Sổ tay phóng viên

Đăng ngày | Thể loại: | Lần tải: 1 | Lần xem: 4 | Page: 86 | FileSize: 0.66 M | File type: PDF
of x

Sổ tay phóng viên. Tham khảo sách 'sổ tay phóng viên', văn hoá - nghệ thuật, báo chí - truyền thông phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả. Giống các thư viện tài liệu khác được thành viên giới thiệu hoặc do tìm kiếm lại và giới thiệu lại cho các bạn với mục đích nghiên cứu , chúng tôi không thu phí từ người dùng ,nếu phát hiện nội dung phi phạm bản quyền hoặc vi phạm pháp luật xin thông báo cho website ,Ngoài giáo án bài giảng này, bạn có thể tải Download tài liệu,đề thi,mẫu văn bản miễn phí phục vụ học tập Vài tài liệu download lỗi font chữ không hiển thị đúng, thì do máy tính bạn không hỗ trợ font củ, bạn download các font .vntime củ về cài sẽ xem được.

https://tailieumienphi.vn/doc/so-tay-phong-vien-6bu1tq.html

Nội dung


  1. SỔ TAY PHÓNG VIÊN
  2. S tay phóng viên – Ph n 1 Gi i thi u Cu n sách này ư c vi t d a trên cơ s m t lo t các l p hu n luy n do Qu Reuters, hãng Truy n hình Reuters, Hãng Phát thanh và Truy n hình Anh BBC và Hãng Phát thanh và Truy n hình Canada CBC ti n hành. Ngày nay, truy n hình ang ph i i m t v i nh ng thách th c to l n. S ngư i xem th i s gi m i. Nhi u cu c kh o sát cho th y khán gi thi u ý th c ràng bu c vào nhi u v n mà h xem trong các chương trình th i s . Phóng viên th i s than vãn thi u k năng ngh nghi p; h nói nhi u ph ng v n không có tr ng tâm; bài vi t c u th ; và ít coi tr ng kh năng k chuy n c a hình nh. Cu n sách này trình bày nh ng k năng cơ b n. D a trên nh ng quan sát và kinh nghi m c a m t s nhà báo và gi ng viên phát thanh, truy n hình t mc châu Âu và b c M , sách này là cu n hư ng d n ơn gi n, giúp t o nh ng thói quen t t. Tác gi George Leornard nói t t c chúng ta u là h c trò trên con ư ng ti n t i hoàn thi n - và chúng ta luôn là h c trò. Không bao gi mu n khi nhìn l i nh ng thói quen cũ (có l là x u). Và t o nh ng thói quen t t m i. 2. Ngh làm báo
  3. M t trong nh ng v n khó nh t là nh nghĩa th nào là câu chuy n (tin bài). Và là phóng viên, b n c n ph i bi t i u này. Dư i ây là m t vài suy nghĩ t kh p nơi trên th gi i: - "Tin t c là quá trình làm thay i trong 1 th gi i ang thay i, t o n n n p cho cu c s ng c a nhân lo i." (Julius Reuters) - "Tin t c là l ch s úng như nó di n ra. Thành c Pompeii b phá hu là m t tin, nhưng chúng ta bây gi g i nó là gì nh ?" (A rthur Christiansen, c u biên t p viên t London Daily Epxress). - "Tin t c là ngh thu t l a g t k thù mà không làm th t v ng nh ng ngư i b n c a mình." (Goseph Goebbels). - "Tin t c là nh ng gì mà ngài t ng biên t p c a tôi nói là tin." (phóng viên h c vi c) - "Tin t c là nh ng gì chính ph c a tôi g i nó là tin." (cán b b thông tin). - "Chó c n ngư i không ph i là tin, ngư i c n chó m i là tin." nh nghĩa truy n th ng g i tin là cái gì ó m i, có th c và thú v . Nhưng nó l i g i ra nhi u câu h i khác: • M i v i ai? • S th t c a ai? • Thú v như th nào? Sau ây là 1 vài tr c nghi m b n có th áp d ng v i nh ng tin - bài s p ư c ưa ra th o lu n: • Có m i không? (B n không th y ai trong phòng tin bi t chuy n này.)
  4. • Có ph i ây là di n bi n m i c a 1 câu chuy n cũ? (Ngư i ta nói: "Tôi chưa nghe i u ó v anh ta, cô ta hay nó". • Chuy n ó có nh hư ng n nh ng ngư i khác ngoài nhân v t chính c a câu chuy n hay không? • Có nh hư ng n ngư i dân trong tương lai không? (H có th chưa bi t i u này.) • Có giúp ngư i dân bi t ư c thông tin này không? (Tin mà b n có th dùng.) • Có phù h p v i khán gi c a b n không? (B n có bi t khán gi c a mình là ai không?) • Có ph i là chuy n làm ngư i ta nhíu lông mày không? (Nó có làm b n ph i th hít sâu khi k chuy n này không?) 3. Kh o sát (liên h cơ s ) M i tin bài ch thành công khi có ti n hành kh o sát. B n là 1 phóng viên gi i ph ng v n, hay ư c làm vi c v i nhà nhi p nh tài ba, hay có k năng vi t bài tuy t v i - t t c nh ng i u ó ch ng là gì n u như công vi c kh o sát ư c ti n hành không t t. Thi u tìm hi u, kh o sát k , chúng ta không có nhi u s l a ch n và không th nh rõ tr ng tâm c a câu chuy n (tin-bài). Tuy nhiên, trư c khi b t u kh o sát, chúng ta c n nh nghĩa rõ ràng th nào là 1 câu chuy n (tin-bài) hay. nh nghĩa này s khác nhau gi a các ài truy n hình và gi a các t ch c. Th m chí ngay trong m t ài truy n hình, nó cũng có th khác nhau gi a các chương trình.
  5. Câu chuy n có th khác nhau, nhưng các b n có th h i nh ng câu sau v i b t c câu chuy n nào: • Có phù h p không? • Có c áo không? • Có gây c m xúc không? • Có nh hư ng n ngư i dân không? • H có quan tâm không? • Ngư i ta có nói v chuy n ó không? • Có phù h p v i m c ích c a chương trình hay không? • Có th làm ư c không? ( ã có ngu n nào làm? có ti p c n ư c không? Có th i gian không? Có tài chính không?) Và sau ó quá trình kh o sát m i b t u. Trư c h t, xin nh 2 i u: • Không gi nh i u gì. • Ki m tra m i th . Kh o sát là tìm cách l y (moi) thông tin t các m i liên h c a b n. ây không ph i là nh ng d p ch ng t mình th o tin n âu. Và b n càng t ra ít hi u bi t hơn thì b n càng có cơ h i ánh giá úng kh năng gi i thích v n m t cách ơn gi n c a ngư i b n ph ng v n. Ghi chép B n ph i tìm cho mình m t phương pháp t t nh t. Cách an toàn nh t là dùng m t máy ghi âm nh . Hãy h i trư c và n u ngư i b n ph ng v n c m th y không tho i mái thì ng dùng máy. Nhưng n u ngư i b n ph ng v n không quen tr l i ghi âm thì s ra sao khi i quay phim xu t hi n?
  6. Bn ng ng n ng i khi ph i ghi chép, tr khi nó làm cho ngư i chúng ta ti p c n lo l ng. Trong trư ng h p ó, hãy t p trung cao ghi nh , và ghi chép l i vào lúc s m nh t. Và không quên nh ng thông tin cơ b n - tên, a ch , s i n tho i. Hãy ki m tra chính t (Không bao gi vi t sai tên h ngư i mình ti p xúc). Tên ngư i b vi t sai chính t s h uy tín chương trình c a b n và b n thân b n m t cách nhanh nh t.
  7. S tay phóng viên – Ph n 2 Ti n hành ph ng v n kh o sát 1. T gi i thi u • Gi i thi u mình m t cách rõ ràng. • Cho bi t t i sao b n liên h v i h . • Gi i thích cho bi t b n c n giúp . 2. Trong khi trao i • t các câu h i m - óng - Ai, Cái gì, Khi nào, âu, T i sao, Như th nào? • t câu h i ơn gi n. • Bi t mình mu n có nh ng thông tin nào. • Hãy t ra l ch s , quan tâm và mu n tìm hi u. • ng t ra hung hăng - b n mu n bi t thông tin, ch không tranh lu n.
  8. • ng bi n nó thành chuy n riêng tư. Hãy ưa ra các quan i m trái ngư c t phía nh ng ngư i cung c p thông tin khác. ("Hôm qua, ông X nói... B n tr l i như th nào?) • Ghi chép. • Hãy h i thêm làm rõ nh ng gì b n n m chưa ch c. 1. K t thúc cu c trao i • Ki m tra tên, ch c v , s i n tho i. • Ki m tra xem ngư i ư c ph ng v n âu trong vài ngày/tu n t i. • H i xem h có th gi i thi u nh ng ngư i khác b n có thêm thông tin. • C m ơn h và nói b n có th n ho c g i l i. Là ngư i kh o sát (liên h ), ph i luôn ghi nh nh ng i m sau: • Hãy chú ý n chi ti t. Ki m tra k tên, a ch , ch c v và s in tho i. • Hãy nói chuy n v i ngư i ư c ph ng v n. ng tin nh ng ngư i không bi t mà ch tư ng tư ng là nh ng ngư i nói hay. • Hãy suy nghĩ v hình nh. Hình nh nào s giúp th hi n câu chuy n? • Hãy d oán trư c nh ng tr c tr . Ti ng n, an ninh, c m ư ng, phong t c t p quán a phương.
  9. • Gi gìn nh ng ghi chép. • Tr l i t t c các b c nh và tài li u ã mư n. • Ki m tra s tín nhi m c a các nhà chuyên môn. • Hãy duy trì các m i liên h . Câu h i kh o sát chính - "t i sao?" Câu h i t i sao s cho b n nhi u thông tin n n hơn là s thông tin b n s d ng trong bài vi t, nhưng nó c n hi u câu chuy n, xây d ng các câu h i ph ng v n, ánh giá các câu tr l i, và xét oán m c tình c m (emotion). Câu h i này cũng cho phép ánh giá l i nói c a nh ng ngư i tham gia (t m i phía), tính chính xác và tin c y, c bi t là khi h trích d n nh ng con s th ng kê và quy ch . ây là câu h i ơn gi n và ng n nh t ta có th h i. T i sao? Và chúng ta hãy còn dùng nó chưa thư ng xuyên. T i sao? • T i sao i u ó l i x y ra? • T i sao anh l i c m th y th ? • T i sao i u ó l i quan tr ng? • T i sao ngư i ta l i quan tâm? Năm qui t c kh o sát:
  10. 1. Ném rác vào... nh t rác ra. 2. N u b n chưa ch c ch n v i u gì ó, hãy tìm cách hi u th u áo. 3. N u m t d án không thành công giai o n kh o sát thì s ch t i t hơn trên hi n trư ng. 4. Gi các ghi chép. 5. Gi l i h a. 4. Kh o sát hình nh Các s ki n th i s di n ra như các cu c n i lo n u có s phát tri n riêng c a nó. Nhìn chung, v i nh ng s ki n này, b n ch ghi l i ư c nh ng gì có th . Tuy nhiên, nhi u tin bài liên quan n hình nh và s ki n ch ng nào ó n m trong t m ki m soát c a chúng ta. Chúng ta c n hình nh hoá nh ng ý tư ng chính trong quá trình nghiên c u, kh o sát câu chuy n (tin-bài) và l p k ho ch quay phim. Trong khi l ng nghe l y thông tin b n cũng ph i th y hình nh. Máy quay s ghi hình cái gì? Hình nh nào s minh ho cho v n này, v n kia? Làm th nào minh ho thái c a ngư i tham gia cu c v n ng/n n nhân/linh m c? Khi k t thúc kh o sát cũng là lúc b n có ý tư ng v ng ch c v nh ng hình nh mô t câu chuy n c a mình. Làm như v y s phát tri n k năng
  11. hình nh hoá s v t. Ph i m t nhi u th i gian th c hành ghép n i dung câu chuy n v i nh ng hình nh như b n th y trong các r p chi u bóng ngay trong u mình. • Luôn h i chúng ta s nhìn th y/quay ư c cái gì? • H i xem nơi x y ra câu chuy n trông nó như th nào? • H i xem có âm thanh nào n i b t không? (âm thanh g i m hình nh!!) • H i v tâm tr ng và không khí xung quanh. • H i xem ngư i ta làm gì khi h ch i/xem/giúp . • Yêu c u ngư i cung c p tin "v m t b c tranh". Có nhi u cách phát tri n kh năng hình nh hoá c a b n. Quan sát. Hãy quan sát k nh ng ngư i xung quanh. Quan sát h c sách, hay nói chuy n hay i mua bán. Hãy t mình vào v trí m t máy quay phim. Hình dung mình là máy quay và quay nh ng ngư i ó. Hãy l y khuôn hình xung quanh t ng hành ng riêng l . Hãy hình dung m i m t khuôn hình s là m t c nh trong b phim truy n nh . Sau ó hãy t h i khuôn hình nào là hình nh ch ch t - c nh chính di n t hành ng, tâm tr ng hay nhân v t. Bây gi hãy nghĩ t i m t hành ng khác và hình dung ra m t hình nh tóm t t hành ng ó.
  12. Hãy th nghĩ ra nh ng chi ti t, nh ng cú quay c n c nh. Hình nh nào c trưng cho m t ngư i già? Hình toàn c nh m t c già ng trên ư ng? Hay cú quay c n bàn tay run run n m cây g y? M t khi ã hình dung ư c nh ng hình nh chính, ta ph i s p x p các trư ng o n c nh - các hình nh chính ư c s p x p theo th t nào s l t t câu chuy n m t cách h u hi u. Hãy dùng k ch b n phân c nh (storyboard) phác ho nh ng hình nh chính. Hãy th k câu chuy n m t cách ơn gi n (ng d y, làm bánh gatô) ch b ng 6 hình nh trên k ch b n phân c nh. Tóm l i, hãy h i nhi u l n: "Cái gì s x y ra? Tôi s th y cái gì? Chúng ta s ghì hình cái gì?" " ó không ph i là câu chuy n b ng hình nh." M t s câu chuy n có ít hình nh. Sau ây là nh ng ví d : • Minh ho gián ti p Băng hình tư li u v m t s ki n trư c, tương t . Nh ng gì còn l i c a m t s ki n ã x y ra. Các mô hình. • ho Bn , ho t hình. Các hình nh ã x lý.
  13. Các b c nh tĩnh. • Minh ho không khí xung quanh Các bư c chân i, bánh xe quay, các cú quay chi ti t khuôn m t và máy móc, ánh ph n chi u, cây c i, ám mây, m t tr i l n. Hãy nhìn m t hình nh v i m i ý nghĩa c a nó. • Th c t : chuy n t i thông tin tr c ti p. • Môi trư ng: t o d ng b i c nh. Tư ng N th n T do, tháp Ep- phen, ng h Big Ben. • Di n gi i: liên tư ng hình nh. Bư c chân n ng n g i s m t m i. • Tư ng trưng: Qu c kỳ, bi u tư ng c a các công ty.
  14. S tay phóng viên – Ph n 3 Th o lu n n i dung tin bài Cu c th o lu n này là nơi các ý tư ng ư c em ra tranh lu n g t gao, ư c l a ch n, b ph n i và ôi khi b bác b . M c ích c a cu c th o lu n là ch n m t ý tư ng và xem còn gì hay hơn th không. • Có phù h p v i m c ích c a chương trình không? • Hôm nay có ph i là lúc làm vi c ó không? • V i nh ng ngu n hi n có, có th c hi n nó hay không? • Nó nh hư ng như th nào n s cân b ng c a c chương trình? Hay • C n ph i kh o sát thêm? • C n ph i xác nh l i tr ng tâm (phocus)? • Th c hi n phóng s này vào ngày mai hay tu n t i có t t hơn không? Th o lu n là di n àn trao i ý ki n, ki n ngh v hình nh và tìm các cơ s giúp th c hi n tin bài.
  15. N u b n em câu chuy n ra th o lu n, và tranh lu n n nơi n ch n , c n tìm hi u cái gì ang di n ra, có nh ng v n gì trong c ng ng c a b n. N m b t thông tin... và không ch v nh ng ch mà b n quan tâm. B n c n theo k p s phát tri n trong m i lĩnh v c... c bi t là i s ng chính tr t i a phương và n n kinh t . Hãy là m t ngư i m n c m. Khi tranh lu n, c n ghi nh m t s i u "Nên" và "Không Nên": Không • Nói: "chuy n ch ng có gì l m, nhưng..." • Nói: "Tôi không bi t là chúng ta có nên làm cái này..." • Nói: "Tôi chưa ki m tra k , nhưng..." • ánh giá th p câu chuy n. • ánh giá cao câu chuy n. i u này còn th m t hơn ánh giá th p. Chí ít b n b n ánh giá th p và thoát kh i i u ó thì câu chuy n t t hơn. ánh giá cao và b n k t thúc v i s th t v ng và b c t c t phía lãnh o khi h duy t bài (hi u ính). Trí tư ng tư ng v gi i thư ng Pulitzer c a h tan v ngay sau cái "1 phút 30 giây". Nên • Trình bày tr ng tâm câu chuy n m t cách t tin.
  16. • Gi i thích nh hư ng c a nó t i ngư i xem. • Có cách x lý câu chuy n trong u. • Bi t cách th c hi n tin bài (câu chuy n). Khi nào chu n b xong? Chi phí bao nhiêu? C n nh ng ngu n nào? • Câu chuy n ư c th o lu n ph i ưa ra trên cơ s kh o sát chu áo. • Hãy chân th t. N u trư c ây b n chưa t ng là ngư i bán hàng thì c n có th c hành có th tranh lu n quy t li t v n i dung câu chuy n. B n ng ng i n u ưa ra ý tư ng mà không ư c ch p nh n trong cu c th o lu n. N u b n th c s tin r ng c u chuy n áng làm thì hãy xin g p riêng v i ngư i ph trách tin ho c t ng biên t p tin th i s . 6. Th nào là câu chuy n (tin bài)? Nhi u câu chuy n b t thành vì chúng ta không dành th i gian xác nh chính xác câu chuy n ang k là gì. • Chúng ta b cu n hút b i nh ng y u t khác, và r i không th b nh ng y u t kém quan tr ng. • Chúng ta ti n hành kh o sát k lư ng, và r i c ưa h t t t c vào bài. • Chúng ta chưa nh n th y c n ph i k câu chuy n m t cách ơn gi n, d hi u.
  17. Hãy nhìn vào b t c câu chuy n nào, c t chuy n phim nào, bài hát nào, chuy n hư c u nào... thu c n n văn hoá nào, ngôn ng nào thì chúng u có 3 thành ph n sau: • Ch th : ai ó... • Hành ng: ... làm gì ó • ng cơ: ... vì... M t câu chuy n th c s thu hút chúng ta thư ng có ch th g n li n v i xung t hay s thay i. Nên khi tìm tr ng tâm c a câu chuy n, ph i nh n bi t m t cách ch c ch n ngu n g c xung t hay căng th ng, tr ng i ph i vư t qua, hành trình ph i th c hi n. Không bao gi nh m l n Tr ng tâm (Focus) v i Ch (Topic) hay tài. N u nói tr ng tâm c a câu chuy n là v vi c c t gi m phúc l i xã h i thì chưa c th . ó ch c ch n là ch - ch không th là tr ng tâm. V y khía c nh nào c a câu chuy n chúng ta c n gi i quy t? Ph i làm th nào hi u câu chuy n/v n ? Có khuôn m t/câu chuy n nào mà khán gi có th liên tư ng t i không? Ai th ng? Ai thua? Có gì thay i trong quá trình di n ra câu chuy n?
  18. Tr ng tâm (Focus) là công c xác nh chính xác khía c nh nào c a câu chuy n c n ph i t p trung, có xung t hay thay i nào liên quan, và ai là nhân v t chính c a câu chuy n. Chúng ta cùng tham kh o m t phóng s phát thanh c a m t ài khu v c c a hãng CBC. Tr ng tâm c a câu chuy n là gì? Gi i thi u: ã qua r i nhưng không th nào quên. Nh ng ngư i th m hôm nay t p trung Cape Breton tư ng nh Bill Davies. Anh ã m t cách ây 73 năm trong m t cu c bãi công c a th m t i New Waterphord. Ti ng ng t nhiên: ng ca Phóng viên: Ban ng ca "Nh ng ngư i dư i Sâu" hát cho kho ng 500 ngư i t p trung t i tư ng ài th m - m t ám ông nh t trong nhi u năm qua. Và ây là l n u tiên cháu c a Bill Davies ã c t công t Connecticut t i ây d bu i l . Ph ng v n: "Các b n c m th y t hào và bi t m i ngư i suy nghĩ gì v ngày này và nh ng óng góp c a c tôi ." Phóng viên: Bill Davies ã b c nh sát c a m than b n ch t trong cu c bãi công gay go năm 1925. Hôm nay, nh ng ngư i m t ch ng, m t cha t i các m than u t vòng hoa tư ng ni m. Ken Teesdale m t ngư i con r Westray. Ph ng v n: "Tôi cho r ng h ã giúp chúng ta ti p bư c. Chúng ta b tác ng m nh b i bi k ch này và m t khi l n, chúng ta có th giúp ln nhau."
  19. Phóng viên: Ch t ch công oàn th m Cape Breton nói 73 năm sau cái ch t c a Davies, th m v n u tranh vì cu c s ng t t p hơn. Steve Drake nói v i ám ông r ng ngành công nghi p than ang ph i ch u s c ép to l n t vi c bãi b qui nh, nh ng chu n m c v môi trư ng và khí tt nhiên. Và cu c u tranh ngày nay là tranh u vì s t n vong c a ngành công nghi p này. Trong phóng s trên, có tr ng tâm nào ư c xác nh rõ ràng không? Có l b n s tìm th y 3 kh năng: 1. Cháu c a Bill Davies n nơi c mình b gi t trong m t cu c bãi công và th y hình nh Davies v n còn lưu l i trong tâm trí nhi u ngư i. 2. Ken Teesdale bày t lòng thương nh c a nh ng ngư i th m lúc x y ra bi k ch. 3. Steve Drake thúc gi c th m và gia ình h giúp công oàn u tranh vì s t n vong c a ngành than. Xác nh tr ng tâm là cam k t k m t khía c nh c a câu chuy n. S góc nhìn vào m t câu chuy n ch h n ch b i th i gian dành cho kh o sát. Hãy tìm m t khía c nh, m t góc nhìn ph n ánh b c tranh l n. Paul Sampson - chuyên viên ào t o c a hãng CBC - g i ó là cu c săn tìm "s i ch " và "v t mang". "S i ch " là m t cách nói khác n tài. M t câu chuy n c n hành ng, ho t ng hay nhân v t mà khán gi có th nh n bi t và theo su t câu chuy n.
  20. Còn "v t mang" là phương pháp ti p c n giúp b n phương ti n chuy n t i n i dung. Kh o sát cho chúng ta nh ng trang ghi chép, nh ng s th t và các m i liên h . Chúng có th ư c vi t tư ng t n và trình bày dư i d ng k ch b n, ph ng v n (clip) và hình nh. Chúng tôi g i cách này là "ph ng v n và ưa tin"(clip and cover). M t phương pháp khác là l y k t qu kh o sát và tìm cách trình bày nó sinh ng và hi u qu hơn. Hãy tìm m t ngư i hay m t s ki n minh ho hoàn c nh ó. Hãy s d ng h và kinh nghi m c ah k câu chuy n t nhi u góc khác nhau. M t biên t p viên cao c p c a m ng lư i cung c p tin c a BBC cho lưu hành b n ghi nh sau trong nhân viên c a mình: "Th t nguy hi m khi c làm quá toàn di n hay quá tinh t . Hãy làm ơn gi n. ôi khi phóng s thi u t p trung hay không th lĩnh h i khi vài a i m và nhi u ý tư ng chen chúc trong m t tin ng n. M t câu chuy n ư c k m ch l c t m t a i m m nh hay hơn là chuy n nh y t nơi này sang nơi khác m t cách táo b o nhưng l c lõng hòng v lên m t b c tranh r ng rãi." B n ghi nh c a BBC ti p t c: "Các phóng viên làm cho các v n có th ti p c n ư c b ng cách k nh ng câu chuy n thông qua nh ng cu c i th c c a nh ng con ngư i th c. Angus Roxburgh ưa tin t Tres-nia v n i th ng kh c a ngư i àn bà nghèo tìm ki m chi c máy khâu, phương ti n ki m s ng duy nh t c a mình ã m t trong chi n tranh.
657220