chi phÝ ho¹t ®éng, ®−a thªm chi phÝ khÊu hao hμng n¨m ®Ó x¸c ®Þnh tæng chi phÝ tr−íc thuÕ. Sau ®ã, lÊy toμn bé thuÕ VAT ®· ®−îc x¸c ®Þnh ë B¶ng 3.8 ®−a xuèng ®Ó x¸c ®Þnh chi phÝ ®¬n vÞ s¶n phÈm (bao gåm c¶ VAT). 3.10. B¶ng tÝnh gi¸ vèn hμng b¸n (Cost of Goods Sold): Hμng ho¸ tiªu thô trong n¨m gåm hai bé phËn: Hμng ho¸ s¶n xuÊt ngay trong n¨m ®ã vμ l−îng hμng ho¸ tån kho n¨m tr−íc n¨m nay míi ®−îc tiªu thô. Trong khi ®ã, bëi v× ¶nh h−ëng cña l¹m ph¸t nªn chi phÝ s¶n xuÊt ®¬n vÞ cña hμng ho¸ s¶n xuÊt c¸c n¨m kh¸c nhau lμ kh¸c nhau, céng víi ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hμng tån kho kh¸c nhau sÏ ®−a ra c¸c gi¸ trÞ kh¸c nhau vÒ hμng tån kho. Do vËy, chi phÝ s¶n xuÊt hμng n¨m kh«ng ®¬n thuÇn lμ viÖc lÊy s¶n l−îng tiªu thô trong n¨m nh©n víi chi phÝ s¶n xuÊt ®¬n vÞ cña n¨m ®ã. Nh÷ng ®iÒu nμy lμ nguyªn nh©n dÉn ®Õn viÖc ph¶i x©y dùng b¶ng tÝnh gi¸ vèn hμng b¸n cho tõng n¨m, qua ®ã tÝnh mét c¸ch chÝnh x¸c chi phÝ ®· ph¶i bá ra ®Ó s¶n xuÊt ra khèi l−îng hμng ho¸ ®−îc tiªu thô trong n¨m. KÕt qu¶ tÝnh to¸n ë B¶ng nμy, cô thÓ lμ gi¸ vèn hμng b¸n trong n¨m sÏ ®−îc dïng cho viÖc lËp b¶ng B¸o c¸o thu nhËp. C¸ch x©y dùng: KÕt cÊu cña B¶ng nμy gåm 4 phÇn: Tån kho ®Çu kú, l−îng s¶n xuÊt trong kú, l−îng tiªu thô trong kú, vμ tån kho cuèi kú. Tån kho n¨m tr−íc ®Ó l¹i vμ chi phÝ s¶n xuÊt n¨m tr−íc sÏ x¸c ®Þnh ®−îc gi¸ trÞ hμng tån kho ®Çu kú. L−îng s¶n xuÊt trong n¨m vμ chi phÝ s¶n xuÊt ®¬n vÞ trong n¨m sÏ x¸c ®Þnh ®−îc tæng chi phÝ s¶n xuÊt trong n¨m. L−îng s¶n xuÊt ®−îc tiªu thô trong n¨m vμ l−îng tån kho n¨m tr−íc sÏ lμ l−îng tiªu thô trong n¨m; tuy nhiªn gi¸ trÞ hμng ho¸ tiªu thô trong n¨m sÏ b»ng gi¸ trÞ hμng tån kho n¨m tr−íc (®· ®−îc x¸c ®Þnh phÝa tr−íc theo ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hμng tån kho) vμ gi¸ trÞ hμng s¶n xuÊt ®−îc b¸n trong n¨m. Gi¸ trÞ hμng tån kho cuèi kú ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së khèi l−îng hμng tån kho nh©n víi chi phÝ ®¬n vÞ s¶n xuÊt khèi l−îng hμng tån kho ®ã. 3.11. B¸o c¸o thu nhËp (Income Statement): B¸o c¸o thu nhËp ®−îc lËp trªn c¬ së kÕt qu¶ cña mét lo¹t c¸c b¶ng tÝnh trung gian phÝa tr−íc, gåm: - Doanh thu b¸n hμng (B¶ng 3.6); - Chi phÝ ho¹t ®éng (B¶ng 3.7); tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 46/ 81
  5. - Chi phÝ tr¶ l·i vay vèn ®Çu t− tõ KÕ ho¹ch tr¶ nî (B¶ng 3.5. LÞch vay vèn, tr¶ nî); - Chi phÝ tr¶ l·i vay vèn l−u ®éng, ®−îc x¸c ®Þnh tõ B¶ng tÝnh nhu cÇu vèn l−u ®éng (B¶ng 3.8. Vèn l−u ®éng); vμ - Gi¸ vèn hμng b¸n (B¶ng 3.10). Môc tiªu cña viÖc lËp B¸o c¸o thu nhËp lμ nh»m x¸c ®Þnh: KÕt qu¶ ho¹t ®éng cña dù ¸n theo tõng n¨m trong suèt vßng ®êi cña dù ¸n; vμ møc thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp mμ dù ¸n ph¶i chÞu hμng n¨m. ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hμng n¨m sÏ ®−îc ®−a vμo b¸o c¸o ng©n l−u cña dù ¸n ë b−íc 3.13. 3.12. B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n (Balance sheet): Trong ph¹m vi ho¹t ®éng cña dù ¸n, còng nh− mét doanh nghiÖp ®éc lËp, ta cã thÓ lËp ®−îc b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cho tõng n¨m ho¹t ®éng trong suèt vßng ®êi dù ¸n. B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cho biÕt thùc tr¹ng tμi s¶n, nguån vèn t¹i thêi ®iÓm cuèi mçi n¨m, lμ c¬ së dïng ®Ó ph©n tÝch c¬ cÊu tμi chÝnh, ®ßn c©n nî, hiÖu qu¶ tμi chÝnh vμ c¸c chØ tiªu ph©n tÝch kh¸c. C¸ch x©y dùng b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n: 3.13. B¸o c¸o ng©n l−u (Cash Flows Statement): TÊt c¶ nh÷ng b−íc tÝnh to¸n phÝa tr−íc ®Ó phôc vô cho viÖc lËp ®−îc b¸o c¸o ng©n l−u dù ¸n. Tõ b¸o c¸o ng©n l−u, sÏ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu tμi chÝnh dù ¸n, thùc hiÖn c¸c b−íc ph©n tÝch tiÕp theo nh−: Ph©n tÝch ®é nhËy, ph©n tÝch t×nh huèng vμ ph©n tÝch m« pháng. §©y lμ mét néi dung quan träng vμ kh¸ míi mÎ so víi c¸ch lμm hiÖn nay, cã nhiÒu vÊn ®Ò vÒ lý luËn vμ kü n¨ng cÇn ®−îc ph©n tÝch vμ lý gi¶i râ rμng, do ®ã sÏ ®−îc tr×nh bÇy chi tiÕt ë riªng mét môc - Môc 4 d−íi ®©y. 4. X©y dùng b¸o c¸o l−u dù ¸n. Nh− ®· ®Ò cËp ë trªn, tuú thuéc vμo ®èi t−îng ®¸nh gi¸/gãc nh×n kh¸c nhau mμ cã c¸c quan ®iÓm ph©n tÝch ®¸nh gi¸ dù ¸n kh¸c nhau. T−¬ng øng víi c¸c quan ®iÓm ph©n tÝch kh¸c nhau, sÏ cã nh÷ng c¸ch lËp b¸o c¸o ng©n l−u kh¸c nhau, ch¼ng h¹n cã b¸o c¸o ng©n l−u theo quan ®iÓm tæng ®Çu t−, quan ®iÓm chñ ®Çu t−, quan ®iÓm ng©n s¸ch, ... Môc nμy chñ yÕu sÏ ®Ò cËp tíi kü thuËt lËp b¸o c¸o ng©n l−u theo quan ®iÓm tæng ®Çu t− vμ quan ®iÓm chñ ®Çu t−, lμ nh÷ng néi dung chÝnh mμ c¸c TCTD cÇn ph©n tÝch khi thÈm ®Þnh dù ¸n. Ngoμi ra, sÏ cã mét vÝ dô cô thÓ vÒ x©y dùng b¸o c¸o ng©n l−u dù ¸n ®Ó trùc quan minh ho¹ nh÷ng néi dung ë môc nμy. 4.1. Ph−¬ng ph¸p lËp. Nhí l¹i néi dung vÒ ph©n tÝch tμi chÝnh doanh nghiÖp ®· ®−îc ®Ò cËp ë Môc II.1 - PhÇn I - ThÈm ®Þnh dù ¸n ®Çu t−, b¸o c¸o ng©n l−u cã hai ph−¬ng ph¸p lËp, ®ã lμ: Ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp vμ Ph−¬ng ph¸p gi¸n tiÕp. ë ®©y, lùa chän ph−¬ng ph¸p lËp trùc tiÕp, tøc lμ sÏ b¾t ®Çu tõ tiÒn thu b¸n hμng, thu tõ c¸c kho¶n ph¶i thu vμ c¸c nghiÖp vô kinh tÕ cã thu chi, tiÒn thùc tÕ thuéc ho¹t ®éng kinh doanh, ®Ó ®Õn dßng ng©n l−u rßng. DÜ nhiªn, nÕu lμm ®óng, th× cho dï b¸o c¸o ng©n l−u ®−îc lËp theo ph−¬ng ph¸p nμo ®i n÷a, kÕt qu¶ ph¶i gièng nhau. tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 47/ 81
  6. 4.2. KÕt cÊu mét b¸o c¸o ng©n l−u. B¸o c¸o ng©n l−u (®«i chç gäi lμ: b¸o c¸o l−u chuyÓn tiÒn tÖ, b¶ng l−u kim, dßng tiÒn, ...) lμ mét b¸o c¸o ghi l¹i c¸c dßng tiÒn vμo (Inflow) vμ dßng tiÒn ra (Outflow) tõ ho¹t ®éng cña dù ¸n, trªn c¬ së ®ã x¸c ®Þnh dßng tiÒn rßng (Net Cashflow). Vμ tõ dßng tiÒn rßng nμy, sö dông ®Ó tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu tμi chÝnh, ph©n tÝch dù ¸n. Do vËy, b¸o c¸o ng©n l−u gåm 3 môc chÝnh: C¸c dßng tiÒn vμo (Inflow), c¸c dßng ra (Outflow) vμ cuèi cïng lμ dßng tiÒn rßng (Net Cashflow). a. B¸o c¸o ng©n l−u theo quan ®iÓm tæng ®Çu t− (TIP), c¸c kho¶n môc chÝnh gåm cã: *Ng©n l−u vμo (Inflow): - Doanh thu; - Thay ®æi kho¶n ph¶i thu ΔAR = AR ® Çu kú - AR cuèi kú (4); - Trî cÊp (nÕu cã); - Gi¸ trÞ thanh lý thu håi ®−îc, gåm: + Nhμ x−ëng; + ThiÕt bÞ; + §Êt ®ai. * Ng©n l−u ra (Outflow). - Chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu, gåm: + Nhμ x−ëng; + ThiÕt bÞ; + §Êt ®ai. - Chi phÝ ho¹t ®éng, gåm: + Nguyªn nhiªn vËt liÖu ®Çu vμo; + Lao ®éng trùc tiÕp, gi¸n tiÕp; + Chi ho¹t ®éng kh¸c + Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; + Chi phÝ c¬ héi c¸c nguån lùc (nÕu cã); - Thay ®æi kho¶n ph¶i tr¶ ΔAP = AP®Çu kú - APcuèi kú (5); - Thay ®æi c©n ®èi tiÒn mÆt Δ CB = CB cuèi kú - CB ® Çu kú (6); - ThuÕ VAT; - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp; - ThuÕ vμ c¸c lo¹i phÝ kh¸c. * Ng©n l−u rßng (Net Cashflow). NCF = Tæng ng©n l−u vμo - Tæng ng©n l−u ra. (7) b. B¸o c¸o ng©n l−u theo quan ®iÓm chñ ®Çu t− (EPV). H·y nhí l¹i néi dung ®· ®−îc ®Ò cËp ë §iÓm 2.1. Quan ®iÓm ph©n tÝch tμi chÝnh - Môc 2. Khung ph©n tÝch cña PhÇn nμy. Ng©n l−u rßng tμi chÝnh dù ¸n theo quan ®iÓm chñ ®Çu t− (EPV) ®−îc x©y dùng th«ng qua ng©n ng©n l−u tμi chÝnh dù ¸n theo quan ®iÓm tæng ®Çu t− (TIP), cã ®iÒu chØnh bëi kÕ ho¹ch vay vèn vμ lÞch tr¶ nî vèn vay, cô tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 48/ 81
  7. thÓ nh− sau: B = A + Vèn vay ng© n hμng - Tr¶ nî gèc vμ l·i vay . Do ®ã, rÊt ®¬n gi¶n, tõ b¸o c¸o ng©n l−u theo quan ®iÓm tæng ®Çu t− (TIP), phÇn ng©n l−u vμo ®−a thªm kho¶n môc: Vèn vay ®Çu t−; phÇn ng©n l−u ra ®−a thªm lÞch hoμn tr¶ nî vay (gèc vμ l·i). Cßn ®èi víi quan ®iÓm ng©n s¸ch, b¸o c¸o ng©n l−u theo quan ®iÓm ng©n s¸ch cã lÏ lμ ®¬n gi¶n nhÊt trong ba b¸o c¸o ng©n l−u nμy. Ng©n l−u vμo chØ cã nh÷ng kho¶n thuÕ, lÖ phÝ mμ dù ¸n ph¶i nép, ng©n l−u ra lμ nh÷ng kho¶n trî cÊp, trî gi¸ mμ ng©n s¸ch ®· dμnh ®Ó hç trî dù ¸n. 4.3. Nguyªn t¾c vμ qui −íc lËp b¸o c¸o ng©n l−u. KÕt cÊu cña mét b¶ng ng©n l−u tμi chÝnh dù ¸n theo c¸c quan ®iÓm ph©n tÝch ®· ®−îc ®Ò cËp kh¸ chi tiÕt ë phÝa trªn. Tuy nhiªn, ®Ó cã thÓ hiÓu ®−îc t¹i sao b¶ng ng©n l−u l¹i cã kÕt cÊu nh− vËy, vμ nguån gèc cña c¸c c«ng thøc ®−îc nªu ra trªn lμ tõ ®©u mμ cã, ®ång thêi gióp cã thÓ thμnh th¹o trong viÖc x©y dùng b¸o c¸o ng©n l−u dù ¸n, cÇn thiÕt ph¶i n¾m ®−îc nh÷ng nguyªn t¾c vμ qui −íc thèng nhÊt thùc hμnh, néi dung nμy sÏ ®−îc ®Ò cËp ngay sau ®©y. - ChØ ghi vμo ng©n l−u nh÷ng kho¶n thùc thu, thùc chi ngo¹i trõ chi phÝ c¬ héi vÉn ®−îc ®−a vμo ng©n l−u vμ ®−îc xem nh− mét kho¶n chi phÝ: Doanh thu, sau khi ®iÒu chØnh víi chªnh lÖch c¸c kho¶n ph¶i thu trong kú, sÏ x¸c ®Þnh ®−îc kho¶n thùc thu trong kú. T−¬ng tù, chi phÝ sau khi ®iÒu chØnh víi chªnh lÖch c¸c kho¶n ph¶i tr¶ trong kú sÏ x¸c ®Þnh ®−îc gi¸ trÞ kho¶n thùc chi trong kú. Gäi c¸c kho¶n ph¶i thu lμ AR (Account Receivables), c¸c kho¶n ph¶i tr¶ lμ AP (Account Payables), c¸c kho¶n thùc thu vμ thùc chi trong kú ®−îc x¸c ®Þnh theo 2 c«ng thøc d−íi ®©y: C¸c kho¶ n thùc thu trong kú = Doanh thu + AR ® Çu kú - AR cuèi kú C¸c kho¶ n thùc chi trong kú = Kho¶ n chi nhμ cung øng + AP® Çu kú - APcuèi kú - T¹i sao chªnh lÖch c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ l¹i lÊy sè ®Çu kú trõ sè cuèi kú? H·y quan s¸t kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña mét doanh nghiÖp trong hai n¨m, n¨m 1 vμ n¨m 2 ®−îc miªu t¶ trong s¬ ®å d−íi ®©y: - Thùc thu = ? Thùc thu = ? r N¨m 1 100 - 40 N¨m 2 80 + (40 - 50) Doanh thu = 100 AR1 = 40 Doanh thu = 80 i AR2 = 50 ª N¨m 1, thùc thu = 100 - 40 = 60, sang ®Õn N¨m 2, doanh thu gi¶m cßn 80, tuy nhiªn c¸c kho¶n ph¶i thu chØ t¨ng so víi n¨m tr−íc lμ 10, do ®ã thùc thu n¨m 2 lμ: 80 + (AR1 - AR2) = 80 + (40 - 50) = 70. Nh− vËy, nÕu ®Ó chªnh lÖch c¸c kho¶n ph¶i thu lμ 1 dßng trong ng©n l−u vμo, th× c«ng thøc x¸c ®Þnh chªnh lÖch c¸c kho¶n ph¶i thu lμ ΔAR = AR ® Çu kú - AR cuèi kú . Mét c¸ch t−¬ng tù, nÕu xem chªnh lÖch c¸c kho¶n ph¶i tr¶ lμ mét dßng chi trong ng©n l−u ra, c«ng thøc x¸c ®Þnh chªnh lÖch c¸c kho¶n ph¶i tr¶ nh− sau: ΔAP = AP® Çu kú - APcuèi kú tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 49/ 81
  8. - Chªnh lÖch tån quü tiÒn mÆt ΔCB x¸c ®Þnh nh− thÕ nμo? Tån quü tiÒn mÆt tèi thiÓu lμ kho¶n tiÒn mÆt ®−îc dμnh riªng vμ sö dông ®Ó lμm cho viÖc giao dÞch, thanh to¸n ®−îc dÔ dμng, khi l−îng tiÒn mÆt nμy t¨ng lªn, ®ã lμ mét sù sö dông tiÒn mÆt vμ nh− vËy còng lμ mét ng©n l−u ra. T−¬ng tù, sù gi¶m sót l−îng tiÒn mÆt dμnh riªng cho giao dÞch l¹i chÝnh lμ mét nguån cung cÊp tiÒn mÆt cho c¸c môc ®Ých sö dông kh¸c cña dù ¸n, vμ nh− vËy ®ã lμ mét ng©n l−u vμo. Do ®ã, nÕu l−îng tiÒn mÆt tån quü ®−îc gi÷ cho c«ng viÖc giao dÞch trong mét thêi kú nμo ®ã t¨ng lªn, phÇn t¨ng lªn ®ã lμ mét ng©n l−u ra; nÕu l−îng tiÒn mÆt ®ã gi¶m ®i, phÇn gi¶m ®ã lμ mét ng©n l−u vμo. Do ®ã, nÕu tån quü tiÒn mÆt ®−îc ®Ó ë dßng ra (Outflow), th× chªnh lÖch tån quü trong kú ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: Δ CB = CB cuèi kú - CB ® Çu kú - T¹i sao kh«ng thÊy xuÊt hiÖn Hμng tån kho? Trong kho¶n môc hμng tån kho cã nhiÒu lo¹i, tõ hμng ho¸ tån kho, thμnh phÈm tån kho, hμng göi ®i b¸n, c«ng cô dông cô trong kho, chi phÝ s¶n xuÊt dë dang, nguyªn vËt liÖu tån kho, hμng mua ®ang ®i trªn ®−êng. Tuy nhiªn, chØ cã sù thay ®æi cña c¸c nhËp l−îng ®Çu vμo mμ doanh nghiÖp ph¶i mua b¸n trùc tiÕp tõ nhμ cung øng míi ¶nh h−ëng tíi dßng ng©n l−u dù ¸n, c¸c kho¶n môc cßn l¹i trong h¹ng môc Hμng tån kho chØ lμ sù lu©n chuyÓn trong néi bé doanh nghiÖp, nªn kh«ng ¶nh h−ëng tíi ng©n l−u dù ¸n. NÕu tån kho nhËp l−îng t¨ng lªn, phÇn t¨ng lªn ®ã sÏ ®−îc ghi sæ, h¹ch to¸n theo c¸c ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hμng tån kho. NÕu ch−a thanh to¸n cho nhμ cung øng gi¸ trÞ hμng tån kho t¨ng lªn ®ã th× c¸c kho¶n ph¶i tr¶ (AP) t¨ng lªn vμ ®−îc xem nh− mét ng©n l−u vμo; nÕu ®· ®−îc chi tr¶, th× c¸c kho¶n ph¶i tr¶ (AP) gi¶m xuèng vμ ®−îc xem nh− mét ng©n l−u ra. Nh− vËy, th«ng qua viÖc x¸c ®Þnh sù thay ®æi cña c¸c kho¶n ph¶i thu ΔAR, ph¶i tr¶ ΔAP, vμ c©n ®èi tiÒn mÆt ΔCB th× nh÷ng thay ®æi cña hμng tån kho ®· ®−îc tù ®éng ®−a vμo trong ng©n l−u dù ¸n; - Kh«ng ®−a KhÊu hao vμo ng©n l−u dù ¸n: Nhí l¹i kÕt cÊu b¸o c¸o thu nhËp, tõ doanh thu, sau khi trõ ®i mét sè chi phÝ trùc tiÕp, chi phÝ qu¶n lý, thuÕ, ... vμ c¶ khÊu hao c¬ b¶n thùc trÝch ®Ó x¸c ®Þnh lîi nhuËn sau thuÕ. Theo c¸ch lμm cò, ng©n l−u dßng cña dù ¸n gåm 3 thμnh phÇn: Lîi nhuËn sau thuÕ + KhÊu hao c¬ b¶n + L·i vay vèn dμi h¹n. Nh− vËy, ban ®Çu khÊu hao bÞ ®−a ra (tÝnh vμo chi phÝ hîp lý) ë b¸o c¸o lç l·i, sau ®ã l¹i ®−îc céng vμo ë c«ng thøc x¸c ®Þnh dßng tiÒn dù ¸n, vμ v× vËy thùc chÊt th× khÊu hao kh«ng ®ãng gãp g× cho dßng tiÒn cña dù ¸n. KhÊu hao, thùc chÊt lμ ph−¬ng ph¸p ph©n bæ chi phÝ vèn ®Çu t− cho toμn bé thêi gian h÷u hiÖu cña dù ¸n, sao cho lîi nhuËn rßng trong bÊt kú mét n¨m nμo còng ph¶n ¸nh ®óng tÊt c¶ mäi chi phÝ, kÓ c¶ chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu ®Ó t¹o ra lîi nhuËn rßng ®ã. Tuy nhiªn, khÊu hao lμ mét d¹ng chi phÝ kh«ng xuÊt quü, do ®ã kh«ng ph¶i lμ mét ng©n l−u ra ®Ó cã thÓ ®−a vμo biªn d¹ng ng©n l−u dù ¸n. §ång thêi, toμn bé chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu cña dù ¸n ®· ®−îc tÝnh ®ñ trong biªn d¹ng ng©n l−u tμi tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 50/ 81
  9. chÝnh bëi v× toμn bé vèn ®Çu t− ®· ®−îc khÊu trõ hÕt trong n¨m thùc hiÖn ®Çu t−. NÕu ®−a thªm chi phÝ khÊu hao vμo nh− mét d¹ng ng©n l−u ra, th× cã nghÜa lμ ®· khÊu trõ hai lÇn chi phÝ nμy. - Mäi kho¶n thu chi ®Òu x¶y ra vμo cuèi mçi thêi ®o¹n. 4.4. Minh häa lËp b¸o c¸o ng©n l−u theo c¸c quan ®iÓm ph©n tÝch ®¸nh gi¸ kh¸c nhau. XÐt mét dù ¸n ®Çu t− víi c¸c th«ng sè ®Çu vμo vμ kÕt qu¶ tÝnh to¸n s½n cã ë mét sè b−íc tÝnh tÝnh trung gian nh− sau: - LÞch ®Çu t−: Dù ¸n ®Çu t− trong hai n¨m (n¨m -1, n¨m 0) víi møc ®Çu t− mçi n¨m t−¬ng øng lμ 300 vμ 100. Chi phÝ ®Çu t− nμy ®· ®−îc tÝnh vμ ®iÒu chØnh l¹i theo tû lÖ l¹m ph¸t cña tõng n¨m, chi phÝ ®Çu t− dù ¸n lËp ban ®Çu tÝnh ë mÆt b»ng gi¸ hiÖn hμnh (n¨m -1) nªn cã thÊp h¬n møc nªu trªn. - Tμi trî: Dù ¸n ®−îc tμi trî tõ hai nguån, vèn vay vμ vèn chñ së h÷u , trong ®ã: - Thêi gian khai th¸c dù ¸n: 3 n¨m (n¨m 1, n¨m 2 vμ n¨m 3) víi doanh thu t−¬ng øng cña mçi n¨m lμ 100, 250 vμ 300 ®¬n vÞ tiÒn tÖ. - Tμi trî: - Doanh thu - 5. X¸c ®Þnh suÊt chiÕt khÊu tμi chÝnh dù ¸n. Kh¸i niÖm gi¸ trÞ theo thêi gian cña tiÒn (Time value of money) cho thÊy, mét sè tiÒn cã ®−îc hiÖn t¹i cã gi¸ trÞ cao h¬n cïng mét sè tiÒn nh− vËy nh−ng nhËn ®−îc trong t−¬ng lai, tiªu dïng trong t−¬ng lai cã gi¸ trÞ thÊp h¬n tiªu dïng ë hiÖn t¹i. MÊu chèt cña kh¸i niÖm gi¸ trÞ theo thêi gian cña tiÒn chÝnh lμ vÊn ®Ò vÒ chi phÝ c¬ héi (Opportunity cost), sè tiÒn cã ®−îc ë hiÖn t¹i cã thÓ ®−îc sö dông ®Ó ®Çu t− sinh lêi trong kho¶ng thêi gian gi÷a hiÖn t¹i vμ t−¬ng lai. Liªn hÖ víi dù ¸n ®Çu t−, ng−êi ta ph¶i bá ra chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu vμ hy väng r»ng nh÷ng kho¶n thu nhËp trong t−¬ng lai sÏ kh«ng nh÷ng ®ñ bï ®¾p chi phÝ ®· bá ra ban ®Çu, mμ cßn ®¸p øng ®−îc mét suÊt sinh lîi yªu cÇu tèi thiÓu cña chñ ®Çu t−. ë thêi ®iÓm xem xÐt ®Ó ra quyÕt ®Þnh ®Çu t−, hÇu hÕt c¸c dßng thu, dßng chi cña dù ¸n ®Òu x¶y ra trong t−¬ng lai, do ®ã quyÕt ®Þnh ®Çu t− ®−îc ®−a ra trªn c¬ së kÕt qu¶ ph©n tÝch lîi Ých - chi phÝ, sö dông ph−¬ng ph¸p chiÕt khÊu dßng tiÒn (Discount Cashflow - DCF) ®Ó ®−a gi¸ trÞ dßng tiÒn ë c¸c thêi ®iÓm kh¸c nhau trong t−¬ng lai vÒ hiÖn t¹i. Néi dung tr×nh bÇy ë phÝa tr−íc ®· tËp trung nhiÒu vμo viÖc lμm thÕ nμo ®Ó lËp ®−îc b¸o c¸o ng©n l−u dù ¸n theo c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau. VËy, khi ®· lËp ®−îc b¸o c¸o ng©n l−u, x¸c ®Þnh ®−îc dßng ng©n l−u rßng cña dù ¸n, lμm sao cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p chiÕt khÊu ®Ó ®¸nh gi¸ ®−îc dßng ng©n l−u nμy? Muèn thùc hiÖn ®−îc ®iÒu nμy, ®ßi hái ph¶i cã mét suÊt chiÕt khÊu phï hîp. SuÊt chiÕt khÊu phï hîp nμy ë ®©u ra? cã thÓ dïng chung mét suÊt chiÕt khÊu ®Ó chiÕt khÊu c¸c dßng tiÒn rßng ®−îc tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 51/ 81
  10. tÝnh to¸n theo c¸c quan ®iÓm ph©n tÝch kh¸c nhau hay kh«ng? Nh÷ng néi dung nμy sÏ ®−îc ®Ò cËp tíi ngay sau ®©y. 4.1. Chi phÝ sö dông vèn. Tr−êng hîp tæng qu¸t, mét dù ¸n cã thÓ ®−îc tμi trî b»ng hai lo¹i nguån vèn, gåm vèn vay vμ vèn chñ së h÷u. Vèn vay, cã thÓ lμ vay th−¬ng m¹i t¹i c¸c TCTD, vay th«ng qua viÖc ph¸t hμnh tr¸i phiÕu c«ng tr×nh, vay −u ®·i cña nhμ n−íc, vay tõ c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c, .... Vèn chñ së h÷u cã thÓ lμ viÖc sö dông c¸c quü cña doanh nghiÖp ®Ó tham gia ®Çu t−, hoÆc ph¸t hμnh thªm cæ phiÕu míi. Trong phÇn vèn vay, cã thÓ vay tõ nhiÒu TCTD víi c¸c ®iÒu kiÖn vay vèn kh¸c nhau, ph¸t hμnh tr¸i phiÕu nhiÒu ®ît víi l·i suÊt kh¸c nhau. §èi víi vèn chñ së h÷u tham gia vμo dù ¸n còng vËy, mçi ®ît ph¸t hμnh cæ phiÕu míi th× chi phÝ ph¸t hμnh còng nh− yªu cÇu vÒ lîi nhuËn trªn vèn cæ phÇn sÏ thay ®æi tuú theo t×nh h×nh thÞ tr−êng thêi ®iÓm ph¸t hμnh. Sö dông mçi lo¹i nguån vèn kh¸c nhau, dù ¸n ph¶i chÞu mét kho¶n chi phÝ sö dông vèn kh¸c nhau, tuú ®iÒu kiÖn sö dông vèn cô thÓ. - §Çu t− b»ng vèn vay: Chi phÝ sö dông vèn chÝnh lμ møc l·i suÊt vay vèn, ký hiÖu lμ rd; - §Çu t− b»ng víi vèn chñ së h÷u: Chi phÝ sö dông vèn chÝnh lμ suÊt sinh lîi yªu cÇu cña vèn chñ së h÷u, ký hiÖu lμ re. Th«ng th−êng re > rd v× ®Çu t− vμo vèn cæ phÇn cã møc rñi ro cao h¬n so víi ®Çu t− vμo dù ¸n b»ng vèn cho vay. Do ®ã, nÕu mét dù ¸n ®−îc tμi trî b»ng c¶ vèn vay vμ vèn chñ së h÷u, viÖc sö dông hoÆc l·i suÊt vay vèn hoÆc tû suÊt sinh lîi yªu cÇu cña vèn chñ së h÷u lμm ®¹i diÖn cho chi phÝ sö dông vèn ®Òu kh«ng ph¶n ¸nh ®óng chi phÝ vèn thùc tÕ mμ dù ¸n ph¶i chÞu. NÕu lÊy møc l·i suÊt vay vèn lμm suÊt chiÕt khÊu tμi chÝnh, chóng ta ®· tù lμm gi¶m ®i chi phÝ sö dông vèn mμ dù ¸n ®ang ph¶i g¸nh chÞu, vμ v« h×nh chung kÕt qu¶ tÝnh to¸n c¸c chØ tiªu cã sö dông ph−¬ng ph¸p chiÕt khÊu nh− NPV sÏ trë nªn kh¶ quan h¬n mét c¸ch gi¶ t¹o. Ng−îc l¹i, nÕu lÊy tû suÊt sinh lîi vèn chñ ë h÷u lμm suÊt chiÕt khÊu, chóng ta ®· n©ng cao chi phÝ sö dông vèn thùc tÕ mμ dù ¸n ph¶i g¸nh chÞu, ®iÒu nμy dÉn tíi hÖ qu¶ lμ c¸c chØ tiªu tμi chÝnh dù ¸n cã thÓ trë nªn thÊp h¬n so víi gi¸ trÞ ®óng, vμ cã thÓ nh÷ng dù ¸n tèt sÏ bÞ bá qua mét c¸ch ®¸ng tiÕc. 4.2.Trung b×nh träng sè chi phÝ sö dông vèn WACC. NÕu V lμ tæng nhu cÇu vèn ®Çu t− cña dù ¸n, ®−îc tμi trî tõ hai nguån lμ vèn vay vμ vèn chñ së h÷u, trong ®ã D lμ vèn vay vμ E lμ vèn chñ së h÷u, ta cã V = D + E. Tæng qu¸t, khi cã nhiÒu nguån vèn vay vμ vèn chñ së h÷u tham gia dù ¸n, ta cã: n m D = ∑ D i vμ E = ∑E j . SuÊt chiÕt khÊu tμi chÝnh cña dù ¸n ®−îc ®Þnh nghÜa b×nh qu©n i =1 j =1 träng sè cña chi phÝ sö dông c¸c lo¹i nguån vèn kh¸c nhau (Weighted Average Cost of Capital - WACC), vμ ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau: n m WACC = ∑ D i rdi + ∑ E j rej % % (8) i =1 j =1 Trong ®ã: tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 52/ 81
  11. Di Ej %D i = x100 , %E j = x100 , rdi lμ l·i suÊt vay vèn cña kho¶n vay thø i. rej lμ tû suÊt V V lîi nhuËn yªu cÇu trªn vèn cæ phÇn thø j. D Mèi quan hÖ gi÷a rd, re vμ WACC: Tû träng vèn vay 0 ≤ ≤ 1 , tr−êng hîp V D = 1 cã nghÜa lμ dù ¸n ®−îc tμi trî 100% b»ng vèn vay, theo c«ng thøc (8) th× WACC V D = rd; tr−êng hîp = 0 cã nghÜa lμ dù ¸n ®−îc tμi trî 100% b»ng vèn cæ phÇn, lóc nμy V D WACC = re. Khi tû träng vèn vay V r% t¨ng lªn cã nghÜa lμ phÇn vèn vay t¨ng dÇn, lóc nμy l·i suÊt cho vay rd sÏ t¨ng re theo v× hai lý do: Dù ¸n trë nªn rñi ro h¬n, vμ theo qui luËt cung cÇu, nh÷ng re rd WACC nguån vèn l·i suÊt thÊp th−êng ®−îc huy min ®éng tr−íc, c¸c nguån vèn cμng vÒ sau rd th× chi phÝ sö dông cμng cao. §å thÞ bªn m« t¶ mèi t−¬ng quan gi÷a re, rd vμ WACC, gi¸ trÞ D/V tèi −u t¹i møc cã D D 100% WACC nhá nhÊt. V opt V WACC thùc vμ danh nghÜa: WACC cã thÓ ®−îc tÝnh theo gi¸ trÞ danh nghÜa nÕu tr−êng hîp l·i suÊt vay vèn vμ tû suÊt sinh lîi yªu cÇu cña vèn cæ phÇn lμ l·i suÊt danh nghÜa. Tr−êng hîp ng−îc l¹i, nÕu l·i suÊt vay vèn vμ tû suÊt sinh lîi yªu cÇu vèn cæ phÇn ®−îc yÕt d−íi d¹ng l·i suÊt thùc, ta cã WACC thùc. WACC thùc dïng ®Ó tÝnh to¸n víi dßng tiÒn thùc (®iÒu chØnh th«ng qua tû lÖ l¹m ph¸t), WACC danh nghÜa dïng ®Ó tÝnh to¸n víi dßng tiÒn danh nghÜa, tuy nhiªn nÕu tÝnh to¸n chÝnh x¸c th× NPV x¸c ®Þnh theo WACC thùc hay danh nghÜa ®Òu cã gi¸ trÞ nh− nhau. Tuú theo c¸ch yÕt l·i suÊt mμ chóng ta cã WACC thùc hay danh nghÜa, tuy nhiªn phÇn lín l·i suÊt vay vèn c¸c TCTD ®Òu yÕt theo l·i suÊt danh nghÜa, vμ kÓ c¶ tû suÊt sinh lîi vèn chñ së h÷u còng vËy, do ®ã WACC danh nghÜa th−êng ®−îc dïng trong thùc tÕ nhiÒu h¬n. WACC ®−îc dïng cho quan ®iÓm ph©n tÝch nμo, quan ®iÓm tæng ®Çu t− hay quan ®iÓm chñ ®Çu t−? WACC ®o l−êng chi phÝ sö dông vèn b×nh qu©n cña toμn bé dù ¸n, do ®ã nã chØ phï hîp víi nh÷ng tÝnh to¸n, ph©n tÝch ®¸nh gi¸ søc m¹nh tæng thÓ dù ¸n. Nhí l¹i b¶n chÊt c¸c quan ®iÓm ph©n tÝch ®· ®−îc tr×nh bÇy trong Môc 2 - Khung ph©n tÝch dù ¸n, ph©n tÝch tμi chÝnh dù ¸n theo quan ®iÓm tæng ®Çu t− nh»m ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng ®øng v÷ng vμ søc m¹nh chung cña toμn bé dù ¸n vÒ ph−¬ng diÖn tμi chÝnh. Do ®ã, WACC ®−îc sö dông lμm suÊt chiÕt khÊu trong ph©n tÝch tμi chÝnh dù ¸n theo quan ®iÓm tæng ®Çu t− (TIP). VËy ph©n tÝch tμi chÝnh dù ¸n theo quan ®iÓm chñ ®Çu t− th× dïng suÊt chiÕt khÊu nμo? C«ng thøc sè (2) cho thÊy, ng©n l−u theo quan ®iÓm chñ ®Çu t− ®−îc h×nh thμnh trªn c¬ së ng©n l−u theo quan ®iÓm tæng ®Çu t− sau khi ®· céng (+) víi vèn vay tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 53/ 81
  12. vμ trõ (-) tr¶ nî gèc vμ l·i. Môc ®Ých cña viÖc lËp b¸o c¸o ng©n l−u theo quan ®iÓm chñ ®Çu t− lμ ®Ó ®¸nh gi¸ ®−îc lîi Ých cña chñ ®Çu t− tõ viÖc thùc hiÖn dù ¸n. Dù ¸n, sau khi thùc hiÖn ®Çy ®ñ nghÜa vô víi chÝnh quyÒn (®ãng thuÕ, phÝ c¸c lo¹i), víi c¸c TCTD (tr¶ nî gèc vμ l·i vèn vay theo hîp ®ång tÝn dông), phÇn cßn l¹i chñ ®Çu t− ®−îc h−ëng. Nh− vËy, nÕu ph¶i lùa chän mét suÊt chiÕt khÊu thÝch hîp ®Ó chiÕt khÊu dßng tiÒn theo quan ®iÓm chñ ®Çu t− vÒ hiÖn t¹i, th× ®ã ph¶i lμ tû suÊt sinh lîi yªu cÇu vèn chñ së h÷u re. NÕu sö dông rd hoÆc WACC ®Ó chiÕt khÊu dßng tiÒn theo quan ®iÓm chñ ®Çu t−, v« h×nh chung chóng ta ®· h¹ thÊp suÊt chiÕt khÊu v× re ≥WACC ≥rd , lóc nμy c¸c chØ tiªu tμi chÝnh dù ¸n tÝnh to¸n theo quan ®iÓm chñ ®Çu t− sÏ trë nªn kh¶ quan mét c¸ch gi¶ t¹o. 4.3. L¹m ph¸t vμ ¶nh h−ëng cña l¹m ph¸t ®Õn hiÖu qu¶ tμi chÝnh dù ¸n. T¹i sao ph¶i xem xÐt ¶nh h−ëng cña l¹m ph¸t: L¹m ph¸t, b¶n th©n nã lμ mét yÕu tè kh«ng ch¾c ch¾n, ch¼ng h¹n dù b¸o ®Çu n¨m cã thÓ thÊp nh−ng thùc tÕ trong n¨m l¹i cao h¬n rÊt nhiÒu. Mét sù thay ®æi nhá cña l¹m ph¸t cã thÓ lμm sai lÖch ®¸ng kÓ kÕt qu¶ ph©n tÝch dù ¸n, nhÊt lμ vÒ ph−¬ng diÖn tμi chÝnh. Do ®ã, trong thÈm ®Þnh dù ¸n ®Çu t−, l¹m ph¸t lμ mét yÕu tè cùc kú quan träng vμ cÇn ®−îc quan t©m mét c¸ch ®óng møc ®Ó ®¸nh gi¸ ®óng c¸c ¶nh h−ëng cña l¹m ph¸t tíi hiÖu qu¶ tμi chÝnh dù ¸n. Tõ tr−íc tíi nay, yÕu tè l¹m ph¸t còng ®· ®−îc ®−a vμo ®Ó x¸c ®Þnh ¶nh h−ëng tíi dù ¸n, tuy nhiªn c¸ch thøc x¸c ®Þnh møc ®é ¶nh h−ëng cña l¹m ph¸t ch−a ®Çy ®ñ, ch−a toμn diÖn, míi chØ dõng l¹i ë møc: Khi cã l¹m ph¸t, sÏ lμm thay ®æi chi phÝ cña c¸c nhËp l−îng ®Çu vμo hoÆc gi¸ b¸n s¶n phÈm ®Çu ra. RÊt nhiÒu nh÷ng ¶nh h−ëng kh¸c cña l¹m ph¸t lªn dù ¸n nh−: Chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu, l·i suÊt vay vèn vμ kÕ ho¹ch tr¶ nî, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶, hμng tån kho, ... tÊt c¶ sÏ thay ®æi khi l¹m ph¸t thay ®æi, ®Òu ch−a ®−îc ghi nhËn vμ ph¶n ¸nh vμo trong kÕt qu¶ tÝnh to¸n. VËy lμm thÕ nμo x¸c ®Þnh vμ ®o l−êng ®−îc t¸c ®éng cña l¹m ph¸t tíi hiÖu qu¶ tμi chÝnh dù ¸n, nh÷ng néi dung nμy sÏ ®−îc bμn th¶o ngay d−íi ®©y. a. T¸c ®éng cña l¹m ph¸t lªn chØ tiªu NPV. T¸c ®éng cña l¹m ph¸t cã thÓ ®−îc chia thμnh hai lo¹i: (1) t¸c ®éng trùc tiÕp do nh÷ng thay ®æi trong vèn ®Çu t− ban ®Çu, sè d− tiÒn mÆt tån quü, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vμ kÕ ho¹ch tr¶ nî l·i vay; (2) t¸c ®éng gi¸n tiÕp lªn tû gi¸ hèi ®o¸i, khÊu hao, khÊu trõ tiÒn l·i vay. - Tæng vèn ®Çu t− t¨ng lªn: Sù hiÖn diÖn cña l¹m ph¸t lμm gia t¨ng tæng vèn ®Çu t− danh nghÜa, vÒ mÆt tÝnh to¸n cho thÊy riªng dßng vèn ®Çu t− kh«ng lμm thay ®æi NPV cña dù ¸n, nh−ng tiÕp theo viÖc tæng vèn ®Çu t− t¨ng lªn lμ hμng lo¹t vÊn ®Ò ph¸t sinh. ¸p lùc huy ®éng vèn ®Çu t− gia t¨ng, tõ ®ã ¶nh h−ëng tíi cÊu tróc vèn vμ kÕ ho¹ch tr¶ nî vèn vay sau nμy; - Sè d− tån quü tiÒn mÆt t¨ng lªn vμ NPV gi¶m xuèng: Khi cã l¹m ph¸t, doanh sè b¸n, sè thu, vμ chi phÝ mua hμng sÏ t¨ng lªn cho dï sè l−îng hμng ho¸ mua b¸n vÉn nh− cò. Tån quü tiÒn mÆt nh»m môc ®Ých ®¶m b¶o cho c¸c giao dÞch trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ®−îc dÔ dμng h¬n. Do ®ã, khi cã l¹m ph¸t, tån quü tiÒn mÆt sÏ t¨ng lªn, trong khi ®ã kho¶n môc nμy n»m ë dßng chi cña b¸o c¸o ng©n l−u, nªn lμm cho NPV cña dù ¸n gi¶m xuèng; tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 54/ 81
  13. - C¸c kho¶n ph¶i thu (AR) t¨ng lªn, NPV gi¶m xuèng: Khi cã l¹m ph¸t, doanh sè b¸n t¨ng lªn vμ do ®ã c¸c kho¶n ph¶i thu còng t¨ng theo. Tuy nhiªn, gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña c¸c kho¶n thu sÏ gi¶m xuèng do l¹m ph¸t lμm cho gi¸ trÞ thùc cña c¸c kho¶n tÝndông th−¬ng m¹i cßn ch−a tr¶ gi¶m xuèng. KÕt qu¶, NPV cña dù ¸n gi¶m theo; - C¸c kho¶n ph¶i tr¶ t¨ng lªn, NPV t¨ng lªn: Khi cã l¹m ph¸t, bªn mua víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ ®−îc h−ëng lîi tõ sè d− ch−a tr¶ bëi v× gi¸ trÞ thùc cña kho¶n nî ®ã gi¶m xuèng trong suèt thêi gian tr−íc khi tr¶. §iÒu nμy ®¬n thuÇn lμ mÆt ng−îc l¹i cña ¶nh h−ëng l¹m ph¸t lªn c¸c kho¶n ph¶i thu. Tû lÖ l¹m ph¸t gia t¨ng lμm cho hiÖn gi¸ cña kho¶n ph¶i tr¶ gi¶m, vμ kho¶n ph¶i tr¶ thuéc dßng chi do ®ã NPV cña dù ¸n t¨ng lªn; - Gi¶m tiÕt kiÖm thuÕ tõ chi phÝ khÊu hao thùc trÝch trong kú, NPV gi¶m: KhÊu hao ®−îc xem nh− mét chi phÝ hîp lý trong kú, ®−îc tÝnh vμo tæng chi phÝ tr−íc thuÕ, vμ nã t¹o ra mét l¸ ch¾n thuÕ (taxshield). TiÕt kiÖm thuÕ tõ chi phÝ khÊu hao ®−îc x¸c ®Þnh b»ng thuÕ suÊt thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp nh©n víi møc trÝch khÊu hao hμng n¨m. Khi cã l¹m ph¸t, møc trÝch khÊu hao hμng n¨m kh«ng thay ®æi do gi¸ trÞ tμi s¶n dïng ®Ó trÝch khÊu hao ®−îc x¸c ®Þnh sau khi kÕt thóc ho¹t ®éng ®Çu t−, vμ cã ®Þnh trong têi gian trÝch, trõ tr−êng hîp tiÕn hμnh ®Þnh gi¸ l¹i tμi s¶n. Trong khi ®ã, v× l¹m ph¸t nªn gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n tiÕt kiÖm thuÕ bÞ gi¶m xuèng, cã nghÜa lμ thuÕ ph¶i nép t¨ng lªn, vμ lμm cho NPV gi¶m; - T¨ng tiÕt kiÖm thuÕ tõ khÊu trõ l·i tiÒn vay, lμm cho NPV t¨ng lªn: T−¬ng tù nh− khÊu hao, l·i vay vèn ®Çu t− còng lμ mét lo¹i chi phÝ tr−íc thuÕ hîp lÖ, vμ kho¶n chi nμy t¹o ra mét l¸ ch¾n thuÕ. Khi cã sù hiÖn diÖn cña l¹m ph¸t, l·i vay danh nghÜa sÏ t¨ng lªn, do ®ã chi phÝ l·i vay t¨ng lªn, kÐo theo tiÕt kiÖm thuÕ tõ chi phÝ l·i vay t¨ng lªn, thuÕ thùc ph¶i nép gi¶m xuèng, nªn NPV sÏ t¨ng lªn. B¶ng tæng hîp d−íi ®©y cho thÊy t¸c ®éng cña sù gia t¨ng tû lÖ l¹m ph¸t lªn c¸c kho¶n môc cña b¶ng ng©n l−u vμ cuèi cïng lμ lªn NPV: TT H¹ng môc NPV I T¸c ®éng trùc tiÕp 1 Vèn ®Çu t− ? 2 Sè d− tiÒn mÆt tån quü Gi¶m 3 C¸c kho¶n ph¶i thu Gi¶m 4 C¸c kho¶n ph¶i tr¶ T¨ng 5 TiÒn tr¶ l·i 0 II T¸c ®éng gi¸n tiÕp 6 TiÕt kiÖm thuÕ tõ khÊu hao Gi¶m tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 55/ 81
  14. 7 TiÕt kiÖm thuÕ tõ tiÒn l·i T¨ng Nh− vËy, khi l¹m ph¸t gia t¨ng, c¸c kho¶n môc trong b¸o c¸o ng©n l−u thay ®æi, lμm cho NPV t¨ng, gi¶m hoÆc kh«ng thay ®æi. T¸c ®éng tæng thÓ cña sù gia t¨ng tû lÖ l¹m ph¸t lªn NPV nh− thÕ nμo chØ cã thÓ biÕt ®−îc khi tÝnh to¸n cô thÓ. Tuy nhiªn, ngay c¶ khi l¹m ph¸t gia t¨ng kh«ng lμm thay ®æi NPV ë mét sè kho¶n môc, nã còng g©y ra nh÷ng t¸c ®éng kh¸c vÒ ®¶m b¶o thanh kho¶n, vÒ ¸p lùc huy ®éng vèn, ... lμm cho c¸c chØ tiªu kh¸c thay ®æi theo h−íng bÊt lîi. b. Lμm thÕ nμo ®Ó ph¶n ¸nh ®−îc t¸c ®éng cña l¹m ph¸t lªn hiÖu qu¶ tμi chÝnh dù ¸n. BiÕt ®−îc ¶nh h−ëng cña l¹m ph¸t ®Õn c¸c chØ tiªu tμi chÝnh dù ¸n, nh−ng lμm thÕ nμo ®Ó cã thÓ thÓ hiÖn ®−îc nh÷ng t¸c ®éng nμy trong qu¸ tr×nh tÝnh to¸n, ®iÒu nμy phô thuéc vμo c¸ch thøc tæ chøc vμ liªn kÕt th«ng sè l¹m ph¸t víi c¸c th«ng sè cã liªn quan kh¸c trong b¶ng th«ng sè, ®Æc biÖt lμ th«ng sè l·i vay. Tr−íc hÕt, xÐt mèi quan hÖ gi÷a tû lÖ l¹m ph¸t vμ l·i suÊt vay vèn danh nghÜa: Tõ tr−íc tíi nay, chóng ta ®Òu cho r»ng l·i suÊt cho vay danh nghÜa (i) b»ng l·i suÊt cho vay thùc (r) céng víi (+) tû lÖ l¹m ph¸t (gPe). Thùc tÕ quan niÖm nh− vËy ®· ®¬n gi¶n ho¸ vμ bá qua mét sè yÕu tè liªn quan kh¸c quyÕt ®Þnh møc l·i suÊt danh nghÜa, vμ nã ®−îc b¾t ®Çu mét c¸ch ®Çy ®ñ tõ nguyªn t¾c sau. Trªn thÞ tr−êng tμi chÝnh, l·i suÊt cho vay danh nghÜa (i) ®−îc t¹o nªn bëi 3 yÕu tè chÝnh, gåm: (1) møc l·i suÊt thùc (r) ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc theo thêi gian cña tiÒn tÖ mμ c¸c bªn cho vay ®ßi hái ®Ó cã thÓ s½n lßng bá qua viÖc tiªu thô tr−íc m¾t hoÆc c¸c c¬ héi ®Çu t− kh¸c; (2) yÕu tè rñi ro (R) ®o l−êng møc bï ®¾p mμ c¸c bªn cho vay ®ßi hái ®Ó ®Ò phßng kh¶ n¨ng bªn vay kh«ng chÞu tr¶ kho¶n vay; vμ (3) yÕu tè (1 + r + R)*gPe lμ kho¶n ®Òn bï cho mÊt m¸t dù tÝnh do l¹m ph¸t g©y ra. KÕt hîp c¸c yÕu tè nμy l¹i, ta cã c«ng thøc tÝnh i nh− sau: i = r + R + (1 + r + R)*gPe (9) Tõ c«ng thø (9) cho thÊy, trong tr−êng hîp kh«ng cã rñi ro bªn vay kh«ng chÞu tr¶ nî vμ l¹m ph¸t b»ng 0, lóc nμy l·i suÊt danh nghÜa b»ng l·i suÊt thùc. Tr−êng hîp rñi ro bªn vay kh«ng chÞu tr¶ nî R= 0, c«ng thøc (9) trë thμnh: i = r + (1 + r)*gPe (10) vμ ®©y còng lμ c«ng thøc ®−îc sö dông nhiÒu nhÊt thÓ hiÖn mèi quan hÖ gi÷a l·i suÊt thùc, l·i suÊt danh nghÜa vμ tû lÖ l¹m ph¸t. §«i khi do tÝch sè r*gPe nhá nªn ®−îc bá qua, vμ c«ng thøc (10) l¹i trë thμnh: i = r + gPe, tøc lμ quay vÒ víi quan niÖm ban ®Çu, l·i suÊt danh nghÜa b»ng l·i suÊt thùc céng tû lÖ l¹m ph¸t. Tõ c«ng thøc (10), biÕn ®æi rót r ra, ta cã c«ng thøc x¸c ®Þnh l·i suÊt thùc th«ng qua møc l·i suÊt danh nghÜa vμ tû lÖ l¹m ph¸t nh− sau: i - gP e r= (11) 1 + gP e C¸c bªn cho vay th−êng c«ng bè møc l·i suÊt danh nghÜa. Khi tû lÖ l¹m ph¸t gia t¨ng, ®Ó ®¶m b¶o duy tr× ®−îc møc sinh lîi yªu cÇu thùc tÕ, c¸c bªn cho vay sÏ ph¶i t¨ng l·i suÊt cho vay danh nghÜa ®Ó ®¶m b¶o møc l·i suÊt thùc Ýt nhÊt lμ ngang b»ng víi thêi ®iÓm tr−íc ®©y khi tû lÖ l¹m ph¸t ch−a gia t¨ng (tèi thiÓu lμ ph¶i cè ®Þnh møc l·i tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 56/ 81
  15. suÊt thùc). HiÖn nay, c¸c bªn cho vay ®Òu ®−a ra c¬ chÕ l·i suÊt th¶ næi thay v× cho vay theo l·i suÊt cè ®Þnh. Víi nguyªn t¾c nμy, khi ®· biÕt l·i suÊt danh nghÜa vμ tû lÖ l¹m ph¸t, c¸ch thøc thiÕt lËp mèi quan hÖ gi÷a l¹m ph¸t, l·i suÊt ®Ó cã thÓ ph¸n ¸nh t¸c ®éng cña l¹m ph¸t lªn hiÖu qu¶ tμi chÝnh dù ¸n ®−îc thùc hiÖn nh− sau: - Trªn b¶ng th«ng sè, l·i suÊt cña mçi lo¹i vèn ®Çu t− dù ¸n sÏ cã hai «, mét « ghi gi¸ trÞ l·i suÊt danh nghÜa, mét « ghi gi¸ trÞ l·i suÊt thùc. Ngoμi ra, cã mét « ghi gi¸ trÞ tû lÖ l¹m ph¸t hiÖn thêi; - Trªn c¬ së nguyªn t¾c nμy, sö dông c«ng thøc (11), víi møc l·i suÊt danh nghÜa ng©n hμng c«ng bè vμ tû lÖ l¹m ph¸t hiÖn thêi, ®Ó x¸c ®Þnh møc l·i suÊt thùc mμ c¸c bªn cho vay yªu cÇu, gâ trùc tiÕp b»ng tay gi¸ trÞ cña l·i suÊt thùc vμo « dμnh ®Ó ghi gi¸ trÞ nμy trªn b¶ng th«ng sè. Sau ®ã, t¹i « dμnh ®Ó ghi gi¸ trÞ l·i suÊt danh nghÜa, lÊy gi¸ trÞ l·i suÊt thùc míi tÝnh ®−îc trong « ®Þa chØ l·i suÊt thùc, kÕt hîp víi « ghi gi¸ trÞ l¹m ph¸t, dïng c«ng thøc (10) ®Ó tÝnh l¹i gi¸ trÞ møc l·i suÊt danh nghÜa. Víi c¸ch tæ chøc liªn kÕt th«ng tin nh− vËy, khi tû lÖ l¹m ph¸t thay ®æi, l·i suÊt vay vèn còng sÏ thay ®æi, do ®ã suÊt chiÕt khÊu WACC còng tù ®éng thay ®æi theo. Tuy nhiªn, ®èi víi nh÷ng nguån vèn cã l·i suÊt vay kh«ng phô thuéc l¹m ph¸t (ch¼ng h¹n nh− vay vèn tÝn dông ®Çu t− ph¸t triÓn cña nhμ n−íc, vèn ODA, ...), th× kh«ng cÇn thùc hiÖn kÕt nèi quan hÖ trªn. §èi víi c¸c néi dung cßn l¹i: Vèn ®Çu t− ban ®Çu, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ... ®Ó ®−a t¸c ®éng cña l¹m ph¸t vμo qu¸ tr×nh tÝnh to¸n, th× sè liÖu chØ sè l¹m ph¸t trong n−íc hμng n¨m ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh ®Ó ®−a gi¸ trÞ vèn ®Çu t−, doan thu, chi phÝ, ... vÒ mÆt b»ng gi¸ cña tõng n¨m. TÊt c¶ nh÷ng néi dung h−íng dÉn nμy sÏ ®−îc m« t¶ l¹i qua mét dù ¸n cô thÓ trong néi dung PhÇn III - C¸c dù ¸n mÉu. 5. C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ tμi chÝnh dù ¸n. Theo ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n, c¸c chØ tiªu tμi chÝnh dù ¸n ®−îc chia thμnh hai nhãm chÝnh, gåm: Nhãm c¸c chØ tiªu ®−îc x¸c ®Þnh theo ph−¬ng ph¸p chiÕt khÊu vμ Nhãm c¸c chØ tiªu ®−îc x¸c ®Þnh theo ph−¬ng ph¸p kh«ng chiÕt khÊu. 5.1. C¸c chØ tiªu ®−îc x¸c ®Þnh theo ph−¬ng ph¸p chiÕt khÊu. Nhãm chØ tiªu nμy gåm: NPV, IRR vμ B/C, c¸ch tÝnh to¸n x¸c ®Þnh vμ nh÷ng l−u ý ®èi víi tõng chØ tiªu nμy trong qu¸ tr×nh sö dông ®Ó ®¸nh gi¸ dù ¸n ®−îc tr×nh bÇy cô thÓ d−íi ®©y. a. ChØ tiªu Gi¸ trÞ hiÖn t¹i rßng (Net Present Value- NPV). - Tiªu thøc lùa chän ®èi víi mét dù ¸n: NPV ≥0 ; - So s¸nh ®¸nh gi¸ c¸c dù ¸n lo¹i trõ nhau: Trùc tiÕp so s¸nh NPV cña tËp hîp c¸c dù ¸n, vμ dù ¸n nμo cã NPV lín nhÊt ®−îc lùa chän: NPVmax; n Bt - C t n B -C - C«ng thøc tÝnh: NPV = ∑ t = CF0 +∑ t t t = CF0 + NPV( r, CF1 : CFt ) t =0 (1 + r) t =1 (1 + r) Trong ®ã: Bt, Ct lμ lîi Ých vμ chi phÝ n¨m thø t, n lμ sè n¨m kh¶o s¸t, r lμ suÊt chiÕt khÊu, CF0 lμ gi¸ trÞ dßng tiÒn rßng n¨m 0 (n¨m ®Çu tiªn thùc hiÖn ®Çu t−), tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 57/ 81
  16. CF1 lμ gi¸ trÞ dßng tiÒn n¨m kÕ tiÕp theo sau cña n¨m 0, CFt lμ gi¸ trÞ dßng tiÒn cña n¨m thø t. Trong qu¸ tr×nh tÝnh to¸n x¸c ®Þnh NPV trªn m¸y tÝnh, sö dông chØ tiªu NPV, cÇn l−u ý mét sè ®iÓm sau: - ChØ quÐt c¸c « chøa gi¸ trÞ dßng tiÒn rßng tõ n¨m thø hai trë ®i (tõ CF), nÕu quÐt c¶ gi¸ trÞ CF0 vμo trong c©u lÖnh hμm NPV th× kÕt qu¶ sÏ lμ NPV cña n¨m -1 chø kh«ng ph¶i n¨m 0 (n¨m hiÖn t¹i); - §¶m b¶o sù kiªn tôc cña c¸c « tõ CF1 ®Õn CFt: Ngay c¶ trong tr−êng hîp 1 n¨m nμo ®ã kh«ng cã gi¸ trÞ dßng tiÒn rßng, th× nªn g¸n cho gi¸ trÞ b»ng 0 ®Ó chuçi sè liÖu ®−îc liªn tôc, nÕu kh«ng m¸y tÝnh sÏ tÝnh NPV vÒ n¨m tr−íc n¨m kh«ng cã gi¸ trÞ; - Lùa chän suÊt chiÕt khÊu ®Ó tÝnh NPV: NÕu tÝnh to¸n víi dßng tiÒn theo quan ®iÓm tæng ®Çu t−, dïng suÊt chiÕt khÊu lμ WACC; nÕu tÝnh to¸n víi dßng tiÒn theo quan ®iÓm chñ ®Çu t−, dïng suÊt chiÕt khÊu lμ tû suÊt sinh lîi yªu cÇu vèn chñ së h÷u re; - Kh«ng nªn qu¸ cøng nh¾c víi tiªu chuÈn NPV ≥0 v× gianh giíi ®Ó NPV chuyÓn tõ ©m sang d−¬ng ®«i khi rÊt nhá, chØ cÇn t¨ng lîi Ých (Bt) hay gi¶m chi phÝ (Ct) ®i mét chót lμ ta ®· cã NPV d−¬ng råi. Bëi vËy, møc ®é chÝnh x¸c cña viÖc x¸c ®Þnh Bt vμ Ct nªn ®−îc quan t©m ®óng møc tr−íc khi dïng NPV ®Ó kÕt luËn vÒ hiÖu qu¶ cña dù ¸n. b. Tû suÊt sinh lêi néi bé (Internal Rate of Return - IRR). Tiªu chuÈn tû suÊt sinh lêi néi bé IRR vμ NPV cã mèi liªn quan víi nhau b»ng c¸ch thøc tÝnh to¸n ra chóng. §Ó tÝnh NPV, ng−êi ta ph¶i dïng mét suÊt chiÕt khÊu ®Ó ®−a lîi Ých vμ chi phÝ cña dù ¸n qua c¸c n¨m vÒ thêi ®iÓm hiÖn t¹i. Tr¸i l¹i, khi t×m IRR cña mét dù ¸n th× lμm theo c¸ch ng−îc l¹i. Thay v× ph¶i chän mét suÊt chiÕt khÊu, ng−êi ta cho NPV = 0 vμ IRR chÝnh lμ suÊt chiÕt khÊu ®Ó NPV = 0, hay nãi c¸ch kh¸c, IRR chÝnh lμ chØ tiªu ph¶n ¶nh møc sinh lêi mét dù ¸n ®em l¹i. n Bt - Ct - C«ng thøc x¸c ®Þnh: IRR ®−îc rót ra tõ ph−¬ng tr×nh sau: ∑ (1 + IRR) t =0 t = 0. ( r2 - r1 ) * NPV1 Ngoμi ra, cßn cã c«ng thøc tÝnh gÇn ®óng: IRR = r1 + , trong NPV1 + NPV2 ®ã r1 lμ suÊt chiÕt khÊu cho NPV1 > 0 , r2 lμ suÊt chiÕt khÊu cho NPV2 < 0 . NÕu t×m ®−îc c¸c suÊt chiÕt khÊu r1 vμ r2 sao cho NPV1 d−¬ng nhá nhÊt vμ NPV2 ©m lín nhÊt, th× møc ®é chÝnh x¸c cña c«ng thøc trªn cμng lín h¬n; - Tiªu chuÈn ®¸nh gi¸: B¶n chÊt cña IRR thÓ hiÖn møc sinh lêi mμ dù ¸n ®em l¹i cho nhμ ®Çu t−, v× vËy nhμ ®Çu t− lu«n lu«n mong muèn dù ¸n cã IRR cμng cao cμng tèt. Cã mét mèc chuÈn ®Ó nhμ ®Çu t− quyÕt ®Þnh cã nªn thùc hiÖn dù ¸n hay kh«ng, ®ã lμ so s¸nh IRR cña dù ¸n víi suÊt sinh lîi tèi thiÓu mμ nhμ ®Çu t− chÊp nhËn ®−îc. Mçi nhμ ®Çu t− cã mét suÊt sinh lîi tèi thiÓu chÊp nhËn ®−îc Minimum Acceptable Rate of Return (MARR) riªng cña m×nh, ®iÒu kiÖn ®Ó mét dù ¸n ®¸ng ®−îc thùc hiÖn lμ IRR ≥MARR . Ph©n tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 58/ 81
  17. tÝch dù ¸n theo quan ®iÓm tæng ®Çu t−, IRR ≥ WACC , ph©n tÝch dù ¸n theo quan ®iÓm chñ ®Çu t−, IRR ≥ re lμ ®iÒu kiÖn ®Ó kÕt luËn dù ¸n ®¸ng gi¸; - So s¸nh c¸c dù ¸n th«ng qua chØ tiªu IRR: ChØ tiªu nμy kh«ng thÓ so s¸nh mét c¸ch trùc tiÕp nh− NPV, IRRA > IRRB vμ cïng lín h¬n MARR th× ch−a ®ñ ®Ó cã thÓ kÕt luËn ®−îc dù ¸n A ®¸ng gi¸ h¬n dù ¸n B. NÕu dïng IRR ®Ó so s¸nh hai dù ¸n víi nhau, ph¶i dïng ph−¬ng ph¸p gia sè, víi c¸c b−íc tiÕn hμnh nh− sau: S¾p xÕp c¸c dù ¸n theo thø tù vèn ®Çu t− t¨ng dÇn; lËp dßng tiÒn gia sè b»ng c¸ch lÊy dßng tiÒn rßng cña dù ¸n cã vèn ®Çu t− lín trõ ®i dßng tiÒn rßng dù ¸n cã vèn ®Çu t− nhá; x¸c ®Þnh IRR cña dßng tiÒn gia sè, vμ nÕu dßng tiÒn gia sè cã IRR ≥ MARR th× cã nghÜa lμ dù ¸n cã møc vèn ®Çu t− lín sÏ ®¸ng gi¸ h¬n dù ¸n cã møc vèn ®Çu t− nhá. Mét sè l−u ý khi tÝnh to¸n vμ sö dông chØ tiªu IRR trong thÈm ®Þnh dù ¸n: - TÝnh to¸n IRR trong Excel: Dïng hμm IRR víi có ph¸p =IRR(CF0:CFt) vμ kÕt thóc b»ng phÝm Enter; - Cã nhiÒu h¬n mét gi¸ trÞ IRR: Th«ng th−êng, mèi quan hÖ gi÷a NVP vμ IRR lμ khi suÊt chiÕt khÊu cμng lín th× NPV cμng nhá vμ ng−îc l¹i. XÐt mét dù ¸n trong hai n¨m, cã dßng tiÒn rßng nh− sau: CF0 = 350.000 $, CF1 = 400.000 $. SuÊt sinh lêi néi bé cã thÓ dïng hμm trong Excel hoÆc tÝnh trùc 400.000 - 350.000 tiÕp, ta cã: IRR = = 14,3% . Mèi quan hÖ ®iÓn h×nh nμy 350.000 ®−îc thÓ hiÖn trong ®å thÞ d−íi ®©y: NPV NPV _ SuÊt chiÕt khÊu 60,000 40,000 IRR = 14,3% 20,000 SuÊt chiÕt khÊu r 0 0% 4% 8% 12% 16% 20% 24% 28% 32% 36% 40% -20,000 -40,000 NPV -60,000 -80,000 Tuy nhiªn, IRR cã ®−îc lμ tõ viÖc gi¶i ph−¬ng tr×nh NPV = 0, vμ do ®ã trong nhiÒu tr−êng hîp, ®Æc biÖt lμ khi dßng tiÒn ®æi dÊu nhiÒu lÇn qua c¸c n¨m, th× rÊt cã thÓ cã nhiÒu h¬n 1 nghiÖm IRR. Ch¼ng h¹n, xÐt mét dù ¸n khai th¸c má than, chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu lμ 22 triÖu $, trong vßng 4 n¨m liªn tôc, mçi n¨m thu vÒ ®−îc 15 triÖu $, n¨m thø 5 kh«ng khai th¸c n÷a nh−ng chñ ®Çu t− ®−îc yªu cÇu ph¶i kh«i phôc l¹i hiÖn tr¹ng mÆt b»ng, mÊt 40 triÖu $. Víi suÊt chiÕt khÊu 10%, dù ¸n cã NPV = 0,7 triÖu $. Tuy nhiªn, dù ¸n l¹i cã hai suÊt sinh lêi néi bé, 5,62% vμ 27,78%. tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 59/ 81
  18. NPV($ mil) V 1 .50 i Ö 1 .00 c 0 .50 IRR 1 = 5.62% 27.78% = IRR 2 c 0 .00 ã 0% 3% 6% 9% 12% 15% 18% 21% 24% 27% 30% 33% 36% -0.50 -1.00 n Discount Rate (r) h -1.50 i -2.00 Ò u -2.50 h¬n mét gi¸ trÞ IRR chÝnh lμ mét trong nh÷ng yÕu ®iÓm cña chØ tiªu IRR, sÏ kh«ng cã lêi gi¶i cho viÖc lùa chän gi¸ trÞ IRR nμo ®Ó lμm c¨n cø ®¸nh gi¸ d− ¸n cã ®¸ng gi¸ hay kh«ng. Trong nh÷ng tr−êng hîp nμy, chóng ta buéc ph¶i quay l¹i sö dông chØ tiªu NPV víi nguyªn t¾c NPV ≥0 . c. ChØ tiªu Tû sè lîi Ých - chi phÝ (B/C). Thùc chÊt, chØ tiªu nμy lμ mét c¸ch thÓ hiÖn kh¸c, mét biÕn thÓ cña chØ tiªu NPV, thay v× lÊy lîi Ých trõ ®i chi phÝ (Bt - Ct), råi sau Bt ®ã ®−a kÕt qu¶ nμy vÒ hiÖn t¹i vμ so s¸nh víi 0, ng−êi ta lÊy tû sè råi so s¸nhvíi 1. Ct C«ng thøc x¸c ®Þnh tû sè lîi Ých/chi phÝ nh− sau: HiÖn gi¸ cña c¸c lîi Ých Tû sè lîi Ých - chi phÝ (R) = HiÖn gi¸ cña c¸c chi phÝ - Tiªu chuÈn ®¸nh gi¸: NÕu R ≥ 1 th× dù ¸n ®−îc xem lμ ®¸ng gi¸; - Lùa chän c¸c dù ¸n lo¹i trõ nhau cã cïng qui m«: Dù ¸n nμo cã R lín ®−îc lùa chän. Mét sè l−u ý khi sö dông chØ tiªu nμy: ThËn träng khi so s¸nh c¸c dù ¸n lo¹i trõ kh«ng cïng qui m«: VÝ dô, xÐt hai dù ¸n A vμ B, dù ¸n A cã gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña chi phÝ lμ 1 triÖu $, gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña lîi Ých lμ 1,4 triÖu $. Nh− vËy, dù ¸n A cã NPVA = 1,4 - 1 = 0,4 triÖu $. Dù ¸n B cã gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña chi phÝ lμ 7 triÖu $, gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña lîi Ých lμ 9,4 triÖu $, do ®ã NPVB = 9,4 - 7 = 2,4 triÖu $. NÕu dïng chØ tiªu R ®Ó so s¸nh, ta cã: RA = 1,4/1 = 1,4 > RB = 9,4/7 = 1,34, tõ ®ã kÕt luËn dù ¸n A ®¸ng gi¸ h¬n dù ¸n B. Tuy nhiªn, nh×n vμo chØ tiªu NPV cho thÊy dù ¸n B cã NPV lín h¬n nªn xøng ®¸ng ®−îc lùa chän h¬n, vμ ®©y míi lμ kÕt luËn ®óng. Ngoμi ra, v× chØ tiªu nμy ®−îc x¸c ®Þnh b»ng mét ph©n sè, nªn quan niÖm vμ ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ còng ¶nh h−ëng rÊt lín kÕt gi¸ trÞ tÝnh to¸n, nªn kÕt qu¶ tÝnh to¸n theo c¸ch h¹ch to¸n kh¸c nhau sÏ rÊt kh¸c nhau. Tãm l¹i, sö dông chØ tiªu nμy cÇn rÊt l−u ý khi ph¶i so s¸nh c¸c dù ¸n víi nhau, vμ tèt nhÊt nÕu cã thÓ, nªn dïng chØ tiªu NPV. tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 60/ 81
  19. 5.2. C¸c chØ tiªu x¸c ®Þnh theo ph−¬ng ph¸p kh«ng chiÕt khÊu. d. Thêi gian hoμn vèn- Thv. Thêi gian hoμn vèn lμ sè n¨m cÇn thiÕt ph¶i cã ®Ó lîi Ých rßng (ng©n l−u rßng) hoμn tr¶ l¹i ®−îc toμn bé chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu. Ng−êi ta ®−a ra mét giíi h¹n vÒ thêi gian hoμn vèn cho phÐp, trªn c¬ së ®ã, dù ¸n chØ ®−îc chÊp nhËn khi thêi gian hoμn vèn cÇn thiÕt kh«ng v−ît qu¸ thêi gian hoμn vèn cho phÐp. Thv ≤[Thv ] Mét h×nh thøc phøc t¹p h¬n, nÕu ®em c¸c lîi Ých thu ®−îc hμng n¨m sau khi ®· ®−îc chiÕt khÊu ®Ó so s¸nh víi tæng møc vèn ®Çu t− ban ®Çu, sÏ x¸c ®Þnh ®−îc chØ tiªu thêi gian hoμn vèn chiÕt khÊu. Tuy nhiªn, trong ho¹t ®éng ng©n hμng, x¸c ®Þnh thêi gian cho vay vμ thu nî theo thêi gian hoμn vèn, chø kh«ng tÝnh theo thêi gian hoμn vèn chiÕt khÊu. e. §iÓm hoμ vèn (BEP - Break even point). §iÓm hoμ vèn lμ tr¹ng th¸i ho¹t ®éng cña dù ¸n mμ $ Tæng doanh thu t¹i ®ã tæng doanh thu ®óng b»ng tæng chi phÝ. T¹i ®iÓm hoμ vèn, dù ¸n kh«ng cã l·i Tæng chi phÝ nh−ng còng kh«ng bÞ lç. Cã mét sè kh¸i niÖm c¨n b¶n, th−êng ®−îc sö dông nhiÒu BEP DTBEP Chi phÝ biÕn ®æi nhÊt khi ®Ò cËp tíi ®iÓm hoμ vèn, ®ã lμ: S¶n l−îng hoμ vèn, doanh thu hoμ vèn vμ ®é Chi phÝ cè ®Þnh an toμn c«ng suÊt. C¸ch x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu nμy ®−îc h−íng dÉn nh− sau: QBEP S¶n l−îng (Q) * S¶n l−îng hoμ vèn: §−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: S¬ ®å ®iÓm hoμ vèn lý thuyÕt FC Q BEP = , trong ®ã: FC lμ p-v ®Þnh phÝ, p lμ gi¸ b¸n vμ v lμ biÕn phÝ tÝnh trªn 1 ®¬n vÞ s¶n phÈm. FC * Doanh thu hoμ vèn: §−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc DTBEP = Q BEP * p = , trong VC 1- S ®ã: S lμ doanh thu trong n¨m tÝnh to¸n, VC lμ tæng biÕn phÝ, c¸c ký hiÖu kh¸c t−¬ng tù nh− ®· ®Ò cËp trong c«ng thøc x¸c ®Þnh s¶n l−îng hoμ vèn. Q BEP DTBEP * C«ng suÊt hoμ vèn: §−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc PBEP = = . Q S * §é an toμn c«ng suÊt: Lμ hiÖu sè gi÷a møc 100% c«ng suÊt thiÕt kÕ vμ c«ng suÊt ho¹t ®éng hoμ vèn cña dù ¸n. §−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc: Sp = 100% - BEPp. Tõ c«ng thøc trªn cho thÊy, c«ng suÊt hay møc ho¹t ®éng hoμ vèn cμng thÊp th× ®é an toμn tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 61/ 81
  20. c«ng suÊt cμng cao, ®é rñi ro ho¹t ®éng cμng Ýt vμ hiÖu qu¶ tμi chÝnh cña dù ¸n cμng ®−îc ®¶m b¶o h¬n. Sö dông chØ tiªu ®iÓm hoμ vèn ®Ó ®¸nh gi¸ dù ¸n: T−¬ng tù nh− ®èi víi chØ tiªu thêi gian hoμn vèn, ng−êi ta còng ®−a ra mét giíi h¹n cho phÐp ®èi víi chØ tiªu ®iÓm hoμ vèn ®Ó lμm mèc so s¸nh víi gi¸ trÞ tÝnh to¸n ®−îc tõ dù ¸n. Ch¼ng h¹n, ®èi víi chØ tiªu c«ng suÊt hoμ vèn, nÕu PBEP ≤ [PBEP ] trong ®ã [PBEP ] lμ c«ng suÊt hoμ vèn cho phÐp, th× dù ¸n ®−îc ®¸nh gi¸ lμ cã hiÖu qu¶ tμi chÝnh cao, ®é rñi ro ho¹t ®éng Ýt. C¸c yÕu tè ¶nh h−ëng tíi chØ tiªu ®iÓm hoμ vèn: Tõ c¸c c«ng thøc còng nh− s¬ ®å x¸c ®Þnh ®iÓm hoμ vèn, c¸c yÕu tè cÊu thμnh nh÷ng c«ng thøc x¸c ®Þnh ®iÓm hoμ vèn hÇu nh− ®Òu cã liªn quan tíi sù thay ®æi cña chØ tiªu nμy. C¸c yÕu tè nh−: qui m« ®Þnh phÝ, gi¸ b¸n s¶n phÈm ®Çu ra, vμ chi phÝ ®Çu vμo ®Òu cã thÓ lμm cho ®iÓm hoμ vèn thay ®æi. Cô thÓ, tõng yÕu tè mét sÏ ®−îc bμn th¶o ngay sau ®©y. e.1. Qui m« ®Þnh phÝ. Khi ®Þnh phÝ t¨ng lªn, gi¶ sö c¸c $ yÕu tè kh¸c kh«ng thay ®æi, Tæng doanh thu ®−êng tæng chi phÝ sÏ ®−îc tinh tiÕn song song lªn trªn mét ®o¹n ®óng b»ng sù gia t¨ng cña ®Þnh phÝ. Trong khi 2 BEP2 Tæng chi phÝ DTBEP ®ã, nÕu ®−êng doanh thu vÉn ë vÞ trÝ cò, sÏ lμm cho ®iÓm Chi phÝ biÕn ®æi 1 DT BEP1 hoμ vèn míi trë nªn xa h¬n BEP so víi ®iÓm hoμ vèn ban ®Çu, cã nghÜa lμ doanh thu hoμ vèn Chi phÝ cè ®Þnh vμ c«ng suÊt hoμ vèn ph¶i t¨ng lªn, ®é an toμn c«ng suÊt gi¶m xuèng. Q1 BEP Q2 S¶n l−îng (Q) BEP Mét trong nh÷ng thμnh §iÓm hoμ vèn thay ®æi khi phÇn quan träng cña ®Þnh phÝ chi phÝ cè ®Þnh t¨ng lªn lμ viÖc ph©n bæ chi phÝ ®Çu t− ban ®Çu cho nh÷ng n¨m ho¹t ®éng sau nμy th«ng qua viÖc trÝch khÊu hao c¬ b¶n hμng n¨m. Cïng víi ho¹t ®éng ®Çu t− më réng s¶n xuÊt, gi¸ trÞ tμi s¶n cè ®Þnh t¨ng lªn, kÐo theo chi phÝ khÊu hao trong kú t¨ng, lμm cho ®Þnh phÝ t¨ng lªn. Tuy nhiªn, nÕu ®i kÌm víi ho¹t ®éng ®Çu t− mμ gi¸ b¸n s¶n phÈm kh«ng thay ®æi th× ®−êng tæng doanh thu vÉn ë vÞ trÝ ban ®Çu, ®iÒu nμy cã nghÜa lμ doanh nghiÖp ph¶i ho¹t ®éng víi c«ng suÊt lín h¬n ban ®Çu th× míi ®¶m b¶o hoμ vèn. Mét sù thay ®æi lín, trong thêi gian ng¾n vÒ s¶n l−îng hoμ vèn lu«n tiÒm Èn nh÷ng rñi ro cho dù ¸n. Do ®ã, ®Ó cã thÓ cã ®−îc quyÕt ®Þnh ®Çu t− ®óng ®¾n, bªn c¹nh c¸c vÊn ®Ò vÒ kü thuËt, c«ng nghÖ cÇn ®−îc xö lý chÝnh x¸c, th× nh÷ng c©n nh¾c vÒ mÆt thÞ tr−êng ®Çu vμo, ®Çu ra cÇn ®−îc ph©n tÝch kü l−ìng. e.2. Gi¸ b¸n s¶n phÈm ®Çu ra: Gi¸ b¸n t¨ng lªn, c¸c yÕu tè kh¸c kh«ng thay ®æi, do gi¸ b¸n ë mÉu sè nªn mÉu sè t¨ng lªn, vμ lμm cho c«ng suÊt vμ s¶n l−îng hoμ vèn gi¶m xuèng so víi ban ®Çu. Trªn ®å thÞ, khi gi¸ b¸n t¨ng lªn, ®−êng biÓu diÔn doanh thu cã tai-lieu-tham-dinh-du-an-dau-tu 1/6/2004 Trang 62/ 81
133490

Tài liệu liên quan


Xem thêm