Bài giảng Bệnh lý thú y: Chương 4 - TS. Nguyễn Hữu Nam

Đăng ngày | Thể loại: | Lần tải: 0 | Lần xem: 0 | Page: 21 | FileSize: M | File type: PDF
of x

Bài giảng Bệnh lý thú y: Chương 4 - TS. Nguyễn Hữu Nam. Nội dung chính Bài giảng Bệnh lý thú y: Chương 4 gồm có: Rối loạn chuyển hoá gluxit, rối loạn chuyển hoá proti, rối loạn chuyển hoá lipit, rối loạn chuyển hoá nước và điện giải, rối loạn cân bằng axit – bazơ,...và các nội dung khác. Mời các bạn cùng tham khảo.. Cũng như những thư viện tài liệu khác được thành viên giới thiệu hoặc do sưu tầm lại và giới thiệu lại cho các bạn với mục đích học tập , chúng tôi không thu tiền từ bạn đọc ,nếu phát hiện tài liệu phi phạm bản quyền hoặc vi phạm pháp luật xin thông báo cho website ,Ngoài tài liệu này, bạn có thể download bài giảng miễn phí phục vụ học tập Có tài liệu download sai font không xem được, nguyên nhân máy tính bạn không hỗ trợ font củ, bạn download các font .vntime củ về cài sẽ xem được.

https://tailieumienphi.vn/doc/bai-giang-benh-ly-thu-y-chuong-4-ts-nguyen-huu-nam-hatbuq.html

Nội dung


Ch­¬ng IV

Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ c¸c chÊt
I. Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ Gluxit

1.1. Đ¹i c­¬ng vÒ chuyÓn ho¸ Gluxit
1.1.1.Vai trß vµ ®­êng ®i cña Gluxit trong c¬
thÓ
- G lµ nguån năng l­îng chñ yÕu vµ trùc tiÕp cña
c¬ thÓ
- Tham gia cÊu tróc tÕ bµo (DNA, RNA,
mucopolysacarit, heparin,...)
+ ChuyÓn ho¸: Tõ tinh bét, ®­êng
glucoza
niªm m¹c ruét
tÜnh m¹ch cöa
gan
glycogen
Glucoza huyÕt
mµng tÕ bµo
cung cÊp năng l­îng (ATP), tæng hîp axit bÐo
vµ mét sè axit amin.

• 1.1.2. ĐiÒu hoµ chuyÓn ho¸ gluxit
Nguån bæ sung

Glucoza huyÕt

Nguån tiªu thô

Nguån bæ sung:
- Gluxit thøc ăn sau bữa ăn
- Glycogen cña gan
- Glycogen cña c¬
- Glucoza t©n t¹o ë gan tõ axit amin vµ c¸c axit bÐo.
Nguån tiªu thô:
- Gi¸ng ho¸ trong tÕ bµo ®Ó cung cÊp năng l­îng
- Tæng hîp thµnh lipit vµ axit amin.
- Th¶i qua thËn khi v­ît ng­ìng trong m¸u.

- Glucococticoit: G©y tăng Glucoza huyÕt b»ng

c¸ch ngăn c¶n glucoza thÊm vµo tÕ bµo (trõ tÕ
bµo n·o) vµ tăng t©n t¹o glucoza tõ protit.
- STH (tøc GH) øc chÕ hexokinaza tăng gi¸ng
ho¸ glycogen, ho¹t ho¸ insulinaza, g©y tăng
glucoza huyÕt m¹nh mÏ, cã thÓ g©y glucoza
niÖu.
- Men insulinaza vµ kh¸ng thÓ chèng insulin
(trong bÖnh lý) g©y tăng Glucoza huyÕt do ph¸
huû insulin.
ĐiÒu hoµ ThÇn kinh: ThÇn kinh t¸c ®éng lªn
chuyÓn ho¸ gluxit th«ng qua viÖc ®iÒu chØnh
tăng hay gi¶m tiÕt c¸c hormon ®· nãi ë trªn
(stress, sî h·i, tøc giËn, xóc ®éng…) ®Òu g©y
tăng glucoza huyÕt.

• ĐiÒu hoµ néi tiÕt
- Insulin: lµm gi¶m glucoza huyÕt rÊt nhanh vµ
m¹nh nhê hai t¸c dông:
+ Đ­a nhanh chãng glucoza qua mµng vµo tÕ
bµo
+ Lµm gi¶m qu¸ trình t¹o glucoza tõ glycogen, L,
P.
- Adrenalin: Tăng gi¸ng ho¸ glycogen g©y tăng
nhanh vµ tăng cao glucoza huyÕt, tăng axit
lactic vµ thÓ xªton trong m¸u. T¸c dông cña
Adrenalin nhanh nh­ng kh«ng bÒn.
- Glucagon: g©y tăng glucoza huyÕt gièng nh­
Adrenalin, nh­ng t¸c dông æn ®Þnh vµ kÐo dµi
h¬n.






1.2. Rèi lo¹n c©n b»ng glucoza huyÕt
1.2.1.Gi¶m glucoza huyÕt
Nguyªn nh©n:
- Gi¶m nguån bæ sung tõ ruét; Thøc ăn kÐm
phÈm chÊt, khÈu phÇn kh«ng ®¶m b¶o ®ñ l­îng
gluxit cÇn thiÕt, thiÕu c¸c men tiªu ho¸, c¸c
bÖnh ®­êng ruét g©y trë ng¹i qu¸ trình tiªu ho¸
gluxit vµ hÊp thu glucoza.
• - Do rèi lo¹n dù trữ t¹i gan: gi¶m dù trữ cña
gan trong c¸c bÖnh viªm gan, x¬ gan, tho¸i ho¸
tÕ bµo gan; kh«ng huy ®éng ®­îc nguån dù trữ
do thiÕu hôt c¸c men phosphorylaza, amylo1.6.
glucozidaza.

1

• - Do tăng møc tiªu thô: lao ®éng nÆng nhäc kÐo dµi,
bÖnh m·n tÝnh, sèt cao kÐo dµi... Rèi lo¹n qu¸ trình
phosphoryl ho¸ ë èng thËn, ¶nh h­ëng tíi qu¸ trình t¸i
hÊp thu glucoza ë c¸c tÕ bµo èng thËn.
• - Do rèi lo¹n ®iÒu hoµ thÇn kinh néi tiÕt nh­ øc chÕ
giao c¶m, c­êng phã giao c¶m, gi¶m tiÕt c¸c hormon
glucagon, adrenalin, glucococticoit, STH.. hoÆc tăng
tiÕt insulin.
• HËu qu¶:
• - G©y thiÕu G.6.P trong tÕ bµo nªn t¹o c¶m gi¸c ®ãi.
• - KÝch thÝch giao c¶m dÉn tíi tim ®Ëp nhanh, run rÈy,
v· må h«i.
• - KÝch thÝch phã giao c¶m, tăng co bãp d¹ dµy, tăng
tiÕt dÞch tiªu ho¸, sïi bät mÐp, Øa ®¸i lung tung, gi¶m
tr­¬ng lùc c¬, vËn ®éng khã khăn, d·n ®ång tö.








HËu qu¶:
- G©y glucoza niÖu, g©y bÖnh ®¸i ®­êng,
th­êng gÆp ë chã. Song song víi rèi lo¹n gluxit
cã rèi lo¹n chuyÓn ho¸ protit vµ rèi lo¹n
chuyÓn ho¸ lipit t¹o ra nhiÒu axit bÐo vµ axetyl
CoA, tăng thÓ xeton vµ colesterol trong m¸u,
g©y nhiÔm ®éc toan.
BÖnh ø ®äng glycogen, g©y tÝch luü nhiÒu
glycogen ë gan do thiÕu men G.6.
phosphataza.
BÖnh tăng galactoza huyÕt do thiÕu men
galacto- transferaza
BÖnh ®¸i ®­êng do thiÕu men phosphoryl ho¸
ë tÕ bµo èng thËn.

• - Tăng ph©n huû glycogen vµ huy ®éng mì nªn
trong m¸u xuÊt hiÖn thÓ xeton.
• - Bß sữa th­êng hay bÞ gi¶m glucoza huyÕt
trong thêi kú cho sữa cao nhÊt, nÕu nÆng cã thÓ
co giËt vµ chÕt.
• 1.2.2. Tăng glucoza huyÕt
• - Trong vµ sau bữa ăn qu¸ nhiÒu gluxit
• - Tr¹ng th¸i h­ng phÊn cña vá n·o, nhÊt lµ
h­ng phÊn cña hÖ giao c¶m
• - BÖnh néi tiÕt, g©y gi¶m tiÕt insulin, ­u năng
tuyÕn yªn, tuyÕn th­îng thËn g©y tăng tiÕt c¸c
hormon ®èi lËp víi insulin.
• - Tăng ho¹t tÝnh cña c¸c men insulinaza vµ
kh¸ng thÓ chèng insulin

• 2. Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ protit






2.1. Đ¹i c­¬ng vÒ chuyÓn ho¸ protit
2.1.1.Vai trß vµ nguån gèc cña protÝt trong c¬ thÓ
Protit lµ vËt chÊt sèng quan träng nhÊt
P tham gia cÊu tróc c¬ b¶n cña TB vµ m«, c¸c men vµ
c¸c hormon cÇn thiÕt cho sù sèng vµ c¸c KT b¶o vÖ
c¬ thÓ.
• P còng lµ nguån cung cÊp năng l­îng khi tèi cÇn thiÕt.
• P ®­îc cÊu t¹o tõ c¸c axit amin.
• Trong èng tiªu ho¸, P ®­îc gi¸ng ho¸ thµnh hçn hîp
c¸c aA nhê c¸c men vµ ®­îc hÊp thu vµo tÜnh m¹ch
ruét – qua tÜnh m¹ch cöa vµo gan, ë gan víi hÖ thèng
men khö amin, khö carboxyl vµ chuyÓn amin hçn hîp
c¸c aA ®­îc ®iÒu chØnh cho phï hîp víi nhu cÇu tõng
lóc cña c¬ thÓ. Tõ ®ã c¸c aA ®­îc cung cÊp cho c¸c
TB hoÆc tæng hîp thµnh albumin vµ globulin cho huyÕt
t­¬ng. NÕu thõa sÏ bÞ khö amin ®Ó ®­a vµo vßng
chuyÓn ho¸ chung.

• 2.1.2. Sù tæng hîp protÝt
• Mçi lo¹i protÝt cã cÊu tróc ®Æc tr­ng riªng thÓ
hiÖn b»ng sè l­îng vµ trình tù s¾p xÕp c¸c axit
amin, ®­îc m· ho¸ tõ trình tù bé ba nucleotit
trong gien cÊu tróc.
• Sù sai sãt trong trong cÊu tróc cña protÝt ®Òu
b¾t nguån tõ gien trong AND, ®­îc gäi lµ rèi
lo¹n vÒ chÊt cña tæng hîp protÝt.
• Rèi lo¹n tæng hîp vÒ l­îng b¾t nguån tõ ho¹t
®éng cña gien ®iÒu hoµ hoÆc do ho¹t ®éng qu¸
m¹nh hay qu¸ yÕu cña mét c¬ quan hay mét
nhãm tÕ bµo (khèi u, phì ®¹i hay teo, tho¸i ho¸).

2

• 2.1.3. Sù gi¸ng ho¸ protÝt (tho¸i biÕn)
• Mçi P ®Òu cã tuæi thä riªng biÓu thÞ b»ng thêi gian b¸n
huỷ (A lµ 20 ngµy, G lµ 10 ngµy).
• Đã lµ sù gi¸ng ho¸ sinh lý
• C¸c aA – s¶n phÈm cña sù gi¸ng ho¸ ®­îc t¸i sö
dông tíi 90%, c¬ thÓ chỉ cÇn bæ sung 10% tõ thøc ăn.
• Sù gi¸ng ho¸ cã liªn quan chÆt chÏ víi sù tæng hîp,
thÝ dô sù tăng tæng hîp P ë c¸c khèi u cã thÓ g©y tăng
gi¸ng ho¸ P toµn th©n.
• C©n b»ng nit¬: Nhu cÇu vÒ P ®­îc x¸c ®Þnh b»ng
l­îng nit¬ th¶i ra theo n­íc tiªñ vµ ph©n trong 24 giê.
• Khi l­îng N mµ gia sóc ăn vµo b»ng l­îng N cña c¬
thÓ th¶i ra ngoµi thì gäi lµ c©n b»ng ®Òu vÒ nit¬.
• C©n b»ng d­¬ng: L­îng N ăn vµo nhiÒu h¬n l­îng
th¶i ra
• C©n b»ng ©m: L­îng N th¶i ra nhiÒu h¬n l­îng ăn
vµo

2.2. Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ P
2. 2.1. Rèi lo¹n tæng hîp vÒ l­îng
Tăng tæng hîp chung
BiÓu hiÖn b»ng sù ®ång ho¸ axit amin v­ît dÞ ho¸, c©n
b»ng nit¬ d­¬ng tÝnh, c¬ thÓ ph¸t triÓn. GÆp trong: thêi
kú sinh tr­ëng, ®ang bình phôc; trong bÖnh lý gÆp khi
c­êng tuyÕn yªn...
• Tăng tæng hîp chung bao giê còng kÌm gi¶m gi¸ng
ho¸ chung.
• Tăng tæng hîp t¹i chç
• GÆp trong phì ®¹i c¬ quan, liÒn vÕt th­¬ng, phôc håi
thiÕu m¸u... Sù ®ång ho¸ axit amin (®¸nh dÊu) cña c¬
quan tăng râ rÖt, nh­ng sù ®ång ho¸ toµn th©n cã thÓ
h¬i tăng, bình th­êng hoÆc cßn gi¶m (nh­ trong ung
th­: c©n b»ng th­êng ©m tÝnh).

• Gi¶m tæng hîp chung: gÆp trong ®ãi kÐo dµi, suy
dinh d­ìng, suy kiÖt, l·o ho¸, báng, sèt kÐo dµi... víi
biÓu hiÖn c©n b»ng nit¬ ©m tÝnh râ rÖt (nghÜa lµ kÌm
tăng gi¸ng ho¸) vµ thÓ hiÖn râ ë protit huyÕt t­¬ng.
• Gi¶m tæng hîp t¹i chç: t¾c m¹ch c¬ quan, teo c¬
quan, suy tuû, ho¹i tö c¬ quan...
• 2.2.2. Rèi lo¹n Protit huyÕt t­¬ng
• P trong huyÕt t­¬ng cã nguån gèc chñ yÕu tõ gan
(95% albumin, 85% globulin), tõ hÖ vâng néi m« ngoµi
gan vµ tõ mét sè m« kh¸c (globumin, men, kh¸ng thÓ,
horm«n, c¸c chÊt vËn chuyÓn...)
• Protit huyÕt t­¬ng cã c¸c nhiÖm vô sau:
- T¹o ra ¸p lùc keo ®Ó giữ n­íc trong lßng m¹ch.
- B¶o vÖ c¬ thÓ, chèng nhiÔm ®éc, nhiÔm khuÈn.

- Chøa mét sè men, tham gia chuyÓn ho¸ c¸c
chÊt.
- Chøa mét sè chÊt vËn chuyÓn (s¾t, ®ång, Hb,
lipit, hocm«n, thuèc,...).
- Chøa c¸c chÊt ®«ng m¸u.
- Lµ nguån axit amin cung cÊp cho c¬ thÓ: protit
huyÕt t­¬ng tho¸i biÕn trong èng tiªu ho¸, trë vÒ
m¸u cung cÊp cho c¬ thÓ trong tr­êng hîp c¬
thÓ thiÕu protit.
- Thêi gian b¸n huû cña albumin lµ 20 vµ cña
globulin lµ10 ngµy.
- Tû lÖ A/G trong huyÕt t­¬ng lµ mét h»ng sè tuú
thuéc vµo loµi gia sóc.

Gi¶m vÒ l­îng protit huyÕt t­¬ng
• BiÓu thÞ tình tr¹ng gi¶m protit trong c¬ thÓ, mµ c¬ chÕ
chung lµ gi¶m tæng hîp vµ tăng gi¸ng ho¸ protit
chung, hoÆc cung cÊp kh«ng c©n b»ng víi sö dông.
• C¸c nguyªn nh©n th­êng gÆp nh­:
• - ThiÕu năng l­îng vµ protªin trong khÈu phÇn, rèi
lo¹n hÊp thu nÆng ë èng tiªu ho¸.
• Gi¶m tæng hîp chung do c¸c bÖnh x¬ gan, suy gan...
• - Tăng sö dông P (hµn g¾n vÕt th­¬ng, phôc håi mÊt
m¸u, hoÆc trong c¸c bÖnh tiªu hao suy mßn c¬ thÓ
nh­ lao, nhiÔm khuÈn, sèt cao...
• - MÊt ra ngoµi nhiÒu: báng réng, thËn nhiÔm mì, æ mñ
lín, rß rØ kÐo dµi ë vÕt th­¬ng.

• - Tû lÖ A/G cã thÓ bÞ ®¶o ng­îc vì trong mäi tr­êng
hîp kÓ trªn albumin bao giê còng gi¶m sót nhanh h¬n
(ph©n tö nã nhá, ®Ó dÔ qua v¸ch m¹ch h¬n).
• - C¸c dÊu hiÖu kÌm theo lµ: sót c©n, teo c¬, thiÕu
m¸u, l©u lµnh vÕt th­¬ng, gi¶m ®Ò kh¸ng chung vµ cã
thÓ phï.
• Tăng protit huyÕt t­¬ng: rÊt hiÕm gÆp (trong bÖnh u
tuû), mµ th­êng chØ lµ tăng biÓu kiÕn (tăng gi¶) do mÊt
n­íc, lµm m¸u bÞ c« ®Æc.
• Thay ®æi thµnh phÇn protit huyÕt t­¬ng
• B»ng ®iÖn di, protit huyÕt t­¬ng ®­îc chia lµm 5 phÇn
chÝnh
• Albumin, 1 – globulin, 2- globulin,  - globulin, globulin






3

• - Albumin gi¶m trong tÊt c¶ c¸c tr­êng hîp gi¶m protit
huyÕt t­¬ng vµ protit toµn c¬ thÓ .
• - - globulin tăng trong viªm cÊp, ho¹i tö tæ chøc
(viªm gan, viªm c¬ tim, nhåi m¸u...), rèi läan chuyÓn
ho¸ (thËn nhiÔm mì, nhiÔm bét).
• Thµnh phÇn nµy liªn quan víi ®é nhít cña m¸u, khi
tăng lµm tèc ®é l¾ng m¸u tăng.
• - - globulin cã vai trß quan träng trong vËn chuyÓn
mì vì vËy nã tăng lªn khi cã tăng lipÝt huyÕt, gÆp trong
c¸c bÖnh: ®¸i ®­êng, x¬ cøng m¹ch, t¾c mËt, thËn
nhiÔm mì...)
• - - globulin tăng trong c¸c tr­êng hîp cã tăng kh¸ng
thÓ (nhiÔm khuÈn, u t­¬ng bµo, mÉn c¶m...).
• Nªn chó ý: mét thµnh phÇn bÞ gi¶m cã thÓ lµm thµnh
phÇn kh¸c tăng t­¬ng ®èi vì kÕt qu¶ ®iÖn di ®­îc biÓu
thÞ b»ng %, vµ tæng sè cña chóng lµ 100%.

• HËu qu¶: + Albumin: víi rÊt nhiÒu nhãm ­a
n­íc trªn bÒ mÆt ph©n tö, cã vai trß quan träng
trong giữ æn ®Þnh tr¹ng th¸i ph©n t¸n cña protit
trong huyÕt t­¬ng. Vì vËy, nÕu albumin gi¶m thì
protit huyÕt t­¬ng dÔ bÞ tña nhÊt lµ khi thªm vµo
những kim lo¹i nÆng (t¸c nh©n chiÕm n­íc).
+ Khi P huyÕt t­¬ng gi¶m sÏ lµm gi¶m tû träng
huyÕt t­¬ng, dÉn tíi tăng tèc ®é l¾ng hång cÇu,
gÆp trong: x¬ gan, phï thËn, suy dinh d­ìng
hoÆc cã thai.
+ Khi trong huyÕt t­¬ng cã nhiÒu fibrinogen vµ globulin, hång cÇu bÞ kÕt tô thµnh côm, vì vËy
hång cÇu sÏ l¾ng nhanh h¬n, gÆp trong viªm
cÊp, bÖnh lao, viªm c¬ tim, viªm thËn, khíp...

• D­íi ®©y lµ mét sè ph¶n øng dùa vµo nguyªn lý
trªn:
• - Ph¶n øng Takata ara: dïng HgCO2 lµm tña
protit khi cã gi¶m albumin vµ tăng globulin.
• - Ph¶n øng Weltmann dïng CaCl2 g©y lªn b«ng
chËm nÕu cã tăng - globulin, lªn b«ng nhanh
khi cã tăng  vµ - globulin.
• - Ph¶n øng Mac Lagan dïng thimol lµm ®ôc
huyÕt thanh nÕu cã tăng lipoproteit.
• - Ph¶n øng Kunkel dïng ZnSO4 lµm tña P khi
cã tăng  vµ - globulin
• - Ph¶n øng Wunderley dïng CdSO4 lµm tña P
khi cã tăng  vµ - globulin.

• 2.2.3. Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ trung gian protit
• Trong c¸c tình tr¹ng bÖnh thiÕu oxy ë m« bµo,
viªm m·n tÝnh lan trµn kÌm theo ho¹i tö tÕ bµo
g©y rèi lo¹n chuyÓn ho¸ trung gian P: thÓ hiÖn ë
tèc ®é ph©n huû P thµnh axit amin bÞ chËm l¹i,
c¸c ®a peptÝt phøc t¹p bÞ ø l¹i trong m¸u kÝch
thÝch c¸c c¬ quan nhËn c¶m ë m¹ch qu¶n g©y
rèi lo¹n tuÇn hoµn, tăng tÝnh thÊm mao m¹ch,
h¹ huyÕt ¸p vµ nhiÒu hiÖn t­îng cã tÝnh chÊt dÞ
øng kh¸c.
• Bình th­êng, c¸c men catepsin vµ proteaza cña
m« cã vai trß xö lý c¸c tÕ bµo giµ vµ ph©n huû
c¸c P ®ã thµnh axit amin ®Ó t¸i sö dông. Ph¶n
øng chuyÓn amin lµ con ®­êng ®Ó c¬ thÓ tæng
hîp mét sè axit amin khi cÇn thiÕt.

• Ph¶n øng khö amin lµm cho axit amin mÊt h¼n
nhãm amin vµ gi¸ng ho¸ gèc amin thµnh amoniac
vµ urª ë gan, sau ®ã ®µo th¶i qua ®­êng thËn, vì
vËy nÕu suy gan, suy thËn thì NH3 vµ urª bÞ ø ®äng
trong m¸u; mÆt kh¸c nÕu tăng gi¸ng ho¸ axit amin
thì c¸c s¶n phÈm nµy còng tăng trong m¸u.
• Khi l­îng amoniac tăng cao trong m¸u, con vËt cã
biÓu hiÖn h­ng phÊn cao ®é, cã thÓ co giËt, h«n
mª.
• Ph¶n øng khö carboxyl lµm cho axit amin biÕn
thµnh amin; mét sè amin cã ho¹t tÝnh sinh lý nh­:
Tyramin, Histamin, Tryptamin, Serotonin g©y rèi
lo¹n c¸c qu¸ trình sinh lý nÕu chóng ®­îc sinh ra
qu¸ nhiÒu.
• Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ trung gian P x¶y ra khi rèi
lo¹n c¸c ph¶n øng khö amin, chuyÓn amin, khö
carboxyl

• ThÝ dô khi thiÕu Vitamin B6 thì men Transaminaza ho¹t
®éng kÐm vµ ph¶n øng chuyÓn amin sÏ bÞ trë ng¹i.
• KÕt qu¶ lµ tÝch tô nhiÒu s¶n phÈm ®éc.
• 2.2.4. Rèi lo¹n trao ®æi protit nh©n
• Protit nh©n lµ hîp chÊt c¸c nucleotit víi P. Khi gi¸ng
ho¸ thì phÇn axit nucleic sÏ thµnh purin vµ pirimidin råi
®­îc chuyÓn thµnh axit uric theo n­íc tiÓu th¶i ra
ngoµi. Rèi lo¹n th¶i axit uric th­êng gÆp hiÖn t­îng
l¾ng ®äng c¸c tinh thÓ muèi urat ë c¸c m« nh­ bao
khíp, thËn, cã khi c¶ da, c¬ vµ t­¬ng m¹c cña c¸c c¬
quan néi t¹ng
• VÒ c¬ chÕ sinh bÖnh, cã thÓ do tæng hîp qu¸ nhiÒu
axit uric khi rèi lo¹n c¸c men; do ăn qu¸ nhiÒu chÊt
giµu protit nh©n; do rèi lo¹n qu¸ trình ®µo th¶i t¹i thËn.

4

• III: Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ lipit

• 3.1. Đ¹i c­¬ng
• 3.1.1. Vai trß cña lipit trong c¬ thÓ
• Lipit lµ nguån dù trữ năng l­îng lín nhÊt cña c¬
thÓ. Tuú theo loµi ®éng vËt mµ tû lÖ mì kh¸c
nhau (ë lîn lµ 40%).
• Lipit tham gia cÊu tróc tÕ bµo (mµng tÕ bµo, bµo
t­¬ng).
• Lipit lµ dung m«i hoµ tan c¸c vitamin A.D.E.K.
Lµ líp ®Öm giữ nhiÖt, lµ nguån cung cÊp n­íc
cho c¬ thÓ (oxy ho¸ 100gr mì cho 107 gr
n­íc).
• M« mì lu«n lu«n ®æi míi, thêi gian b¸n huû
trung bình kho¶ng 5 - 6 ngµy.

• 3.1.2. S¬ l­îc vÒ chuyÓn ho¸ b×nh th­êng
cña lipit
• Trong c¬ thÓ lipit ®­îc chia thµnh 3 nhãm
chÝnh: glyxerit, phospholipit vµ steroit.
• Qu¸ trình hÊp thu lipit
• Lipit do thøc ăn cung cÊp ®­îc tiªu ho¸ - hÊp
thu t¹i ruét nhê c¸c men cña dÞch tuþ, dÞch ruét
vµ t¸c dông ®Æc biÖt cña dÞch mËt.
• Do t¸c ®éng cña men lipaza mì trung tÝnh ®­îc
thuû ph©n thµnh glyrerol vµ axit bÐo, sau khi
qua niªm m¹c ruét c¸c s¶n phÈm thuû ph©n l¹i
®­îc kÕt hîp thµnh mì trung tÝnh ®i vµo m¹ch
b¹ch huyÕt, cßn mét phÇn theo tÜnh m¹ch cöa
®Ó vµo gan (kho¶ng 30%).

• M« mì
• C¸c tÕ bµo mì tËp trung thµnh m« mì, n»m r¶i r¸c ë
nhiÒu n¬i trong c¬ thÓ nh­ d­íi da, xoang bông, xung
quanh c¸c c¬ quan néi t¹ng nh­ mì vµnh tim, quanh
thËn. Mì cña mçi loµi gia sóc cã ®Æc tÝnh riªng, th­êng
lµ kh¸c nhau vÒ thµnh phÇn c¸c axit bÐo nªn nhiÖt ®é
nãng ch¶y cña chóng còng kh¸c nhau.
• Mì bß nãng ch¶y ë 42 - 490C. Mì dª cõu nãng ch¶y
ë 44 - 500C. Mì ngùa nãng ch¶y ë gÇn 400C. Mì chã
nãng ch¶y ë 37 - 400C.
• Mì lîn nãng ch¶y ë 36 - 460C. Mì ngçng nãng ch¶y
ë 26 - 340C
• Loµi nhai l¹i tæng hîp mì tõ c¸c axit bÐo bay h¬i; axit
bÐo bay h¬i cßn ®­îc tæng hîp thµnh mì sữa.

• Lipit trong m¸u:
Lipit trong m¸u ph¶n ¸nh sù vËn chuyÓn lipit tõ nhiÒu
nguån kh¸c nhau. Lipit hÊp thu tõ èng tiªu ho¸, lipit tõ
kho dù trữ (FFA: axit bÐo tù do fatty free acide); lipit
míi ®­îc tæng hîp (phospholipit, cholesterol).
• ë trong m¸u lipit liªn kÕt víi P gäi lµ lipoproteit.
• Ng­êi ta th­êng chia lipit huyÕt theo tû träng hay theo
tèc ®é ®iÖn di; FFA th­êng g¾n víi albumin;
Phospholipit víi - globulin; Cholesterol víi  globulin
vµ lipit trung tÝnh víi -globulin.
• ChuyÓn ho¸ lipit
• Lipit trong m¸u ®­îc oxy ho¸ t¹i c¸c c¬ quan, m« sö
dông nh­ c¬, thËn, nhÊt lµ gan, axit bÐo vµ
phospholipit ®­îc c¾t thµnh c¸c m¶nh 2C, råi kÕt hîp
víi CoA thµnh axetyl- CoA, tõ ®ã hoÆc ®i vµo chu trình
Krebs, hoÆc hình thµnh thÓ xeton, ®Ó råi l¹i tiÕp tôc
gi¸ng ho¸ thµnh CO2 vµ H2O.

• Sù hình thµnh thÓ xeton phô thuéc vµo l­îng axit
pyruvic (s¶n phÈm chuyÓn ho¸ cña gluxit).
• Cho nªn thiÕu hoÆc rèi lo¹n chuyÓn ho¸ gluxit sÏ kÐo
theo sù hình thµnh qu¸ nhiÒu thÓ xeton, g©y nªn
nhiÔm ®éc axit.
• 3.1.3. ĐiÒu hoµ c©n b»ng chuyÓn ho¸ mì
• HÖ thèng sinh mì phô thuéc hoµn toµn vµo insulin;
insulin cã t¸c dông tăng tæng hîp mì tõ gluxit vµ ngăn
trë qu¸ trình thuû ph©n mì trung tÝnh.
• Lipocain còng cã t¸c dông t­¬ng tù
• HÖ thèng tiªu mì ho¹t ®éng nhê c¸c hormon cã t¸c
dông ®iÒu mì nh­: Glucagon, ACTH, Vasoprepsin,
Cocticoit, Thyronin, STH vµ nhÊt lµ Catecholamin.
• C¸c hormon nµy th«ng qua men adenylcyclaza, AMP
vßng, ho¹t ho¸ men proteinkinaza, men nµy ho¹t ho¸
lipaza, c¾t axit bÐo khái glyxerol, biÕn triglyxerit thµnh
diglyxerit, sau ®ã diglyxerit tiÕp tôc bÞ ph©n huû kh«ng
phô thuéc hormon nữa.

• 3.2. Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ lipit
• 3.2.1. Rèi lo¹n c©n b»ng lipit
• BÐo: do ăn qu¸ nhiÒu, tăng tæng hîp mì tõ gluxit, kÐm
huy ®éng do Ýt vËn ®éng c¬ b¾p; gÆp trong thùc tÕ
chăn nu«i, vì muèn tăng träng nhanh, sö dông nhiÒu
lo¹i chÊt kÝch thÝch tăng träng, con vËt ăn nhiÒu, ngñ
nhiÒu, Ýt vËn ®éng th­êng tăng tû lÖ mì. Khi qu¸ bÐo,
con vËt kÐm linh ho¹t, søc ®Ò kh¸ng chung kÐm.
• GÇy: GÇy th­êng do rèi lo¹n ho¹t ®éng cña thÇn kinh
vµ néi tiÕt; khi thÇn kinh căng th¼ng, lu«n lu«n bÞ kÝch
thÝch g©y t©m lý sî sÖt, lo l¾ng, bån chån, mÊt ngñ,
con vËt tiªu hao qu¸ møc, ch¸n ăn dÉn tíi gÇy. C¸c
tr­êng hîp ­u năng tuyÕn gi¸p, thiÓu năng tuyÕn tiÒn
yªn ®Òu lµm cho con vËt gÇy.
• GÇy cßn gÆp trong c¸c bÖnh m·n tÝnh g©y suy mßn
toµn th©n, nh­: lao, nhiÔm khuÈn kÐo dµi, sèt cao kÐo
dµi, Øa ch¶y, ký sinh trïng...

5

1122423

Tài liệu liên quan


Xem thêm